Акушер – гинеколог (Op. Dr. Elena Zülfükar) Anqara ra tayînê Dêrsimî bîya. Dr. Elena ke Dêrsim de bi keyfweşî kare xo kena vana ke, Ez tîya de qet zehmetî nêancena. Nika şima vanê, çi ra?Ez şima ra vajî ez çi ra Dêrsim de zehmetîye nêancena?

Elena ke pesnê şarê Dêrsimî dana û kena ke Kirmanckî (Zazakî) zî bimusa wîna behsê şarê Dêrsimî kena. “Şarê tîyayî şarêko wende yo. Hurmet mojnenê doktoran. Mi verî Anqara de wezîfe kerdbi. La ez tîya de hîna keyfweş a. Nêweşî zaf rind miqatê pakîya xo kenê. Cinîyê diganî zaf rind kontrolanê xo teqîp kenê. Çinîyê Dêrsimî zaf weş miqatê xo benê. Ez eşkena tîya de rey-rey kincanê xo yê Rûsya yê herêmkîyan xora bidî. Zaf keyfe înan pê kincanê mi yeno. Ez eşkena vajî ke ez cayo sey cenetî de cuyena.”

Elena peynî de vana ke, “ Ez yew xebera weşe bida şima. Mi dest kerdo ci ke ez zazakî musena. Ez şima ra hes kena Mamekî.

Davutoğluyo ke mabênê serranê Êlula 2014-Gulane 2016î de hukmatê AKPyî de serekwezîrîye zî kerdbi, dima ke sîyasat caverda, ame aşkerekerdiş ke o plan keno ke partîyêka hîra awan bikero.

Partîya Gelecekî Kanûna 2024î de amebî ronayîş. Goreyê rojnameger İsmail Saymazî, partîye kongreya qedênayîşî ya peyêne do virazo. Çar wekîlî zî do heta a roje partîye û grûbê "Rayo Newe" de bimanê.

"Qerarê roneyîşê mesafeyê ahlakî"

Eşkerakerdişê sîyasatgerê 67 serre Ahmet Davutogluyî ke ey hesabê xo yê Xî ra bi mesajêko derg da zanayîş, Partîya Gelecekî ameya feshkerdiş

Heyeto ke Serekê GGCî Felat Bozarslan, Serekwekîl Aytaç Akhan, Sekretera Pêroyî Firuzan Behlülgil û endamê heyete Rayberdişî Hozan Adar tede bî, verî Walîyê Amedî Murat Zorluoğlu zîyaret kerd.

Zîyaretî de xebatê ke çarçiweya têkoşînê vera çekdarbîyayîşê ferdî û rêxistinbîyayîşê sûcan de yenê bicaardene, ameyî erjanyene. Walî Zorluoğlu û Mudirê Ewlekakarîya Bajarî Gökdumanî da zanayîş ke ê qîmet danê na kampanya û derheqê xebatanê asayîşî yê ke bajar de yenê bicaardene de haydarî dayî. Zorluoğluî seba na kampanyaya ke wazena haydariyêka komelî virazo, sipasîya GGCî kerd.

Heyetî dima Serdozgerê Cumhurîyetî yê Amedî Erdal Kuruçay zîyaret kerd..

Şaredarîya Bajarê Girdî ra mesajê paştgirîye

Cayo tewr peyên yê heyetê GGCî Şaredarîya Bajarê Girdî ya Amedî bî. Pêvînayîşo ke Hemsereke Serra Bucak, Hemsvervatoxa Meclîsî Demet Ceylan û Hetakar Sekreterê Pêroyî Muhabbet Erdoğmuş bîbî de, seba kampanyaye mesajê paştgirîye ame dayene.

Hemsereke Bucak da zanayîş ke ê qîmet danê xebatanê vera şîdetê kuçeyan û çekdarbîyayîşê bêrûxsatan, û îzah kerd ke ê do her tewir paştgirî û piştî bidê kampanya.

Namik Kemal Dînçî bale ante serê pawitişê herd, zîyaret û pîranê xo û vat: “Nê çîyî çin bê, bawerîya elewîtîye nêeşkena cuya xo biramna.” Kemal Dînçî ard ziwan ke dimayê Qirkerdişê Dêrsimî waşt ke hardê Dêrsîmî bê însan verdê. Xoverdayîş û pîya rayraşîyayîşê şarê Dêrsimî nê polîtîkayî pûç vetê.

Kallase va ke înan pêvînayîşanê xo yê bi welatanê herêmîyan reyde, behsê muhîmîya pawitişê heqanê Kurdan kerdo û veng dayo pêro hetan ke çalakîyanê leşkerîyan vindarnê.

Kallase behsê teşebusê YEyî yê seba pêkerdişêkê mabênê HSD û Şamî û vînayîşê çareserîyêka sîyasîye seba şerê Sûriye kerd û bale ante serê yewparçeyîya erdê Sûriye.

Parlamentoyê Ewropa do kombîyayîşêkê na aşme yê Strasbourgî de, hêrişanê vera sîvîlan ê vakurê Sûriye û hewcedarîya adirbestî munaqeşe bikero.

Bînayê ke ma tede ronişenê, dibistanî, pirdî û heme awanîyê bînî. Eke ma derûverê xo ra biewnîyê, her cayê ma bi betonî ameyo girewtene. Meselaya estetîkî wa nika vindero la hetê pêtî û sexlemîye ra cayê betonî seba averşîyayîşê însanan hertim zaf muhîm bîyo.

Bi “Bîyoçîmento”yî êdî bingehê awanîyan hetê bakterîyan ra yeno pawitene ke genê nê bakterîyan ameyî bedilnayene. Nê bakterîyê ke genê înan ameyo bedilnayene, mîyanê beton û çîmentoyî de goreyê giranîya awanî xo bi xo malzemeyêk afirnenê û nêverdanê ke sexlemîya awanî bîba kêmî.

La senîn?

Zanyarê Unîversîteya Newcascle, xebata wendekaranê îngîlîzan ra îlham girewt ke na xebate de nê wendekaran “Bakterîyê ke Betonî Temîr Kenê” afirnaybî.

La nê bakterîyî senîn beton temîr kenê?

Bakterîyê ke nameyê înan ê latînkî Bacillus subtilis o, wexto ke kewenê herre mîyan bi nameyê “Ureaz” enzîmêk afirnenê û erzenê teber. No enzim herre mîyan de ureyanê ornagîk ê, înan hurdî kena bi amonyom û karbonatî. Bi amonyom û karbonatî PH’ê herre beno vêşî. Û nê bakterîyî wexto ke resenê betonî PH û kîmyayîya betonî înan rê rayîr akeno ke nê bakterîyî xo bikerê zede. Yanî beton beno sebebe xovêşîkerdişî.

Şaqîyayî betonî de nê bakterîyî bi ca benê bi tesîrê PH’ê betonî bilez zêdîyenê. Seba ke genetîkê înan ameyo bedilnayîş, kalsîyûm û karbonat afirnenê û betonî temîr kenê.

“La eke bakterîyî bibê zedê û zirar bibê derûdorî zî?”

Eke na perse sereyê şima de virazîya, qet xem mekerê. Çunke genetîkê înan de genêk est o wexto ke karê înan qedîya bakterîyî xo îmha kenê. Eya, genê înan ê întîharî est o.

Tanrıkuluyî va: "Ma mîyanê di aşman de pêro rayê siyasalî û huquqî ceribnayî. Çi heyf ke mîyanê ne demî de gêrayîşê ma ê edaletî bênetîce mend. Seba naye ma YENİ Partî awan kerd. Ez zî do nika ra tepîya micadeleyê xo ê siyasalî mîyanê YENİ Partiyiî de bikerî"

Tanrıkuluyî mesaja xo ya vîdeoyî reyna veng da şarê Amedî ke bibê endamê YENİ Partî û xebatanê neweyan wazîfe bigîrê.

Rayberîye eşkerayîya xo de nê çîyî vatî: “Vera şîdetê serê cinîyan ma yenê têhet, piştgîrîya yewbînan kenê, xo rêxistine kenê û pêro pîya têkoşîn danê. Parkan de ma do cinîyan reyde bêrê têhet û mekanîzmayanê têkoşînê vera şîdetî ser o munaqeşa bikerê. Seba na babete ma vanê ‘Vatişê Ma Nêqedîya, Ma do Şîdetî Pîya Vindarnê’

Programê kombîyayîşê parkan wina yo:

29.07.2026 Parka Rojava saete 19:30

05.08.2026 Parka Ekînî saete 19:30

12.08.2026 Park 75 saete 19:30

19.08.2026 Parka Ahmed Arîfî saete 19:30

26.08.2026 Parka Zambakî saete 19:30

02.09.2026 Parka Mûsa Anterî saete 19:30

Germê Dîyarbekirî yo zêde qij ra pîl tesîrê xo her kesî ser o keno. Qijê Dîyarbekirî zî rîyê nê germê Afrîqayî ra xo erzenê mîyanê awa Anzeleyî û uca de xo honik kenê.

Plajê Anzeleyî yê Dîyarbekirî

Qijê Dîyarbekirî ke binê tesîrê germî de mendê, Hewza Anzeleyî ke Mîyanê Sûrî de ca gênê de asnaw kenê û honik benê. Keyeyê ke gedeyanê xo anê Anzele, gedeyanê xo erzenê awe û înan temaşe kenê.

Tarîxê Anzeleyê Dîyarbekirî

Cayê Anzeleyî demê Osmanîyan de û demê destpêkê Komare de (1680-1960) cayê çermkaran bi. Awa Anzeleyî çimeyê xo ra vejîyayêne, demêk bînê erdî ra gêrayênê, resayêne Berê Mêrdînî (awa herame) û badê zî resayêne arê û en peynî rişîyayêne Çemê Dîcle.

Enwer Yılmaz

Zemanêk Anzele

Nuh û Abdurrahman Yıldîzo ke meydanê qezaya Sarıyerî ya Îstanbulî de dukanê înan ê pîlawî estbî, dima ke hêrişî ameyî kerdiş, ameyî berdene nêweşxaneyê Bajarî yê Prof. Dr. Cemil Taşcıoğlu.

Goreyê xabera Ajansê Mezopotamya, 14ê Temmuze de Adem Yıldîz, minaqeşeyo ke mîyanê esnafan de bî de, hetê polîsanê ke ameybî cayê hedîse ra ame destbendkerdiş û dima ke şeş rojî derbaz bî serbest ame veradayîş.

"Ma dukan akerd nêakerd ameyî ma ser"

Nuh Yıldîzî va: "21ê Temmuze de terefê bînî waşt ke ma reyde îrtîbat rono. vatî: 'Hedîseyêko nêweş qewmîya. Ma nêwazenî hedîse hîra bo. Ma esnaf î, embaz î. Bêrî ma ronîşî û pîya pêbike.' Ma hîrê kesî şîyî seba qiseykerdişî. Eke îcab bikerdêne, ma do helalî zî bîwaştêne. La, ma dukan akerd nêakerd, eşte ma ser. Tabelaya dukanê ma şikitî. Tewr verî da xalê mi Abdurrahman Yıldîzî ro, rîyê xalê mi de platin esto. Seba ke hîna zaf nêdê piro, ma cewab nêda û ma waşt ke xo bipawe."

Şikeftê Birkleynî yê ke dewa Korxalî ya qezaya Licê ya Amedî de yê, seba herêmanê madenî, ocaxanê kerrayan û tesîsanê qûmî amebî akerdiş. Vera nê karî, nêzdîyê serrêk a verî seba feshkerdişê nê projeyan proseyêko hukuqî amebi destpêkerdiş. Netîceya îtirazan de mehkeme qerarê vindarnayî da û proje vindarna.

Avukatê Baroya Amedî û Serekê Komîsyonê Dormeyî Ahmet İnanî da zanayîş ke Şikeftê Birqleynî herêma sîtê arkeolojîkî ya pileyê yewinî ya. İnanî va: "Herçiqas winî yo zî, herêma ke nê şikeftî tede yê çi heyf ke seba rûxsatanê madenî amebî akerdiş. Vera naye, nêzdîyê serrêka verî seba feshkerdişê nê projeyan proseyêko hukuqî amebi destpêkerdiş."

Derheqê na babete rojnameger û aktîvîst Enwer Yılmazî keyeyan de qiseykerdişê ziwanî ra heta rewşa unîversîteyan û astengîyanê mekteban ser o bianet kurdî rê qisey kerd.

Ewro rewşa kirmanckî (Zazakî) çi ya? Cayanê ke kirmancî (Zazayî) tede ciwîyenî de, nîsbetê qiseykerdişê mîyanê keyeyî û teberî senî yo?

Kirmanckî-Zazakîya ke goreyê raporanê UNESCOyî mîyanê ziwananê binê tehlûkeyê vînîbîyayîşî de ya, ewro mîyanê krîzêko giran de ya. Mîyanê keyeyî û cuya rojaneyî de qiseykerdişê ziwanê ma bi xususî mîyanê merkezanê bajaran de kêm beno û hema vaje neqilkerdişê neslanê neweyan vinderto. La qezayanê sey Pîranî, Hêni, Licê, Darahênî, Sêwregi û dewanê Çewlîg, Dêrsim û Xarpêtî de kirmanckî hîna zî mîyanê keyeyî û mabênê şarî de ganî ya. Sebebê tewr pîl ê kêmkerdişê qiseykerdişî yê mîyanê bajaran no yo ke dadî û babî tutanê xo dir tirkî qisey kenî. La ma nêeşkenî vaje “no sucê keyeyan o” ziwanê ma ser o bi serran polîtîkayê asîmîlasyonî ameyî ramitiş. Ziwanê ma qedexe bi. Wendegehan de tutê-domananê ma rê tirkî ameye ferzkerdiş. Rojname, radyo, tv û medyaya sosyale de tirkî bîye serdest û ziwanê ma roj bi roj peyser şi, qiseykerdiş kêmîya û ziwanê ma ver bi helîyayîşî şi. Her çiqas n nê serranê peyênan de wendegehan de tay bo zî sey dersa weçinitî heqêk ame destfînayîş zî no tedbîrêko pêt nêbi. Ancî kitabî, kovarî vejîyay bi rayê medyaya sosyale û xebatanê kulturî teşebûsê neweyî virazîyay. Yewna zî sîyasetê ma, dezgeyê sîvîlî na mesela de sist ê. Rewşa nikayîne qet baş nîya. Mi gore eke winî bo 50 serrî badê ayê ke zazakî qisey bikê do humara înan se ra 5 bo.

Seke yeno zanayîş, bajaranê sey Çewlîg û Dêrsimî de beşê edebîyatê kirmanckî estî. Eleqeyo seba nê beşî senî yo, wendekarî seba wendişê nê beşî zaf muraceat kenî yan nê?

Gama ke Unîversîteyanê Artuklu ya Mêrdînî, Çewlîgî û Unîversîteya Munzurî ya Dêrsimî de beşê Ziwan û Edebîyatê Kirmanckî ameyî akerdiş, eleqeyêko zaf pîl ê ciwanan estbi û nê beşî bîbî merkezê cigêrayîşanê akademîkan. La serranê peyênan de hûmarê wendekaranê ke muraceatê nê beşî kenî kêm bîyo. Sebebê tewr pîl ê nê kêmbîyayîşî kêm bîyayîşê heskerdişê ziwanî nîyo, belkî tersa îstîhdam û ekonomî yê. Ciwanî gama ke vînenî dima ke mekteb temam kerdî îmkanê vînayîşê karî û tayînkerdişî kêm a, mecbur manenî ke verê xo bîdê beşanê bînan ê ke garantîya xebityayîşê înan esta.

Heta nika çend wendekarî beşê edebîyatê kirmanckî-zazakî ra mezûn bîyê û ameyî tayînkerdiş, destê şima de derheqê naye de zanayîşî estê?

Heta ewro bi xususî programanê lîsansî û Masterê Bêtezî ra hîna zêde 1.500 wendekaran heqê mamosteyîya kirmanckî-zazakî girewt. La verba nê emegî û hûmarê mezûnan, polîtîkaya tayînkerdişî ya Wezaretê Perwerdeyî zaf pey de menda. Heta nika hûmarê mamosteyanê kirmanckî yê ke bi resmî ameyî tayînkerdiş, pêro pîya mabênê 50 û 100 kesî de menda. Na kontenjana zaf kême bena sebeb ke bi seyan mezûnî bi dîploma bêkar bimanî û nêrê tayînkerdiş.

Seba dersa weçînaye ya kirmanckî de mekteban de nîsbetê muraceatan senî yo? Keyeyî senî nêzdîyê naye benî? Mekteban de mamosteyê kirmanckî bes ê yan nê?

Serra wendişî ya 2025-2026î de, seranserê welatî de 4 hazar û 488 wendekaran dersa kirmanckî-zazakî weçîna û nê warî de bajarê Çewlîgî bi 3 hazar û 21 wendekaran bi cayo tewr pîl. Piştî Çewlîgî ra dima Amed (hezar û 285) û Dêrsim (171). Goreyê serranê verênan hûmare kêmî bîya. Keyeyî bi xususî bi hestîyarî nêzdîyê nê dersî benî û wazenî ke tutê înan ziwanê xo bimusê la caardiş de mekteban de raştê astengîyanê pîlan yenî. Mekteban de mamosteyê kadroyî yê kirmanckî bes nîyê. Seba naye, zaf îdareyê mekteban bi bahaneyanê sey “mamoste çîn o” yan zî “sinife awan nêbîya” muraceatnameyanê keyeyan peygoş kenî û wendekaran mecbur kenî ke verê xo bidê dersanê bînan.

Şima gore semedo ke wa kirmanckî nêhelîyo û aver şêro çi çî bêrê kerdiş?

Ez naye vajî: Ziwanê ma kirmanckî (zazakî) çimanê ma ver de ha mirena; eke ma ewro nêpawe û wayîr nevejîyê, do verê çimanê ma de kulturê ma, vîr û vînayîşê ma û nasnameyê ma vindî bibê. Wa şarê ma, dezgeyê ma û tewr zêde zî sîyasetê ma wayîr vejîyê. Heta ke Kirmanckî nêba wayîrê statuyêko resmî û wendegehan de sere ra heta peynîye bi ziwanê ma perwerde nêro dayîş, tu tedbîrê bînî nêeşkenê nê nê helîyayîşî bidê vindarnayîş. Reyna gere Kirmanckî-zazakî televizyonan, radyo, rojname bibê û medyaya sosyale de hîna zaf ca bigêro û bîbo ziwanê cuya rojaneyî. Zazakî bingehê nasname û kulturê ma yo. Her çî ra ver eke ma heqêk destvist ma wayîrê ci vejîyê. Eke winî nêbo dewlete o heq dana, badê vana “kes wayîr nêvejîyeno” peygoş kena, serdin kena ke wa şar fek heqê xo yê ziwanî ra verado.

Çimeyê nuşteyî: Bîanet Kurdî

RİPEL 40
FEQÎYÊ TEYRAN

AW'A PÎL'I ( 1)

Feqî MİHEMED verê xwu da aw'a pîl'i.

vera birca belek da piro şi
Vera aw'i di bexçe esto namê bexçeyî mîr hesen'o
ververî mîr hesenî rara şi
resa newalî Qesrik'i ûcarî dîyarkewt
êê Feqî gere awa pîl ra vêro şêro kişta bîni!
eşq û heskerdeşî homayî dawo sere
aqil sere di nêmendo,
bi qeydeyî qesîdo şi bi aw'i
aw zî eşti vernîya Feqî,

feqî va awa pîli
ti kotî ra yena û sera şona?
ti kam wextî ra virazîyaya û ameya dinya?
derdê ti çîyo? xayeyî to çîyo?
ina çi xuş xuş û xum xumê to ya
ki ti nêverdona Milet (Şar)rakewo,

nika awi bêveng herekîna feqî MİHEMED dest'i tewbe kerdo vengî ci nêvecîno wexto verên di vengî ci zaf zaf berz bîyo
vanî vengî awa pîli bi heybetî homayî şîni heta ko'yî şengal'i
şar nêeşkayni şew rakewo
Feqî bi qesîdeyo şi bi aw'i.

QESÎDE -1-
Feqî va
Ey aw û Aw!Ey aw û aw!?
ti bi eşq û mûhbet'a
ti pêlo delav do na
nêvindena herekîna

RİPEL 41
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I .

QESÎDE -2-
nêvindena herekîna
Ya aşiqê warî xwu ya
ya aşiqê qelbî ma ya
eşqî kom ra nêvindena

QESÎDE- 3 -
eşqî kom ra yena yena
Heta key di do bêra
mi rî vaci heyronî to bo
kom rî kena na ta'eti

QESÎDE-4-
ti kom rî zikir kena
xuş xuşê to nêvindena
ti şuhbetî meng û serrî
şew û roci nêrakewna

QESÎDE-5-
şew û roco ti bê hewna
seba komî herekîna
çi sebeb ra nêhewîna
şew û roci veyve kena

QESÎDE -6-
Şew û roco veyve kena
çile'yî zimistanî qetil kena
nê ki ti kena zilim nîyo
qey nêtersena REBBÊ îzetî'ra

QESÎDE-7-
şew û roco ti bê hewna
mûhbetî kom ra nêvindena
tarî şewo di qe nêhewîna
ti herekîna vengî to yeno

RİPEL 42
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-8-
vengî to yeno bê lingî
ta'et kena bê qelb û fekî
kef to ra peyda beno
sibhan şahê qudret rî

QESÎDE-9-
ge ge sey şubhetî şitî
qet sey to çînyo sewbî
bi vengî to yar kewna mi vîrî
boya HEBÎBÎ hereknayîşî to ra yena

feqî aw ra perseno Mehqet yew eşqî to esto, yew dostî to esto, Ayra ti zit'a bêedeb'a bê şerm û bê heya ya ya nêy to di cewab bidayni mi zaf zor keno awi.

QESÎDE-10-
to di yew mehbûbek esto
ya dost û metlûbek esto
ya meyl û mensûbek esto
ti ha zit'a bê pirên'a

QESÎDE-11-
ti zit'a bê pirêna
reqesîna nêvindena
kom rî kena kuçek'kîni
gêyrena mehra xurbeti

QESÎDE -12-
gêyrena mehra dinya di
qet nêhewîna nêreheta
ti sey şuhbetî qelbî mina
bi desto kaşkena muhbeti

RİPEL 43
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-13-
zehmet zafa muhbetweşa
la ti nazika tib'et weşa
bê ruha erd di rara şuna
bê deston lingo kotîra yena

QESÎDE-14
bê deston û sere bê çengon û pelo
Nê pêl û kefî fetl û gêyrayîş
Kom rî kena nê xêyrî
na îlleti beyo nêkena

QESÎDE-15-
na îlleti beyo biki
beso na sirri sitar meki
reyk mi rî îzah biki
wa ez heyret bimano

QESÎDE -16-
wa ez bizano na sirri
ti zafra yena ya taynî ra
mehneyî na gurgura to ra
Kom rî kena na ta'eti

QESÎDE-17-
Ya ez bizano mesela
cûz'ek behski eweli
dinya bîya menzîli
dewr û çerxa edetî

QESÎDE-18-
dîdar û dinya to serî
Ti awa REBBÊ Alemî
ti hedîsa ya qidema
ya ti çîyeki nêzona

RİPEL 44
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

ya ti qet çik nîya, ya ti qet ti nîya, ya ti do mi ra vaca
Hela derdê to çîyo? ti çiçaxî ra esta? Ti do sera şêra? xayeyî to çîyo? ti do mi ra vaca?
aw hema newe cewabî feqî dana..

QESÎDE-19-
AW vana
Ez awa REBBÊ zûlcelalîyo
mi sera vîyertî çind aşm û serî
qet kesî mi ra na persi nêpersa
heta resawo na saeti

QESÎDE-20-
heta resawo no wextî
evdî paştey ademî ra
kes çinêbi na alem di
no halî bifikirîyo

QESÎDE-21-
Homayî şarî aqil kerdî
hem arîf û kamîl kerdî
Qelbî yin bi Nûr kerdo
Eslî qiseyo ma sero yeno

Aw'i va Feqî
Feqî va belê
Aw'i va bisilmoneyo feqîr ne ilmî to esto
Ne wextî to esto ti sey delûyo û heywano (heşa)
Bê teftîş no perso mi ra kenî, pî ma ademî ra heta bireso to sewvîsto çar hinzarî pêxemberî bî ewlîyayo, pêxemberî, Nebîyî, welîyî ameyî vîyertî
qet yin têdin'i pîlêrî
ki kesî na persi mi ra nêkerd qey ewro ti persenî?

RİPEL 45
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-22-
ey feqî yo bisilmo û ilmxet
ti mecnûn û sifetheywo
Bê teftîş perso kenî
bê roşn'î meki babeti

QESÎDE-23-
persey feqî ca di bî
ayra Quranî de bî
erşî homayî to sero bo
gelo yeno to vîrî awê

QESÎDE-24-
aw'i cewab da nê şêxî
nê hal'î rî wext çinêbi
hîkmetî HOMAyî PîLî
sûbhan bo nê siltenatî rî

QESÎDE-25-
Sûbhan ma rî wa bêro ser
kamî HOMAYÎ ra girewt xeber
ma çare kerdî ardî teber
naşî bîyî Qudreti verdi

QESÎDE-26-
feqî va
Bêrê bêrê ewro bêrê
cîro û şari hîşeti
yew rar mi rî vecêni
La ewro bermîyî mi yeno

RİPEL 46
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-27-
awi va
ewro mirî zaf bermayî
mergo rî sosinî ameyî
heyfî nê lewonî şekero
hînî nêşimnênî şerbet

QESÎDE-28-
ay lewî la'lêl û şekerî
yinra kêm bî qalî û xeberî
se ax û keserî
heyf 'EYN'Î LAM'î şî hîcret'i

QESÎDE-29
Heyf 'EYN'î LAM'î cira dera bî
Hezn û bermi rêyna to de ya
ez razîyo bi emrî HOMAYÎ
çîyo ko dergahê to ra bêro

QESÎDE-30-
Feqî va
çi keno o mîro keno
xêyr û leco teqdîr keno
qelbun pîro dexênêno
veşayo bi narî firqeti

QESÎDE 31-
veşayo bi piskîneyî adirî
Na fanîyi ma wirdi kerdî
zerî di kul viraşta
ey feleka bê mîrati

RİPEL 47
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-32-
eynî zîyenî ci ra vayerî şonî
roca ki homayî îns û cin dayî
kesî mi ra nêpersa na persi
mîyanî enbîyayî ûmetti

Aw'i va
Feqî roş'i !. Nebî,pêxemberî,Resûlî, ûmetan û Qewmê xwu di wariştî û qe kesî nê personî ki ti persenî mi ra nêpersayî, Roş'i boçê xwu sero Roş'i
ezo to berşawo keyî wayê xal'î to,
qey feqî Roşenoo minet yewbînon nêoncenî,

QESÎDE-33-
Feqî va
ay Nebî bî ez Feqî yo
ay aqil bî ez serserî yo
ez muhtacî persay to yo
beso mi rî biki nê şîreto

QESÎDE-34-
awa pîl'i xûş xûş meki
HOMAY rî zikir biki har mebi
ehlî homayî eciz meki
beso mi rî meki na ezîyeti

aw'i va
ti inî ewareyî biewnî, ez vano nêvano aqil nêgîno
de ti vinderi.

QESÎDE-35-
awa pîl'i mişewre kerd
pêla verêni vernîya Feqî girewti
dormerêy Feqî gêyrayî
ki bi Feqî biko zilmî

RİPEL 48
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-36
wexto Feqî xo tadonu
Pêla verêni dana paştî'ro
Feqî gîna erzena lehsero mîyan
ki wa bimro bi nê hesreti

QESÎDE-37-
aw Feqî cara hewana û eşt
şal û egal hewanayî
serqot û warway verda
verê yî daya hişyeti

QESÎDE-38-
wexto aw'a pîl'i wina kena
Feqî serqot û warway verda
pêla verêni yî teht kena
verî yî dawo xurbeti

QESÎDE-39-
aw'i vana
Feqî yo reben wey muste'îd
se sey to xazî û şehîdî
mi nê newalo'n di qetil kerdî
kerdî werdişî teyro

aw'i vanda Feqî dana,vana Feqiyo fêqîro rebeno muste'îdo se kesî sey to xazî û şehîdî, herbî kafiro'di şehîd bîyî mi ayî xwu mîyandi xeneqnayî û mi kerdî qismetî teyro,Mi mîyanî di maso û teyro ayî werdî,
narê ti ewro ameyî forsî xwu mi ra kenî,
Qariş îş mi mebi.

RİPEL 49
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

sereyî Feqî dekena binî awi û vecena
aw dekewta goş,çimo,zincî, Feqî keno ki fetesîyo,
Feqî hawar keno HOMAYÎ rî îmdat keno teyro rî
teyrî zî têdi ha Qîl û daro serî goştarîya aw û Feqî kenî paweyî Feqî yî hela hawar wazeno ya nêy,

QESÎDE-40-
Feqî keno hawar
Teyr û telûrî rî
teyrikî bermenî koyan sero
teyrî vanda maso danî
şêrê Feqî zîyareti

teyrî vanda maso danî vanî şêrê ziyareti feqî tewaf bikê, La eger şima vacî ma feqî biwerî
şima fekî xwu pa nî ma do toximê şima biqednî,

QESÎDE-41-
bejna feqî mexerepnê
goşt û kateyo yewbînan ra dera mekê
bê dewr û bê yasîn mekê
wa şar ci ra veyno menfîeti

aw çend vanda maso dana, de şêrê biwerê
wa mi şimarî riziq ardo linganî şima ver de biwerêni
maseyî newterenî têkilbî, vanî wilahî eleqa ma pa çinya,aw zî veynena ki teyrî çi vanî maso ra,

QESÎDE-42-
aw vana Feqî kotîra wo
Ya miksî yo ya vîya yo
Mihaciro cori ra ameyo
maseno şêrê zîyafeti

RİPEL 50
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

aw maso ra vana; goş medêni Feqî ez zano kotî ra yo, bê wayîro verdayewo cenîya yî zî vîya ya,
gedeyî yî zî çinî ki yî dima bêrî, mihaciro welatî corî ra ameyo,mi zîyafet ronawo de biwerêni..

QESÎDE-43-
wexto feqî hal xwurî fikirîno
halî xwurî bermeno vano
Ya REBBÎ to ma şa kerdî
to ra wazeno quweti

QESÎDE-44-
HOMAY ca di hîmmet kerdo
awa pîl'i wesar kerdi
Feqî aw ra vîyarnayo
goş bidên nê hîkmeti

Feqî yew linga xwu eşti na kişti yew eşti kişta bîni
va awê de narê bê mi rî ti bêmineta.

QESÎDE-45-
gomê feqî qom dayni
pêla verêni dayni mone
aw'i se şikir û se ehdî kerdî
va wa ez bixelesîyo na ezîyeti ra

aw'i va inarêy ez kewto ezîyeti,hinî nêverdonu
ki ez vêro zî, aw yena Feqî qelebîna vindena beno kendal vernîya aw'i di, aw çind yena vindena aw resayî erşê HOMAYÎ.

QESÎDE-46-
awa pîl'i xo şidênena
pêl bi pêl xo haydona
pêro têdi hicûm kena
pêl yenî çokan di vindenî

RİPEL 51
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-47-
Feqî temaşeyî awi keno
yew ling na kişti yew a kişti
Feqî va awê bê bê ti qabil'a
eşîrey xo bigî bê.

Feqî va awê narê ti bê eger ti camêra û ververrî mina
ez û ti ma do bi eşîrkoney şêrî yewbîno.

QESÎDE-48-
rik'ê Feqî zaffa aw rî kerd rik'i
Pêla verêni kerra kerdi
va ti ververra mina
Bê ma bikî lec û pêrdayîş.

inarêy aw vinderti kerra bî nêeşkena vêra
aw hêrso ver teqena, yena dana piro la çokan di manena, vanda pêla peyen dana vana dora to ya hikmê mi qedîya qe ti nêeşkena çik bika?

QESÎDE-49-
pêla verêni aya peyeni ra vana
esker kom ki û bê
feqî bigî û şo
berzi xurbeto wa şêro.

QESÎDE-50-
pêla peynî vatê wey ay!
no Feqe ê yarî nîyo
Qey no kelha mîrê ma yo
ma talo bikî na saeti.

RİPEL 52
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

va birca belek zî bibîni, mîrê Botan zî bibîni,
Ma do yew sanîye di bieştêni, de narê kelha mîrî zî ra hîna zexmêro, hikmî ma ra veteyo,ma nêeşkenî.

QESÎDE-51-
kelha mîrî vêşêrîyo
hinzarî hostayo ra zonayîno
se sûkre'yî vêşêrî sûkre dayî
rar ma rî nêmendo.

hukmî pêlo betal bîyo, awa nerm zî xo cerebna
la Nêeşkayni, pêlo awa nerm ra va, ti mi rî binî linganî yî biaşoni linganî ci hewafîni ezo bêro
pirodu yî berzo teber,

QESÎDE-52-
Mi xapênenî mi xapênenî
Feqî tayn eware bikê
binî lingan aşonê
heta berzo nê nêmcet'î.

wexto ti wina bika ezo yî berzo erd.

QESÎDE-53-
Feqî va:
macera megêyri awê
sey asin'î şidnayewo
ti wextî giroyî to nîyo
paştay mi di şahê QUDRETİ,

QESÎDE-54-
awa pîl'i vêr nêgîna meqlûb bena
şî resayî Qîlo sero
teyrî daro sera firenî
danî wesfê REBBÊ îzetî

RİPEL 53
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

aw leweyî ko'yî botan kewti halênî Teyran resayî
teyrî halên xwu sera firayî, Feqî hema zî ha persa xwu dimawo.

QESÎDE-55-
Feqî va
awa pîl'i beso meki hime him
tayn roşi aso bibi
hewn'ra warzi hinî
de bê roşi boya xo bidi.

wexto Feqî wina vano, aw vindena û halî xwurî bermena qe nêeşkena vêra,
narê aw'i gere'yî feqî HOMAYÎ di kena,

QESÎDE-56-
aw roşena bermena
(REBBÊ Alemi vanda aw dano)
vano ti qey bermena?
(aw vana ya REBBÎ)
nê zalim wina keno maseyî kewtî sekrat'i.

HOMAYÎ Alemi aw ra vano: qey ti bermena?
aw vana ma ti nêveynenî nê zalim sekeno bi mi ?
no zilmo ki bi mi keno, ti veynenî maseyî bexdad'di
bêjî mendî û kewtî helak,
gere'yî Feqî HOMAYÎ di kena,

QESÎDE-57-
(Ya REBBÎ)
no zalimo feqî nîyo
zilm bi xwu yo
hikmê to rî manî bîyo
giroyî ûmetti rara nêşonu.

RİPEL 54
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

aw vana ya REBBÎ ti veynenî no zalim'o,
ne feqî yo ne alimo,qesasî hikmî TO yo,
hayeyî yî to çînîya heşa,
û hikmê to rî manî bîyo,ez bi hikmê to şonu yeno
nika no nêverdano ki ez şêro, hikmê to rî manî beno,
ki ez nêşoru giroyî ûmetti nêbeno,wa qerejdax di
mi erzenî birincî ser.

QESÎDE-58-
REBBÊ Alemi mizgîn dano
seba aw'i cewab dano
mi destûra Feqî daya
ci rî biki Rîayeti.

QESÎDE-59-
loma Feqî tim zerveşayewo
tersêy HOMAY rî çim hî'yo
weş mamûro zaf zikrîno
belkî bîyo to rehmi.

HOMAYÎ Alemi va awê mi îznî Feqî dawo
o çi vaco ti rîayet biki ci rî, sebebê ê zî no yo
Feqî tersêy mi ra tim zerveşayewo
dirbetino û daîm mi rî zikir keno,
ci rî lavay biki belkî to rî rehm biko,ti îznî yî di bi,
o sebikero esil o yo..

QESÎDE-60-
hema newe aw vana Feqî yo delal
bi gor to ko, ti rûstemî Zal'î,
to ez ker o Lal verdawo,
to ra lavay keno mi rî rehm biki.

RİPEL 55
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

hema newe aw yewaşêk Qalî kena û vana,
Feqî yo delal û baş ! ez bi gor Merdon to ko
se rûstemî Zal'î qerbon to bî,
mi nêzonayni ki ti end camêrdî,ti end pehlewonî,
ti end ewlîyayî pîlî, narê ez lavay keno ki ti îznî mi bidî ez ravêro şêro,wa mi rî tobe bo HOMAY verdi
û to verdi,ez hinî nêverdono ki veng mi ra vecîyo,
ti vanî ne lingî to estî, ne destî to estî,no veng kotîra yeno, HOMAY verdi wa mi rî tobe bo
wa to desti mi rî tobe bo ez nêverdano ki veng mi ra vecîyo, Feqî ez TİKA(rîca) keno mi veradî ez ravêro,
Feqî vano neeey çîyo ki ti vana çinîyo,

QESÎDE-61-
Feqî vano awê omid meki
lûtiko merzi sîyaset meki
tepa agêri karî xwu biki
rêyna şo gere .

Feqî va:
ti nêeşkena aqilî mi bixapêna mi rî sîyaset me ki
şo agêri şo û bê
rêyna şo gereyî mi HOMAYÎ di biki,
vac Feqî nîyo, vac alim nîyo,vac zalim'o,
ti sevana bêmineta, şo gereyî mi HOMAYÎ di biki.

QESÎDE-62-
gere biki tomet biki
Se cîld kitabo zaf biki
tim û tim bêbextî biki
rêyna şo gere.

Feqî va
awê şo gereyî mi homayî EZZE WE CEL rî biki
vaci Feqî nîyo, vac zalim'o, çina to destra yena teqsîr meki,ma mîyandi bext û bêbextî çînîya.

RİPEL 56
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-63-
badî agêri mi eciz meki
şo vanda awê newalo û eynîyo bidi
Şo çem û ro'yo bixerepni
hema bê ma bikî wuqueti.

Feqî va: awê bê mi eciz meki
biqîri çem'o û eynîyo ser, şo zozonu keyeyî vewri bixerepni,ti heya eşkena xwu zaf biki
û bê ma dewam bikerî.

QESÎDE-64-
aw'i va, Feqîyo Delal ez aşiq'o
La ez sebikero ewro felek mi sera gêyraya
memûrê Emrî XALİQÎ
Ax û fîxanê muhmetê.

aw'i vana: Feqîyo Delal ez aşiqî Cemalî HOMAYÎ YO
la ez sebikero ewro felek mi sera gêyraya,
roca ki dinya virazîyaya heta ewro mi bi kesî ra
qisêy nêkerdo, La kêfî mi zaf to rî ame
mi va yew Feqîyo hema ezo tede di çekûyî qisêy biko de o do bivêro,ez zî binî emrî HOMAYÎ DE yo,
a nalîn û vengî min'o ki yeno têdi muhbetî XALİQÎ ra wo, de ti mi rî musade biki ez rarê xwu ra şêro
erd û hêgayî bexçe û fêkî Dar û heywanî zuwa mendî paweyî mi nî, Feqî vano nêêy ki destûrî to bido
tim ti do şêra û biba lehserî, ti do bajar û sûk'an bixerepna,gere yewaşêk sêy resne'î linganî mi mîyanî ra bivêra yewaş yewaş şêra,
heta aw yena wirdî wirdî mîyanî faqonî Feqî ra vêrena,yî desti tobe kena û vana ezo nêverdo veng mi ra vecîyo û bêveng vêrena, nika bêveng vêrena heme ca di.

RİPEL 57
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

Feqî vernîya xwu tadano zozonu
wexto reseno zozonu dormereyî werezûz'î û eşîretan di çend dewî gawiro bîyî,
cenîya tûma pêhesîna ki Feqî MİHEMED amewo, cenî û gedeyî Tüma'yî
warişt şî Feqî MİHEMED'î het
va Feqî tûma senîno başo halî yî senîn bi?
Feqî va wilahî kirîvê şarî tûma kişt !
va qey sebi derdî ci qebehetî ci
çi bi ki şarî yo kişt?
Feqî va tûma xayîn bi bi embazanî xwu ra xayîntêy kerd û şar warişt yo kişt, ê wexto ki tûma kişîya ez yî verkewto, kesî ci uca di çinê bi,ne qewm û ne dayza'yî ez warişto ci rî wayîr vecîyawo,
mi va lazimo ma gunî'ya ci bigî mi tayn zerd'î herinda gunî ya ci girewtî mi ardî şimarî ,bigî seba gedan'î xwu xerc biki, cenîya tûma zerd'onî xwu gêna
û bi gedan'î xwu ra warzena şona..

Dimayê nê vengdayîşî programê Festîvala Kultur û Xoza zî zelal bi û roje bi roje programî wina yo:

Program 29ê temmuza 2026î çarşeme qezaya Dêrsimî Qişle de dest keno ci û şanê 1ê tebaxe de qedêno.

Verba valent, scripta manent!

Veng fir dano, nuşte maneno!

Vate, qese beno vîndî çike pereno ra, pervaz keno sono, faqat nuşte maneno!

Axirî kitabê Hawar Tornecengî kewt ra mi dest. Xizir ci ra rajî bo, ci rê olvoz bo. Ses hazar û ponc sey û vîşt 6520) qese û vateyî gurete binê qeydî! Nê endî vîndî nêbene. Nê hetê ra delîlê rindekîye, zerîfîye, tenikîye, şîrenîye û dewlemendîya zonê ma yê, het o bîn ra kî seveta edebîyat o newe bene bingeyodê qeyîm û miqerem. Ê yê ke wazene şîkîne ju qese û vate ra çewres meselû bîyare hure, nuşte û sanik, mesel û hekatûnê xo bineqesne, bixemelne, bikere rindek, şîren û hemgen.

Sarê ma derdê xo, lawikî, kilamî, şiwarî, sanik û meseleyê xo jubînî rê, dar û berî rê, tayr û turî rê qeseyî kerde. Honde ke sarê ma welatê xo de, dewûnê xo de, wertê qomê xo de, cîran û dewizûnê xo de, nas û dostê xo de bîyo nîya devam kerdo. Azê usto ra, azê nîşto ro, az eve az, qor eve qor zon û kulturê ma je mîrazî, je nîyaz, loqmê û qurvanî jubînî ra kerdo vila hata na roze ardo.

Faqat miletê ma dewûnê xo ra, hardê xo ra vejîya. Se ke saîrî vato “Hard ra vişîya her çî merdû ra qeyîr. Şî!”. Ewru zonê ma endî tenge der o. Na tenge roz eve roz bena girane, bena pîle. Na tenge je ju sewe ma ser o bena tarî û zilomote. Her ke bena tarî, her ke bena girane omid û heyecanê ma honde kena zar, honde xof kena zerîya ma, honde sarê ma de sik/şuphe pêda kena

Ama na zilomote de haqe sikir taye çîye pozîtîfî kî est ê. Zonê ma zof ejat onceno ama sayîya kar, gûre û emegê tayîne de hona ro û can tede ro! Taye aşiq ê sadiqî hona îqrarê xo ra pervaz nêkene, jîyar û jîyarge û derge ca nêverdane. Ê eve emegê xo na zilomote de je ju çila, je asma pirponcese, je asterê serê sodirî bereqîne sewle dane, nêverdane ke sedaya miletê ma bipero şero, vîndî bo! Nê aşiqê sadiq, derd û qeyretkeşû ra ju kî Hawar Tornecengî yo. 1984î ra no het zon, kultur û îtîqatê Dersîmî ser gureyono û nusneno.

Vane “korî ra vato mirodê to çik o, vato di tîrakî*!”. Miletê ma ke qiymet bizono Hawar Tornecengî kitabê xo de 6520 tîrakî ci rê kerde are, nusne, mane areze kerdo, kerde eskera!

Faqat het o bîn ra kî ê yê ke çimûnê xo nêkene ra, raştîye û roştîye qewil nêkene, nêwazene înû rê kî vane “korî rê çi çila, herî rê çi wenca, kerrî rê çi dawil û zurna!”.

Hawar Tornecengî hawarê zonê ma rê resto, Xizir kî hawir û hayîrê eyî bo, motazê hawarî mekero.

Kitab de qese û vateyî eve usilê alfabetîk nîzne, rind organîze kerde. Zerîya îsonî wazena ke maneyê nê qesû eve Kirmanckî areze bikerdene. Hetê gramer û alfabeyî ra kî taye çî tenena ke areze bibîyene hondena rind bîyene. Faqat, nê meseleyî talî yê, esas nêvurnene: xas baxçe de gule eve gule sencnene, gule cene, gule dane! Hawar Tornecengî guladê xase ma rê kerda haletî, dest û payê xo wes be. Gunê no kitab çeyê her Kirmancî/e de, bercenê her Kirmancî/e de cayê xo bijero.

*Tîrake: çim, gîlîya çimî (goz bebegi).

Hakimîya Cezayî ya Sulhî ya heştine ya Îstanbulî; seba îdarekerdişê mûlkanê nêgêrayoxan yê komeleyî, wesayîtan, paranê hesabanê banka û mal û milkanê bînan, qerar da ke Avukat Rıdvan Can, Avukat Mustafa Göktuğ Kaya û Prof. Dr. Ahmet Kasım Han sey qeyûm bêrî tayînkerdiş.

Qerar de ame dîya zanayîş ke awankerê komeleyî Haluk Levent û tayê azayê heyetê rayberdiş û sehnayîşî tewqîfkerde yê, derheqê tayê bînan de tedbîrê kontrolê adlîyî yenê bicaardene, serê hesaban û mal û mûlkanê komeleyî de tedbîr esto û proseyê feshkerdişî zî ameyo destpêkerdiş.

Orbano ke Fransa, Almanya, Îtalya û Belçîka de kay kerdbi, sey santrfor wazîfe keno.

Gift Orbano ke hîna 24 serre yo Norveç, Belçîka, Fransa, Almanya û Îtalya de kay kerdbi; bi tecrûbe û wesfanê xo yê goleştişî, mîyanê nameyanê ke pawîyêno feyde bidê Amedsporî de ca gêno.

Babeta kitabî heman wextî de tezê masterî yê Bozkurtî yo.

Daşinasnayîşê kitabî wina yo:

"Na xebate de beşê yewinî de heyatê Deniz Gunduzî, edebîyat û eseranê ey ser o ameyo vindertiş. Bi nê beşî ya ma waşt ke hîşê wendoxan de derheqê cu û hunerê edebîyê ey ser o yew fikrê înan bibo. Beşê ke sernuşteyê awanî û temayan a ca genê nê beşan de nasnameyê romanan, hoka ewnîyayîşî û vatoxê ci, mûnitişê hedîseyan, wextê romanan, mekanê dorûverkî û hîsîyan (sensorial), kadroyê karakteran heme hetan ra yenê analîz kerdiş.

Gunduz, karakteranê romananê xo hem tarîxê realî ra hem zî dinyaya mûnitî ra weçîneno. Karakterê ke hedîseyanê eseranê ey de ca genê heme hetan ra wendoxan rê pêşkêş benê. Nuştox, cuya yew leşkerî, ê yew dewijî, yew fezayijî, yew çekdarî ûsb bi yew şekilê başî awanîya eseranê xo de goreyê averşîyayîşê hedîseyanê xo rêz keno. Reyna nê eseran de nuştox ciwîyayîş û tecrubeyanê xo ra zaf çî dekeno mîyanê romananê xo. Nê ciwîyayîş û tecrubeyanê xo zî bi qaydeyanê edebîyatî ya eseranê xo de şuxulneno."

Goreyê eşkerakerdişê parlementerê CHPî yê dewrê vist û dîyine (22) yê Ankara Mehmet Tomanbayî, 265 wekîlê dewrê verênî, CHP ra îstîfa kerd û da zanayîş ke ê tewrê Partîya YENİ bîyê:

Yew qiseyî est a vana ke zêdaneyê her çîyî yan zî hedê her çî ra zêdeyêr girewtiş jehr o. No çi beno wa bibo eynî yo. Mesela derman yew wesîleyê şîfa yo, nêweşan weş keno labelê zêde girewtiş de beno jehr û merdimî kişeno. Ganî merdim goreyê vate û qiseyanê dermannasan yan zî doktoran dermanê xo bipeym bigêro. Bipeym bigêro ke wa derman ey ser o têsîr bikero û ey asan û weş bikero. Dermanê her nêweşîye zî eynî nîyo. Ganî merdim seba her nêweşîye şêro verê doktorê a nêweşîye û a nêweşîye gore xo rê derman bigêro. Nêweşîye têna fîzîkî nîyê nêweşîyê ruhî zî est ê. Mesela çimê yew merdimî bidejî ganî no merdim şêro verê doktorê çiman çunke dermanê nêweşîya çimanî encax doktorê çiman bizano. Goşê yew merdimî bidejî ganî o merdim şêro verê doktorê goşan. Yan zî ruhê yew merdimî bidejo ganî o merdim şêro verê doktorê ruhan ney ney ne dejê ey kêm beno ne zî weş beno heta dejê ey zêdîyeno, nêweşîya ey giran bena û ruhê ey teng beno.

Zêde girewtişê her çî yanî hedê xo ra zêde girewtişê her çî zirar o, jehr o. Esil merdim eşkeno vajo ke gure û rewşa bêpeym sey jehrî ya. Însan na cumle tayê wextan de hîna weş fehm keno çunke tayê wextî est ê ke heme teorî û nuşteyî verê pratîk de veng manenê. Mesela ez na cumle ser o vîst heb kîtaban zî biwanî heta ke ez yew serebuta ganî bi çimanê xo nêvînî ez weş fehm nêkena çunke timûtim sey yew sehrî hewa de manena. Ez eşkena tîya de vajî ke sênî ke yew doktor çend serrî ders vîneno û heme çî museno reyna zî wexto ke yew nêweşo giran û acîl yeno verê ey dest û lingê ey pêro lefîyenê, nêeşkeno midaxele bikero, merdimo ke teorî bizano û pratîk nêvîno kelecanî gêno û sey ê doktorî wina maneno. Na cumleya "Zêde girewtişê her çî yanî hedê xo ra zêde girewtişê her çî zirar o, jehr o." Zafê kesan de sey teorîyî est a yanî herkes zano la herkesî bi çimanî nêdîyo.

Ez hema yew gedeyêko qijek bîya ke bizek û verekê ma estbî. Tayê verek û bizekî newe dadîya xo ra bîyêne ke zaf rindek û şîrînî bîyêne. Ma qijan zî înan ra vêşî heskerdêne û ê kerdêne verara xo înan de kaykerdêne, maç kerdêne. Labelê verê nê halî de dadî û babîyê mi ma ra vatêne ke bizekî yan zî verekî zaf medekerêne verara xo, bizek yan zî verekî xekesîyenî, xerfetîyenî. Ma qet goş nêdayne nê qisêyan la çi heyf ke yew deme dima ma ewnîyayne ke embazê enê bizêk û verekan qam daya, pîlî bîyî la enê bizêk û verekê ke ma înan ra vêşî heskerdêne û ê kerdêne verara xo qet pîlî nêbîyê, ekesîyayî. Yanî heskerdişo ke hedê xo ra zêdeyêrbi û nezanîya ma ra, bêpeymbi serê ê heywanan de, têsîrê qet rindî nêverdayî. Axir de heywanî hem qijek hem zî zingurî bîyêne. Merdim eşkeno serê na serebute ra vajo ke esil heskerdişo zêde ney heskerdişo bêpeym ê heywanî kiştî. Heskerdişo ke zaf çîyan rê beno berê xelasî ê heywanan rê bi berê nêweşîye û gird nêbîyî. Heta heskerdişê ma roj bi roj ê heywanî apey verda û yew girdbîyayîşo bisihet ra mehrum mendê ke heta xekesîyayê, xerfetîyayî, perîşan bîye. Yanî ma dermano ke herkesî weş keno zêde da înan û o derman înan rê bi jehr.

Ma na mînak ra vînenê ke sey heskerdiş yew werd, sey heskerdiş yew awe zî mîyanê çolan de wexto ke zêde yan zî kêm bidêyo yew gule a gule weş gird nêbena û heta mîyanê awe de helisîyena yan zî bêawe ra mirena. Însan zî wina yo û sey gule wexto ke ti hewceyê ci bêpeym bidê ci o zî verbi na hewceyî de bisihetî gird nêbeno. Ganî ma heskerdişê xo zî derûdorê xo rê bipeym, biusul vila biker. Ney ney însanî heskerdişê ma ra paşt gênê û qet hereketanê weşan nêkenê bi ma û bi komele. Heskerdiş yew derman o. Wexto ke însanî nê dermanî taye bigêrî weş nêbenê zêde bigêrê o derman beno sey yew jehrî û damaranê înan de gêreno. Peynî de bi o dermano ke beno jehr, mirenê.

21.04.2024

Forumê Aştî û Azadîye hetê Enstîtuya kurdî ya Amedî û Şaredarîya Bajarê Girdî yê Amedî ra ame organîzekerdiş,

Amed de siba wesîleyê Roşanê Ziwanê Kurdî ra bi nameyê “Rayîr û metodê ganîkerdişê ziwananê ke binê tehluke de yê” forumêk virazîya.

Na komxebate, hetê Enstîtuyê Kurdkî ya Amedî ra sey hîrê roniştişan amey hedrekerdene.

Roniştişo dîyin de babeta “Dezgehkîkerdişê Kirmanckî” amey munaqeşakerdene û Ehmedê Bira sey qalîkerdox û Nesîb Gultekîn sey moderator ca girewt.

*Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."