Eve ê çimûn ê xo yê îpegî mi de henî nîyamede
Gîlîya çimûnê xo bide mi
Yan kî
Bice bere ve welatê simbilû
Çarsefa de sure bionce ve sewe ser
Çimûnê xo yê îpegî bice, porê xo sane bike
Va Koyê Munzurî tênimo
Va lêl mekuyo,
va roştî binê hukmê zilomote mekuyo

Çim şuyîna mi, ti porê xo sane bike
Va pitê mi bê ters pîl bo

Cemal Yilmaz, dalê mine omidî rê, Pulumur, 1980.

Sen Munzurlar’a benziyorsun erişmezliginle. Ben Dersim’e benziyorum, acilar yukluyum, Kalan Yayinlari, 2014, sayfa 61.

To rê selam

Pelgê mojenû rişîyê
Ti vana zerdê zernî
Ey leteyê bedenê mi
Porê xo vayî de
Koyê Munzurî tênimo ke
Va tanîya to bêro mi
Ti rind a?

Cemal Yilmaz, Gula mi rê, Azdavay 1980.

Sen Munzurlar’a benziyorsun erişmezliginle. Ben Dersim’e benziyorum, acilar yukluyum, Kalan Yayinlari, 2014, sayfa 22.

Muzîkê şîîre; Mikaîl Aslan (Qisaweta)

Her serra ke yena, şîrketê telefonan modelanê neweyan vejenê pîyasa. No yew çerx o ke zaf kesan keno meraqdar û persanê muhîman vejeno meydan. Çira her serre yewna telefon vejêno û gelo no hewce keno? Ma do nê nuşteyî de na perse ser o vinderê û hem sebebanê nê çerxî hem zî hewcedarîya ey analîz bikê.

Verê, ma ganî sebebanê ci bizanê ke çira her serre telefonê neweyî vejenê:

1. Averşîyayîşê Teknolojî: Her serre teknolojî aver şina û vurnayîşê neweyî vejêyenê meydan. Şîrketî wazenê nê vurnayîşan dekerê telefonanê xo.

2. Reqabetê Bazarî: Şîrketî wazenê ke tim aver de bê û raqîbanê xo pey de verdê. Coka her serre heme modelanê neweyan vejenê ke pey de nêmanê.

3. Marketîng û Reklam: Modelê neweyî, şîrketan rê îmkan danê ke nameyê xo tim rojeve de verdê.

4. Waştişê Mişterîyan: Zaf kesî wazenê ke hertim telefonê tewr peyên û yewr modernî bixebitno.

5. Ekonomîyo Dewamkerde: Rotişê telefonanê neweyan, şîrketan rê kar ano û înan rê îmkan dano ke xebatanê xo dewam bikerê.

Nê sebebî raşt ê, labelê gelo her serre yewna telefon hewce keno? Na persêka zaf muhîm a û ganî ma ney ser o vindê.

Hetêk ra averşîyayîşê teknolojî muhîm o û telefonê neweyî eşkenê hîna zaf fonksîyonan pêşkêşê ma bikerê. Mesela, kamerayê hîna başî, bataryayê ke hîna zêde ramenê yan zî taybetîyê hîna xurtî eşkenê cuya ma de zaf çîyan asan bikerê.

Labelê, hetêko bîn ra, zaf rey telefonê ke neweyî vejêyenê, tede vurnayîşê zaf muhîmî çin ê. Zaf rey vurnayîşî qijek ê û nêeşkenê mişterîyan îkna bikerê ke telefonanê xo bi yê neweyî bivurnê.

Nînan ra teber, vetiş û rotişê telefonanê neweyan her serre problemanê ekolojîkan zî vejeno meydan. Her serre bi mîlyonan telefonî benê eşte û no zî benê sebebê xirabîya dormeyî. Coka, tayê kesî vanê ke ganî telefonî hîna zêde bêrê xebitnayene û her serre yewna telefon nêro girewtiş.

Netîce de, vetiş û rotişê telefonanê neweyan her serre, hem faydeyin ê hem zî zerarê xo est ê. Faydeyê ey averşîyayîşê teknolojî, averşîyayîşê ekonomî û pêşkêşkerdişê fonksîyonanê neweyan ê. Zerarê ey zî zêdebîyayîşê eşteyanê elektrîkan û tesîrê xirabî yê dormeyî yê.

Coka, ma sey mişterî ganî baldar bê û goreyê hewcedarîya xo biryar bidê. Eke telefonê ma hema xebitîyeno û karê ma vîneno, belkî hewce nêkeno ke ma her serre telefonê xo bivurnê. Labelê eke ma raşta zî hewcedarê fonksîyonanê neweyan ê, o wext ma eşkenê modelê neweyî biherînê.

Peynî de, çira her serre yewna telefon vejêno, sebebî zaf ê. Labelê gelo hewce keno? Na persêk a ke her kes goreyê xo şêno cewab bido ci. Muhîm o yê ke ma hem faydeyê teknolojî bigîrê hem zî baldarê tesîrê ey ê dormayî bê.

Açarnayîşê ziwanêk seba ziwanêkê bînî karêko zaf muhîm û erjaye yo; merdim eşkeno vajo ke yew senet o. Çike merdim tena nuşteyê sewbîna şarî nêaçarneno, eynî wextî de merdim kultur, huner, tebîetê ciwîyayîşê û pêro taybetmendîyanê înan zî açerneno ziwanê xo ser, coka no kar karêko zaf bi rûmet o.

Her merdim eşkeno pê ziwanê xo roman, hîkaye, estanike, şîîre û sewbîna çîyan binuso, labelê her merdim nêeşkeno açarnayoxîye bikero. Merdimo ke açarnayoxî keno eke pispor û zana nêbo nêeşkeno nê karî bi hawayêko serkewte bikero. Açarnayîş yew hunero zanistî û berz o, yanî her kesêkê qeleme girewta xo dest nêeşkeno açarnayîşî bikero. Nê karî rê berpirsîyarîye û westayîye lazim a. Sey pêro huneranê bînan hewcedarîya nê hunerî zî bi îlim û zanayîşî est o. No kar zî şert û qanûnê ci est ê, coka açarnayox ganî nê şertan baş bizano û mevejîyo teberê nê qanûnan. Kesê açarnayoxî ganî her di ziwanan baş bizanê; ziwano ke berhem pê nusîyayo û ziwanê açarnayîşê.

Açarnayîşî zaf hetan ra wendoxan ser o tesîr kenê; bêgûman ziwan, kultur, huner û edebîyat pê xebatên winasîyan aver şinê. Zafaneyê neteweyan bi nê karî ziwan û edebîyatê xo aver berdo û hema zî benê. Neteweyêk çiqas kehene û dewlemende ba zî reyna nêeşkena fek açarnayîşî ra verada, semedo ke bi rayîrê açarnayîşî edebîyat û kulturê sewbîna neteweyan şinasnena. Semedê averberdişê edebîyat û ziwanê ma, hewcedarîya ma kirdan zaf bi nê karî est o. Neteweyê sey ma, înanê ke pê ziwanê xo perwerde nêdîyo û apey mendê eşkenê bingeyê xo açarnayîşî ser o awan bikerê. Ma eşkenê berhemanê erjaye û serkewteyan yê şaranê bînan biaçarnê ziwanê xo ser û tira havil bivînê. Nika ma bêçare yê coka ganî ma îlim û zanayîşê sewbîna şaran ra îstîfade bikerê, heta daraxêk ganî ma açarnayîşê berhemanê serkewteyan bixebitnê û bi no qayde ma xo rê bingeyêkê îlmî ronê. Badê hêdî-hêdî ziwanê ma do bibo ziwanê edebî û zanistî. Bi nê qaydeyî ma zî do biresê daraxê neteweyanê serkewteyan.

Eke ma wazenê bibê şarêko jîr û zana ganî ma xo, ziwanê xo, tarîxê xo û edebîyatê xo bi xerîban bidê şinasnayene. Ma eşkenê berhemanê xo yê erjaye û tarîxîyan biaçarnê ziwananê bînan ser, ma eşkenê mirad û armancanê xo yê sîyasî û xozayîyan bi ziwanê xerîban binûsê, bi nê qaydeyî do şarê bînî zî şarê ma rast bişinasnê. Rayîro tewr asano ke ma xo bi xerîban bidê şinasnayene açarnayîş o. Ancî ma eşkenê eserê ke şaranê bînan ma kirdan ser o nuştê biaçarnê kirdkî ser, seba ke ê zî bi no qayde yê ma yeqîn bikerê û têkiliyê ronê. Yanî no karê açaranayîşî eşkeno ma zaf hetan de aver bero. Bêgûman şinasnayîşê şaranê bînan do ma rê berêko newe akero û do hetê sîyasî û komelî û dîplomasî ra ma pêt û xurt bikero. Tarîx de zaf nimûneyê winasî est ê, coka ma zî eşkenê karê açarnayîşê xo rê bikerê şorişêk û seba averberdişê şar û edebîyatê xo adirê ê şorişê zî pêt û weş bikerê.

Qasê açarnayîşî, açarnayoxî zî yanî kesê ke nê karî açarnayîşî kenê zî zaf girîng ê. Ganî sere de açarnayoxî ziwanê xo baş bizanê û jîr û jêhatîyê ziwanê xo bê. Helbet seba ke bieşkê açarnayîşanê başan bikerê ganî serdestê ziwanê ke tira açarnayîşî kenê bê. Ganî açarnayox derheqê babetanê ke açerneno de wayîrê zanayîşî bibo ke bieşko karêko serkewte bikero, eke wina nêbo açarnayîşê ci zî do bêhavil bibo. Her kesê ke di ziwanan zanenê nêeşkenê karê açarnayîşî bikerê, ganî açarnayox serdestê babeta ke do biaçarno zî bo. Yanî açarnayîşî zî beşê ci est ê, kesêka/o mamostaya/ê edebîyatî ya/yo nêeşkena/o berhemanê sey cografya, ekonomî û matematîkî biaçarno ziwanê xo ser. Semedo ke her kes pispor û zanayê beşê xo yo. Ganî ma nê qaydeyan ra haydar bê û ma goreyê nê qaydeyan açarnayoxîye bikerê seba ke karê ma serkewte bo û şarê ma tira havil û îstîfade bikero.

Her çend nê serranê peyênan de, edebîyatê ma de berhemê açarnayeyî est bê zî la ancî tay ê, ez hêvî kena do nuştoxê ma hema zaf berhemanê erjayeyanê xerîban seba şar û edebîyatê ma biaçarnê. Nê nuşteyê xo de mi cehd kerd ke ez babeta "açaranayîş" ser o biney malûmat bida.

Ez hêvî kena havila nê nuşteyî wendoxan rê biba.

Eno nuşetê reya verîne hûmara 75ine ya Kovara Vateyî de ameyo weşanayîş

Fransa, Îngilîstan, Almanya û Îtalya zî mîyan de 32 welatan rejîmê Îranî yo ke cezayê dardekerdişî zêde kerdî bi beyanatêko muşterek şermezar kerd û waşt ke rejîm na kerdena zordarîye peynî biko.

Awustralya, Zelandaya Newîye, Îrlanda, Îtalya, Almanya û zaf welatê bînî ê Ewropa zî mîyanê ê welatan de bîyî ke veng da Îranî.

Înan waşt ke Îran "Peynî bido xebitnayîşê cezaya dardekerdişî û heme kesanê ke bi keyfî ameyî tepiştene serbest verado"

Ê cayan ra yew zî qezaya Amedî Hêni ya.

Hêni de Şaredarîya DEM Partî çarçiwaya kampanyaya pakîye de seferberî îlan kerda.

Benayatê Şaredarîya Hêni de ame vatiş ke xebata seba pakîye hayîkerdiş bêmabên dewam kena.

Beyanatê şaredarî wîna yo : "Kampanyayê ke bi sloganê “Şaristanê pakî bi keda Kolektîf” raştêyê şaredariya ma ameyî destpêkerdiş, adresê karanê ma ewro dewa Cewzê bi. Bi beşdarîya hemserokê ma Hamdullah Demir, endamê meclîsa şaredarîye, embazê karê me, timê binê Wezaretê Karanê Pakîyê de û hemwelatîyê, karê pakî yê girs de werteyê de ame kerdene. Di demê çalakîyan de, broşurê kampanyayî şarî ra ameyî vilakerdiş û şarî serê amanc û çîyê ke kampanya de agahî amedayişê."

Heto bîn ra hemşaredarê Hêniyî mîyanê şarî de çi zazakî çi kurmancî kurdkî qisey kenî.

Erdoğanî ewro rayber, heyetê teknîkî û futbolbazanê Amedspor, Erziromspor û Çorumsporî yê ke vejyayî Super Lîg, Küllîyeya Serekkomarîye de kerdî meyman.

Amedspor ra beyanat

Derheqê zîyaretî de Amedspor ra beyanatêko nuştekî ame dayîş:

"Bi vengdayîşê Serekkomaro ercaye Recep Tayyip Erdoğanî, heyeto ke tede direktorê teknîkî û futbolbazanê klubanê ke vejyayî Trendyol Super Lîg estbî, Küllîyeya Serekkomarîye de pêvînayîşêk ame kerdene.

Pêvînayîş de Serekê Klubê ma Nahit Eren, Serekwekîla ma Şengül Saruhanoğlu, Direktorê ma yê Teknîkî Besnik Hasi û futbolbazê ma Mehmet Yeşil û Cem Üstündağ ca girewtî.

Ma wazenî ke sezona newe seba heme klubanê ma bi xêr û serkewte derbaz bo, û seba vengdayîşê ey, sipasîya Serekkomar Recep Tayyip Erdoğanî kenî."

Serekkomar û Serekê Pêroyî yê AK Partî Recep Tayyip Erdoğan, endamê heyetê Îmralî yê Partîya DEMî Pervin Buldan û Mithat Sancar qebul kerdî. Pêvînayîş de Serekê MİTî İbrahim Kalın û hetkarê Serekê Pêroyî yê AK Partîye Efkan Ala zî ca girewt.

Heyet seate 15.20 de Meclîs de şibi Kullîye, pêvînayîş teqriben yew seat û çewres deqîqeyî ramit. Partîya DEMî da zanayîş ke derheqê pêvînayîşî de do beyanatêko nuştekî dima bêro dayîş.

Tarîfe de averşîyayîşê ekonomîkî, mesrefê sotemenî û parçeyê cagirî, amortîsmanê wesayîtan û vayîya bajaranê dorûverî ameyî erjnayîş û bi no hewa ame amadekerdiş.

Tarîfeya ke Komîsyonê Resî bi yewîya reyan munasib dîye, kombîyayîşê Meclîsî de ame qebûlkerdiş.

Semedê germê zêdeyî zî hayîdarîyî yenê dayîş ke wa şar xo germê zêdeyî ra bipawo.

Sazîya Metotolojî ya Tirkiya hayîdarî da ke dereceyê hewayî nê rojan de bizêdîyo û germê hewayî goreyê normalê demserrî 4 heta 8 derece zêde bibo û waşt wa semedê germê zêdeyî tedbîrî bêrê girewtiş.

Goreyê Saziya Metorolıjî, 19ê Tebaxe ra tepîya dereceyê germî 4 heta 8 derece zêde bibo.

Heto bîn ra Bakurê Kurdistanî de zî hema her şaristan de dereceyê hewayî 40 derece ra kêmî nîyo.

Hayîdarî amey dayîş ke, kesê emirdegî, tutî û nêweşî wa mabênê saetanê 11:00 û 16:00 de nêvejîyê teber û semedê germê zêdeyî tedbîran bigîrê.

Heto bîn ra semedê şaristananê Çewlîg, Mûş, Bedlîs, Wan û Colemêrgî yê Bakurê Kurdistanî îqazê varanî ame dayîş.

Gelo semedê germî ra payîyayîş gelo merdim se biko?

• Ganî merdim mirdîya xo awe bişimo
• Ganî merdim xo zerqanê tîje ra bipawo
• Kincanê ke rengê înan akerde yê bidêne xora
• Xo zaf rincan mekerêne
• Cayo zime û honikan de wextê xo bivîyarnêne
• Eke şima ferq kerd şima nêweş ê şêne doktorêk

Ma ke hona domonî bîme kokimû minete kerdene vatene “ya Haq, ya Xizir bê ciwanmerdîye, çengê wele/here ma de, ma verê destû meke”.

Mineta tayîne qewil bîye. Eve zonê xo, adet û torê xo, îtîqat û îqrarê xo weşîya xo ramite, hardê xo de wertê qomê xo de merdî, şî xeleşîyayî.

Tayê kî mendî. Zon, rayê, îtîqat, îqrar verê çimûnê nînû de je vora verê tîjî viloşîyayî ro şî.

Dima kî problemê teyna mendîsî pêda bî. Dewî kerdî tol/veng, gencî şî Avrûpa zafe ma û pî/ebeveynî binê bonê xo de tek û teyna mendî!

Bado kî kultur û tarzê suke/şaristanî vecîya. Ye tayîne domonî est ê faqat nêşîkîne ma û pîyê xo rê wayîrenî bikere! Ya kar û gure ra firsat nêvînene, ya kî tarzê cuyayîsê/heyatê suke ra has kene û ma û pîyê xo rê wayîr nêvecîne!

Tabî kokimî kî je virenî nêyê. Virende ra dewû de gureyene, mabenê domon û tornûnê xo de bî. Wayîrê ca û qiymet bî. Hal û waxtê xo, aqil û sihatê xo rind bî. Nika ne gureyene, ne kesî vînene, ne kes înû vîneno. Bê ca û qiymet ê. Bêkar û bêkes rew bene pîr û serwerde/xêx û gej (bunak)!

Suke de endî kes rehetê xo, hûzûrê xo xirabê nêkeno. Kesê ke bî kokim beno keno ve bonê hûzûrî/yûrdê kokimû. Kal û kokimî endî ya binê bonê xo de tek û teyna yê, ya kî bonê hûzûrî der ê!

Vane Mamekîye de ju mordemek beno kokim. Hetê fîzîkî ra rind beno ama hetê ruh û aqilî ra halê xo tene senik hassas beno, yanî beno pîr û serwerde. Domonê neyî kes nêşîkîno ci rê wayîrenî bikero. Bene kene ve bonê kokimû!

Tabî kokim o feqîr nêzoneno ke yûrd der o. O vano belkîya hona çê lazê xo Mîrzalî der o. Rozê ju dewizê xo sono ve dîyarê nê kokimî. Hal û demê jubînî pers kene, xoş-beş kene, qeseyî kene.

Kokim zîyaretçîyê xo ra vano “Haqê xo est o, çê Mîrzalîyê ma pak û delalî yo, kulêlik o”!

Meymanê kokimî ci ra vano “no bom o, bom o, sene çê Mîrzalî yo? Çê Mîrzalî sarê to boro! Ti yûrd der a, yûrd”!

Kokim vano “hey wax, coka wo vato ma û pî 7 domonû kene pîl ama 7 domonî ju maye rê, pî rê wayîr nêvecîne”! Vane ax û wax keno, a roze ra dime kî vilê xo beno çewt, poştîya şîkîna. Dest û payê xo na dîna ra onceno. Tayê rozû ra dima kî tek û teyna oda xo de gineno piro mireno!

Kam çi zoneno eve çi ejat nê domonê xo kerdî pîl, eve çi ejat solixê xo yo peyen da?

Ama suzê domonû kî nêyo, dîna vurîna, sukû de tarz û kulturodê newe vecîyo. Çiqaşî ke zor bo, gune însan raştîye û realîte qewil bikero. Tarz û munasebet ê virenî endî darîne we.

Seke saîrî vato, “na wa ke yena zilomet a tenekûn a, kes kesî nêhesneno”.

Vane bêtere ra bêtere esta! Hala vindere naye ra dime çi yeno ma ser de?

Heto bîn ra deynê kartê kredî zî bîyo û bîyo 1 trilyon û 520 milyar lîreyê Tirkî (nêdîyê 45 milyar dolar).

Goreyê ney, Tirkîya de her panc kesan ra çar kesî deyndarê bankayan ê.

Pêroyê Tirkîya de rîyê xirabbîyayîşê ekonomî şar mîyanê zehmetîye de yo û hûmara kesê ke kredîyo şexsî girewtê goreyê serra par zêdîyaya.

Par ra nata deyndarî 2 milyon û 97 hezar kes zêde bîyê.

Heto bîn ra mîyanê 12 serranê peyênan de Şirnex û Sêrt de hûmara kesê ke kredîyo şexsî girewto zêde bîya.

Nê şaristanan ra dima Konya, Bayburt, Stenbol, Enqere û Îzmîr yenê.

Dr. Tarik Ziya Ekîncî 99 serrî bi û qezaya Dîyarbekirî Licê de amebi dinya.

TARIK ZIYA EKÎNCÎ KAM O!

Serra 1925î de qezaya Dîyarbekirî Licê ameyo dinya. Serra 1949î de Fakulteya Tibî ya Zanîstgeha Îstanbulî qedînayo. Pisporê nêweşîya zereyan, siyasetmedar, nuştox û pawitoxê heqanê merdiman bi.

Weçînayîşê 1965î yê Parlementoyî de Partiya Karkeranê Tirkiya (TÎP) ra sey parlementer amebi weçînitiş. Ekîncî hetêk ra zî hevalê Apê Mûsa (Mûsa Anter) bi. Ey serekîya Odeya Tabîban a Dîyarbekir-Mêrdîn-Sêrtî kerd. Endamê Heyetê Rûmetî yê Berzî yê Yewîya Tabîban a Tirkiya bi.

Ekîncî meseleyê kurdan ser o û raştîya kurdan ser o xeylî kitabî nuştî.

Mîyanê bicaardena tewqîfkerdişê îdarî de rayedarê Îsraîlî, bê ke sûcdarî yan zî mehkemekerdişêko resmî bibo, merdiman şenê tewqîf bikerê.

Beyanatê cemîyetî de ame vatiş ke, hêrişê Îsraîlî yê ke serra 2023î ra nat vera Gazze û herêmanê bînan ê Fîlîstînî de yenê kerdene de, di sey û şeştî (260)î rojnamegerî ameyî kiştene; nînan ra di rojnamegeran zî mîyanê zindananê Îsraîlî de weşîya xo vîndî kerde.

Çalakî de do bi pêroyî 12 berhemî bêrê nîşandayîş; 6 fîlmê seba girdan û 6 anîmasyonê seba gedeyan. Rojanê îneyî de fîlmê seba temaşekerdoxanê pêroyîyan, rojanê şemeyî de zî fîlmê seba gedeyan do saete 20.00 de temaşekerdoxan reyde bêrê têhet. Bername do 14ê tebaxe de bi fîlmê "Valahî" dest pêkero. Nîşandayîşê ke do aşma êlule de zî dewam bikerê, do 19ê êlule de bi anîmasyonê "Çeteya Birrî: Tûrê Dinya" biqedîyê. Heme nîşandayîşî do bêpere bibê.

Eşkerayîya Amedsporî wina ya:

“Di aşmî yo ke bi netîceyê xebat û îstîşareyanê gird ê terefgiranê ma binê banê ‘Meclîsê Terefgiranê Amedsporî’ de ameyî têhet. Ma nê pêameyîşî û goreyê menfeetê klûbê ma awankerdişê yew trîbune bi keyfweşî pêşwazî kenê. Goreyê qerarê terefgiranê ma, peyê kelaya vakûrî de do fikarê ewleyî vejîyê meydan, aye ra zî do peyê kelaya başûrî de trîbune bêra awankerdene. Ma sey Amedsporî na game pozîtîf vînenê ke do ruhê yewbîyayîş, pêseramayîş û paştîdayîşê bihêztir awan bikero û na game do paştîdayîş bido kulturê trîbune zî. Terefgirê ma yê ke nê gaman de keda înan est a, ma înan pîroz kenê.”

Serekê DYA Donald Trumpî hesabê xo yê platformê medyayê komelî Truth Socialî ra eşkera kerd ke, quwetê DYAyî do rayîrê awe yo stratejîkî de estbîyayîşê xo dewam bikerê û va: "DYA, Behrê Hurmuzî kontrol kerdo. Çîyo ke Îran êdî biko çin o."

"Pasdarê Şorişî remenê"

Trumpî derheqê rewşa eskerî û ekonomî ya Îranî de zî qal kerd û va ke quwetê eskerî yê Tehranî êdî bêfeyde yo.

Serekê DYAyî îdîa kerd ke Artêşa Pasdaranê Şorişê Îranî "derbêka pîle werda û remenê"

Dima ke xebere ameye wesnayîş, ekîbê weşîye, asayîşî û îtfayîye cayê hedîse rê ameyî sewqkerdiş. Karkero ke bi giranî birîndar bibi, bi midaxeleyê ekîban cayo ke tede mendbî ra ame vetiş.

Uyğuro ke tewr verî cayê hedîse de midaxeleyê ey ame kerdiş, bi ambulansî wedarîya Nêweşxaneyê Dewlete yê Çewlîgî. Uyğur, pa heme midaxeleyan zî nêame xelasnayiş.

Derheqê hedîse de tehqîqat ame destpêkerdiş.

Maço ke do emşo seatê 22.00 de dest pêkero, do hetê hakemê Somalîyî Omar Abdulkadir Artanî ra bêro rayberdiş.

Ez bi "Çi heyf û hezar heyf"î dest pêkena.

Çi heyf û hezar heyf...

Werrekna eyro ma dinya de û welatê xo de zulman, kiştişan, qetlan, zorbeyîyan, şerran û qirkerdişan ra qisey nêkerdênê. Çi heyf û hezar heyf ke ma kenê û wina asîyeno ke do ma biker zî.

Wexto ke ma yew sîteya xeberan û ajansan ra ewnîyenê yan zî ma goşê xo danî qisêyanê çarşî û bazaran ma vînenê ke mîyanê xeberan de kiştişî îlla est ê. Êdî ma ro normal yeno kiştişê însanan û ma zaf bale nêdanê ci. Heta ma nêwazenê qisey biker enê kiştişan ser o. Yew kîşt ra zî psîkolojîyê merdimî zî êdî hewanênano. Çi heyf û hezar heyf...

Eslê xo de ez nêwazena serê enê kiştişan de qisey bikerî. Her sîte û ajans de xo ra bi hezaran xeberî est ê. Ez wazena ser ê sîte û ajansan de "kiştişê cinîyan ser o bikarardişê ziwanî" de qisey bikerî û tayê zî rexne bikerî.

Heme dinya de însanî sey yew bomba dekerde û seba teqayîş amade yî. Sebebê enê zaf î û pisporê enê gureyî xo gore îzah kenî. Meseleya ma ena nîya. Meseleya ma ziwano ke kiştişê cinîyan de bikar yeno yo.

Enê xeberan de ziwan zafane wina yo; reyna yew cinî bî qurbanê carmêdan, carmêdan yewna cinî kişte, carmêdan emserr hende cinîyî kiştî, yew carmêdî cinîya xo kişt... Goreyê enê cumleyan ra seke Carmêd neyarê Cinîyan o û bi ena neyarîya xo cinî û cinîyan kişeno. Labelê wina nîyo û her carmêd yan lajê yew cinî yo, yan mêrdeyê aye yo, yan birayê aye yo û hema çi çi çîyan de cinî û carmêdî yewbînan ra girêdayeyî. Enê cumleyî sey mînak wa tîya de bî. Kîşta bîn de dinya de her serre bi hezaran kiştişî yenê meydan. Yanî carmêdî carmêdan zî kişenî. Heta kiştişîya cinîyan ra gelek zafêr kiştişî, cînayetî, zulmî benê.

Esil meselaya ke ez wazena behs bikerî ha tîya de ya ke carmêdî verê ruhê xo badê cinîyan, qijan, carmêdan, xoza û heywanan kişenî. Carmêdî seba çi wina kenî? Çunke destê înan de qewet est o. Yanî binê mesela de carmêdbîyayîş û cinîbîyayîş yan zî qij û heywanbîyayîş çin yo. Zulm, qewet, îqtîdar, hukm û mergê ruhan est o.

Her kesî îlla derdorê xo de dîyo ke cinîyêke yewna cinî kuta û kişta, carmêdî yewna carmêdî ro zulm kerdo û kişto, qijî yewna qijî derb kerdo û kişto, yan zî însanan zulmê heywanan kerdo û kiştî. Yanî bi kilmî carmêdî têna nêkişenî, her kes qasê qewetê xo yew qatîlkar o. Qewet destê kamî de bo o carmêd o.

Wexto ke ena pencera ra biewnîyo mesela ra fehm beno ke qewet destê kamî de bo o kişeno. Qewet destê cinî de bo cinî zî kişena heta cinî carmêdan zî û cinîyan zî kişena, qijanê xo heta dadî û babîyê xo zî kişena.

Carmêd, zulmê cinîya xo keno û kişeno çunke o hîna jîhat o û qewet destê ey de yo. Gama ke keye de nêbo cinî bi qewetî zulmê qijanê xo kena û heta kişena çûnke aye hîna jîhat a û qewet destê aye de yo. Qij wexto ke şino teber embazanê xo rê zulm keno û heta hîna aver şino û kişeno çûnke o hîna jîhat û qewet zî destê ey de yo. Enê însanî xoza û heywanan zî kişenê çûnke hukm ha destê înan de û qewet ha înan de yo. Yanî her kes qasê qewetê xo zulm keno û qasê merdişîya ruhê xo yewê bînî kişeno. Carmêdî ney qewet kişeno.

Seba enê, ziwano ke carmêdî sey şeytanî naweno ney, ziwano ke her tim hetê cinî yo ney, ziwano ke nefret beyntarê însanan de afirneno ney, ziwano nerm û ziwano ke heqîqetê mesela aşîkar keno wa bikar bêro. Tîya ra veng dana heme ajans û sîteyanê kurdan ziwano winayîn ra xo durî bidêne û ziwano ke carmêdan dekeno şeytan bikar mîyarêne.

Zulm û zorbeyîye sey şeytanî nîşan bidêne ke wa ne carmêd zulmê cinîyan û yewna carmêdî bikero û bikişo, ne wa cinî zulmê cinîyan û qijan bikero û înan qurban bikero ne zî wa heywan û xoza qurbanê însanî bibê.

Pehlîwan, o ke eşkeno bi însanan nîyo, pehlîwan, o yo ke eşkeno bi hêrsê xo yo.(Hedîs ra)

11.08.2026

Xebatanê cigêrayîşî ser o meyîtê S.P.ye mîyanê wesayîtî de ame vînayîş. Cinîyêka bîne ya ke mîyanê eynî wesayîtî zî bî giranî birîndar bî û wedarîya nêweşxaneyî. S.P.ya ke wedarîya nêweşxaneyî, uca de merd.

4 kesî ameyî destbendkerdiş

Derheqê bîyayîşî de vajîya ke S.P. dima ke bi çekan ameya

kiştene, ameya vêşnayîş. Ame zanayîş ke cinîya bîne ya ke mîyanê wesayîtî de bî zî seba nika nêweşxane de ya û rewşa weşîya aye giran a.

Forumê Aştî û Azadîye hetê Enstîtuya kurdî ya Amedî û Şaredarîya Bajarê Girdî yê Amedî ra ame organîzekerdiş,

Amed de siba wesîleyê Roşanê Ziwanê Kurdî ra bi nameyê “Rayîr û metodê ganîkerdişê ziwananê ke binê tehluke de yê” forumêk virazîya.

Na komxebate, hetê Enstîtuyê Kurdkî ya Amedî ra sey hîrê roniştişan amey hedrekerdene.

Roniştişo dîyin de babeta “Dezgehkîkerdişê Kirmanckî” amey munaqeşakerdene û Ehmedê Bira sey qalîkerdox û Nesîb Gultekîn sey moderator ca girewt.

*Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."