Programê 15ê Gulane yê Amedî wina yo:

10ê Gulane,, Yekşemme

• Pêşbirka Baze (Vazdayîş)
• Ca/Wext: Destpêk Sumerpark ra heta Verê Berê Koyî (Dağkapı)
• Saete: 10:00

13ê Gulane, Çarşeme

• Dîwanê Dengbêjan
• Ca/Wext: Camîyo Pîl (Ulu Camî) / Sûr
• Saete: 13:00

15ê Gulane, Îne

• Rayîrşîyayîş û Eşkerayî
• Ca/Wext: DBPyê Oryilî ra heta vernîya Azc Plaza
• Saete: 17:00
• Tîyatro: Moraşîn
• Ca: ÇandAmed / Saete: 20:00

16ê Gulane, Şeme

• Panel: Kirmanckî û Edebîyat
• Moderator: Ozlem Baran
• Beşdarî: Cemîle Tûrhallî, Mihemed Kurdî
• Ca/Wext: Parka Eyşe Şan
• Saete: 19:00

16-17ê Gulane, Şeme û Yewşeme

• Çadirê Çalakîyanê 15ê Gulane,
• (Çalakîyê domanan, cinîyan û ciwanan)
• Ca/Wext: Sumerpark
• Saete: 12:00-18:00

23yê Gulane, Şeme

• Panel: Qelemê Ciwanî yê Romana Ciwan
• Moderator: Dîlawer Zeraq
• Beşdarî: Bêrîvan Karatorak, Ciwan Serhedyan
• Ca/Wext: Eywana Alî Emîrî
• Saete: 14:00

24ê Gulane, Yewşeme

• Musabeqaya Wendişê Şîîran
• Ca/Wext: Salona Alî Emîrî ya Şaredarîya Girde
• Saete: 14:00

Hîkaye yew şaristano qedîmî ra dest peykena û resena yewna şaristano qedîmî. Serdîn yew roja payîzî yew kuçeyo teng û tarixî de hêverî vengê Talînî eşnaweno û dima rîyê aye vîneno. Dima Serdîn û Talîn yewbînan şinasnenî û no kuçeyo tarixî de zerr kuwenî yewbînan. Dima hadîseyî dormareyê hurdîn qomîyenî. Roman 288 ripel a û romano hîreyin yê Îrfan Akdagî ya.

Serra 2020î de Weşanxaneyê Peywendî ra bi nameyê “Ti Tewrê Payîz a Şîya” romanê ci yo verîn neşîr bi. Serra 2020î de ey Xelata Kovara Vateyî de bi nameyê “Sung” warê hîkayeyan de xelata hîkayeya tewr başe ya diyîn girewt. Serra 2021î de heyna ey Xelata Kovara Vateyî de bi nameyê “Hevring” warê hîkayeyan de xelata hîkayeya tewr başe ya diyîn girewt. Heyna Serra 2022î de Weşanxaneyê Peywendî ra bi nameyê “Remayîş” romanê ci yo diyîn neşîr bi.

Edîtorê romanî nuştox û cigêrayox Nurettîn Beltekîn o.

Kitabê verînî

Samuk heme cayê Çewlîgî gêrayo û efsaneyanê kirmanckî (zazakî) arê dayo. Kitab de 304 efsaneyî estê ke sey çimeyêkê muhîmî û arşîvî yenê vînayîş. Nê efsaneyî goreyê metodê "Sembolîzmê Arketîpî" yê Karl Gustav Jungî ameyê analîzkerdene.

No eser seba ke hem sey çimeyêkê muhîmî hem zî sey yew xebata akademîke yo, zaf muhîm o. Efsaneyê ke hetê Samukî ra ameyê arêdayîş hem kulturê Çewlîgî rê hem zî edebîyatê ma rê wayîrê ehemîyetêkê gird ê.

Mehmet Ali Akpınar o ke Zaza bi heyatê xo yê raştînî de zerrênerm bi, labelê fîlmanê komedî de zafêr karakterê xirabî kay kerdêne.

Akpınar 86 serrîya xo de xatirê xo waşt. Badê merasîmê ke şaristanê Kessel-lo Louvainî de virazîya, termê ey ame defnkerdiş.

Akpınar 10ê Nîsana 1929î de Dêrsim de ameyo dinya û serra 1948î de bi fîlmê “Efe Aşkı” dest bi kaykerdişê fîlman kerdo. Ey mîyanê heyatê xo yê hunerî de qasê 200 fîlman de rol girewt. Hunermend Akpınar bitaybetî bi fîlmanê sey "On Korkusuz Adam", "Sevimli Haydut", "Karaoğlan" û "Çakırcalı" ameyêne naskerdene.

Mehmet Ali Akpınar Müşkinaz Söylemeze reyde zewicîyaye bi û 5 domanê ey (Sabahat, Bülent, Tuncay, Ufuk û Arzu) û 9 tornê ey estbî. Hunermendo naskerde Mehmet Ali Akpınarî 26ê Sibata 2015î de dinyaya xo bedilna.

Na xebata ke Weşanxaneyê Vateyî ra vejîyaya, kokê çekuyan û bestoxanê mabênê lehçeyanê kurdkî ser o vindena.

Aşkere bi ke xebate bitaybetî lehçeya zazakî ser o vindena û nê çekuyan lehçeyanê kurmanckî, sorankî û hewramkî de bi hawayêko sîstematîk muqayese kena.

Kîtab de çekuyî hetê mana, form û vurîyayişê vengan ra bi ameyê muqayesekerdiş.

Ame zanayîş ke nuştişê kîtabî de, çekuyê ziwananê ke alfabeya latînkî şuxulnenê, sey orîjînalê xo mendê. Labelê telefuzê çekuyanê ziwananê alfabe û nuştişê erebî, krîlî yan zî yê bînan esas ameyê girewtiş. Seba ke wendoxî birehetî biwanê, nê telefuzî mabênê parantezanê çarçeweyî [] de bi herfanê latînkî nusîyayê.

Semîneran de ke çarçewaya festîvalî de ame organîzekerdene, rejîsor Dr. Ghotbedin Sadeghî derheqê rîtuelê Mîr Newrozî ke herêmanê Îranî de ke kurd tede ciwîyenê, ameyo bicaardene agahî dayî.

Panelê bi sernameyê "Awankerdişê Kulturî yê Estbîyayîşê Tîyatroyê Kurdî de" de, rejîsor Berfîn Zenderlîoglu û kaykerê tîyatroyî Keval Sidqi sey qiseykerdoxan beşdar bîyî.

Ekîbê tîyatroyî ke Ermenîstan ra ameyî zî, kayê bi nameyê "The Artist (Hunermend)" ke nuştox Alexander Shirvanzade nuşto û Aram Nalbandyanî rejîsorîye kerda, sahne kerd.

Kayî ra dima, kaykeran rê plaket û gulî ameyî dayene.

Festîval do heta 2yê gulane dewam bikero.

Mi yew keyneke ra hes kerdêne

Mi her roje ci rê yew gule berdêne

Yayê gule

Mi yayê boy kerdêne

Nêbiya zama yayê zî veyvek

Keyê to veşo felek

Ay lew û alişkê sûrî

Destê ma têra vet ma eştê dûrî

Nêbiya zama yayê zî veyvek

Keyê to veşo felek

Qey rindbî ana rindbî

Gule hetê çi bî?

Ma nezerî bî

Nêbiya zama yayê zî veyvek

Keyê to veşo felek

Dîwanî goreyê rojevê kongreyî detst bi karê xo kerd û heqa qese kerdene dê serekê Înstîtutê Ziwan û Kulturê Kirmancî Seyîtalî Dikmenî. Serekê Înstîtutî rêyna bi kilmek derheqê karê Înstîtutî de weçînîtena fikrê xo û vatena xo arde ra ziwan.

Rapora kar û gureyê Înstîtutî ya ke amay bî nustene, hetê Wusênê Gestemerde ra amê wendene. Wendena rapora kar ra dima Îdarekerdoxanê Înstîtutî ra Savaş Akay kî derheqê fînansê Înstîtutî de qese kerd û no husis de malumatî dayî.

Gorê rojevê kongereyÎ, dîwanî xebatê xo dewam kerd û bi testîqê (onay) endamanê ÎKKyî Îdarekerdoxê verî (demê 24îne) amayî azad kerdene.

Azad kerdena Îdarekerdoxanê demê 24îne ra dima şî weçînîtena Îdarekerdoxanê newîyan û îdarekerdoxê newî amayî weçînîtene.

Îdarekerdoxê Înstîtutî yê ke newe ameyî weçînitene nêwe:

Soner Soyer

Sevîm Çitak

Pinar Özgül

Gulten Narîn

Wusênê Gestemerde

Weçînîtena Îdarekerdoxanê Înstîtutî ra dime rojevê kongre de jû kî "Fîraznayena 25 serrî ya ÎKK" bîye. Na babete ser ro kî endamanê Înstîtutî qese kerd û fikrê xo, vernîyazê xo ardî ra ziwan. Seba nê xebatî kî jû komîte amê weçînîtene.

Înstîtutê Ziwan û Kulturê Kirmancî -ÎKK- e.V. Berlin

ÎKK Berlin, 27.04.2026

Na xebata J. Îhsan Esparî "Tanî Estanikî û Deyîrê Ma" reya verêne adara 1995î de Almanya de hetê Weşanên Rewşen ra ameyo çapkerdiş. Reya diyîne zî, payîzê 2004î de Îstanbul de hetê Weşanxaneyê Vateyî ra ameyo çapkerdiş û 198 rîpelî yo.

Weşanxaneyê Vateyî eşkera kerd ke, Kitabê J. Îhsan Esparî " Tanî Estanikî û Deyîrê Ma" hetê Weşanxaneyê Vateyî ra newe ra ameyo çapkerdiş.

J. Îhsan Esparî hetanî ewro xeylê nuşteyê ey bi kurdkî (Zazakî, kurmanckî), tirkî û swêdkî, hîkaye û şîîrî ey ê kirmanckî kovar û rojnameyan de weşanîyayê. Endamê Grûba Xebate ya Vateyî yo û hûmara yewine ra hetanî nika redaktorîya kovara Vateyî keno.

Grûba Xebate ya Vateyî serra 1996î ra nat seba ke zaakî biba ziwanê nuştişî û standard, Ewropa û Tirkîya de xebatan kena. Grûbe hetanî nika nê kombîyayîşan de qaydeyê rastnuştişî tesbit kerdî, 10 hazar çekuyanê binyatan û 60 hazar varyantanê înan ser o xebitîya û înan de muqayese viraşt.

Grûbe bi taybetî waranê anatomî, huqûq, şaredarîye, cografya, edebîyat û perwerde de serê termanê teknîkan de xebitîyena.

Kombîyayîşan de babetanê sey alfabe, name, sifet, zemîr, edat, kar (fîîl) û bestoxan ser o ame vindertiş. Raporê ke yenê amadekerdiş munaqeşeyê beşdaran ra dima yenê qebulkerdiş û weşanîyenê. Qerarê ke nê kombîyayîşan de yenê girewtiş, Kovara Vateyî de yenê weşanayîş û şarî rê yenê aşkerekerdiş.

Kovara Vateyî ke serra 1997î ra nat yena weşanayîş, heta nika resaya 82 hûmaran. Grûbe hetê bînî ra xebatê sey “Ferhengê Kırmanckî (Zazakî)-Tirkî”, “Türkçe-Kırmancca (Zazaca) Sözlük” û “Rastnuştişê Kırmanckî” zî sey kitaban neşr kerdî.

‘Zazakî waşitşêka muhîm a’

Sernuştoxê Weşanxaneyê Vateyî Mehmet Uzunî aşkere kerd ke grûbe serra 1996î ra nat seba standardîzekerdişê zazakî bêvindertiş xebaanî kena û xebatanê xo Kovara Vateyî ser o neşr keno. Mehmet Uzunî beyanatê xo de va ke Weşanxaneyê Vateyî heta nika 150 kitabê zazakî çap kerdî.

Uzunî va: “Şaredarîya Pîlî ya Amedî derheqê termanê şaredarîye de ma ra waştişêk viraşt. Ma bi keyfweşî şaredarîye dir pîya xebatêka muştereke amade kerde. 6 kombîyayîşê ma serê termanê şaredarîye bîy. Bi pêroyî ma 40 kombîyayîşî kerdîbî, no zî bîyo kombîyayîşê ma yo 41..”

Mehmet Uzunî beyanatê xo de va ke mîyanê Grûba Xebate ya Vateyî de mînatiqanê cîya-cîyayan ra, Ewropa ra û akademî ra endamî estê. Ey va rolê cinîyan seba daxilkerdişê ziwanî zaf pîl o.

Uzunî aşkere kerd: “Sey Grûba Vateyî ma seba xebata muştereke bi saziyanê sivîlan (STK) re pîya her tim amade yê. Amancê ma no yo ke zazakî biba standard û hîna aktîf bêro şuxulnayîş..”

Lezgînî derheqê xebata ey ya ferhengî de nê malumatî daybî:

“Dosyaya Ferhengê Zazakî - Tirkî & Tirkî – Zazakî ke yew demo derg ra ez ser o xebetîyena ewro şî metbea, înşelah do eno hewteyê vernîya ma de vejîyo. Ferheng ebadê 13.5 x 21 cm de 504 rîpelî yo.

Mi eno ferheng semedê yew îhtîyaco raşt û pratîk yê wendoxan û nuştoxanê Zazakî amade kerd, coka tenya kokê kelîmeyan esas girewt, kelîmeyî nêviraştî û ca nêda fiîlanê terkîbî û tehbîrkî zî.

Qismê Zazakî - Tirkî de 13.664 madeyî, qismê Tirkî - Zazakî de 12.419 madeyî estê. Mi zafê kelîmeyanê Zazakî gelek eserê ke bi Zazakî nusîyayê ra arêdayî û formê ziwanê nuştekî de nuştî. Ferheng ,semedê înanê ke wazenê Zazakî binusnê eynî wext de rêberê raştnuştişê kelîmeyan o.

Xebata min a amadekerdişê ferhengê tenya bi Zazakî îzehkerdişê mehnaya kelîmeyan zî dewam kena. Homa hes bikero, o zî do rojêk amade bibo.”

Xebatî û kitabê Roşan Lezgînî

1. Binê Dara Valêre de (Hîkaye), Çapa yewine, Weşanxaneya Apecê, Stockholm 2002; Çapa dîyine, Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul 2002; Çapa Hîrêyine, Weşanxaneyê Roşna, Dîyarbekir 2012
2. Dêsan de Sûretê Ma Nimite (Şîîr), Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul 2005; Çapa diyine, Weşanxaneyê Roşna, Dîyarbekir 2013
3. Ferhengê Îdyomanê Kurdkî (Ferheng), Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul 2005
4. Halîn (Hîkaye), Weşanxaneya Komalê, Îstanbul, 2006
5. Ez Gule ra Hes Kena (Hîkaye), Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul 2007
6. Sanikanê Dîyarbekirî ra Guldesteyêk (Sanikî), Enstîtuyê Kelepûrê Kurdkî, Duhok 2009
7. Gotin Diçe Nivîs Dimîne, Weşanxaneya Pêrî, Stenbol 2009, 264 rîpelî
8. Edebîyatê Kirmanckî ra Nimûneyî, Amadekarî: Prof. Kadri Yıldırım - İbrahim Bingöl - Roşan Lezgîn, Weşanê Enstîtuya Ziwananê ke Tirkîya de Ciwîyenê, Mêrdîn 2012, 694 rîpelî
9. Tarîyîya Adirî de, Weşanxaneyê Roşna, Dîyarbekir, 2012, 80 rîpelî
10. Dersê Ziwanî, Weşanxaneyê Roşna, Dîyarbekir, 2012, 128 rîpelî
11. Ferhengê Kurdî (Zazakî)-Tirkî û Tirkî- Kurdî (Zazakî), Weşanxaneyê Roşna, Dîyarbekir, 2013, 358 rîpelî
12. Ji bo Kurmancan bi Awayê Muqayeseyî: Gramera Kirdkî (Zazakî), Weşanxaneya Roşna, Dîyarbekir 2013, 224 rîpelî
13. Sorgu (Yaşam), İsmail Beşikçi Vakfı Yayınları, İstanbul 2015
14. Toplumsal Kürt Gruplarından Zazalar (Araştırma), Weşanxaneyê Roşna, Diyarbekir 2016
15. Ap Hus (Hikayeler), Weşanxaneya Roşna, Diyarbekir 2018
16. Kevoke, (Hİkayeler), Weşanxaneya Roşna, Diyarbekir 2019
17. Roşan Lezgîn, Xezeb (Yazılar), Weşanxaneya Roşna, Diyarbekir, 2021
18. Ferhengê Termanê Edebî (Sözlük), Weşanxaneyê Roşna, Diyarbekir, 2022
19. Ez û Vate (Yazılar), Weşanxaneyê Roşna, Diyarbekir, 2023

Çevirdiği Kitaplar

[değiştir | kaynağı değiştir]

1. Suzan Samancı, Siya Bêdengiyê, Weşanxaneya Aram, Îstanbul 2001 (Türkçeden Kurmancî'ye)
2. Roşan Lezgîn, Li Bin Dara Bîyê, Weşanxaneya Elma, Îstanbul 2003 (Zazakî'den Kurmancî'ye)
3. Sadiq Hîdayet, Sê Dilop Xwîn, Weşanxaneya War, Dîyarbekir 2004 (Farsça'dan Kurmancî'ye)
4. Malmîsanij, Cemîlpaşazadeyên Diyarbekirî Û Neteweperweriya Kurdî, Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul 2008 (Türkçeden Kurmancî'ye)
5. Îsmaîl Beşîkçî, Nasname - Ziman - Netewe Û Neteweperwerî, Weşanxaneya Pêrî, Îstanbul 2008 (Türkçeden Kurmancî'ye)
6. Andranîk, Dêrsim Raywanî û Cografya, Weşanxaneyê Vateyî, Îstanbul, 2010 (Kurmançça'dan Kurmancî'ye)
7. Berfîn Zenderlioglu & Mîrza Metîn, Mêrdeyê Şewe, Weşanên Avesta, Îstanbul, 2011 (Kurmancî'den Zazakî'ye)
8. Perwerde de Tetbîqê Ziwanê Dayîke, Weşanê DÎSA, Dîyarbekir 2013, 30 rîpelî (Türkçeden Zazakî'ye)
9. Polîtîkayê Zafziwanîye û Plankerdişê Ziwanî, Weşanê DÎSA, Dîyarbekir 2013, 30 rîpelî (Türkçeden Zazakî'ye)
10. Polîtîkayê Zafziwanîye û Plankerdişê Ziwanî, Weşanê DÎSA, Dîyarbekir 2013 (Türkçeden Zazakî'ye)
11. Amadekar: Ferîdûn Bîrgul, Rêberê Bikarardişê Setê Gulgulînê Gedeyan, Weşanê DÎSA, Diyarbekir 2016 (Kurmancî'den Zazakî'ye)
12. Îsmaîl Beşîlçî, Dewlet û Kurd, Weşanên Weqfa Îsmaîl Beşîkçî, Îstanbul, 2016 (Kurmancî'den Kurmancî'ye)
13. Îsmaîl Beşîlçî, Çawanîya Rejîmê û Kurd, Weşanên Weqfa Îsmaîl Beşîkçî, Îstanbul, 2016 (Türkçeden Kurmancî'ye)
14. Vera Trawma de Muqawemetê Tutan,Weşanê DÎSA, Diyarbekir 2018 (Türkçeden Zazakî'ye)
15. Nadîre Güntaş Aldatmaz, Xewn, Weşanxaneyê Roşna, Diyarbekir, 2019 (Zazakî'den Kurmancî'ye)
16. Roşan Lezgîn, Serketina Kewan, Weşanxaneya Roşna, Diyarbekir, 2020 (Zazakî'den Kurmancî'ye)
17. Roşan Lezgîn, Mealê Kirdî, Weşanxaneyê Roşna, Diyarbekir, 2022 (Arapçadan Zazakî'ye)

Hetê Şaredarîya Erxenî ra Rojê Kitabî yê 2. ameyê organîzekerdene; sey pêdîyayîşêko kulturî ke nuştox û wendoxî tede yenê têhet, do bêro bicaardene. Herkeso ke hêzê zanayîşî yê roşnkerdişî ra, tesîrê fikr yê azadkerdişî ra û ruhê kitaban yê yewkerdoxî ra bawer keno, dawetê benê.

Na kombîyayîşo kulturî ke hetê şaredarîye ra amade bîyo, do Parka Daristanî ya Yenişehirî de bêro viraştene.

Programê çalakîye

Rojê Kitaban do çar rojan dewam biko û her roj saete 11.00 de dest pêbikero. Program de do zafê weşanxaneyî, nuştoxî û aktîvîteyê kulturî ca bigîrê.

Albûmê deyîrbaz Ali Doğan Gönültaşî yo newe 'Keyeyî' tewr peynî vejîyabi.

Kesê ke wazenê şîyêrê konserê Ali Doğan Gönültaşî emkenê TÎYA ra bilêtan peyda bikerê.

Resepsîyonî de ke zaf kes beşdarê ci bîyî, Hemşaredara Amedî Serra Bucak qisey kerd û bale ante ser o ke festîvale tena çalakîyêka hunerî nîya, eynî wext de pêdîyayîşêk o ke vatiş, xoverdayîş û cigêrayîşê haştîye ke vîrê şaristanî de kom bîyî, tede yenê eşkerakerdene.

Hemşaredarê Amedî Dogan Hatunî zî îfade kerd ke festîvale rayîrê haştîye de pirdêko muhîm o. Qiseykerdişanê akerdişî ra dima, nawitişê folklorî û goşdarîkerdişê dengbêjan ame kerdene.

Festîvale 10 rojî bi beşdarîya grûbanê tîyatroyan ê 19 dewletan, bi qiseykerdiş, panel, atolye û pêdîyayîşanê hunermendan do dewam bikera.

Cevat Yıldızî na xebata xo de vateyê verênan ê Çêrmûgi arê dayê û bi na xebate edebîyatê Zazakî rê xizmetêko pîl kerdo.

Kunyeya kitabî de wîna vajîya

Vateyê verênan, verênanê ma ra ma rê mêrasên ê. Kam nê mêrasî bigurêno, qal û qiseyê ey cayê xwu gînê, cematî de giraneya ci bena, qisaya ci goştarey bena. Vateyê verênan qanûno fekî yo. No qanûn daway û meselan de zaf gurêneyeno û pa meseleyî girêdeyenê.

Qando ke însanê verênî tebîetî mîyan de coyenê aye ra vateyê verênan mîyan de karakterê heywanan ser zaf numûneyî deyayê. Nê numûneyî; dîk, kerg, kutik, dele, verg, heşe, mar, manga, ga, meye, bize, leglege ûsn. Karakterê nê heywanan ser zaf şîret û nesîhetî deyayê. Dar û ber ra, nebatan ra, heq û huqûqî ser ra, muhîmeya merdimîn ser ra şîretî deyayê. Nê şîretî mektebên veşerî kesî rê fayde danê. Çunke hem tecrubeyê verênan ra aqil gêrîyeno hem zî kesî rê şexsîyetên danê qezenç kerdiş.

Kulûbe do bi destê Merkezê Bi Perwerdeyê Dûrî ra yê dezgehî û onlîne bêra organîzekerdiş. Se ke yeno zanayîş sey heme bernameyanê Îsmekî kurs û aktîveteyê bi zazakî zî bêlaş virazîyenê. Kesê ke biwazê beşdarê Kulûba Qiseykerdişî ya bi Zazakî ya Onlîne bibê eşkenê lînkê cêrênî bitiknê û qeydê xo bikerê.

https://enstitu.ibb.istanbul/portal/egitim_detay.aspx?BransCode=5846

Tarîxo newe 1ê Hezîrane yo

Hunermend Aslanî beyanatê xo de wina va: “Konserê ma yê Amedî ke ma waştêne 15ê Gulane de (Çand Amed -Merkezê Kulturî yê Sezaî Karakoçî de) bide, bi waştişê dezgeh û sazîyan ame taloqkerdiş. Çunke eynî roje xebat û merasîmê Roşanê Ziwanê Kurdkî estbî û xebatî kewtî têhet. Konser seba roja 1ê Hezîrane ame taloqkerdiş. Bîlêtê ke ameyê erînayîş do derbaz bibê. Bi hêvîya ke ma roja 1ê Hezîrane de Sehna Tîyatroya Amfî ya Sümerparkî de yewbînî bivînê.”

Ame zanayîş ke konser do 1ê Hezîrane de Sümerpark de bêro dayîş.

14 serranê peyênan de dersê kurdkî tay şaristanan estê. Sey nimûne; mekteban de sey "dersa weçînayeye" yena musnayîş û eynî wext de çend unîversîteyan de zî beşê kurdkî estê ke kurdkî nika akademî de zî ca gêna. Nê 6 serranê peyênan de programêkê tazî zî nê xebatan rê îlawe bi: Cayanê cîyayan de, bi bi eynî nameyî; Musebaqaya Wendişê şîîranê Kurdkî virazîyena.

Mêrdîn û heme qezayê ci
6 serrî yo ke Mêrdîn û heme qezayanê ci de bi îznê Walîyî, zafê mektebanê mîyanênan Musebaqaya wendişê şîîranê kurdkî benê. Par 28 mekteban de na Musebaqayî ameyî viraştiş û her mektebî ra 5 heta 20 wendekarî beşdar bîyî. Badê qedîyayîşê Musebaqayanê mekteban, her mektebî ra yew wendekar ame weçînayîş û Musebaqaya pêroyî amey viraştiş. 28 wendekarî verê jûrîya ke mamosteyanê Beşê Ziwan û Kulturê Kurdkî yê Unîversîteya Mêrdîn Artuklûyî ra yena pê, şîîrê xo wendî.

Musebaqa bi cil û berganê kurdkî amey viraştene û her çî bi hawayêkê fermî ame rayra berdene. Nika "Mektebê Zergan İmam Hatipî" serkêşîya na Musebaqa keno.

Emser zî do 21ê Gulane de, bi munasebetê "15ê Gulanî Roşanê Ziwanê Kurdkî", na Musebaqa bêro viraştene.

Wan û Stenbol de reya verêne

Wan de musebaqaya wendişê şîîranê kurdkî do emser reya verêne bi destê saziyanê sivîlan bêro viraştene. Enstîtuyê Ehmedê Xanî, Komeleya Nûbiharî û Akademy, bi munasebetê 15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî, do 9ê Gulane de programêk virazê. Labelê na musebaqaya seba gedeyanê ke emrê înan 7 heta 15 o, derbazdar a. Gedeyî eşkenê bi viraştiş û şawitişê vîdyoyêk beşdar bibê û seba xelatan beşdarê programê 9ê Gulanre yê VAN TSOyî bibê.

Stenbol
Musebaqaya Stenbolî de prensîbê cîyayî estê. Wendekarî bi şertê "weçînayîşê dersa kurdkî" eşkenê beşdarê na musebaqaya bibê. Eynî wext de eşkenê hem bi nuşte û şîîran, hem zî bi lehçeya kirmanckî (zazakî) û kurmancî (kirdaskî) beşdarê musebaqaya bibê.

Goreyê programî, moderatorîya panelî Gulşîn Yalinkaya kena. Panel de hîrê roşinvîr û nuştoxî do derheqê xebatanê ziwan û edebîyatî de qisey bikerê. Pêşkêşîyê panelî wina yo:

Semra Birtane: Ziwan û Edebîyatê Şarî

Mehmet Şah Aslan: Ziwan û Edebîyato Klasîk

Dilbirîn Dilo: Ziwan û Şîîre (Ziman û Helbest)

Panel, do 18ê Nîsanî 2026 de, roja Şemeyî saete 13.00 de dest pêbikero. Cayê panelî "Salona Konferansî ya Şaredarîya Hênîyî" nîşan dîya.

Şaredarîya Hênîyî pêro şarê qezaye, wendox û heskerdoxê ziwanî dehwetê nê panelî kerdî û waşt ke şar wayîrê ziwan û kulturê xo bivejîyo.

Panc kitabê şîîran yê şaîrî ke bînê etîketê Weşanxaneyê Vateyî de vejîyayê, nameyê înan wina yê: "Dilopê Zerrî", "Rengê Şewe Zerrîya Mi De", "Binê Aşma Çirisîyaya De", "Sanikêka Heskerdişî" û "Bêrîye Birîsimênî".

J. Îhsan Esparî hetanî ewro xeylê nuşteyê ey bi kurdkî (Zazakî, kurmanckî), tirkî û swêdkî, hîkaye û şîîrî ey ê kirmanckî kovar û rojnameyan de weşanîyayê. Endamê Grûba Xebate ya Vateyî yo û hûmara yewine ra hetanî nika redaktorîya kovara Vateyî keno.