Çend vateyê verînan (1)

Wendiş: Enwer Yılmaz pic.twitter.com/HeAk8kc4HR

— Zazakî News (@zazaki_news) September 3, 2026

Rozê ju hesê birrî ju lazek e domonî pê ceno beno erceno antoqê* xo ke xo rê biworo. Seke hes heywanodê girs o, sayd de giran hereket keno. Saydê xo ju reye de nîkiseno nîweno. Lima xo dano piro saydê xo keno dirvetin, dorme (derûdor) de cereno, kûfeno, horreno, gîlejî çarç keno, reyena yeno dano piro… xeyle waxt nîya devam keno.

Lacek rozê, di rojî antoqê hesî de maneno. Dima hes ci ra vano “so geme de kolîyû are ke bîya ez xo rê to pirtleyî bikerî biworî.

Lazek sono hetê ra kolîyû keno top hetê ra kî nîyadano vano hala nîşkîn rayê, kesê-kusê, bivînî biremî canê xo bixelesnî.

Tayê ca ke sono rastê ju qatirî beno. Qatirî ra minete keno, ci rê hal û mezal qeseykeno. Qatir vano “bî binîse ro poştîya mi ez to ben xelesnen”. Lazek nîseno ro ci, ginene ro raye sone.

Hes lazekî meraq keno. Xo-xo de vano “no ça kewt hereyî?”. Antoqê xo ra vejîno ke çi bivejîyo! Nîyadano ke qatir ha wo lazekî beno. Qarîno, kuno ra dime. Limûnê xo dano we, horreno. Qatirî ra vano “saydê mi caverdana caverde canîverdana ez yen lazekî wen, ser o kî to wen! Mevaze ke eve a lesa xo ya kerseleye, eve eyî înatê xo ye qatirî sona mi dest ra xeleşîna!”. Qatir ke naye hesneno terseno. Vindeno, lazekî uza caverdano remeno sono.

Roza bîne hes oncîya lazekî rusneno ve kolîyû. Lazek sono nata (no het ra) dota (do het ra) nîyadano. Na reye kî raste ju herî beno. Ci rê hal û mezal ke qesey keno her vano “bî ero mi nîse ez to ben xelesnen”. Lazek nîseno ro ci, kune ra raye sone.

Hes lazekî meraq keno. Antoqê xo ra vejîno ke her ha wo lazekî beno. Qarîno, kuno ra dime. Limûnê xo dano we, horreno. Vano “saydê mi caverdana caverde canîverdana ez yen lazekî wen, to kî ser o wen!Mevaze ke ti eva lesa xo ya qole, eve eyî mezgê xo ye herî sona xeleşîna!”. Her ke naye hesneno terseno. Vindeno, lazekî uza caverdano remeno sono.

Roz a hîreyîne lazek ke sono tever geme de raste ju gûk e çirtkinî beno. Gûk halê neyî meraq keno. Vano “ti kam a, zerê na geme de se kena…?”. Lazek hal û mezal ci rê qesey keno. Gûk vano mevinde ero mi nîse ez to ben xelesnen. Lazek halê gûkî de nîyadano vano ti ve xo nîşkîna payî ra vindere, eve nê halê xo mi çiturî bena xelesnena?”. Gûk vano hala ti bî endî kamî ke se kerd eve xo vînena!”

Lazek nîseno ro ci, kune ra raye sone. Hes lazekî meraq keno. Antoqê xo ra vejîno ke gûk o çirtkin ha wo lazekî beno. Qarîno, limûnê xo dano we, horreno. Vano “saydê mi caverdana caverde canîverdana ez yen lazekî wen to kî ser o wen!. Mevaze ke ti eve a qina xo ya rîtikine sona xeleşîna!”. Gûk qe nîvindeno remeno. Hes kuno ra dime, fekê xo ra gîlejî çarç keno, horreno. De!l gûk nîvindeno. Hes linga xo tenena keno pêt yeno reseno nînû. Beno nêjdî, hama hama ke endî peyî ra gûkî goz bikero. O taw de gûk nata (no het ra) rîya xo pisqineno ve hesî ra. Dev û rîyê hesî, çimûnê hesî eve rîya xo rind keno delalî! Rîye kuna çimûnê hesî, verê xo beno ting û tarî, nîşkîno ke gamê bierco! Sono fekê derî de dev û rîyê xo şuno, çimûnê xo keno pak yeno. Amayene rê yeno faqat gûk kî sono dewe ra beno nêjdî. Hes nîtoreno ke devam bikero, horreno, gîlejîya xo çarç keno vano “ero ti eve a qina xo ya rîyîne şîya xeleşîya, ma meste bîrro a borîya to ke bîye juwaye çi cî wena, qina xo dendû nê mi ra çiturî xelesnena?”.

Gûk vano “to rîye werde endî çîyedê bînî kî ser o tom kena”.

Qatirî ra lese û înat, herî ra quwete û cesaret, gûkî de aqil û feraset, karê mordem e bê aqil û feraset daîma facîa û felaket!

Çirtkin:

Gûk, mozik, bîjek…heywanî yê zar û warî, pêrsanî…yê rîtikinî (ke rîye kewta ra ci, lese ra bîya hûsk)

Seveta domonû teyna argo de vajîno.

Antoq:

Lona ke hesê birrî tede maneno.

Seveta na sanike kitabê Erdal Gur, Tof. Sanikê Kirmancîye, Weşanxaneyî Nas, 2018, s. 58-61, ra kî îstîfade kerd.

Eve ê çimûn ê xo yê îpegî mi de henî nîyamede
Gîlîya çimûnê xo bide mi
Yan kî
Bice bere ve welatê simbilû
Çarsefa de sure bionce ve sewe ser
Çimûnê xo yê îpegî bice, porê xo sane bike
Va Koyê Munzurî tênimo
Va lêl mekuyo,
va roştî binê hukmê zilomote mekuyo

Çim şuyîna mi, ti porê xo sane bike
Va pitê mi bê ters pîl bo

Cemal Yilmaz, dalê mine omidî rê, Pulumur, 1980.

Sen Munzurlar’a benziyorsun erişmezliginle. Ben Dersim’e benziyorum, acilar yukluyum, Kalan Yayinlari, 2014, sayfa 61.

To rê selam

Pelgê mojenû rişîyê
Ti vana zerdê zernî
Ey leteyê bedenê mi
Porê xo vayî de
Koyê Munzurî tênimo ke
Va tanîya to bêro mi
Ti rind a?

Cemal Yilmaz, Gula mi rê, Azdavay 1980.

Sen Munzurlar’a benziyorsun erişmezliginle. Ben Dersim’e benziyorum, acilar yukluyum, Kalan Yayinlari, 2014, sayfa 22.

Muzîkê şîîre; Mikaîl Aslan (Qisaweta)

https://www.zazakinews.com/ca-bi-ca-1

Etîk-2

https://www.zazakinews.com/etik-2

Deza Amed

https://www.zazakinews.com/sex-seid-kam-o-2

Kekê Dr. Nûredîn Zaza, Dr. Ehmed Nafiz Beg kam o?

https://www.zazakinews.com/keke-dr-nuredin-zaza-dr-ehmed-nafiz-beg-kam-o

Şîrketê madenî dewanê ma ra çi wazenê?

https://www.zazakinews.com/sirkete-madeni-dewane-ma-ra-ci-wazene-2

Warza'y homa'y

https://www.zazakinews.com/warzay-homay

BAQÎ ALA...

https://www.zazakinews.com/baqi-ala

Hîri zûrî

https://www.zazakinews.com/hiri-zuri-1

Sona binê manga, dest de badî* ya
Rî ra rindek a, lese ra siftik* a barî ya
Axure de gina war o, linge tadîya
Gula xo rê kor bî, linga xo ce vejîya
Girr bîya gilendîk a sipî ya, alajîya*
Puçikê xo emeg ra rindek virajîya
Hunermend a, dakila xo ci ra rajî ya
Hunerê canikû (ciwanikû) ca be ca vajîya
Hêga çînena dest de vaşturî ya
Dima (dime ra) tapol* kena dake visturî ya
Vana gula mi ça (çira) honde mirojî ya
Fîna huyayîs, dake zof mostorî* ya
Nîşte ro araşîne ra, şîya mûrî(ye) ya
Bîye têsan û vêsan, endî perojî ya
Werdê xo ewro gulik a tejî ya
Ver va (ver bi) usarî de kowû ser de vejîya
Veyvike va ke “daye, sene cîranî ya”
Haqa non û sole endî serevdî ya
Çi hêf ke jubînî rê kakuçê sarî* ya
Coka serm û edebê rîyê qulî rîşîya
Ma ser ro ram û roştîya dîna tarî ya
Raya xo sas kerda rêçe vîndî bîyayî ya
Linga pîr û rayverî çever (der) ra birîya
Dîrega/ustina îqrarî têla muye ra barî ya
Daye ti vaze endî dîna penî ya
Vane ser û bine, rî û zere (ra) lone bîya
Qul e zalimî dest de zaf qefelîya
Oncîya kî îqrarê xo ra nêtexelîya

Şîîr Fatma Malkoç
15 06 2026

*
Badî: uskira, xizik o qiskek
Siftik (siftik û barî): bezna derg û barî ye
Alajî bîyayîs: têwerte kewtîş, alajîyayîş
Tapol kerdene: Are dayene, pêser ardene
Moştorî bîyayîs: şa û şen bîyayîş, şaqacî bîyayîş
Kakuçê sarî: keşî rê xêr û xizmete ke kerde ci rê serevde kerdene, rî sanayene, qal kerdene, mahcup kerdene

Mamosta Muhemmed Cîhangîr Çotla Darahênî ra nimûneyan dano.

Fekê dewa ma yan ziwano nuştekî raşt o?