Welatîyê ke mecbur manenî bivejîyê teber, pê şîşeyanê awe gêrenî. Mîyanê bajarî de zî parqî û baxçeyî şanan dekerde yî; hewzê xemlî yê mîyanê Parqa Anzelê yê qezaya Sûrî de zî gedeyî seba honikbîyayîşî xo erzenî awe.

“Kulûbê ma, çarçoveya plankerdişê kadroyî yê sezona 2026-2027î de, qelewananê tewr muhîman ê futbolê Fransa ra Alban Lafontê o serrî 27 reyde pêame. Lafontî bi tecrubeyê xo yê sewîyeya berze yê Fransa Ligue 1 û Îtalya Serie Ade, mîyanê qelewananê tewr balkêşan ê futbolê Ewropa de ca girewt. Qelewano serkewte yo ke formaya Toulouse, Fiorentina û Nantesî da xora, tecrubeyêko pîl ê mîyanêneteweyî qezenc kerd. Seba Alban Lafontî ma vanî ‘ti xeyr ameyî keyeyê Amedsporî’ û binê formaya ma ya kesk û sûre de serkewtişan wazenî.”

Dewa Beydamiyî ya qezaya Pêrtagî ya Dêrsimî de dewijî sebzeyanê xo kenê huşk.

Cinîyanê bi nameyê Fethîye Toylak û Fecîre Oz qala hadrekarîyanê xo kerdê.

Fethîye pare kerd ke a 30 serrîyo ke bostanê xo ramena û vat: ''Ma firingan û balcananê xo arê danê, binê tîje de kenê huşk û pê salçe virazenê û kenê konserveyan. Ma tay firinganê xo zî kenê huşk û seba zimistanî zereyê poşetan de erzenê dolabê cemedî.''

Fecîre Oz da zanayîş ke ê sebzeyanê xo yê huşkan zimistan de wenê û vat: ''Ez Îzmîr de ciwîyena û hamnanan yena dewe, hetê dadîya xo. Ez dewa xo ra zaf hes kena, her serre yena tîya. Dewe de keyfê mi yeno.''

Nê serranê peyênan de bi averşîyayişê teknolojîyê ra kar û gureyê merdimî zaf rehet û asan bîyê. Êdî şexs, komele, civat û dewlet seba têkilî û eleqeyî teknolojî ra îstîfade kenê.

Bêgûman averşîyayişê teknolojîyê tesîrê xwu heme qadanê ciwîyayişê ra kerdo. Nê qadan ra yew zî medyaya dijîtal/sosyal medya ya. Ma eşkenê vajê ke sosyal medya êdî bîyoa leteyek binetayê merdimî yo, se ra heştayî civaka ma sosyal medyayî xebitnenê.

Bi averşîyayişê teknolojî ra karê rasnêrîyê zî zaf asan bîyo, merdim eşkeno bi nê rayîrê agahî û peyamê xwu demêko kilm de bireseno heme hetanê cîhanî. Merdimo ke biwazo derheqê babetêko de cigêrayîş bikero, hewce nêkeno ke sey verê cû bi rocan û bi aşman ser o bixebito û cigêrayîş bikero, Êdî merdim eşkeno bi awayêko zaf asan derheqê babetan de xwu bireseno heme zanayîş û çimeyanê cîyayan. Reyna çar hetê cîhanî de derheqê heme çî de merdim eşkeno bibo wayîrê ilm û zanistî yê.

Bi no qayde yê zî karê merdimî hîna rew beno û wextê merdimî zî zaf nêşino. Merdim kotî /çara cîhanî de bo wa bibo, eke kamcîn babetê biwazo eşkeno zaf asan aye babet ser o mehlûmatî bi dest bifîno û tira îstîfade bikero. Yanî eke nika merdimêk biwazo xwu babetêko ser o aver bibero, eşkeno bi rayîra sosyal medyayî xwu zaf asan aver bibo û bibo zane.

Belê helbet eke ma baş bikar bîyarê havilê sosyal medyayî zaf est ê, la çi heyfo ma nika ewnîyenê ke zafaneyê civakî, herinda ke sosyal medyayî ra havil bigirê, înan bi xwu kewenê xizmeta înternet û sosyal medyayî, yanê ma teknolojî yê seba ke ma rê xizmet bikerê bikar nêanê, ma xizmeta înternet û teknolojî yê kenê. Bi arizî/taybet zî tutê nê dewrî bîyo tutê sosyal medyayî, telefon desyê înan de nêkeweno, bi şew û roc bi seatan bi telefonî kay kenî. Tenya tut zî nê, zafaneyî civakî wina bîyo pêrabesteyê înternetî. Verê cû mîyanê çivakî de şîyaş û ameyîş zaf bi, merdiman persê halê yewbînan kerdêne la bi averşîyayişê teknolojî û ameyîşê medyaya dijîtalî ra o germînîye mîyanê civakî de nêmendo. Bi no qayde yê zî merdim civat û kulturê xwu rê dûr kewenê, merdim edet û famîleyê xwu rê dûr kewenê.

Roca ma ewroyîn de bizava medyaya dijîtalî zaf bi hêzo, coka merdim ekşeno bi nê rayîrê wextêko zaf kilm de veng, armanç, meqsed û waştişên xwu bi awayê nuştekî û awayêkî dîmenkî bi heme cîhanî ra vila bikerê. Yanê medyaya dijîtal semedê vilakerdişê rew a xeber û zanistîyan derfetêk zaf baş o. Seba aye zî êdî takekes/şexis, sazî, komele, partî û dezgeh heme kar û gureyê xwu nê platform ser o kenê. Merdim ekşeno bi pilatformên sey twîtter, Facebook, Instagram, Whatsapp, telegram û swb. rojeva cîhanî teqîb bikerê û bi nê pilatforman têkilî bi sewbînan merdiman ra ronê. Yanê ma eşkenê vajê ke medyaya dijîtalê sînor mîyanê cîhan û welatan de wedart.

*Gelo Ma Kurd Senî Eşkenê Medyaya Dijîtalî Ra Îstîfade Bikerê.*

Verê her çîyî ganî ma hêz û tesîra bizava medyaya dijîtalî ra agahdar bibê, dima zî ma eşkenê nê pilatformî seba şar û ziwanê xwu bikerê qadêko netewî. Ewro zafaneyî şarê ma pilatformên sey Twîtter, Facebook, Instagram, Whatsapp, Telegram xebitnenê, eke ma nê pilatforman de bi ziwanê xwu binusê, biwanê û qise bikerê, yanê eke ma nê pilatforman bi kurdî bikar bîyarê, o çax ma eşkenê vajê ke ma teknolojî ra havil û îstîfade kenê. Seba aye zî ganî ma Kurd pêro muhîmîya nê babetî fam bikerê û mesûliyetê xwu bizanê û goreyê aye hereket bikerê. Reyna ma eşkenê bi rayîrê nê pilatforman vengê xwu biresenê heme cîhanî û qandê coy şar, ziwanê, kultur û hûnerê xwu bi cîhanê bidê şinasnayîş. Bi kilmekî eke ma bieşkenê teknolojî û medyaya dijîtalî bikerê xizmeta şar û ziwanê xwu, o çax ma eşkenê vera polîtîkayên înkar û asîmîlasyonê de ziwanê xwu bipawê û aver biberê .

Dewr dewrê teknolojî û înternetî yo, ganî ma Kurd zî xwu nê nîhmetî ra mehrûm nêkerê/ veranêdê. Nê nuşteyê xwu de mi cehd da ke dehkereya giringîya medyaya dijîtalî şima rê îzeh bikera, ena ray hêvî û waştîşê mi o yo kesê ke biwanê tira havil û îstîfade bikerê.

20.02.2024 / Mêrdîn

E-maîl: mihemedkurd47@gmail.com

Tertelê 1925 de serleşkerî Cepheyî Palî- Xarput YADO bi (Yadîn Mehmud Ebas), la çi heyf ke hetanî nê serranî peyenan Yado seri zaf kem çi amebi nuştiş. Mi yew çend serrî cuwa ver derheqî Yado de yew nuşte nuştbi û no nuşteyî mi kovaranî "Armanc" û "Medya Guneşî" de amebi çap kerdiş. Mı xortê Yado (kênayê Rabîa) Dilşa de yew roportaj viraşt û rojnameyî „Hêvî“ de çap kerd. Hancî tirkî yew nuşteyî mino derg çend keyepelanî înternet de ame vila kerdiş.

Yado hem terteleyî Şex Seîd de hem zî cuwa pey zaf camêrdîya pîl kerda. Ey cepheyî Xarpêt de û Gelîye Mendoyî de zaf hol qoxe kerdo. Tepişîyayişî Şex Seîd û embazanî ê ra pey zî Yado pa embazanî xo ya verba Devleta Tirk qoxe rûmnayo. O şîyo Suriye (Binî Xetî), la hunc agêrayo ameyo Kurdistan, şerî pêşmergetiyê rûmnayo. Cînî Yado Têlî dewê mi ra ya (KUR) û Yado pa embazanî xo ya mintiqayî ma de zaf mendbi. No semed wext ke ma qicî bîy pîlanî ma tim û tim ma ri meselayê Yado vatêni. Ma çim de na dinya de Hz. Elî ya pey Yado ameyni. Zaf merdiman ke mîyanî terteleyî Şex Seîd de ca guretbi û cuwa pey zî mîyanî qefleyî Yado de mendbî, qicîye ma de cematan de serameyeyê xo vatên. Embazanî Yado yê verênan ra yew zî Mehî Evd bi. Mehî Evd hetanî pêni Yado ya bi, pêrodayişî peyen de hetî – Mistan – Botan de beno darbice û cuwa pey yeno teslîm beno. Mehî Evd hetanî ke merd zi dewê Cebaxçor „Hepsor“ di ciwiya. Mi bi xo Mehî Evd nidîy, la ê merdiman ke Mehî Evd dîy bi, mi înan de zaf ray sohbet kerdo. Mi nê serranî peyenan de înan çend kesan de roportaj viraştî û kovara “Vate” de dayî çapkerdiş.

Mîyanî her millet ra egît vecîyeni û her millet wahar egîtanî xo vecîyena. Her millet egîtanî xo ser cigerayîşan virazena, egîtanî xo ser hîkayeyan, romanan, şîîran, destanan nusena, egîtanî xo dûna sinasnayiş, dûna wendiş. Bi şexsîyetî her egît de tarixî a millet yeno nuştiş. Tarîxî însanîyê de egîtey, camêrdîye, fedakarîye zaf muhîm a. Serî seserrê 19. de nuştox û polîtîkvan Otto Buer derheqî tarifî millet de îna nûseno, « Millet hafizaya kollektîf a ». Yanî hafizayî her ferdî yew millet de taye hadîseyî tarîxî, taye şexsîyetî tarîxî, yew cayo taybet genî. Sey mîsal bawerîyê ey, îdeolojîyê ey çi beno wa bibo, hafizayî her kurd de hadîseyî Şêx Seîd, Dêrsim, Agirî, Cumhurrîyetî Mehabat, Qetlîamî 1975 yê Kurdîstana Başûr, Qetlîamî Helepçe, şexsîyetî sey Şêx Seîd, Seyîd Riza, Qadi Muhamed, Barzanî ûyb yew cayo taybet genî.

Yadînî tarîxê kurdan de bi egîtê xo ca girewto. O mîyanê heme kurdan de namdar o. Yadîn, mîyanê şarî de, kitaban de, kilamanê dengbêjan de bi kirdkî, kurmancî û tirkî bi zaf nameyan şinasîyêno. Nê nameyan ra çend tene nê yî : Yadîn, Yad, Yadîn Axa, Yadîn Paşa, Yad Began, Yad Ewas, Yad Mehmud Ebas, Yado, Yado Axa, Yado Paşa, Yadoyê Dimilî, Yadoyê Navdar, Zaza Yado, Bingöllü Yado, Uzun Boylu Yadu, Yahaza.

La Yadînî bi xo vera dişmenan de xo wina name kerdêne: “Mi ra vanî Yadîn! Xelasê şima mi dest ra çinî ya!”

Hela ke mîyanê kurmancan de gefî şanî xo vatên, “Mi rê vanî Bavê Çerkez!”

Yado hem mîyanî şar de efsane yo, hem sembolê egitîyê 1925î.

Cografyayê Kurdîstan de zaf cayî bi nameyî Yado ya estî. Wek mîsal Cawo ke Yado Teyara Vista, Çirê Yadî/Kanîya Yado, Gemê Yadî, Gomê Yadî, Wekê Yadî, Newala Yadî, Paştê Mezêl Cînî Yadî, Qulê Yadî, Warê Yadî.

Cawo en namdar, ho rayîrê Xarpêtî –Çewlîg ser de, Çewlîg ra 10 km dûrî yo. Dewlete nameyê nê hênîyî hîrî rey bedelnayo: Bilaloğlu Çeşmesi (1944), Yüzüncü Yıl Çeşmesi (1981) û Atapark (1996). La hancî zi şarî ma rike ra, îtîya ra vano ‘Çirê Yadî’.

Dolanê Oxçîyan, Mêrgemîrê Çûn û Wareyê Şerevdîn sero Oxnût de zi henîyê Yado estî.

Nuşteyî ke derheqî Yado de ameyî nuştiş.

Se ke na cor de nuşt heta nê serranî peyenan Yado ser zaf çî niamebi nuştiş. La tayê kîtaban de behsê Yado bînî. Sey mîsal Vetrîner Dr. Nurî Dersimî kîtabî xo yo "Kurdistan Tarihinde Dersim" de behsê Yado kerdbi. Kadrî Cemîl Paşa (Zinar Silopî) kîtabî xo yo "Doza Kurdistan" de ca dabi yew resimî Yado.

Kamiran Bedirxan û Herbert Oertêlî romanek almanki nuşto: Der Adler Von Kurdistan (Qertalî Kurdistani). Nameye qehremane ne romani Yado yo. La no Yado tam zî Yadî Mehmûd Ebas nîyo, binê xeyal estî tede. Kamiran Bedirxani no romane xo hêver franski nusto. Kemal Burkay zi Yado seri yew şîîr nuştbî.

La nê serranî peyenan de derheqî Yado de taye xebat bîyî. Heta nika derheqî Yado de cigêryişô en hîra Ehmedê Dirihî kerdo. Kek Ehmedî no nuşteyî xo kovara Vate de çap kerdo. Yasin Bayanay û Orhan Zuaxpayic derheqî Yado de cigerayişî xo nternet de vilakerdî.

Taye nuşteyî ke behsê Yado kenî nê yî:

Seyîdxan Kurij, Yado yew deyîra vacîyena welat mi de, Hevî, İstanbul, 12 Nîsan 1997,

Seyîdxan Kurij, Sereskerî Cehpeyî Xarpêt – Palî: Yado, Stockholm Armanc, Adar 1994

Ahmet Bulmuş Çewlikte Yaşadılar, Ankara, 2009

Nevin Güngör Reşan, Navdarên Kurd, Doz, İstanbul, 2008.

Osman Aydın, Kürt Ulus Hareketi , İstanbul, Doz, 2006

Felat Özsoy-Tahsin Eriş, 1925 Kürt Direnişi, Peri, İstanbul, 2007

Şevket Beysanoğlu, Diyarbakır Tarihi, Neyir, 2001, Ankara

Cegerxwîn, Jînenîgariya min, Weşanên Roja Nû, Stockholm

Karerli Memed Efendi, Yazılmayan Tarih ve Anılarım (1915 – 1958), Kalan, Ankara, 2010

Necmettin Büyükkaya, Kalemimden Sayfalar, Vate, 2008, İstanbul,

Tahsin Sever, 1925 Hareketi ve Azadi Örgütü, Doz, İstanbul, Nisan 2010,

Lokman Polat derheqî Yado de yew nuşte nuşto û qehremanî yew hîkayeyî ey Têlî ya.

Kemal Burkay, İlhami Sertkaya, Memo Darêz, Mahmut Arif Ayçiçeği ve Mehmet Butakin Yado ser şîir nuştî.

Cegerxwin şîîra xo ya “Şehnameyê Şehidan” de behsê Yado zî keno.

Hûmara diyine yê kovara Vateyi ra hetani yê peyenan, derheqe Yadoyi de şîir, nuşte û roportaji çap bîyî.

Derheqî Yado de deyirî

Dengbêjanî kurdan Yado ser deyirî vatî. Înan ra yê ke ma tespît kerdî yew kiştişî Selim Begê Cibriyan ser (1926)`vacîyaya, îta de egîtê Yado û Sehdînê Telha ra zî behs beno. Birîndarbîyayişî Yado ser Mehbube Kaygalak yew klam vata, Ehmedê Bêrti`bi nameyî “Yadin Paşayê Bavê Çerkez”, Yasîn Bayanay bi nameyî “Yado” klamî vatî.

Belgeyanî dewlet de Yado

Belgeyanî Dewleta Tirkiya de zî derheqî Yado malumat esto. Kîtabî “Komara Tirkîye de sarewedartişî” de Yado ra behs beno. No kîtab Qurmaya Pêroyî ya Tirkîye çap kerdo.

Yew belgeyî 24.10.1928i de waliye Merdînî Tewfik Hadi dano zanayiş ke eşqîya

Yado û embazanî Sitewre de panc qatirî û herek bar kerdo û berdo Binî Xetî. Kurayijan ra zi 12 kesî seba ke ca dayo Yadoyi û embazanî ey, tepişîyayî.

Romane Qertale Kurdistanî de Yadoyi eşto garnzone Sitewre ser û gelek çek girewto berdo Binî Xetî.

Belgeyî serekwezîrîye yê 09.07.1929 de yeno nuştiş ke Yado şîyo Heleb. Îtîya de pa Ekrem Cemilpaşayî ya otel de mendo. Kor Husen Pasa zi Serî Xetî ra ardo vîyarnayo Binî Xetî.

Mufetîşe Umumi Tali, 16.09.1929 de nuşto ke 10 elule de Yado bi vîst embazanî xo ya, Binî Xetî ra vîyerto ameyo nêzdîye dewa Axwerana Pile ya Diyarbekîr ser ra şiyo hetî Palî ya.

Heta nika ma dest de çar fotografî Yadoyi estî. Yew fotografo qişqeqo (vesikalik) daîreyî Tapu ra gerîyayo. Hîre fotografi zi Kongreya Xoybûni de, Lubnan de ancîyayî.

Yado Kam o?

Eslê Yado Dara Hênî mintiqaya Ziktê ra yo. Pîrîkî Yadoyî Ebas, Xancigê Dara Hênî ra ameyo Çewlîg. Keye înan mehlaya Jexkîtijan de ciwiyîyayin, na mehla de Zikteyij zaf bîy. Ebas yew kênayê Began reyra zewiciyayo, aye ra di lajî bîyî. Mehmud Selim û Îsmal.Yado lajî Mehmud Selîmî yo. No rid ra ti ra Yadî Mehmudî Ebas vacîyeno. Dadîye Yado Ferasetê Baynûn a.

Yado Çewlîg de tehsîldar bi. Ey dewan ra qunçîl (şehne) arê dayni û no şehne berdêni dayni Mîran û Began. O wext mîrê û begî girêdayî Dewleta Osmanlî bîy. No şehne semedê mîran û Began ameynî arêdayiş. Mîre û began heqî xo mîyan ra girewtêni û zêdûne teslîmî Osmanlî kerdêni.

Mîyanî cemaatî Çewlîg de qîmetî Yado zaf bi, qalê ey pere kerdêni. Rid zûnaye, qerekter û camêrdîye xo ra mîyanî cemaat de ameynî heskerdiş. O seyddar bi û hol yew nîşanci bîy, guleyî ey veng ra nişîni.

Se ke yeno zanayiş wextî Şêrî Yewin yê Dinya de eskerî rusan heta nêzdîye Çewlîg Arçuk yenî. Nika îta ra “Meydanî Şeref” vacîyeno. Mîyanî şar de zi îta ra “Meydanî Herran” vacîyeno.

Verba Rusan di alayî mîlîs awan benî. Serekî yew alay Kamîl Begê Xeto, yê a bîn Şêx Şerîf o. Kamîl Beg eşîrê Cîbran, keyeyî Suwêr ra yo.

Yado alayê Şêx Şerîf de sey beyraqdar wazîfe geno û verba rusan qoxe keno.

O wext welat de xela bîy. Erzîngan de yew depoyî rusan tesbît bibi. Şêx Şerîf dest nano nê depoyî ser û erzaqî şar ra keno vila. No rid ra qolordu ey mehkima keno. Qolordu dewê Palî sekrat de bi.

Zimistan yew roj Yado wazeno ke depoyanî rusan ra semedê eskeranî kurdana çîyî werî bîyaro, la nobedar ey hesîyeno. Yado beno esîrî rusan. Cuwa pey wext ke nobedar ho hewn de yo, Yado îta ra remeno, xo xelisneno. Raya verên Yado herbî rus de beno darbice.

Awanbîyayişî Cumhurîyeta pey yew temsîlkarî dewlet yeno dewê Kanîreş Saxnîs de beno misafirî Tajdîn Axayi. O Tajdîn Axayi ra vano, “ Ataturk îta ra rus fetilnayi, şima gereka Ataturk ri minettar bîy”. Tajdîn Axa vano, “ ma îta de Ataturk nidîy, alayanî Şêx Şerîf û Kamîl Begî rus îta ra fetilnayî”.

Yado 922 de tehsîldarê caverdeno. Gore vateyî taye kesan bîn û dewijanî mi (KUR), Çewlîg de benatê qeymeqam û savcî de problem vecîyeni. No wext de keye savcî yeno şenelayiş. Savcî semedê no şenelayişa Yado sucdar keno. Nayê ser Yado beno fîrar. Wext ke Yado beno fîrar vistewrê ey Huseynî û Mehmedî Ezîmşêr zaf paşt danî ey.

Rêxistinê Azadî û Yado

1923 de Kurdîstan de rêxistina “Azadî” awan bena. Serekî Azadî Xalit Cîbrî o. Mebusî Bidlîs Yusuf Zîya zi endamî Azadî yo. Şêx Seîd zi cuwa pey beno endamî Azadî. Zafê roşnvîrî o wext benî endamî Azadî.

Temsîlkarî Azadî yê bajarî Dara Hênî Teyîp Elî yo. Teyîp Elî keyeyî Mutêlîyûn ra bi û o nehîyeya Çewlîg Ferxûn de mudur bi.

Teyîp Elî wext ke Îstanbul de wendox bi, rêxistinanî kurdana alaqa ronabi.

Temsîlkarî Azadî yê bajarî Dîyarbekîr zi Kadrî Cemîl Paşa (Zinar Silopî) bi.

Sehdînê Telha herbî rusa pey şibi Amerîka. Wext ke rêxistinê Azadî awan bena, Xalit Begê Cibrî wesîneno Sehdîn Amerîka ra dano ardiş. Yado û Sehdînê Telha mîyanî Dîyarbekîr û Erzirom de mesajanî Azadî benî û anî.

Îhsan Nûrî Paşa û birayî parlementerî Bidlîs Yusuf Zîya, Alî Riza yew telgrafî Yusuf Zîya xelet fam kenî û nayê se 4 elule 1924 de Beytuşşebab de verba Hukmatî Tirkîye seredarenî we. No wext de tayî belgeyî kurdan kuwenî hukmat dest. Nayê ser leşkerî Dewleta Tirk oktobre 1924 de Yusuf Zîya û kanûne 1924 de zî serekî “Azadî” Xalit Cibrî tepişenî benî Bidlîs.

Erzirom ra veng Şêx Seîd zi danî ke o zi şuyeri îfade bido, la o xo nidano dest. Şêx Seîd 27 çileyo verîne de Kolhîsar ra kuweno rayîr Şuşar, Kanîreş(Kargapazari), Melekan, Çûn, Dara Hênî, Lîcê û Hênî ser ra şino reseno Pîran.

Şêx Seîd dewê Çewlîg Çûn de Teyîb Elî, Şêx Evdilayî Melekûn û şêxî Çûn û gîragîranî Çewlîg yê bînan yew kombîyayiş virazeno. No kombîyayişî de Teyîb Elî vera vateyanî şêxanî Çûn vindeno û vano; “Ma ganê bi plan û program no karê xo bikir. Îna nêbo, ma kenî vîn.”

Şêx Hesenî Çûn hêrs beno û ey şeqezneno.

Se ke yeno zanayiş Pîran de yew provakasyon vecîyeno, naye ser 13 Sibatê 1925î de Pîran de guleyo verîn teqeno. Îna hereket bêwext û bêtedarîk dest pêkeno.

Hereketî 1925 de rolî Yado

15 sibate 1925î de Şêx Seîd Pîran ra yeno Dara Hênî û bi ardimî Ziktê ra Sadiq Begî Valêr, Selîm Axayê Girnosî ( Hecî Koloz), Wisif Axayî Dara Hênî û Derwêş Axayî Kupar`a dest nano şehîrî ser. Dara Hênî beno paytaxto demkî û Feqî Hesenê Modan kenî walîyî Dara Hênî.

Yadoyî pa embazanê xo ya 16 Sibate 1925î de erzeno banî adlîye ser. Cebaxçûr zaf rehet kuweno kurdan dest. Roja bîn hema Şêx Şerîf yeno û îdare gêno xo dest. Şêx Şerîf, Şêx Hesen, Şêx Îbrahîm, Şêx Mistefa û Yado keyeyî Arifî Farîsî de yenî pêser, îdareyê Cebaxçûrî û cepheyê Palo-Xarpêt û Gêxî-Erzîngan ser o derg û dila qisey kenî. Şêx Îbrahîm beno qeymeqamî Cebaxçûrî, o cuwaver miftî bi. Şêx Hesen û tayê şêxî Çûn yê bîn gereka bieşteni Gêxî ser, la ê îta de wazîfeyî xo hol ca nianî.

Cepheyî Xarpêt – Palî

Fermandarîye cepeheyî Xarpêt – Palî Şêx Şerîf geno xo ser.

Şêx Şerîf û Yado Çewlîg û dewanî Çebaxçur ra peyeyan danî arye û hetî Xarpêtîya şinî. Rayîr ra dewanî Depi û Pali ra zi şar beno torî quwetî Şêx Şerîf.

Yado û Sehdînê Telha bînbaşî yî, ey Xezik ser ra, Şêx Şerîf û birayê xo Husên Efendî Govdere ser ra şinî.

Deştê Sekrat de Şêx Elîyo Çûnij qisêkeno, vano, “Ma hê semedê welatî xo şer kenî. Şima qetîyen heqaret kesî nikênî. Şima zerar mal û milk çoyî nidanî, şima erd ra yew tuzba zi wenidarenî. Kam ke xirabê bikero, ma ceza danî ey.”

Quwetî Şêx Şerîf û Yado dewê Palî Mîrehmedan de resenî pê û pîya erzenî Pali ser o. Dakon ra Far Şêm, Xeylan ra Memîş Qas, Sarcan ra Resul Axa, Wer ra Şerîf Şer serleşker bîy. Şêxî Pali zi hetê înan kenî û kurd 21 sibate 1925 de Pali genî. Dewê Çebaxçur Musyan ra Dewrêşî Nur beno qeymeqamî Palî. Ey ruştîye wendbi.

Eskerî kurdan Pali ra hetî Xarpêta şinî, ê dewê Hawig de erzenî qereqolî ser, qereqolî bênatera darenî we û dest danî tifinganî eskeran ser. Walîyî Xarpêt Hîlmî Beg seba ke kurd mevîyerî no perî Çemî Firat, Xarpêt ra esker şaweno kurdan ser, la eskerî Şêx Şerîf ne eskeran zi kenî vila. Îta ra şinî dewê Kung de vindenî. Ê îta de xeber genî ke esker ho hetî Dîyarbekîr a şino. Nayê ser ê şînî çat rayîrî Dîyarbekîr û Çebaxçûr de vernî eskerîya birnênî. Eskerî kurdan îta de eskerî tirkan ra cebirxane genî, qatiran barkenî, benî Kung de kenî embaran.

Roja bîn ê îta ra şinî Xarpêt ser. Walî 23 yî sibat de bin fermandarîyê Osman Beg de yewinîyanî suwarîyan, topçî û mîtralyozan qilî Karakaya ra hetanî dewê Kesrîk keno mewzîyan.

Uca de bênate eskeranî tirkan û kurdan de pêrodayiş beno, la yew mude cuwa pey eskerî tirkan mewzîyanî xo terk kenî û remenî. Ê nêşkenî vernîye eskeranî kurdan bîgerî, kurd 24î sibat de Xarpêt genî. Miftî Mehmed Efendî beno walî. Kurd berî Hepixaneyî Xarpêt akenî, pêroyî hepsîyan serbest verradanî.

Şêx Şerif, Yado û çend fermandarî kurdan dewê Huseynîk de şinî keyeyî Hesen Xeyriyo Dersimij. Huseynîk ha binî Qelaya Harput de. Şêx Şerîf û Hesen Xeyri pîya şinî postaxaneyî Xarpêt ra 6î adare de Seyîd Rizayi ri yew telgraf şawenî. Ê no telgraf de îna nusenî, “:"Vengî xo mekêni, ma nêzdîra pa yew heyeta hetî şimaya yenî."

Şarî Xarpêt verî yan destek dano kurdan yan zi bêveng maneno.

Bacê bi yew provakasyon Huseynîk de cebirxaneyî eskerîya teqeno, îta de zaf merdim mirenî. Parçeyî leşê însanan hawa ra kaykenî. Eynî wext de adir kuweno cebirxane, cebirxane vêşeno.

Îta de kurd xo danî têmîyan ri. Şex Şerif eskeranî xo ano pêser înan ri qisêkerno, o vano, “sakîn bîyeni, nefsmurdare mekêni, heqaret çoyi mekêni.” La yew per ra provakatorî tirkan yew per ra hepsî ke hepisxane ra verradîyayî ê, yew per ra zi taye eskerî Şêx Şerîf ye dewijî dest bi talan û dizdê kenî. Şêx Şerîf û Yado nêşkenî asayişî bajar qori bikerî.

No keşmekeş de Kazim Paşa Meletî ser ra bi kolordîya erzeno Xarpêt ser û rayîrî Dîyarbekîrî zi birneno. Gîragîrî Xarpêt zi xo mîyan de kombenî û verba kurdan pa eskeranî Kazim Paşaya qoxe kenî. Taye gîragîrî Xarpêt mînareyan re gazî şarî kenî ke verba kurdan pêrodayiş bikerî. Miftiyî Harput, babî nuştoxî tirko faşist Ahmet Kabakli bi destî kurdan yeno kiştiş.

No hal de Şêx Şerîf mecbur maneno xo hetî Palîya tepîya anceno. Deştê Palî de bênatê kurdan û quwetanî kazim Paşayî de zaf pêrodayişî xidar benî. La esas pêrodayişo gird gemê Mendo de beno. Kurd gemê Mendo de mewzî gênî, îta de eskerî fînenî dûm, taye tira kişenî ê ke manenî wazenî teslîm bîbî, ala sipî nîşandanî, la kurd fam nikenî.

Bacê Necîb Axayê Oxî, taye dêrsîmijî û eskerî tirkan resenî gazîyê nê eskeran. Kurd 3 nîsane 1925î de îta de şer kenî vîn, qerar gênî xo hêna tepiya ancenî û êdî paştê xo şanenî koyan.

Şêx Şerîf şino Xeylan, uca ra vîyareno Koyê Metan. 8 nîsane de bi ardimî S.B û hîrê embazanî ey Şêx Şerîf Metan de yew şikeft de tepişîyeno. Hewteyek cuwapey Şêx Seîd pa embazanê xo ya, pirdê Gimgim de tepişîyeno. Seyîd Evdilqadir û embazî ey Îstembol de tepişîyênî.

Mehkimeyî Îstîklal

14 nîsane Hepisxaneyî Bidlîsî de Xalit Begê Cibrîyan, mulazim Alîriza û Fayiq Beg bi guleyan yenî kiştiş, Wisif Zîya Efendî û Mela Evdirehman bi qerarê dîwanî herb yenî aliqnayiş.

Mehkemeya Îstîklal ya Dîyarbekirî 17 nîsane 1925î de Dr Fuad, 29 hezîrane 1925î de Şêx Seîd pa çewres panc embazanî xo ya, verî Berê Koyî Dîyarbekîr de yenî aleqnayiş.

Mehkimeyanî Îstîklal yê Xarpêt û Hinis de zi kurd yenî cezakerdiş û dardkerdiş. Xarpêt de tenê yew roj 24 kesî yenî aleqnayiş.

Mehkemeya Îstîklal ceza dayo 41678 kesan û 1054 kesî zi aleqnayî.

Qirqerdişî şarî kurd

Binkotişî hereketa kurd ya 1925`a pey Dewleta Tirk Kurdîstan de yew zulmo bê hed û hesab rûmna. Eskerî kotî mîyanî dewan, kam dew ke tede merdimî mehqulî, merdimî giragirî, merdim ke eşkenî serekîye bikî estbîy, a dew vêşnay. Merdim ke cemaatî Kurdîstan de binê qalê ey pere kerdên, merdim ke eşkenî çend kesan dar û dûmarey xo de bîyaro pêser, merdim ke alaqayî ey tertele ya bîy, yan zi tertele destek kerdbi, nê merdimî înayinî top kerdî, xo ya berdî û xeniqnayî. Axa, şêx, risipîyê û giragirî welat, zanayeyî welat pîyer tepiştî, tê berdî. İnan ra zafê înan aliqnayî, yew qismî înan surgun kerdî, yew qismî înan zi xêlîyek wext hepisxane de mendî..

Eskerî Tirk pes û diwarî dewican talan kenî. Her cay welat de operasyonan virazenî. Eskerî kuwenî dewan û tifîng arêdanî. Gereka herkesî yew tifing teslîm bikero, kam ke tifîngî xo çînbi, ey tifing êrneno û beno dano eskeran. Kam ke nieşkeno tifing peyda bikero eskerî ey kuwenî, kişêni û tê benî.

Eskerî adir erzenî banan, axuran, koman, merekan pa erzaq, diwar - pes û alafa vêşnenî, kenî xirabe. Zaf cayan de camêrd, cînî, qic, pîl, kal nêvanî bi ban û merekana vêşnenî. Şaro ke weş maneno bê ca û war maneno, serwird beno

Dewê Palî Ardurek ra eskerî hewt kesan benî dewê Wer de kenî mîyanî yew banî adir nanî bana pa nê hewt kesana vêşnenî.

Dewê Çewlîg Kur ra yew merdimî baxirê Binatûn mîyani eskeran de çawiş bi, o dewijan ra vano, bîyerin teslîm benî, hukmat şima ef keno. Nayê ser baxiranî Binatûn û Nebûn ra taye camêrdî teslîm benî. Eskerî înan ra 32 kesan kişenî. Baxirî Bekûn û Erfûn teslîm nibenî, înan ra kes nikişîyeno, la eskerî pîyerê dew vêşnenî.

Şerî partîzanî de Yado

Se ke ma cor de zi nuşto tepişîyayişî Şex Seîd` ra pey taye sereki kurdan tepişîyayî, taye şîyî Îran û ûca ra zî şîyî Îrak û Surîye, tayenan zi xo ant sero koyan û şerî partîzanî rûmna. Tabî ke şerî partîzani bi qefleyanî qicik yeno rûmnayiş. Nê qefleyanî partîzanan ra çend qefleyî neyî: Qefleyê Emerê Far, Emînê Mîk, Hecî Qoloz, Hesênî Begûn, Husên Efendî, Musê Silêman, Selîm û Ehmed Begê Cibrî, Şêx Evdirehîm, Şêx Mistefa, Şêx Tahar, Yado û ê bînî. Ê semedê ke xo esker û mîlîsanî hukmat ra queribikî, serî koyan de, maxarayan de, binî dar û baran de ciwiyenî. Ê semedê temîn kerdişî wer û erzaqa ge –ge şinî dewan û wareyan, şarî kurd înan ri ardim keno. Şarî înan ra hêna zaf “fîrarî hukmatî” vano. Eskerî hukmat niresenî nê peşmergeyanî kurd, la zulm û heqaret kenî dewijan.

Gemê Mendoyî de vilabîyayişî quwetanî kurdana pey Şêx Şerîf şino Metûn, ûca de tepişîyeno. Yado hetî koyî Hesarî ya şino. O amnan Yado bi embazanî xo ya mintiqayanî Puex, Şîrnan, Senceq, Koyî Metan, Koyî Hesar, Koyo Sipî, Koyî Çotela de maneno. O zaf reyî eskeran de pêrodayişan keno. Yado het di, di birayî Têlî Husênî û Mehmedî Ezîmşêr, dezayî Têlî Meh Evd û Huseynî Fîraset, birayî Rabîa Faris, dezayi aye Polês, Emîn Sêl, Meh Qilç, û Hesî Begun bîy. Yado Sehdîn Telhaya zi zaf embazê kerda.

Yado û embazî xo no zimistan mezrayê Dolan de manenî. Dolan mezraya dewê Oxçiyan a. Cinîyî Yado Rabîa û lajî aye Çerkez zi înan het de manena. Cînîyî ey Têlî hemeile bîya, no rid ra Têlî cuwa ver şina dewê Xarpêt Kung de merdimaniî xo het manena. Yew rey Rabîa û Meh Evd şinî Kung de Têlî zîyaret kenî. Têlî îta de welidîyena, ci ri yew laj beno (Filît). Rabîa 40 roj Kung de Têlî het manena, cuwa pey hêna şina dewê Dolan.

Hetî wisara dewlet cayî înan musena, eskerî bi mîlîsana erzenî Yado û embazanî ey ser. Yado û embazî xo remenî, la dezayî Yado Mehemed yeno kiştiş. Eskerî astori Yado zi tê benî. Astorî Yado cinsî Erebîyo û yew astoro qer o. Yado pa embazanî xo ya pêra kuweno cendirman dima, cendirman pernenî, cendirmeyî têpiya egêrenî, şinî.

Yado û embazî xo bi Rabîa ya pîya îta ra hetî koyanî Şeqşewata uca ra hetî Xoşkara şinî.

Edî ê Gemê Qere Cehnem, Koyî Koz, Koyî Xamirpêrt, Koyî Bingol, Wareyî Mêrgemîr, Wareyî Şerevdîn, Wareyî Kanîreş û cayanî bînan de cuyenî.

Dewlet nieşkena xo biresno çekdaranî kurdan, dest nana cinî û qicanê înan ser o. Eskerî Çewlîg, Dara Hêni û Bingolan (Solxan) ra cînîyanî gira- giranî kurdan, cînîyanî axayan, cînîyanî şexan genî bin destî.

Eskerî amnanî 1926î de Rabîa û Çerkez zi tepişenî benî Xarpêt, ê Xarpêt de 6-7 aşm yew qişla de manenî. Cuwa pey îta ra înan şawenî qampê Kayseri.

Peynîyê amnanî de eskerî cinî û qicanî şêxanî Çûnijan şanenî xo ver û benî Fexran. Çend qeflêyî fîraran pîya erzenî qereqolî Fexran ser o, cinî û qican xelisnenî. Îta de Şêx Atîkî Çûn û Umerî Zerrê Ekrag kişîyenî. Yado zi beno birîndar, ey benî Mergmîrê Çûnî de 20 roj darû kenî.

Seferê Binî Xetî (Surîye)

Dewlet zaf zor nana Dewijan ser, dewij edî nieşkenî çekdaranî kurdan ri ardim bikerî, per bîn ra mîlîs zi zor danî. Xo ra dewlet dewî vêşnayî, talan kerdî, şarî de teqat nimendo. Nê şartan de Kurdîstana Bakûr de ciwiyayişî çekdaran zaf zehmet o. Çekdarî kurd pîya qerar genî ke şuyerî Binî Xetî.

Payîzî 1926 de bi cînî û qicî zit e de hendê 500 -600 ten pa 700 astorana hetî Binî Xetî ya kuwenî rayîr. Yew qol hetî Gimgim, Kanîreş a Lîcê ser o şino; qolo bîn Cebaxçûr, Koyo Sipî ser ra şînî yê Qerebegan zî genî xo het û Pîran de resenî pê.

Mîyanî înan de çekdarî meşhur sey Hesenî Begûn û cînîyî ey Mircan, Husêni Begûn, Yado, Şeyh Mistefayî Çûn, Enwerî Baynon, Sehdîn Telha û cînîyî ey Cemile, axayî Guenîk, Ehmed Beg, Xelîl Efendi, Hesenê Cafer Ağa, Mala Muhacîn Ağa, Evdila Beg, Şêx Hûsen Efendî, Evdilhemît Efendî û cînîyî ey estî. Şêx Evdirehîm serekî înan o.

Dewê Qerejdax Çêlbîran de yew şefaq esker nişka ra dormaleyê dewî gêno, hêverî nêzdî 80 astoran kişeno. Herkes şaş beno, hetêka erzîyeno, la lez xo anî pêser û çend çekdarî xo erzenî mîtralyozan ser, esker şaş beno her yew yew heta remeno şino. 2 teyareyî kurdan teqîp kenî bombayan erzenî înan ser.

Îta de Mele Hesenê Kezîban û dina çekdarî kişîyenî, gelek çekdar zi benî birîndar.

Na roj ra pey teyareyî her roj kuwenî înan dima, guleyan û bombayan varnenî înan ser o. Koyî Qerejdax ser de Yado tifing nano pîlotê teyareya, teyare darbe gêna û kuwena.

Şarî Koyî Qerejdaxî hema zi îtîya ra vanî, “Cayo ke Yadî teyare vista.”

No qefle wext ke sinorê Binxet ra vîyereno, talankarî ereban, cerg erzenî peynîyê qefleyî. Îtîya de şerwananê Koyo Sipî ra di birayî kelaxseyijî Hesenê Zeynî û Wisifê Zeynî, şêxpîranij Ehmed û sêraçorij Hûsên şehîd benî. Mîyanê des, duyes rojan de ê xo resnenî Binî Xetî.

Surîye o wext mandayî Fransa bîy. Wext ke qefleyî kurdan şino nêzdîyî Helep, wali Helep vûno, “şima ganî çekanî xo tslîm bikerî.” Yado vûno, “ eger ma çekî xo teslîm bikerdên, ma teslîmî Tirkîye kerdêni, ma niameyni îta. Ma dewayê yew millet rûmnenî, ma eşkîya nîyî.”

Îdareyî Surîye kurdan kenî vila, her yewî yew ca de ca kenî.

Xoybûn û Efî 1928

Kurdî ke binkotişî hereketa 1925 Surîye û Lubnan de ameybî pêser payizî 1927 de bi nameyî “Xoybûn” yew rêxistin awan kenî. 1927 de bi hewlî roşnvîrî kurd Memduh Selîm rêxistinî kurd Kürt Teali Cemiyeti, Kürt Teşkilat-i Îçtimaiye Cemiyeti, Kürt Millet Firkasi û rêxistina ke Misir de bîy, Kürt Îstiklal Cemiyeti piya Lubnan de bi nameyî “ Kurultaya Netewî ya Kurd” yew kombîyayiş virazenî. Pênî nê kombîyayiş de 5î oktobre 1927 de bajarî Lubnan Bhamdun de rêxistina Xoybûn awan bena.

Na rêxistin wazena quwetanî ecnebî Kurdîstan ra veco û dewleta Kurdîstan awan bikero. Komela Taşnak yê armenîyan zî paştgêrî dana kurdan. Yado û Sehdîne Telha kongreya Xoybûn de ca gênî.

Fotograf ke Yado û Sehdînê Telha bi Memduh Selîm, Celadet û Kamuran Bedirxan de pîya antî estî. Per bîn ra cînîyê Sehdînê Telha Cemîle Xanim Çewlîg de her tim behsê na kongre kerdo. Yado semedê xebatê Xoybûn, zaf rey Binxet ra yeno Sêrxet û çend rey zî şino hetan Kurdistana Başûr.

Dewleta Tirk semedê ke Xoybûn parçe bikero û xebatê kurdan qels bikero 7î Gulan 1928 de yew ef vecena. Hema hema pîyerê keye Şêx Seîd ( Bira û lajî Şêx Seîd), keyê Suwêr û taye serekî kurdan yê bîn bi no ef agêrenî welat. La Yado anêgereno.

Yê ke agêrenî înan ra Şêx Selahadîn 1930 de Cemîyeta Şîmalê Kurdîstan awan keno û beno serek. Endamî na rêxistin mehkema benî, zafê înan ceza genî, la tenya Sehdînê Telha 16î hezîran 1942 de Sêwas de darde beno.

Agêrayîşî Yado û embazanî xo

Yado û Sehdîne Telha sereyî êlule 1929 de pa 20 siwarîyana piya yenî Kurdîstana Bakûr, ala kurdîstan û vilawekî Xoybûn xo ya anî, kenî vila. Goreyî agahdarîyê Ebukat Osamn Aydin Yado şino dewê Depî Hîman de beno misafirî Osman Aĝayi û ala Kurdîstan û taye belgeyanî Xoybûn dano ey.

Rewşê welat qet hol nîya. Embazî înan ke efa pey şîbî welat zafê înan bîyî mîlîsî dewlet.

Nê bênate de Polêsê Îsmal, birayî Têlî Mehmedîyî Ezîmşêr, Meh Qilç Alzan de, bi destî eskeran û mîlîsan yenî kiştiş. Dezayî Yado, Ciwanşayî Îsmal zi remeno, şino Sêwreg.

Birayî Têlî Hûsenî Ezîmşêr zi cuwa ver bênate dewê qeldar û Çekan de kişîyabi.

Yado şino Têlî vîneno, o nêwazeno ke na rey Têlî xo de bero. Vano, “şartî mi ziwarî, ez na rey nêşkena tu tede berî, ez nêzdî ra reyna yena û to bena Binxêt.”

La Têlî qebûl nikena. A vana, “Ez bimrî bimûnî, to ya yena, to teyna nêşawena.”

Têlî Filît emanetî wayê xo Fadimeyê Ezîmşêr kena. Aye zi kincanî camêrdan gena pira û pa Yado`ya kuwena rayîr şina.

Kişîyayişî Têlî

Yado Têlî û embazî înan mintiqayî şîrnan ra kuwenî rayîr, royî Muradî vîyerenî kuwenî mintiqayê Ziktê. Ê resenî dewê Ulyan, îta de benî di qefle. Wext ke ê hê Ulyan de esker yeno dûmareyî dew geno.

Ê nişênî astoran û xo danî kaşî qiyamî. Esker guleyan keno înan sera, Têlî bena darbice, mintiqayê Selînca de mirena. Ê bi qasaturayan erd kenenî, Têlî pa kincana fînenî de û şinî.

Cuwa pey dewijî yenî tirm benî pey Şiqa Qumin de defin kenî.

Par 2011 de merdimî Têlî şîyî Ulyan de mezelî Têlî newera viraşt.

Aqîbetî Yado

Aqîbetî yado ser efsaneyî estî. Şarî ma niwazeno qebûl bikero ke Yado merdo. Se ke ma cuwa ver zi nuştbi Yado yew qehremanî şarî kurd o. Şar qebûl nikeno ke qehremanî înan bimiro, no rid ra înan waşto ke Yado biciwîyo û yew roj bîyero.

Kişîyayişî Yado ser çend versîyon estî, la înan ra en raşt cigêrayişî Ehmedê Dirihî yo.

Goreyî cigêrayişî Ehmedê Dirihî Yadî îna kişîyayo:

“Kişîyayişî Têlî ya pey Îs Hus Îb û Far Kêk Bîyezî xeylûnij Kurnêl ra pey Yado ra cîya benî remenî hetê Kelaxsî ya. Husên Efendî ra fîşekan peyda kenî û şinî xo resnenî Binxet.

Yado bi embazanî xo ya a şewe şinî Mistan de, keyeyî Musayî Silêmanî de manenî. Şefeq ra wayîrî keyeyî ci ri guleyan peyda keno û pawerdeyî înan zî dano ci, înan fîneno rayîr. Botiyan sera şino, Kurnêl ra pey Telheyo Keçel û Şukê Ehmê Deyî rayîrî înan ser o meterîs girêdayo, çapraz gule nanî pa, hêverî Mih Evdî beno darbice, dima ra Yado beno darbice. Yado û Marke mîyanî gemê mazêran ra vîyerenî û şînî hetî newalê Hêdîgê ya.

Çar heta mufreze erzeno înan ser. Çeteyî hukmatî û eskerî sey murîyan hetahet genî. Yado û Marke hetan şanî xo mîyanî kerrayan de seternenî. Niverdenî kes nizdîyî înan bo. Guleyî înan qedîyayî, yew çawiş şino ser o ke înan bikişo, Yado guleyî xo yo peyin nano pa, ey uca kişeno. Esker şino cor, uca ra pa mîtralyozana pananî û helê şanî de Ehm Hecî yo botiyanij guleyo peyin panano. Esker yeno reseno ser, mîlîsan ra vanî sareyî ey tira keri. Hes Heyd o vazenanij kard erzeno ci sareyî Yado tira keno. Eskerî heqbeyê Yadoyî zi geni pa sareyî ey a benî Cebaxçûr. Mîlîsî dewletî yê bîn zî, kincanî ey şilênenî kenî zit-bit û ê kincan benî danê xo ra. Roja bîn şarî Dereyî Reşî (Qiyameyê Reşî) tirmo bê sare yê Yadoyî û tirmî Markeyî, uca pa pirînana defin kenî. Telqînê Yadoyî zî na dewe ra Mela Husên dano.

Mih Evd beno darbice, xo kaşkeno binê dirrikêran û nimiyeno. Dereyî reşijî hîrê aşme ey kenî weye, darbê ey kenî weş û şawenî. O yeno teslîm beno û heta pênîyî cuyê xo Hepsuer de ciwîyeno..

La esker sareyî Yadoyî beno çarneno, mojneno nasanî Yadoyî. Ê zanayeyî hemin o sare şinasnayo, la kes nivano no sareyî Yadî yo. Bi hezaran merdim tirmê ey dîyo, hunc zî mîyanê kurdan de beno vila; “O ke Hêdîgê de ameyo kiştiş, peyeyî Yado yo”. Êdî mîyanê kurdan de, a roje ra pey bîyo ‘efsane’. Cayo ke kişîyayî û tede defin bîyî, şarê ma nameyê ucayî Howkê (Wekê) Yadî panayo.”

Derheqî kişîyayişî Yado de dewê Qarqapazar ra eşîrê Cîbran ra Qasimê Reşît (Kasim Demiralp) zi îna vano, “

Sehdîn Telhe û Yado zaf embazî baş bîy. Ê zaf wext pîya Binxet de, koyanî Kurdîstan de mendî. Yado yew însano zaf bi qîmet, zaf egît bi, la çi gune o bi bêbextî ame kiştiş. Heta ewro

zi qetî belu nîyo, o senî ameyo kiştiş. Mîyanî şarî ma de no derheq de zaf rîvayet estî. Yew roj Ebukat Seîd Bozgan ma re kiştişî Yado ser qisêkerd. Yew dewaya ey hetî Mistan – Botan,

hetî Koyî Tawisê de bîya. O şîyo îta de bîyo mêman. Dewijan Seîd Bozgan re qalê kiştişî Yado kerda. Se ke Seîd Bozgan vaten, hedîseyi kiştişî Yado no tewir o: “Wext ke Koyî Kurnel de cînîya Yado Têlî kişiyena, îta de zafe embazî ey zî yenî kiştiş. Penî de o têna maneno û fîşegî ey zi qedyenî. O wirzeno şino yew mezra de beno mêmanî yew keyeyî. Waharî keyi sinasnîyî Yado bîyo, ey zaf hizmetî Yado kerdo, çi fîşegî ke keye de estî û çi fîşegî ke cîranan ra pêda kerdî dayî Yado. Yado çîyî werî û fîşeganî xo geno û wirzeno şuyero îta ra durkuwero, xo biresno embazanî xo, çike o zano ke îta de her ca eskeran tepişto. Gereka o yew ling ro na mintiqa ra vêcîyo. Wext ke Yado wazeno şuyero, waharî keyî lacî xo ra vûno, lacî mi vernî Yado kuwero, o rayerî hol nisinasneno, ey na geli ra ravîyerni û bace bîye keye. Lacek kuweno vernî Yado ê xelyek rayîr şinî, lacek xo binê dano penî û pêra tifing nano Yado` ya îta de Yado kişeno. Sebebî kiştişî Yado zî hancî pere yî. Çike o wext hukmat ferman kerdbi vila ke kam ke Yado bikişo, o bîyero mikafat kerdiş, o peran bîgero. Wext ke no lacek tifing nano Yado ` ya ey kişeno, babî ey vengî tifingî eşnaweno. Lacek ke agêreno yeno keye, babî ey ti ra vano, “ Biko mi vengî tifingî eşnawit, nebo ke ti semedê çend qurişanî hukmata, semedê mal û milkî dinyaya Yado bikişî”. Lecek vano, “nê bayo, yew cinawir amê vêrnî ma, mi na pa o cinawir kişt”. La roja bîn no merdim şino a geli, o uca de meyiti Yado vîneno. Mîyerik cadi zano ke lacî ey îta de Yado kişto”.

Cînîyî Yado Rabîa û Gulşa

Rabîa Çewlîg ra kênay Xalit Faris a.

Rabîa çend serî yado`ya koyan de gêrena, bacê yena çewlîog. Amnanî 1926î de eskerî Rabîa û Çerkez tepişenî benî Xarpêt, ê Xarpêt de 6-7 aşm yew qişla de manenî. Cuwa pey îta ra înan şawenî qampê Kayseri.

Ê Kayserî de yew qişlayî eskerîya de manenî. Îtîya de eskerî tirkan tim û tim talim kenî. Wext ke eskerî talim kenî, ê qêrenî vanî,

” Yaşa yaşa Kemal Paşa” (Biciwiyo Kemal Paşa).

Çerkez zi qijanî kurdan ano pêser, gileyî daran ra tifingan virazenî û sey eskeran her roj pîya talîm kenî. Wext ke ê talîm kenî, ê zi qêrenî vanî, “Yaşa Yaşa Yadin Paşa”.

Çerkez o wext 10 sere bîyo. Ê çend serî Kayserî de manenî. Kişîyayişî Yado`ya pey ê serbest verradîyeni, la şinî navçeyî Dêrsim Qişle (Nazmiye) de manenî. Îta de yew cendirmî dest ra tifing teqeno, gineno Çerkez ri ,Çerkez kişîyeno.

Rabîa yena Çewlîg, a hêverî Şargê ra El Êlî (Ali Can) de zewicîyena, no zewacna ra ci ri yew kêna bena. Nameyî kênayê aye Dilşa ya. Bacê Sîmonî ra Mehmûd Qazî (Mehmud Aymaz) de zewicîyena, ey ra zi cîya bena.

Rabîa pa keynaya xo Dilşa ya, Cebaxçûr de keyeyê Gulê Esîlan de hetanî merg (1960) cuyena.

Gulşa Yado`ya pey verî lajî Şêx Mistefayê Çan, Şêx Nîzamedîn a zewicîyena. Şêx Nîzamedîn ra di kêneyî diletî û yew laj benî. Nîzamedîn nêweşîyê ra mireno. Gulşa Mela Husenê Şemsan a zewicîyena. Tira di lajî benî, Atîk û Ubêd.

Gulşa 1978 de dewê Dara Hênî Şemsan de mirena.

Çimeyî:

1. Veteriner Dr. Nuri Dersimi, Kürdistan Tarihinde Dersim, Komkar yayınları, Almanya
2. Kamuran Bedirxan & Qertel Herbert, Adler des Kurdistans, Almanya - 1936
3. Cumhuriyet döneminde Kürt isyanları, Genel Kurmay Başkanlığı yayınları
4. Seyidxan Kurij, Yew peyê Şeyh Seîd, Şargê ra Heci Zilfi de roportaj,– Azadi, İstanbul - 1994
5. Seyidxan Kurij, Şeyh Eli Riza mecal nedit kû biraninên xwe binivise, bi M.Fuat Firat va Hevpeyvin, Ronahi, İstanbul - 1996
6. Seyidxan Kurij, Yado bir türküdür söylenir Ülkemde, Dilşa Hanım ile röportaj, - HEVİ, Nisan, 1997 – İstanbul, sayı 21,
7. Osman Aydın, Kısa bir açıklama, HEVİ, 17 Nisan 1997 – İstanbul, sayı 22
8. Mehmud Arif Ayçiçek, Yado û Teli, - Peyama Kurd, Almanya - 2005
9. Mehmet Uzun (Roportaj), Guin rişya ari nidîyena, este şikîyaywo, nidusyenû”, 75 serrê Hereketê Şeyh Sait, – Vate, – Swed, Nr. 10, Zimistan 2000
10. “Cebaxçurdan bir portre, YADO“, Orhan Zuexpayij, - www.welatparez.com,2007
11. W.K.Merdimin (Roportaj), Mi rê vûni Yadin! Xelasê şima mi dest ra çinê ya,– Vate,– Swed, Nr. 16 Zimistan 2002
12. W.K.Merdimin (Roportaj), Tepişiyayişê Şeyh Şerif,– Vate, Swed, Nr. 17 Wisar 2002
13. Bi Birarzayî Şeyh Şerif Burhaneddin Bilgin`a qisêkerdiş 2004 Çewlig
14. Bı Nihat Elçi de q ile görüşme – Bingöl 2007
15. Kareli Mehmet Efendi, Yazılmayan tarih ve Anılarım,

Derleyen Ali Rıza Erenler, Kalan yayınları, 2007

16. “Yado“ – Ehmedê Dirihi, Vate, 2010 – İstanbul, Nr. 34 Payîz
17. Yew nuşteyî Qasimê Reşît (Kasim Demiralp)
18. Seyidxan Kurij(Roportaj), Eskerûn her çî ma vênabi, Vate, 2004 – İstanbul, Nr. 22 Zimistan
19. Seyidxan Kurij (Roportaj), Kur ra 33 tên kişîyay, Vate, 2004 – İstanbul, Nr. 22 Zimistan
20. Seyidxan Kurij (Roportaj), Xeber ûmey dewûn ki Şêx Seîd şîyo Dîyarekîr ser, Vate, 2005 – İstanbul, Nr. 25 Payîz
21. Tahsin Sever, 1925 Hareketi ve Azadi Örgütü, Doz, Nisan 2010, İstanbul
22. Rohat Alakom, Hoybûn Örgütü, avesta, 1998, İstanbul
23. Şerîf Farûn de qisêklerdiş, dewê Kur- Çewlîg, 1992

Uludag, dima ke 90 rojî tepişte mend, 21ê gulane de amebi verdayîş. Uludag ke tewr peyên 19ê sibate de Anqara de amebi girewtiş, seba 22 parekerdişanê medyaya sosyale bi sûcanê “bêhurmetîya verba Serekkomarî”, “eşkere weşanayîşê melumatanê xeletan” û “eşkere nizmhesibnayîşê Hukmatê Cumhurîyetê Tirkîya û organanê huquqî yê dewlete” derheqê ey de dewa amebî akerdiş.

Muhakemekerdişê na dewa, Mehkemeya Cezaye ya Aslîye ya 26ine ya Anqara de dewam keno.

Seba ke paştgîrî bidê Özelî, 80 wekîlê CHPyî ameyî salon. Özgür Özelî behsê mucadeleyê huquqî yê mîyanê partîye kerd û va ke "her peynîyêke yew destpêkerdiş o" û kewt salon.

Özelî wina va: “Ewro bi hîsanê cîya-cîyayan, belkî zî bi xemgînîya xatiro wextê ci ameyo, ez veciyaya serê nê kursî” û da zanayîş ke prosesê ke teşrîna peyêne ya serra 2023î ra nat qewmîyayo, do sey dewrêko muhîm bikewo tarîxê sîyasî yê Tirkîya.

Özelî qiseyanê xo rê wina dewam kerd: “Heme çî qedîyo zî, ma tu wext tu çî xo vîr ra nêkenî. Tarîx do binuso ke ewro kam ça de vindert.

Özelî da zanayîş ke na vurnayîş tena bi nameyan nêbîyo û va: “A roje tena serekê pêroyî nêvuriya; mîyanê partîye û welatî de fikirê îdareyî zî vuriya. Dewrê fıkrê ke vatêne ‘do mecbur bêrê û vengan bîgîrê’ qedîya; dewrê fıkrê ke goş dano sokaqan, rêxistine û endaman dest pêkerd.”

Özelî operasyonê ke verba serekanê beledîyeyan de ameyî kerdış zî rexne kerdî û va ke nîyetê îktîdarî no yo ke CHPyî “bênamzed, bêkurum û bêserek” verdî.

Çarçewaya cipersayîşî de ke hetê Serdozgerîyanê Komarî yê Erzirom û Dêrsimî ra ameyêne rayraberdiş Xarpêt, Meletî, Anqara, Stenbol û Dêrsim de operasyonê hemwextî ameyî kerdiş. Sereştişê keyeyan de 3 doktorî, hemşîreyêk, wezîfedarêkê karanê agahî, 5 personelê arêdayîşê daneyan, cinîya Tuncay Sonelî Handan Sonel, kesêko ke yeno vatiş mudaxaleyê telefonê Gulîstan Doku kerdo, karsazêk û 2 cerdevanî zî tede 15 kesî ameyî destbendkerdiş.

Kesê ke ameyî destbendkerdiş berdê mudiriyetê polîsan.

Gama ez filman temaşe kena bêhemdî rolê karekteran ra ewnîyena û ez verê xo de kirîtîk kena ke rolê xo de karekterî çiqas serkewte yî. Yan zî rolo ke ez temaşe kena de çiqas hîsê kaykerdoxî resenê min. Hetê bînî ra ez çiqas nuşteyê senarîstî û çiqas mudaxaleyê derhênerî temaşe kena. Merdim yew ganî yo, ciwîyeno, hîs keno, wayîrê yew fikrî û îrade yo. Merdim çiqas eşkeno xo nêsawo rolî ke o kaykeno. Senarîst û derhêner çiqas eşkenê rolî bidî merdimî ra. Fîlm de, merdimî xo ra bixelesinî û tena înan serê rolê înan ra biresin vernîya temaşekerdoxan. Tîya de pradoksêke peyda beno û hîrê
hetê nê paradoksî estî; Senarîst, Derhêner û Kaykerdox. Yew rol esto û hemberê nê rolî de hîrê ganîyî estî.

Yew rol û hîrê fikrî. Rol bi destê senarîstî beno awan. La derhêner gorê herekîyayîşê fîlmî mudaxale keno û rolê nuştekî de çend çîyan bedelneno. Hetê bînî de kaykerdoxî zî wayîrê yew fikr, hêz û hesî yî. Ê zî rolî bi hawayêke ciwîyenî û rih danê ci. Mîsal, yew sekansê fîlmî de yew merdimî cayêko dalde de resenî pê( pê resenî). Senaryo de karekterêk xaful o. Hayeyê ey ameyîşê karekterê bînî ra çinî yo. Coka senarist wazeno ke karektero yewin matmendî bo. Seke ameyîşê seke karekterê dîyinî nêpawe bo. Derhêner zî wazeno ke karektero yewin nêpawe bo la waşte bo; hîsanê xo de paweyê karekterê dîyinî bo. Hetê bînî ra zî kaykerdoxo yewin zî wazeno hîs bido karekterî. O wazeno wa karekter bi awir û hîsdayîşanê xo karekterê dîyinî kaşê nê cayî bikero.

Gama qunaxê karekteran dest pê keno na rewşe zehf dîyar nîya, la averşîyayîşê qunaxî de qiseykerdişê mabenê înan beno kûr û qalî benî zede. O wext rewşa babeta ma xo dana teber.

Senarist karekterî ra xafulî paweno. Xafulîya sey hewayê şermî ramneno û dewam keno. Qiseyanê averşîyayîşan de karektero dîyin wazeno nêzdê karekterê yewinî bibo û mabenê înan de qewêmîyayîşî bivirazîyî. Derhêner zî wazeno karektero yewin xafule bo la tayê çîyan zî bipawo. Wa hewesê ey bibo; texmîn bikero û zehf xam nêmano. Xo herekîyayîşê nizdîbîyayîşê karekteran de vera bido.

Hetê karekterî ra zî, karekter gama rolê xo ramnena seke o bi hîsanê xo karekterê dîyinî biano xo û ey rê nê rayirî bikero hereket keno yan zî wazeno wina bido hîskerdişî. Tîya de hîrê waştişî estî. Kamcîn waştiş giranîya xo dano serê waştişanê bînan û nîşanê temaşekerdoxî beno, bedelêno.

Beno ke paradoks, hîsanê subjeyan de sey dilemma xo nîşan bido. Na dilemma hem senarist hem derhêner hem zî karekterî betelnena. Yew vatiş yêno vatiş; beno ke çîyêko şima qalî kenî û hemberê şima fehm keno cîya bo. No semed ra şima qalî çi kenî se muhattabê xo ra bipersî. Wa muhattabê şima vatişanê şima tekrar bikero. O wext fehm beno ke muhattabî çiqas ra çiqas fehm kerdo yan zî vatişê to hetê manadayîşê muhatabê to de yêno çi mana. Tîya de çîyo balkêş no yo ke gama senarist, derhêner û karekter karê xo de serkewte bibî û cerebnayîşê înan zî zêde bo, ê weştir eşkenî heqê nê karî ra vecîyî û nê tewlêhevî çareser bikerî.

Oguzhan Ugur zî tede 9 kesî bi sucdarîya “seba xizmetî xirabşuxulnayîşê wezîfeyî” û “xebitnayîşê pereyanê neyasayîyan” sewqê mehkemaya cezayanê sulhî ameyî kerdiş.

Mehkema îfadeyî girewtê û derheqê Oguzhan Ugur, Ersîn Gokgun, Muharrem Karataş, Gulgun Ozgurk, Emre Kartaloglu, Huseyîn Kuçuk, Suzan Duşkuner Mîntaş, Fatîh Eke û Emîr Taşarî de qerarê girewtişî da.

Proqramê festîvale de çiyî est ê?

Festîvale do 23ê temmuze de roja çarşeme saete 10:00 de dewa Toxlîyan de bi vazdayîşê estoran ke kulturê qeza de cayêko muhîm gêno, dest pêbikero. Eynî roje mabênê saetanê 15:00-17:00 de Tesîsê Maseyan de bi beşdarîya pisporan panelê ekolojî do bêro viraştene. Dimayê panelî do vengê dengbêjan bêro goştarîkerdiş. Dengbêjan ra dima zî teber ra mêmanê ke yenê, înan reyde çadirî do bêrê ronayîş û kamp do bêro kerdiş.

Roja diyîne de do bi temsîlkaranê partîyanê sîyasîyan û rîsipîyê şarî reyde ara kerdene û dima zî, çadirê xoverdayîşî yê ekolojî yê Gimgimî bêrê zîyaretkerdiş. Saete 17:00î de zî vernîya awanîya şaredarî de konserêko gird bêro dayîş.

Sîyasetmedar û hunermendî do bêrê pêser

Çarçewaya festîvale de Hemserekê Pêroyî yê DBP’yî Keskîn Bayindir û Wekîlê Çewlîgî yê DEM Partî Omer Faruk Hulaku do şarî reyde bêrê pêser. Festîval de sewbîna hunermendî Sîpan Xelat, Ciwan Adar, Halîl Bayindir, Eylul Nazlier û Ulaş Kelaşîn do sehne bigîrê û deyîranê xo vajê.

Nuşteyê ma yê yewinî de ma derheqê rêzefîlmê Game of Thronesî çend malumatî dabî û peynîya nuşteyî de ma sebebê veyşnayîşê qela pers kerdibi. Nika ma wazenî derheqê nê veyşayîşî de çend fikran pare bikerî û sebebê fikran bidî şinasnayîş.

Deanerys û Cerseî îlanê şerî kenî. Hêzê herdê hetan benî rêze û şer dest pê keno. Şer de Deaneryse bi hetkarîya ejdîyayê xo zî şer de qezenc kena û peynîye de hêzê Cerseî aman wazenî. John Snow amanê hêzê Cerseî qebul keno û wazeno înan bigîro binê çimî. La Deaneryse bi ejdîyayê xo kewena qela û heta qesra qizile zî rijnena û veyşnena. Dimayê nê hereketê Deanerys John Snow wazeno şêro aye der qisey bikero, la hêzê Deaneryse îznê ci nêdanî. Uca de Snow fehm keno ke hêzê Deanerys bîyî fehmkorî û emrê Deaneryse ra nêvecênî. No semed ra Snow bi hewayêke şino êwana textî û uca de rastê Deaneryse yêno. Aye ra lawayî keno û wazeno ke Deaneryse şarê qela rê bêro rehme. La Deaneryse nêwazena bêro rehmê û rehmewaştişê Snowî zî bêmana vînena. Gorê aye bi rayo ke Snow nîşan dano ê do nêresê serkewtişê xo. Serê na hebe Snow bi nimitkî karda xo verê xo ra veceno û Deaneryse kişino.

Tîya de seba veyşnayîşê qela çend fikrî yênî heşê merdimî. Nînan ra yewe; Deaneryse bi jehrê hêzê qiwetî nêweş kewta û no semed ra bîya xidare. Merdişê merdiman nêno verê çimanê aye. Tena yew armancê aye esto ke hukmê xo rono û hukmê xo bipawo. Gorê nê fikrî cîyayîya Deaneryse û Cerseîye nêmanenî. Cerseî zî xedare bî û nêwaştişê hukmê xo yewêkê binî der pare bikero. O wext bedêlnayîşê hukumdarî keweno vernîya çî?

Fikro dîyin zî; pak kerdiş û birnayîşê hafıza(heşî) yo. Gorê nê fikrî Deaneryse zanena ke merdimî bine tesîrê hukumdarîya Cerseî de mendî û tîya ra tepîya hukmê başîye înan rê çîyêk îfade nêkeno. Ê musayeyê zordarîye yî. Coka Deaneryse hewce dîyo ke merdiman azanê kanan ra pak bikero û bi azanê neweyan neslêko pak û baş awan bikero. Seba na hebe zî qetlê pîlan heq vînena. Deanerys verêke bimiro John Snowî ra nê fikre xo wina eşkera kena. Ma nêeşkenî bi rehme dinyayêke başe awan bikerî.

No fikir tarîx de meseleya Hz. Musa nîşan dano. Gorê rîveyetan vacîyeno ke Homayî emr dayo Hz. Musayî ke, wa komela xo zilm û bindestîya Fîraunî ra bixelesino û înan çol de 40 serre bifetelêno. Sebebê naye zî neslê neweyî binê tesîrê bindestîya Fîraunî ra xelesnayîş o. Gorê plana Hz Musayî Yahudîyî 40 serre çol de fetelênî û dima ra doman û azanê înan ra neslêko newe dest pêkeno. No fikro ke ma cor de qalî kerd na mesela referans gêno. La rêzefîlm de ma pê hesênî ke tena merdimê pîl û kokimî nênî kiştişî, domanî zî yênî kiştişî û veyşnayişî. Heto bînî ra merdim senîn eşkeno zanayîş û musayîşê şarî bibedêlno. Hîkayeya Hz Musayî de zî kewmê Musayî reyna peyê bawerîyanê verênan şino.

Fikro hîreyên antişê kokî yo. Pîyê Deaneryse Qralo Bomî merdimî veyşnayî û zilm ro merdiman kerdo. Ey hemwelatîyanê xo seba zewqê xo eştê adir û veyşnayî. Deaneryse zî keynaya ci ya. Qralo Bom binê tesîrê hêzê qralîyetî kewtibî na merhela û nika keynaya ci Deaneryse zî sey ci hukumdarîye kerde destê xo, aye zî sey pîyê xo kewena binê tesîrê hêzê textî.

* Mi nuşteyo yewin vera qizile de bi şaşî keje nuştbi.

No nuşteyê Game of thorons de qismo dîyin o.

Efsaneyê futbolî yê Îngilîzî yo ke seranserê karîyera xo ya futbolî de taximanê Scunthorpe United, Liverpool, Hamburg, Southampton û Newcastle de kay kerd, di reyî xelata Topa Zerrênî (Ballon d’Or) qezenc kerde.

Keeganî karîyera xo de direktorîya teknîkî ya taximanê Newcastle, Fulham, Tîmê Neteweyî yê Îngilîstanî û Manchester City kerd.

Verîn astengdarê ziwanî, diyîn astengdarîye qiseykerdişî semedîk her dî zî r ziwan ser de şekl gênî ma yew mewzu de qal bikerî.

Goreyî zanyaran ra:

Astengdarîya ziwanî û qiseykerdiş, yew kes wextîk ziwanê xo fehmkerdiş de, şuxulnayîş de, vengdayîşe telafûze çekuyan de kem mendiş û mîyanê komelî de xo binewno ma nê kesan ra vanî astengdarî ziwanî û qiseykerdê.

Astengdarî ziwanî,

Mîyan xo de tewir bi tewrê

Ay ke zanîyenî nê yê:

* Xirabîya ziwanî

* Xiranîya vengî

* Xirabîya vengê qiseykerdişî

* Lalekîye

* Xirabîya qiseykerdişî ya komelkî

Ma eşkenî nînan bizêdne la nika ne tewr besî.

Astengdarîya ziwanî û qiseykerdiş gedetîye de yan zî eke merdim travmayêk vîyarna ra, dest pê kena. Her kesî de cîya ya. Tayê kesan de çekuyî kêm an zî kilm ê, tayê kesan de zî cumleyî kêm û bêmane yê.

Kesê ke na nêweşîye înan de esta, çi gede çi pîl, mîyanê hemserranê xo de bellî yê. Çimkî îfadekerdişê înan kêm o û ziwanê înan giran o. Wexto ke nêyenê famkerdene, hêrs benê û xo komî ra abirnenê.

Eke kes wendekar o, mîyanê wendekaranê bînan de bellî yo. Hemserrê ci ke ci fam nêkenê, na rewşe psîkolojîya gede ser o tesîrêko xirab kena. Ziwanê gede hîna beno giran û o xo bi xo qefilneno.

Seke zaf nêweşîyanê psîkolojîkan, tedawîya na nêweşîye zî di gere psikoterapî bigerê lewra perê neweşîya ruhîyan de psikoterapî şert o.

Weşîye de bimanê.

Wiy a delale wiy delala ma
Wiy a delale wiy
Wiy wiy delal meso
No sene hewes o
Ti ke haqî (nas) kena çene
Suka ma ra meso
Ti ke haqî kena çene
Suka ma ra meso

Nê nê hewrî ça vejîyayî, tîjîya mi ça şîye we
Dîna wes û rinde ça bîye tarîye
Kile nîşta ve/bi pa (pira) zerya mi henî vêsa
Ximal e dîna gewre(ge) çiqa(şî) tol û bos a
Ximal e dîna gewre(ge) çiqa(şî) tol û bos a

Wiy a delale wiy delala ma
Wiy a delale wiy
Wiy wiy delal meso
No sene hewes o
Ti ke haqî kena çene
Suka ma ra meso
Ti ke haqî kena çene
Suka ma ra meso

Mi ro vo mi ro vo*
Na dîna wes û şîrene roz a rinde de ça bîye tarîye ame mi ser de

Ceron baru-talay (haq o talayî) ver o
Van ya haqê comerdîye
Nê qomê Mamekîye şere ver kuye ma(ye) û pî rajî (bi)kere
A çeneke meşero îta vindero lewê mi de
Ma (va) na dîna de kî ju lazek o neçar xo rê roz bivîno
De wiy wiy va vo.

Wiy a delale wiy delala ma
Wiy a delale wiy
Wiy wiy delal meso
No sene hewes o
Ti ke haqî kena çene
Suka ma ra meso
Ti ke haqî kena çene
Suka ma ra meso

Mi ro vo mi ro vo*: wele ve mi ro bo (ez bimirî)

Qese û qeyde: Zelemele (Mehmet Alî Guler)

Seba ke odaya Kemal Kiliçdaroglu meclîs de çin a, pêvînayîş do odaya Numan Kurtulmuşî de bêro kerdiş.

Şayîya ke hetê Serekîya Daîreya Xizmetanê Ciwanan û Sporî ra ame viraştene, gedeyî; beşdarê kayê tradîsyonî, çalakîyê sporî, boyaxkerdişê rîyî, goşdarîya muzîkî û atolyeyanê cîya-cîyayan bîyî û hem şa bîyî hem zî tecrubeyê parekerdiş, piştîdayîş û pîya berhemardişî ceribna. Şayîya Sporî ya Kuçeyan ke keyeyan zî eleqeyêko gird mojna, do dewam bikero ke gedeyan taxanê cîya-cîyayan ê bajarî de pê çalakîyanê kulturî, hunerî, sporî û sosyalan bîyaro têhet.

Heyet tewr peyên 24ê gulane de şibi Girawa Îmralîyî û Abdullah Ocalanî reyde pêvînayîş kerdbi.

Vanî yew Delûyî kera eşta bîrî, çewres Aqilo nêeşkayî a kera bîrî ra vecî !

nê seranî peyenandi Dewleti bi awayeko

Zonayayîş û Aqilone yew Qal vate eşt

binî Bîr'î !, ZAZAYÎ MA ZÎ bi serano kenî ki a kera bîrî ra vecî, " rêyna vanî bi yew kera hîri milçikî kiştî"

a qali na mesela serû zaf roşena

camêrdan bi yew qali toximê derebîyayîşî

hem mîyanî kird û kirdaso di û hem zî mîyanî zazayo di eşt û toximê yin Zîlîya zergû bi,

ma ê toximî awdanî, pîl kenî, aşêf kenî,

zibil kenî, ma palî kenî cuwe kenî benî ayre di tehnenî kenî ardo ma yin rî mîraz kenî

danî tenûrî ro pewcenî kenî nan benî sifreyî yin di ronenî, ha bi zonayiş ha zî bêzonayiş

ma inî xizmetî şaro bîn rî kenî !

ma zazayî bi xwu zî bî di qismî

Qismêk vanî ma kurdî Qismo bîn zî vanî ney ma kurd nîyî, di kinarî zî yewbînan rî heqareto zaf pîl kenî kam biheqo kam bêheqo ?

wext û xebatî ki seba nê giroyî xerc benî

bi wendiş û şinaşnayîşî dîroka (tarîh)ma sero bêrî şixulnayîş do şarî ma xwu zaf weş bişinasno

o wext ê bizanî ki çi kesî o kamî?

dewam di,Qezeyan di, bajaro di, sûk'an di,

hêgayan di, medyaya sosyalî di, hemme ca di

şarî ma kewto teşqeleyo girdî mîyanî

kenî ki a kera bîrî ra vecî!

çî yo ki çinêbi yeno vêynayîş??

ne bîro ne keraya.

Qismêko bîn zî

seba kurmancan vanî ma zî kurdî !!

yaw keyeyî şima nêxerepîyo

şima qey ma end şenik veynenî ma wayîrî tarîho zaf kehenî wextî zerdeştî ra ziwanî ma ziwanî saray û edebîyatî bîyo zenda avesta bi ziwanî ma nûsîyawo,

(Çime: kardox agirî,Rûpelek ji Dîroka zerdeştîyan)

ko hercadi vacî ma zî estî ma zî estî

no ruh zaf weşnîyo xwu şenik vêynayîşo,

Yew fîlm'a kemal sulal'î esta, yew keso sermîyandar şonu bazarî karkero ra xebatkaro vîcîneno,

vano ti bê yew kes vano ez?

vano ti bê o rêyna vano ez?

vano ti bê o rêyna vano ez?

peyeni ci rî vano,Ti mêy ulen!!

heyro ma mecbûr nîyî ki xwu kesî rî îspat bikerî

ma estî wilahî ma estî, bi mishef ma estî,

bi REBÎ MUSA'yî ma estî, Xizir bo ma estî,

La hewce nîyo ma şarî

verabigêyrî vacî ma estî ma estî

tayn giro bibênî sakîn bibêni

KERA'Ya giro cay xwu di weşa,

şar kera bo ma zinarî nê xovîra mekerê..

Çarçeweya nobete de vizêr bi sernameyê ‘’Xozaya Gimgimî û tehdîtê Jeotermalî’’ panel ame organîzekerdene. Mîkaîl Aslanî zî konserê paştdayîşî da.

Zanista Dormeyî Denîze Mîne Ozturka ke panel de qisey kerd, bale ante tesîrê xirabî yê sentralanê jeotermalan ê vera dormeyî ser û vat falîyetê sondajî zirar danê ekosîstemî.

Akademîsyen Dr. Mehmet Firatî zî ard ziwan ke Gimgim de xeylê nebatê endemîkî est ê û vat gerek rengînîya bîyolojîke ya herême bêro pawitine.

Mîkaîl Aslanî ke verê konserî qisey kerd, xoverdayîşê şarê Gimgimî selam kerd û vat, ''Destur medê nê projeyî. Domanê ma wa dewa xo, herra xo û mezelanê pîrik û pîrkalanê xo bisarisnê. 77 rojî yo şima xover danê. Ez hêvî kena no santral tîya nêro viraştene. Bi desturê Xizirî ma do destur medê. Ma rê santral lazim niyo, wa destê xo tîya ra biancê.''

Forumê Aştî û Azadîye hetê Enstîtuya kurdî ya Amedî û Şaredarîya Bajarê Girdî yê Amedî ra ame organîzekerdiş,

Amed de siba wesîleyê Roşanê Ziwanê Kurdî ra bi nameyê “Rayîr û metodê ganîkerdişê ziwananê ke binê tehluke de yê” forumêk virazîya.

Na komxebate, hetê Enstîtuyê Kurdkî ya Amedî ra sey hîrê roniştişan amey hedrekerdene.

Roniştişo dîyin de babeta “Dezgehkîkerdişê Kirmanckî” amey munaqeşakerdene û Ehmedê Bira sey qalîkerdox û Nesîb Gultekîn sey moderator ca girewt.

*Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."