‘14 serran de tena 210 mamostayî wezîfedar bîyî’

Berîtan Guneş Altin persnameyê xo de îfade kerd ke lazimî bi mamostayanê Kurdî esta û va: “Bajarê sey Dîyarbekirî de lazimîya bi 600 mamostayanê Kurdkî esta, 14 serran de tena 42 mamostayî wezîfedar bîyî. 14 serran de 847 mamostayî beşê Ziwan û Edebîyatê Kurdî ra mezûn bîyî, labelê nînan ra tena 210 mamostayî tayîn bîyî.”

Altine nê persî Wezaretê Perwerdeyî ra persayî:

Seba serra 2024 û 2025î, derheqê dersanê weçîniteyan ê Kurmancî û Zazakî de çira daneyê cîya-cîya yenê vilakerdiş?

Goreyê daneyanê resmîyan, hûmara wendekaranê ke dersanê Kurmancî û Zazakî weçînayî çend a?

Seba wezîfedarkerdişê mamostayanê Kurdî çend kadroyî ameyî akerdiş?

Seba lazimîya mamostayanê Kurdî çi xebata şima esta?

Devlet Bahçelî mektûba xo de bi vatişê “Brêz Nahît Eren, Serekê Amedsporî” dest pêkerd û wina va: “Amedsporo ke serrê 1990î de ameyo ronayîş û fûtbolê Tîrkîye rê reng û heyecanêko newe da, tarîxê xo de reya verêne vejîya Lîga Sûpêrî. Ez nê serkewtîşî bi keyfweşî pîroz kena.”

‘Seba fûtbolê Tîrkîya averşîyayîşêko qîymetdar o’

Lîderê MHPî dewamê mesaja xo de nê îfadeyî xebatnayî: “No serkewtîşo manadar, seba Dîyarbekirê ma û fûtbolê Tîrkîya zaf qîymetdar o. Ez hêvî kena ke Dîyarbekirê ma bi nê serkewtîşê sporî reyde warê kûltûrî, sosyalî û ekonomîkî de hîna zaf gandar bîbo.”

Nameyê dewa ma Kelxasi ya. Dewa ma girêdayîya bajarê Xarpetî ya. Tarixê na dewe kehan o. Peyê dewa ma de koyê Faqîr Kitan est o. Nîçika/lewe nê koyî ra hewt hebî bajarî yenê vînayîş. Dormeyê nê koyî de gelek hênîyî est ê. Dormeyê nê koyî de çar hebî dewe û yew zî qaza est ê. Nameyê nê dewan girdî ra ber bi qijî nê hewa yo: Dewa Kelxasi, Dewa Xulamo, Dewa Nêrgeg û Dewa Pazwerî. Nê çar hebî dewe zî tarîxî yê. La tewr girda nê dewan Kelxasî ya.

Seke şima zî zanê; her dewe, her qeza û her bajar de semedê raywanîya şîyayîş û ameyîşî yew ca est o ke sey nîşanî yeno qebulkerdiş. Bajaranê girdan de nê cayan ra vanê "otoqar", qezayan de vanê "termînal". La dewan de nameyê nê cayan cîya-cîya yo. Ez behsê dewa xo bika:

Wesaîtê dewa ma tîya de raywananê xo gênê û tîya ra şonê cayanê cîya-cîyayan. Wendekarê ma tîya ra şonê bajaranê girdan û benê doxtor, mamosta, muhendîs û sewbîna çîyî. Şîyayîşê înan ra pey, tîya de çimanê dayîk û bavan hêsîrî yenê war û benê kelebermî. Veyvekê ma tîya ra keyeyê xo caverdanê. Ez zaf derg nêbikera, la semedê cîyabîyayîşî nê, semedê pêvînayîşî zî tîya muhim o. Xort û gencê ma tîya de yenê pêser û teraq kenê. Roj yeno tîya de govendê yenê girewtiş, veyve beno. Leyîrî uca de top kay kenê, rexçuwe kay kenê. Velhasil, tîya qelbê dewa ma yo. Çoka ez tîya ra zaf hes kena.

Nameyê uca ra vanê "Qotver". "Qot" bi tirkî de vanê "küçük tepe", "ver" zî vanê "ön". Na mıntıqa de raşta zî yew qot est o. Tîya ra ma vanê "Qothell" û verê nê qotî de "Qotver" est o. Ma Qotverî ra zaf hes kenî. Uca de hîvîyê ma benê berz. Uca de ma mayan, bavan û pîrikanê xo vînenî.

DEWA ŞIMA DE ÇI NAMEYÎ EST Ê?

Futbolwan Mbaye Diagneî waşt ala (bayraga) welatê xo Senegalî akero. O wext memuranê asayîşî mudaxele kerd. Badê cû, Serekê Amedsporî Nahit Erenî qewimyayîş ser o beyanat da.

Erenî îzah kerd ke no yew xelet famkerdiş o û va: “Polîsan bayrağa Senegalî bi yewna sembol kerd têmîyan.”

Ame zanayîş ke badê munaqeşeyî, mesele sererast bîye û mudaxele qedîya. Mbaye Diagneî bayraga xo akerd û pîya bi embazanê xo şampîyonîya Amedsporî pîroz kerde.

Rayîrşîyayîşî de Hemsereka Pêroyî ya DEM Partşî Tulay Hatîmogullari, Hemsereka Pêroyî ya Partîya Herêman a Demokratîke (DBP) Çîgdem Kiliçgun Uçar, Serekê Pêroyî yê EMEP’î Seyit Aslan, Hemserekê Pêroyî yê DAD’î Mercan Gul û Zeynel Kete, Hemserekê Konfederasyonê Elewîyan ê Ewropa Huseyin Mat, Serekê Pêroyî yê Federasyonê Elewî Bektaşîyan Mustafa Aslan, Serekê Pêroyî yê Weqfa Kulturî ya Anadoluya Haci Bektaş Veli Ercan Geçmez, Serokê Pêroyî yê Komela Kulturî ya Pir Sultan Abdal Cuma Erçe û endamê meclîsî, hemserekê şaredarîyan, temsîlkarê sazgehanê demokratîkî û hemwelatî beşdar bîyî.

Xebatê gêrayîşî dewam kenê

Mîntîqa de bi beşdarîya ekîbanê AFAD û jandarma xebata gêrayîşî dest pêkerde. Xebatê ke vizêr dest pêkerdbî, ewro zî dormeyê mehla, çem de dewam kerd. Mîyanê xebatan de, kînarê çemî de mont û têlefonê Kûtbattîn Keskînî ameyî vînayîş. Bi na netîce ekîban gêrayîşê xo dormeyê çemî de hîra kerd.

Aşkerê bi ke xebatê ekîban hema zî dewam kenê.

Ferqê Uûanan bi 12 û bi na netîce Înterî pûanê xo kerdî 82 û ferqê pûanan reqîbê xo yê tewr nêzî Napôlîyî reyde kerd 12. Înter bi nê serkewtişî, tarîxê xo de resa şampîyonîya 21.

DADî va ke, dorpêşkerdişê Dersimî ser o bi hawayêko bêmabên dewam keno. Sazîye beyanatê xo de aşkere kerd ke polîtîkayê qeyûman, kişyayîşê Gülistan Doku û talankerdişê xozaya Dersimî na rastîye mojnena. Seba 4ê Gulane "Roza Şîyaye" DADî veng da miletî û va: “Ma nêşênê nê çîyan ver tena tazîye bigîrê. Ganî ma na roje bikerê wesîlaya mucadeleyê demokrasîyî.”

DADî seba "Roza Şîyaye" Seyid Rıza, Alişer û Ana Zarife û heme mazluman vîr ardî û waştişê wîna rêz kerd:

1. Cayê mezalanê Seyid Rıza û rayberanê Dersimî yê ke ameyî îdamkerdene bêrê aşkerekerdene; cenazeyê înan teslîmê keyeyan bêrê kerdene.

2. Arşîvî bêrê akerdene û nameyê "Dersim"î bêro îadekerdene.

3. Lîsteya surgunbîyayan, vîndîbîyayan û domananê ma yê ke hetê dewlete ra ameyî girewtene, bêrê aşkerekerdene.

4. Heqê ma yê komelkî bêrê naskerdene û bikewê binê garantîya qanûnî.

5. Polîtîkayê asîmîlasyon û surgunî yê ke nika dewam kenê, ganî bêrê vindarnayış.

Kursê ke do dewrê neweyî de bêrê akerdene, nê yê; viraştişê kaykilanê darênan, amîgurumî, perwerdeyê balama û vengî, miqateyê çermî, karrayê çînî, hunerê destan, e-tîcaret, kuaforîye, dîzaynê modayî, resim, seramîko serdin, viraştişê kerrayan, tekstîl, kompîturê bingeyin û analîstîya daneyan.

Hemwelatîyê ke wazenê kursan ra îstîfade bikerê, eşkenê muracatê xo heta 17ê gulane temam bikerê.

Beşdarê ke kursan bi serkewtiş temam kenê do belgeya beşdarîye bigîrê.

Seba agahîyanê hîna zafan: dismek.diyarbakir.bel.tr

Peskoyî/Pezkovî malê koyî yo. Seba ke cayanê asêyan de sitar benê, tayn cayan de ci rê malê kemerî vacîyeno. Goreyê vatene; çimikê înan sey vilenceyî yê, dusîyenê kemer ra û ê piro war nêyenê.

Peskoyîyî heywanê nazenîn ê û bimbarek qebul benê. Bi goreyê bawerîya zazayan, peskoyîyî malê Xizirî yo. Ewlîyayanê zazayan berzanê koyan ra peskoyîyî çerenayê.

Winî aseno ke na bawerîye zaf kehan a, heme erdê Aryenan ser ra est a. Cayê peskoyîyan medenîyetê Xîtîtan/Hîtîtan de mihîm o. Heykel û rolyefê peskoyîyan taştê, xo rê kerdê sembol.

Bi bawerîya zazayan -bîlhesa zazayê Raya Heqî- kiştişê peskoyîyan suco giran o, kam ke bikişo belayêko pîl yeno ser de.

Na bawerîye -winî aseno ke- mîyanê cîya-cîya kulturan de vila bîya.

Ordîyê Akhayan seba cengê Troya (ÎV. seserra 12. yan zî 13.) yeno pêser la va nêyeno ke gemîyî bivisîyê operrê Anatolîya. Şamanî ra persenê ke qey va nêyeno. O vano; fermandarê ordîyî Agemennonî wextêk ra yew peskoyîye kişta, Îlahe Artemîse na kerdena ey ra hêrs bîya, o rîwal ra va nêyeno; lazim o Agemennon, keynaya xo Îphîgeneîa, Artemîse rê qurban bikero. Wexto ke keyneke qurban bikerê, Artemîse ci rê decena, herinda keyneke de yew peskoyî nana fekê kardî ver ra. (La qey peskoyî naya fekê kardî ver ra; tam cayê xo nêvîneno.)

Edebîyato klasik de meselaya Îbrahîm Edhemî est a. O, seydwanêko xedar bîyo. Zaf peskoyî kiştê. Ancî rocêk kewto bi peskoyîyêk dime ra. A game xeyb ra veng ameyo: Ey Îbrahîm, ma, ti seba nê çîyî afernayê! O, naye ser ra seydê peskoyîyan tobe keno.

Hîkayetê Sîyabend Û Xece de zî behsê peskoyîyan beno. Sîyabend kesêko serehuşk o. Tim rika huşke keno. Xece remneno; pîya şonê koyê Xelatî. Neqerde (bîlasebeb) keweno dime ra ke yew peskoyî bikişo. Nano pira, kelçeyêk (kelce) dirbetin keno. Şono ser ke sere bido piro. Kelçe bi halê xo yo dirbetin estrî kuweno qineste ra, ey teraş ro erzeno war. Cayo asê ra yew sincêre bena. Sîyabend cor de gineno ser ra, pira maneno. Xece kena-nêkena, nêeşkena ey bixelisna. O kefaretê xo dano û mireno.

Vacîyeno ke mella Mistefa Barzanî kiştişê peskoyîyan qedexe kerdo.

Hewle a ya ke kiştişê heme heywanan qedexe bo.

Nêmeyê dîyînî de Amedsporî zaf hol dest pêkerd û deqeya 49. de bi golê Dîa Saba reyna kewt vernî û skor kerd 3-2. Heta deqeya 80. . Labelê deqeya 80. de kaykerdoxê Îgdîrspôrî Atakan Çankaya gol eşt û skor reyna bi pîya.

Maç bi no qeyde qedîya. Reqîbo tewr nêzdî yê Amedsporî, Esenler Êrôkspôr zî keyeyê xo de Pendîkspôr reyde pîya mend, Amedsporî bi şampîyan û vejîya Lîga Sûperî.

Deklerasyon wina yo:

“Neteweya kurdan neteweyanê merdimîye de tewr kehenan ra yew a. Ziwanê kurdkî zî erjêko tewr bingeyin û nêvîyartbar ê neteweya kurdan û heme merdimîye yo.

Çi heyf ke bi se serran o ke bi sebebê redkerdişê neteweya kurdan, bi rengêko hovane ame cehdkerdene ke sey zaf kultur û ziwananê cîyayan, kultur û ziwanê kurdkî zî bêro çinkerdene. La bi netîceya têkoşînê neteweya kurdan nê cehdî bê encam mendî. Ma vînenê ke herinda ney de, caardişê vera ziwanê kurdkî ameyî aktuelkerdene; ziwanê kurdkî hema zî fermîyetî de nêno qebûlkerdene; bi rayîr û metodanê neweyan ê tewir bi tewirî, redkerdiş, qedexekerdiş, dormegirewtiş û asîmîlasyonê ziwanê kurdkî bi hewayêko cîya-cîya dewam keno. Her cayê Kurdîstanî de bi serdestkerdişê ziwanê tirkî û her cayê ke kurdkî tede ciwîyenê, hema zî amanc û waştiş no yo ke kurdkî bêrê asîmîlekerdene û ziwanê kurdkî bihelîyo û mîyanê wextî de hewanîyo. No sûcêkê vera merdimîye yo.

Bê guman ma kurdî bi tu hewa destûr nêdanê ke no çî bireso encam. Cuyêka bê kurdkî seba ma kurdan sey leşêko bê mezg, bê zerrî û bê ruh o. Ziwanê ma çimeyê ma yo bingeyin ê estbîyayîş, xobîyayîş, nasname û cuya ma ya neteweyî, azad û demokratîk a. Ziwanê ma çime û bingeyê yewîya ma ya neteweyî yo, kilîtê azadîya ma ya her hetî ya. Ziwanê kurdkî xeta ma ya tewr sûre û tewr cor a.

Rayber Abdullah OCALAN zî bi taybetî dîyar keno ke: “Wayîrvejîyayîşê ziwan û kulturê xo, averberdişê înan hewcedarîya merdimbîyayîşî ya. Êyê ke nêeşkenê wayîrê ziwanê xo vejîyê, nêeşkenê wayîrê merdimbîyayîşê xo zî vejîyê. Êyê ke ziwanê xo nêzanê û aver nêbenê, nêmmerdim manenê. Heta ke ti ziwanê dayîke nêmusî, perwerdeyê ci nêvînî, ti nêeşkenî raşt û baş bifikirîyî. Babeta ziwanê dayîke qasê nan û awe muhîm a. Wayîrvejîyayîşê ziwan û kulturê xo wezîfeyê heme kesan o.”

Vengdayîşê Rayber Abdullah OCALANî yo “Haştî û Komelê Demokratîk”, munaqeşê derheqê serbestî û azadîya ziwanê kurdkî zî xurt kerd. Ma reyna vanê: ma heta peynî peyê nê vengdayîşê tarîxî de yê û ma dîyar kenê ke heqê ziwanî, kulturî, sîyasî, huqûqî û xoîdarekerdişî yê neteweya kurdan babeta bazarî nîya, û seba ke komelêko azad, demokratîk û haştîperwer bêro awankerdene ganî heme astengê ke verê şuxulnayîşê nê heqan ê, bêrê hewanayene û ziwanê kurdkî bibo wayîrê statûyî û bibo ziwanê perwerdeyî. Bê guman seba ke no çî bireso encam, ganî Rayber Abdullah OCALAN bieşko seba caardişê haştî û komelêko demokratîk serbest û azad hereket bikero û bixebitîyo, û seba ney zî ganî şertê tewr munasibî bêrê hazirkerdene û verê her çî, ziwanê kurdkî, ganî nasname û heme nirx û heqê neteweya kurdan û statûyê kurdan ê xoîdarekerdişî zî hetê sîyasî û huqûqî ra bêrê naskerdene, bingeyê qanûnan de bêrê garantîkerdene. Ma weş zanê ke tecrîdê vera Rayber OCALANî, tecrîdê vera heme nirxanê neteweya kurdan û bi taybetî tecrîdê vera ziwanê kurdkî, rasterast yewbînan reyde têkildar ê.

Seba caardişê naye zî, ma do têkoşînê xo seba pawitiş û averberdişê ziwanê kurdkî, her demî ra hîna zêde û hîna hîra bikerê. Bi nê amancî, ma sey heme sazgehanê ziwanê kurdkî, partî, dezgeh, war, awanî û dormeyanê cîyayan ê kurd û demokratîkan, bi sloganê “Statûyê Kurdkî, Perwerdeyo bi Kurdkî” merheleya newîye ke par seba têkoşînê ziwanê kurdkî ame destpêkerdene, dewam kenê.

Bingeyê na raştîyan ser o; ma do bi munasebetê 15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî, mabênê 4ê gulane ra heta 1ê hezîrane, her cayê Kurdîstan û Tirkîya de; têkoşîn, xebatî, bername û çalakîyanê tewir bi tewiran mîyanê komelî de virazê. Heme qeza, dewe, taxe, kuçe û keyeyan de, mîyanê ciwan, doman, unîversîte, esnaf û heme waranê bînan de vila bikerê. Rayîrşîyayîş, eşkerayîyê girseyî, xebatê vilawekan, pankart û bîlbordê bi kurdkî, kombîyayîşê ziwanê kurdkî yê mîyanê şarî û heme sazgehan de, formî, kursê şarî, çadirê ziwanê kurdkî, musnayîşê alfabeya kurdkî, bernameyê wendişê şîîran, sanikvatiş û dengbêjîye, tîyatro, nawitgehê kitabanê bi kurdkî, panel, sempozyum, komxebate, konferans, şayî, konser, qiseykerdiş, veng û vengdayîş, xebatê tewir bi tewirî yê warê dîjîtalî de, bernameyê binê banê îdarekarîyanê herêmkî/şaredarîyan, bernameyê Meclîsî de, xebatê dîplomatîk û êb. Ma plansazîyêka pirr û dewlemende hazir kerda.

Bi nê amancî, fikr û baweriye, ma venga heme hereket, partî, sazgeh û dormeyanê azadîwaz, haştîperwer, demokrat û merdimîperweran danê; bi taybetî venga cinîyan, ciwanan, sîyasetmedaran, roşnvîran û heme kurdan danê ke çar parçeyanê Kurdîstanî de û her cayê dinya de ciwîyenê:

Bêrê ma sey heme kurdan, dormeyê ziwanê kurdkî de, yewîya xo ya neteweyî awan bikerê; her roje bikerê roje û roşanê ziwanê kurdkî; her dem û her ca de têkoşînê pawitiş û averberdişê ziwanê kurdkî hîna berz û hîna hîra bikerê. Ziwanê kurdkî her warê komelkî û cuye de bikerê wayîrê statuyî, bikerê ziwanê perwerde, têkoşîn, xebate, têkilîye û cuye; her keye, dewe, kuçe, taxe, war û cugehî bikerê mekteb û unîversîteyêka kurdkî, bikerê kurdkîgehêk.

Bi nê hîs û fikran ma 15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî, şexsê pêşengê ziwanê kurdkî yê nemir Sêve Demîr û Denîz Bulbun de pêşkêşê heme şehîd û têkoşeranê ziwanê kurdkî kenê. 15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî, kurdan û heme merdimîperweran rê pîroz bo!

Bijî Ziwanê Kurdkî!

Her Dem Kurdkî, Her Ca Kurdkî!

Kurdkî, Yewîye, Azadîye!

Beşdaranê mîtîngî mîyan de Hemsereka Şaredarîya Girdî ya Amedî Serra Bucak, Hemsereka Pêroyî ya DBPyî Çiğdem Kılıçgün Uçar, hemserekê şaredarîyanê qezayan û rayberê partîyan û sendîkayan amade bî.

Koma ke qezaya Yenîşehîrî de verê TMOyî de kom bî, ver bi Meydanê İstasyonî bi sloganan rayra şî.

Mucadeleyê azadîye, ked, heq û edalet ser o qiseykerdişî ameyî kerdiş. Beşdaran mîtîng de waştişê xo aşkere kerdî û badê cû bi govende û coşêko pîl pîrokerdiş dewam kerd. Hemwelatîyê ke meydan pir kerdbî, 1ê Gulane bi ruhê yewitî û paştdayîşî pîroz kerd.

Destpêkê karê sîyasî

• 2000î de dest bi avukatî kerdo kerdo
• İnsan Haklarî Derneğî (İHD) de xebitîyo
• Serra 2007î de bîyo parlamenter
• DTP de dest bi karê sîyasî kerdo
• 

Serekîya HDPyî

• Serra 2014î de bi Fîgen Yuksekdag reyde bîyo Hemserekê HDPyî
• Weçînayîşê Serekkomarî yê 2014î de bîyo namzed û %9.76 ray girewto
• Serra 2015î de HDPyî binê serekîya ey de %13.1 ray girewto û bîyo partîya hîrêyine ya tewr pîle

Tepiştişî û rewşa nika:

• 4ê Teşrîna Peyêne ya 2016î de ameyo tepiştişî
• Hepisxaneyê Edîrne de maneno
• Kîtabê ey ê ke hepisxane de nuştê:
  • Seher
  • Devran
  • Leylan
  • Arafata düet

Xusûsîyetê ey:

• Hunermendî û nuştoxîya ey esta
• Rayberêko karizmatîk o
• Bi ziwananê kurdkî (Zazakî-Kurmanckî) , tirkî û îngilîzkî qisey keno
• Heqanê însanan û demokrasî ser o vindeno
• Têkoşerê aştî û seypeyîye yo

Demîrtaş, persgira kurdan de sîyasetmedarêko muhîm o û rayberêko sîyasî yo ke hem kurdan hem zî demokratanê tirkîya mîyan de qiymet vîneno.

Ewro zî hepisxaneyê Edîrne de yo û hema zî dozê ey dewam kenê. Bitaybetî nuşteyê ke ey hepisxane de nuştê zaf eleqe dîyê û derheqê welatî, serkewtişî û edaletî de zaf nuşteyê ey estê.

Keyeyê Selahatîn Demîrtaşî

Keyeyê ey derheqê de çend malumatî:

• Maya ey û pîyê ey Dîyarbekir de manenê
• Pîyê ey par rehmet kerdo
• Cinîya ey Başak Demîrtaş a
• Di keynayê ey estê: Dîlda û Delal
• Birayê ey Nurettîn Demîrtaş zî sîyasetmedar o

Başak Demîrtaş zî aktîvîsta heqanê însanan a û mêrdeyê xo tepişîyayîş ra dima timûtim seba ey têkoşîyaya. Demîrtaş di keynayê xo Dîlda û Delalî reyde zaf girêdaye yo û serranê hepisxaneyî de zî timûtim nameyê înan nuşteyanê xo de ardo ziwan.

Keyeyê Demîrtaşî her çiqas problemanê zehmetanê ekonomîkan û sîyasîyan de vîyarto zî timûtim demokrasî û heqanê însanan de vengê xo berz kerdo.

Merdim eşkeno vajo ke ziwan qasê tarîxê merdimîye kahan o. Bênateyê merdiman de têkilîyî bi wasitaya ziwanî yenê kerdene. Merdim bi ziwanî tevgêrayîşê xo, fikir û ramanê xo ano ca. Tevgêrayîşê xo yê fîzîkî ra tepîşê heta ê hîsî, her çî bi ziwan yeno îfadekerdene. Helbet kê nêeşkeno vajo ke ziwan tena bênateyê kesan de yeno xebitnayene. Ziwan semedê heme gandaran unsurêko bingeyîn o. Coka nê tena bênateyê kesan de, ajalan ra tepîşê heta nebatan her tewirî, goreyê xo ziwanê xo awan kenê û şuxulnenê. Heta heta goreyê nêzdîbîyayîşê kuantumî, yanî bi fikiryayîşê kuantumîkî, her çî eslê xo de ganî yo. Goreyê nê fikrî eke her çî ganî bo, o wext beno ke ziwanê yew masa, defter, bardaxe… ûsn her objeyî zî est bo. Yanî merdim eşkeno vajo ke ça de gandarî bibo uca de ziwan est o.

Seke şima zî zanê merdim xora ganêko komelkî yo coka ziwan semedê merdiman wasitayêka muhîm a. Herkes bi ziwanê xo yeno dinya û cuya xo zî goreyê qeydeyanê ziwanê xo şuxulneno û domneno. Ziwan pergalêko ganî yo. Yeno dinya xo aver beno û goreyê şuxulîyayîşê xo zî ge-ge mîyanê demî de qedêno vindî beno. Merdim wexto ke yeno dinya bi ziwanê xo yê dayike cuya xo nas keno. Nasname, kesayet, hişmendî, xo her hetî ra averberdiş, cuye de ca dayîşê xo ûsn… Her çî girêdayeyê ziwanê dayîke yo. Ziwan, tewr muhîm zî ziwanê dayîke, tena semedê tekîlî nîyo helbet. Peynîya ci de tarîx, kultur, vîyarte, ameyox yanî hişêko gird est o. Yanî wexto ke ziwanêk vindî beno eslê xo de tarîx, kultur û bi esasî şarê ê ziwanî zî vindî beno.

Ziwanê dayîke tewr vernîye de nasname yo. Kiriştişê tarîx, kultur, vîyarteyê xo û awankerdişê ameyoxê xo yo. Wexto ke tutêk yeno dinya çi ke vîneno, yan zî tira çi ke aseno, bi ziwanê xo yê dayîke înan sembolîze keno û mana dano ci. Fikiryayîş û giseykerdişê xo goreyê şuxulnayîşê ziwanê xo yo.

Seke yeno zanayene, ronîyayîşê komare ra pey Tirkîya de hetê îqtîdarî ra xêncê ziwanê tirkî her ziwan ame qedexekerdene, şarê ke Tirkîya de ciwîyenê zî heme sey şarê tirkî ameyî pênaskerdene. Se serrî ra nat Tirkîya de kam ke bî îqtîdar, her hetî ra û bêmabêne kurdan û şaranê bînan ser o her tewir polîtîkayê asîmîlasyonî ramitî.

Îqtîdaran hewl da ke ziwanê kurdî komelî ra, şarî ra dûrî bifînê. Semedê nê zî hem ziwanê kurdî hem zî nasnameyê kurdî ser o her tewir polîtîkayê nêhesibnayîşî ameyî kerdene. Ziwanê kurdî sey ziwanêko nizm, sey ziwanêko bêerj, ziwanêko eyb ame vînayîş. Înan waşt ke bi şarî zî wina bidê qebulkerdene. Hende ke netîceyê nê polîtîkayan de êdî şarê kurdî zî wina nêzdîyê eslê xo û ziwanê xo bî.

Kitabê Waştî yê Murat Canşadî de hîkayeya “Ben Bu Gece Bir…” de zî bi esasî nê problemî ser o yeno vindertiş. Bi polîtîkayanê asîmîlasyonî, red û înkarkerdene şar ziwanê xo ra dûrî keweno, ziwanê xo ra şermayeno. No hetê komelkî û psîkolojîkî ra problemanê kompleksan zî vejeno orte helbet. Seke tirkî qiseykerdişê înan, înan keno “modern” yan zî “entelektuel”. Hîkaye de zî xora na babete ser o yeno vindertiş. Merdimêk hertim wexto ke embazanê xo reyde yeno têhet dest bi tirkî keno. Mesela çi beno wa bibo hema wazeno ke tirkî qisey biko û ca de ziwanê xo yê dayîke açarneno tirkî ser o. Nika ma nê paragrafanê hîkaye ser o çend erjnayîşan bikerê. “Wexto ke dest bi tirkî kerdêne, vengê xo kerdêne berz, çimî înan ser ra fetilnayêne, hukmê xo ronayêne. Tewir bi tewir çekuyê xerîbî têdima rêz kerdêne ke înan ci ra teba fehm nêkerdêne. Yew çekuye fehm bikerê çar çekuyan fehm nêkenê. Çimê xo fekê ey ra mendêne, sere kerdêne xo ver ra. Xora ey zî waştêne bi tirkîya xo ferq bifîno mabenê ey û înan. Coka roje bi roje ziwanê xo dahîna zêde kerdêne ‘giran’. Çekuyê henênî kerdêne mîyanê qiseyanê xo ra ke des luxatan ronê, manaya ci doz nêbena.’’

"Mesela çi beno wa bibo, dest bi tirkî kerdêne. Bi nezerê ey çîyo tewr muhîm tirkî qiseykerdişê ey bî. Qet goş nêdayêne hal mesela ra; qaşikê pîyazî ser o bo veng wedaritêne. Êyê dormeyî tirkî zanenê nêzanenê xemê ey nêbî."

Nê paragrafî ma rê nawnenê ke mîyanê komelê ma de bi qiseykerdişê ziwanê serdestan, yanî seke bi ziwanê tirkî qiseykerdiş statuyê înan berz keno. Na rewşe zî ma rê nişan dana ke ziwanê xo yê dayîke nizm vînayîş merdimî keno bindestê kompleksan. Yewna zî karakter bi tevgêrayîşê xo yê winasî hetêkî ra zî wazeno ke êyê ke derûdorê ci de yê înan ser o hukmê xo rono. Merdim eke bi zanistî bifikirîyo, bingeyê nê probleman de seke tirkî de yeno vatiş “sömürge psikolojisi” est o. No ma rê nawneno ke nê problemî kesayetê merdiman de problemêkê kompleksî zî vejenê orte.

Nuştox reyna bale anceno ke bi polîtîkayanê asîmîlasyonî şar êdî xo bi xo asîmîle keno. Yanî êdî rasterast hewceyê dewlete nêkeno ke şar bêro asîmîlekerdene. Hîkaye de zî dewlete nêeşkena nê merdimî mecbur bika ke tirkî qisey biko, çunke êdî o/a xo bi xo ziwanê xo red keno/a û wazeno/a ke ziwanê tirkî qisey biko.

Hîkaye de karakter rojêk reyna embazanê xo reyde yeno têhet û dest bi tirkî keno ke vajo "Ben bu gece bir rüya gördüm" la vano "Ben bu gece …” û çekuye fekê ci de manena û nêeşkeno peynîya cumleya xo bîyaro. Çunke kirmanckî (zazakî) de zafane semedê çekuyanê “rüya” û “uyku” hewn yeno şuxulnayîş. La seba ke tirkî de nê çekuyî sewbîna mana de yê, karakter didilîye de maneno ke kamcin çekuye bişuxulno. Tewr peynî de cumleya xo bi no hewa “Ben bu gece bir uyku gördüm.” qedêneno û hîkaye zî tîya de qedêna.

Nuştox bi na hîkaye tewr peynî de wendoxan rê wina yew mesaj zî dano ke, merdim ziwanê xo yê dayîke ra dima kamcîn ziwanî çend bimuso zî reyna bingeyê fikiryayîşê xo sey ziwanê xo yê dayîke şuxulyeno. Reyna nuştox ma rê nawneno ke bi asîmîlasyonanê dewlete şar ziwanê xo ra şermayeno, ziwanê xo sey ziwano nizm vîneno. Ziwanê xo redkerdiş, ziwanê xo ra şermkerdiş problemanê sosyal, psîkolojîk tewr vernîye de zî problemanê kesayetî yê girdan vejeno orte. Na rewşe zî kesan keno bindestê kompleksan. Ziwan erjê kesî yo, erjê şarî yo ke ganî merdim her tim wayîrê ziwanê xo bivejîyo.

Mehmet Ali Akpınar o ke Zaza bi heyatê xo yê raştînî de zerrênerm bi, labelê fîlmanê komedî de zafêr karakterê xirabî kay kerdêne.

Akpınar 86 serrîya xo de xatirê xo waşt. Badê merasîmê ke şaristanê Kessel-lo Louvainî de virazîya, termê ey ame defnkerdiş.

Akpınar 10ê Nîsana 1929î de Dêrsim de ameyo dinya û serra 1948î de bi fîlmê “Efe Aşkı” dest bi kaykerdişê fîlman kerdo. Ey mîyanê heyatê xo yê hunerî de qasê 200 fîlman de rol girewt. Hunermend Akpınar bitaybetî bi fîlmanê sey "On Korkusuz Adam", "Sevimli Haydut", "Karaoğlan" û "Çakırcalı" ameyêne naskerdene.

Mehmet Ali Akpınar Müşkinaz Söylemeze reyde zewicîyaye bi û 5 domanê ey (Sabahat, Bülent, Tuncay, Ufuk û Arzu) û 9 tornê ey estbî. Hunermendo naskerde Mehmet Ali Akpınarî 26ê Sibata 2015î de dinyaya xo bedilna.

Roşanê Karkeran Îstanbul de binê yasaxan de derbaz beno. Polîsan meydan qefelna û rayîrê ke şinê Taksim ameyî qefilnayîş.

Ame zanayîş ke zafê hemwelatî û komê sîyasî nê qerarî qebul nêkenê û waşt bişêrê Taksim. Beşiktaş û Mecidiyeköy de endamê HKPyî pa rayberanê xo hetê polîsan ra ameyî girewtiş û.

Ame zanayîş ke serê Pirdê 15ê Temmuze de zî komeleya bi nameyê "Kaldıraç" çalakîyêka nawnayîşî viraşta. Înan beyanatê xo de aşkere kerd ke ê seba Meydanê Taksimî rayra şinê labelê uca de zî 40 kesî ameyî tepiştiş.

Aşkere bi ke mudaxeleyan de gazê îsotî zî ame şuxulnayış.

Mecidiyeköy de polîsan gazê îsotî eşt serê serekê Partîya Karkeran a Tirkîya (TİP) Erkan Başî. Goreyê aşkereyîya Komeleya Hiqûqnasanê Hemdeman

(ÇHD), saete 11.20 de hûmara tepişteyan resaya 120 kesan.

Ame zanayîş ke polîsan bi wesayîtanê TOMA û gazê îsotî mudaxeleyê xo domnenê.

Foto: Evrim Kepenek (Bianet)

Mîyanê nê welatan de Tîrkîya 180 welatan mîyan de rêza 163. de ca gêna. Goreyê aşkerekerdişê RSFyî, bi taybetî qanûnê neweyî ke bi bahaneyê "asayîşê neteweyîye" vejîyayê, azadîya xeberan ,welatanê demokratîkan de zî eştî tehlûke. No zî nîşan dano ke êdî karê rojnamegerîye sey "sûc" yeno vînayîş.

Şaredarîya Amedî ya Şaristanê Girdî, seba ke coşê maçê Igdirspor-Amedsporî biresno tarafgiran ke do deplasmanî de bêro kaykerdene, do Ormanparka ya qezaya Kayapinarî û Mêydana Şaristanî ya qezaya Kayapinarî de ekrananê girdan rono. Futbolhesî, do nê di cayan ra maçî gandar temaşe bikerê û rayîrê Sûper Lîgî de do bibê hemparê têkoşînê Amedsporî yê krîtîkî.

Maç do saete 16.00î de dest pêbikero

Musabeqaya Igdirspor-Amedsporî, 2yê gulane roja şemeyî de saete 16.00î de Stadyumê Şaristanî yê Îdirî de do bêra kaykerdene. Amedspor Lîgê 1. de Eroksporî reyde puanê xo seypê yê, netîceya ke bêra girewtene zî seba vejîyayîşê Sûper Lîgî do biba dîyarker.

Hemşaredaran zî Amedsporî rê serkewtiş waşt

Hemşaredarê Şaredarîya Amedî ya Şaristanê Girdî Serra Bucak û Dogan Hatunî futbolbaz û ekîbê teknîkî yê Amedsporî rê ke şaristanê ma temsîl kenê, serkewtiş waşt.