Wexto ke a hema qij bîya keyeyê aye serra 1984î de rîyê sebebanê sîyasî ra koçê Hollanda kerdo.

Dîlan Yeşîlgöz badê cû Partîya “Semedê Şarî Demokrasî û Azadî” (Volkspartij voor Vrijheid) de dest bi sîyaset kerd.

Mabênê serranê 2014 û 2017î de weçînayîş de lîsteya partî ra sey endama Konseyê Şaristanî yê Amsterdamî ameye weçînayîş.

Serra 2021î de hetê Serekwezîrê Hollanda Mark Rothe ra sey Wezîra Edeletî û Asayîşî ameye wazîfekerdiş.

Nika zî sey Wezîra Pawitişî ya Hollanda wazîfe kena.

Kiştoxî tewr zaf merdimê nêzdîyê înan ê

3 cinîyî hetê camêrdan ra ke astê cîyabîyayîşî de bîyê, 2 cinîyî hetê lajanê xo ra, 9 cinîyî hetê mêrdeyanê xo yê zewijîyayan ra, cinîyêk hetê ciranê xo ra, cinîyêk hetê birayê xo ra, cinîyêk hetê mêrdeyî ra ke verê cû embazê ci bi, 3 cinîyî hetê camêrdan ra ke nasnameyê înan nêameyo eşkerakerdene, 2 cinîyî hetê camêrdan ra ke tira aqitîyayê, 2 cinîyî hetê merdimanê xo ra, cinîyêk hetê nasê xo ra, cinîyêk hetê camêrdî ra ke waştêne ci ra cîya bo, cinîyêk hetê waşteyê xo ra û 2 cinîyî zî hetê pîyê xo ra ameyî kiştiş.

Goreyê şaristanan

Xarpêt de 1, Bursa de 3, Konya de 2, Riha de 2, Denizli de 1, Gumuşhane de 1, Mugla de 1, Aydin de 1, Îzmîr de 1, Manîsa de 2, Colemêrg de 3, Antalya de 1, Mardîn de 1, Meletî de 3, Stenbol de 1, Hatay de 1, Anqara de 1, Ordu de 1, Erzîngan de 1, Dîlok de cinîyêk ameye kiştiş.

Goreyê yew şahîdê îdamkerdişî İhsan Sabri Çağlayangilî, resmê îdamkerdişî rasterast hetê Mustafa Kemal Atatürkî ra ameybî vêşnayîş: “Wextê îdamkerdişî de, yew polîso ke leqabê ey ‘Macar Mustafa’ bi, resmê Seyîd Rizayî antî. Resmê ke ameyî antiş, dîyayê yawerê Wezîrê Zerrî yê ê wextî Şükrü Kaya, ey zî nê resmî mojnayî Mustafa Kemal Atatürk. Atatürkî ke resmî dîyî, bi hêrsêko pîl va: ‘No çi rezalet o? No merdim seyîd o, nê resmî do hêrsê heme Kurdan bîyaro.’ û ferman da ke resmî pîya bi negatîfanê xo bêrê vêşnayîş û bi nê hawayî bêrê vînîkerdiş.”

La goreyê Uluganayî, her çiqas fermanê Atatürkî estbi zî, negatîfî pêro nêameyî vêşnayîş. Seba naye zî, şahîdîya Hıfzı Veldet Velidedeoğluyî ya destpêkê serranê 1940î ya Dêrsimî sey îspat mojneno ke ey mîyanê amadekeranê qanûnê bingehîn ê derbeya 1960î de ca gîrewtbi. Velidedeoğlu xatireyanê xo de dano zanayîş ke ey ‘Tunceli Halkevi’ de resmê îdamkerdişê Dêrsimî dîy.

Umut Gunduzî va: Ez Asmene reyde domantîya aye de bîya nas. Aye babîyê xo reyde zaf rind Zazakî qisey kerdêne.Nika tay bîya pîl Gebze ra ameya ma zîyaret kerda.Ma ewro aye reyde bi Zazakî sohbet kerd û ma pîya kilamî vatî.

No hewte ez şima rê qalê astengdarîye eşnawitiş bikera.

Astengdarîye eşnawitiş;Vengan fehmkerdiş de yan perî vengan yanzî kismek de kemitey viraştiş virazîyena.Semedek veng kem yeno yanzî bind nêno merdim ay kesik ha duşte yî do yi dir dayiş-girewtîş nêeşkeno bikero.

Mîyan xo de tewir bi tewir a,

* 0-25 dB eşnawitişî normalî

* 26-40 dB eşnawitişî dereceyî sivikî

*41-55 dB eşnawitişî dereceyî mîyanî

* 56-70 dB eşnawitişî dereceyî giran

* 71+-dB eşnawitişî dereceyî zaf giranî

Na neweşî mîyan xo no tewîr pera abirena.

Çira bena,

1-sebebî genetîkî,

Ay ke dayî ra yan zî babî ra dekewena gede,

2- enfeksîyonê goş,

Xususeten goşe mîyanî de yew enfeksîyon virazîyo,

3- trawma,

4- extîyarey,

Nê sebep goş serrî de 2 tewr tesîr kenî,

Yewin,mîyan goşe de yanzî teber yî de yew problema ke dayiş-grewtiş serî de virazîyena

Diyîn, ser sînîran de xesar virazîyeno û merdîm rind nêeşneweno.

Heqî komelkîyî înan

En verî de gere nê astengdarî yew raporê weşîye bigerî.Dima zî gere dewleti de gere zî şeradarîyan de heqî înan est ê.

Weşîye de bimanî.

Parekerdişê loqmeyan de, temsîlkarê rêxistinanê komelê sivîl û partîyê sîyasî, xeylê hemwelatî ca girewtî.

“Dejê Kerbelayî”

Hemserekê Şubeya Dîyarbekirî ya PSAKDyî Sırdaş Adıgüzel qiseykerdişê akerdişî kerd, qal ard dejê Kerbelayî ser û behsê yewitî û seypeyî kerd.

Gulbangê loqmeyê aşûre, hetê pîranê Ocaqê Dede Kargınî ra Musa Karkınî ame wendiş.

Dima ke qiseykerdişî ameyî kerdiş, zakirî Özgür Karabulut û İbrahim Halil Erkulî qisey kerdî. Çalakîye bi parekerdişê loqmeyê aşûre qedîya.

Hewayê camî goreyê teberî zaf honik o û merdimî yenê tîya de xo honik kenê. Kesê ke yene camî de nimajê nîmerojî kenê, bade nimajî xo kerrayan ser de kenê honik

Misier nêmeyê verên 1-0 vernî de qedîna. Nêmê dîyinî de zî Misir skor kerd 2-0.

Messîyo ke nêmeyê verênî de nêeşkabi penaltî biko gol, peynîya maçî de xo mojna. Messî bi asîstê xo yê deqîqaya 79ine û bi gola xo ya deqîqaya 84ine skor kerd 2-2.

Arjantîn pê gola ke deqîqaya 90+2 de hetê Enzo Fernandezî ra amey eşti skor kerd 3-2. Bi nê hawayî, şampîyono peyên vejiya çarêkfînal.

Nobeta xeyme ke serkêşîya Meclîsê Ciwanan ê Platformê Ekolojî yê Gimgimî de waro ke tede sondaj yeno plankerdene dîyaye destpêkerdene, roja 66ine de ya.

Çadira ke warê nobete de ameye ronayene pa pankartê sey ‘’ Dayîka ma pêrune yew a, a zî herr a’’, ‘’ Gimgim de çew nêeşkeno destê xo herra ma ya do’’ û ‘’Cinîyê Gimgimî nê talanî red kenê’’ ameyî daliqnayene.

Nobete hetê xeylê hemwelatîyan ra ameye dewrgirewtene.

Besîye Ozer; goreyê rêze Amed, Midyat û peynî de hepisxaneyanê Gebze de ameye tepîştene. Problemê sere û zerrî ra teber, problemê anemî (bêgonîye) zî Besîye Ozer de peyda bîyî û 2017î de nêweşxaneyê Kocaelîyî de emelîyatê rehmî vîyarna û kewte lîsteya tepîşteyanê nêweşan ê Komela Heqanê Merdiman (ÎHD).

Keyeyê Besîye Ozer, Komela Piştîdayîşî ya bi Keyeyanê Tepîşte û Mehkûman ê Marmara (MATUHAYDER), Rêxistina Bajarî ya Kocaelîyî ya Partîya Seypêyî û Demokrasî ya Şaran (Dem Partî), Parlementerê DEM Partî yê Kocaelîyî Omer Faruk Gergerlîoglu û zaf kesan bi vilikan Ozere pêşwazî kerde.

"Ma hîç çîyêk ziyan nêkenê"

Fatma Dayanır ya ke dewe de helawa tuyan virazena, derheqê nê gureyê zehmetî de wina va: "Ma şefeq ra heta şan baxçan de yê. Merdimêk vecîno darê ser û tuyan têraşano, ma zî bin de arê danê. Ma tuyan anê keye, pê destan kenê û lênan de girnenî. Dıma ra parzûn kenê û reyna girnenî, tepsîyan de verê tîj de 4-5 rojî verdenê.

Parke de seba temsîlkerdişê 10 ziwananê ke binê tehlûkeya vindîbîyayîşî de yê , kuçeyî ameyî viraştene û her kuçe ra tabelayê ke çekuyê bi ziwanê têkilîdarî tede yê, ameyî ronayene.
Ê kuçeyan ra yew zî kuçeyê Zazakî yo.

Kamyoneta bi plakaya 12 AAE 897 ya ke F.D.î ramitêne, rayê Xorxol-Dep de, nêzdîyê Mahaleyê Akçadamlarî de kontrolê şoforî ra veciya.

Bi xeberdayîşê ser o, ekîbê weşîye, Ekîbê Xelaskerdişê Medîkalî (UMKE) û polîsî ameyî cayê qeza.

Rojêke rojanê nîsana 1987î de seba ke ez wayîrê nê nameyî bivîna, ez dostêkî reyde firaya Şam, Ruknedîn. Ruknedîn berz o, sey koyêkî yo. Banî yewbînî ra şanayayî û têser o ameyê viraştene. Gama ke merdim cêr ra ewnîyeno înan ra banî taa heta sereyê koyî sey nêrdîwane aseyêne. “Ti ha na taxe vînenî, heta serê koyî zafaneya ci kurd ê.” vat dosto ke mi het de bî “Kurdî hertim xo rê cayanê wina berzan gênê!” Ma berzîye zî qisa ya, hetanî ke ma resayî kîşta keyeyê Osman Sebrî ez eraqî mîyan de mendbîya. Ma peyê berî de hebêk vindertî, ma eraqê xo pak kerd û badê ma da berî ro. Zaf nêşî peyayêkê kal û bejnkilmî ber akerd. No peya (mêrik), Osman Sebrî bî. Ma destê yewbînî toqe kerdî û bi hesreta serran yewbîn verare kerd. Gama ke ma destê xo givişnayî, bawer bikerê, destê Apoyî sey destanê xortêkê vîst serreyî zixm bîy. Bi no hawa xo da vernîya ma û ma berdî odaya xo ya mêmanan. Oda qij bîye yan zî mi rê qij ameye. Rafîstena oda di dîwan, masayêka qije û çend kursîyan ra pê amebî. Her çar dîwarî bi resiman amebîy xemilnayene. Resimanê dîwarî yê çarçewakerdîyan ra yew zî yê her hîrê lajanê ey bî. Badê ke mi çim zereyî ra çarna, êdî mi rîyê xo çarna ey ser. Bala mi tim hereket, qiseykerdiş û weriştiş û roniştişê ey ser o bîye. Axir mi odayêka qije de xo resnabî nê mêrikê pîl û bi nam û vengî.

— Ê Apo, ti senîn î, sihetê to senîn o?

Semedo ke goşê ey giran bîy, veng nêşî ci. Mi persê xo tekrar kerd:

— Apo Osman, ti senîn î, ti rehet î?

— Wilay hetê ganî ra ez kewta şîya û rehetî zî mi tu rey nêdîya. Kurdê binamus û rehetî? Sereyê ma hertim bela û teşxeleyan de yo. Dişmenê ma zî mar o, xo bi asanî dano ro ma mîyan û jehrê xo ma mîyan de vila keno. Key ke ma no maro fêlbaz kişt, o wext ma do rehet bibê… Xaftela (nişka ra) qiseyê xo birna, sey yew dilopa ke destê hîtî ra piqijnîyaya cayê xo ra erzîya verê berî û bi vengêkê berzî veng ro kênaya xo kerd:

— Kewêê, Kewêê! Ka ti mêmanan rê çayêk nênana ser kênaya mi!

Demeyêkê kilmî ra pey Kewê çayê ma ard. Ap Osmanî sênî dest ra girewte û ey bi xo çayê ma vila kerdî. Hîna ke cayê xo de ronênişt, se ke bizano ez do senî persan ci ra pers bikera, dest pê qiseykerdişî kerd:

— Rehetî? Ma rê rehetî çin a bawo! Dermanê rehetîya ma yewîya ma ya. La hezar heyf û mixabin ke ma nêbenê yew. Ma bîyê eşîre û bi sereyê eşîrtîye rayîr şonê. Ma vizêr çi bîy, ma ewro zî o yê. Ma bîyê peyayê [xulamê] şarî. Tayê ma zî bîyê peyayê ereban, tayê bîyê yê farisan û tayê zî bîyê yê tirkan. Vanê ma komunîst ê, la bi sereyê burjuwazî rayîr şonê. Qet wina beno? Ma do bi no hawa çi safî bikerê?

Gama ke qisey kerdêne, ge-ge hêrs bîyêne, weriştêne xo ser û reyna roniştêne. Qaso ke bi fek qisey kerdêne hende zî bi destan qisey kerdêne.

— Vanê ma komunîst ê, la bi ziwanê xo qisey nêkenê, nêwazenê qisey bikerê. Keyeyanê xo de, cinî û domananê xo reyde bi tirkî, bi erebkî û bi fariskî qisey kenê. La bi kurdkî qisey nêkenê, nêwazenê… Ma komunîstîye wina bena? Wey wele bi sereyê ma bo!

Herçiqas mi ci ra edebîyat û kulturî ser o persî pers kerdêne zî o ancîna agêrayêne sîyasetî ser.

— Eke ma xo rê nêbê, kes ma rê nêbeno û ma zî kesî rê nêbenê. Key ke ma bîy yew dest, o wext her kes do verê ma de bigêro. La kanê a roje? Nê ke a roje nêna, la do zaf bianco. Ganî ma zaf bixebitîyê, zaf xo bidejnê, heta ke ma resayî heqê xo. Ney, eke ma keyeyanê xo de ronişê, linganê xo berzê lingan ser û behsê azadîye bikerê, ma do hertim wina bindestê şarî bibê.

Çîyê ke mi vate û qiseyanê ey ra fehm kerdî, o yew nuştox û şaîrî ra wetêr (dotêr) têkoşer bî. Têkoşerêko bi serran bêqefilîyayîş xebitîyayo, gelek rey ameyo girewtene, îşkence û kuwayîşî werdê, şarê xo reyde hende cuya trajedîye vîyarnaya zî, o ancîna bi hêvîya Kurdîstanêkê Azadî ciwîyeno.

Ganî ma kurdî xo vîr ra nêkerê, vateyanê nê kalê mêrxas û bi rûmetî bikerê goşare û goşanê xo ra bikerê.

Kurmanckî ra: Mutlu Can

Çime: Kurdîstan Press (rojname), Nr: 28, Swêd, 11.12.1987, r. 13

Kurmancîya eşkerayîye sey komîsyonê amadekarî yê konferansî Leyla Kaymaz wende, Kirmanckîya ci zî Mehmet Şahinî wende.

Eşkerayî wina ya:

Amanco bingeyîn ê konferansê ma o bî ke ser statûya huqûqî ya kurdkî, sîyaset û polîtîkayê ziwanî, perwerdeyîyo bi ziwanê maye, rol komelî û stratejîyê ameyoxî yê ziwanê kurdkî, di mabênê akademî, sîyaset û sazgehanê komelî yê sivîlî de binyadê muzakere, hetkarî û fikirîne awan bikero. Konferans di rojî dewam kerd û hewt roniştişan ra pêk ame.

Di her roniştişe de sernameyê cîya ameyî erjnayiş. Her sername bi pers û persgirêkanê xo ame erjnayiş û tehlîlê çareserkerdişê problemê komelî yê ziwan û perwerdeyî ameyî cigêrayiş û di netîce de tespîtê zaf muhîmî ameyî kerdiş. Persgirêkê estbîyayeyî ameyî erjnayiş û pêşnîyarê çareserkerdişî yê şênberî vejîyayê werte.

Di wirdî rojanê konferansî de bi desan sazgeh û dezgeyê demokratîkan ra 550 delegeyî beşdar bî. 19 panelîstan bi babetanê xo yê cîyayan ra meqaleyî xo pêşkêş kerdî.

Konferansê Ziwanê Kurdkî de nê babetan sero erjnayîş virazîya;

• Statûya huqûqî ya kurdkî, rewşa estbîyaye û perspektîfê ameyoxî,

• Ziwanê maye û perwerdeyîya bi zafziwanî û zafzaravayî, stratejî û zehmetîyê aye

• Di pawitişê hişmendîya ziwanî de rolê kultur, huner û medya

• Bi tewirbîyayîşê komelê sivîl cerebnayîşê xurtkerdişê kurdkî (Di bikarardişê ziwanê kurdkî de tewirbîyayîşê însiyatîfê sivîlî)

• Di mabênê nifşan de sewqkerdişê kurdkî û stratejîyê dewam kerdene.

• Stratejî û polîtîkayê partî û rayberîyanê herêmî yê ziwanî

• Stratejî û polîtîkayê ziwanê kurdkî (Plan û dezgeyê ziwanî), muzakereyî ameyî kerdiş û qerarî ameyî girewtiş.

Konferansê ma de muhîmîya ziwanî yê seba şarî, komel û neteweyî ame erjnayiş. Ziwan tena sey amûrê eşkerayî nêro vînayiş. Ziwan merdimî keno merdim, şar û neteweyan keno wayîrê nasnameyî. Ziwan, vîr o pîl yê komelî yo. Babeta estbîyayîş û çînbîyayîşî ya. Hêmanê xo awakerdişê komelî yo. Estuna bingeyîn ê netewebîyayîşî yo. Seba şarê kurdî kilîtê statûya sîyasî, xobîyayîş û azadî yo. Ziwan mîrasê ko ganî yo ke vîr o tarîxî, erjê kulturî û roniştîbîyayîşan wextanê verênan ra geno û teslîmê ameyoxî keno. Bi nê babetî cuye bi mana keno û fîrazbîyayîş an zî nêzdîbîyayîşê ey garantî keno.

Şarê kurdî vera pêlê asîmîlasyonî xoverdayîşê ke tarîxî nîşan dayo û wayîrê ey qewet û îradeyî yo û eşkeno ke ê pêlî pûç bikero. Konferansê Ziwanê Kurdkî bi nê hiş û vîrê ziwanî goreyê amancanê xo pêk ame. seba xebatanê ziwanê kurdkî mîqyasî ameyî diyarkerdiş ke nê krîterî do bibê binyadê berzkerdişê prestîjê ziwanê kurdkî. Şixulnayişê ziwanê kurdkî, zey krîterêko esasî ê welatparêzîya kurdkî ame dîyar kerdene. Kurdkî sey mîqyasê temsîlê sîyasî ya şarê kurd û rayberîya cugehê kurdan ame pênasekerdiş.

Konferansê ma seba kar û barê ziwanî vîzyoneke diyar kerdo. Bînyadê nê vîzyonî no yo; do xebatê seba ziwanî çarçewaya pawitişî ra bivejîyê. Bi averberdiş û şuxulnayişê kurdkî sey hewldanêko awankar ê cuya neteweyî û demokratîk bêro ramitene.

Konferansê ma seba pawitiş, şuxulnayiş û averberdişê ziwanê kurdkî tay weznî û wasita sey statu, perwerdeyî bi ziwanê maye û sewqkerdişê ziwanî ya mabênê nifşan diyar kerd. Bi taybetî seba sewqkerdişê ziwanî ya mabênê nifşan, xurtkerdiş, cuyayîş û komelîkerdişê ziwanê kurdkî îmkanê muhîmî ameyî dîyar kerdene. Sey awankerdişê dibistanê xoser, dibistanên online, dibistanên gerok, verdibistan (kreş), akademî û weqfê ziwanî û hwd. ameyî binamekerdiş.

Konferansê ma hewldanê rayberîyanê herêmî seba pawitiş û averberdişê ziwanê kurdkî pozîtîf vîna yo û paştîdayena xo ya seba nê hewldanê înan wina vato.

Konferansê ma pawitiş, averberdiş û bikarardişê ziwanê kurdkî sey mîsyonêkê neteweyî pênase kerdo. Nê tena sazgehê ziwanî, pêro dînamîkê têgerayîşê kurdkî sey kerdoxê nê mîsyonî ameyî dîyar kerdene. Goreyê nê qerarî do pêro sazgeh, dezgeh, platform û dorûverê welatparêzî bi hawayêko şênber, plan û programê xo yên serrane yê derheqê ziwanê kurdkî de dîyar bikerê. Raporê xo yê xebatanê ziwanî bi raya pêroyî re pare bikerê. Seba teqîbkerdişê nê qerarê ke ameyê gîrewtiş û xurtkerdişê xebatanê ziwanê kurdkî do mekanîzmayek bero sazkerdiş.

Konferansê ma statûya kurdkî sey mîqyasa sereke yê çareserîya demokratîk pênase kerdo. Kilîtê prosesê Aştî û Komelê Demokratîk bi kilîtê statûya ziwanê kurdkî eşkeno bêro akerdiş. Naye ra, konferansê ma waşt ke rakerdişê astengîyanê vernîya statûya ziwanê kurdkî kerdo. Awankerdişê huqûqa ziwanê kurdkî seba şarê kurdî babeta sereke ya.

Muzakere seba awankerdişê statûya kurdkî û seba cuyayişê kurdkî babeta tewr muhîma. Do şaro kurdî seba averberdiş, pawitiş û şuxulnayişê kurdkî, yewîya tewr hîra saz bikero. Û seba nê zî do muzakereyekê zereyî bikero û gamanê muhîman seba ziwanê xo bierzê.

Pêşniyar û qerarê ke di netîceyê nê munaqaşe û erjnayişan de vejîyayê werte nê yê:

1. Ma azadîya Serek Ocalanî û têkoşîna ziwanî yewbinî ra cîya nêvînenê. Têkoşînê pawitiş, averberdiş û hîrakerdişê kurdkî, sey parseyê de têkoşînê bicaardişê azadîya fîzîkî ya Serek Ocalanî vînenê.

2. Şuxulnayişê ziwanê kurdkî krîterê temsîlê sîyasî yê şarê kurdî yo. Kam wazeno şarê kurdî temsîl bikero û şaristananê kurdan de rayberî bikero gere bi kurdkî bizano.

3. Hefteya 15ê Gulanî (Roşanê Ziwanê Kurdkî) do sey festîvalî bêro pîrozkerdiş. Di nê hewteyî de xeynî rewşê awarteyan tu programê ke bikewê vernîya 15ê Gulanî do nêrê viraştene.

4. Seba averberdişê û ganîkerdişê ziwanî do 2 serran re reyke konferans bêro viraştiş.

5. Seba ke sazgehê ziwanî binê yew sîwane de xebatê hempare bikerê, do Komîna Sazgehanê Ziwanê Kurdkî bêro awankerdiş.

6. Seba ke ziwanê kurdkî Kurdîstan de bibo ziwano yewin, pêro nûşteyê sazgehanê kurdan do bi kurdkî bêrê hedrekerdiş, eke hewceyî pê bibo ziwanê bînan kurdkî ra bêrê açarnayiş.

7. Seba sazîbîyayîş û domdarîya kar û baranê folklorî, bi paştgîrîya rayberîyanê herêman planî bêrê kerdene.

8. Heme sazgeh û dezgeyê welatparêzî seba xebatê ziwanî do butçeyekê abirnê.

9. Do pêro sazgehî seba xebatkaranê xo yê ke nêzanê bi kurdkî qisey bikerê, biwanê û binûsnê, goreyê asta înan ê zanayê ziwanî kargehê (atolyeyê) mûsnayişê kurdkî bêrê viraştene.

10. Do keyepelê fermî yê sazgehan, hesabê sazgehan ê medyaya dîjîtal û verwendê çapemenîyê vernî bi kurdkî bêrê weşanayiş. Eke hewce bo seba ziwanê bînan kurdkî ra bêrê açarnayiş.

11. Seba awankerdişê dibistanêko online xebate bêro destpêkerdiş.

12. Do seba kurdkîkerdişê peyzajî ya şaristanî (namê sazgeh, dezgeh, kuçe, park û hwd.) xebate bêro kerdiş.

13. Seba rayraberdişê xebata hempar û yewgirewte yê ziwanê kurdkî, do bi pêro dorûverê ke seba kurdkî xebitîyenê hewldaneke bêro destpêkerdiş.

14. Konferansê Ziwanê Kurdkî qerarê ke di Konferansê Rayberiyê Herêmî ke di 8 û 9ê hezîrana 2026 de seba dezgeyê ziwanê kurdkî gîrewtibî pozîtîf vînenê û paştgiriya xo dîyar kenê.

15. Seba ke zaravaya kurdkî ya kirmanckî (zazakî) binê tehlukeyê vinîbîyayîşî de ya û seba reyna bibo ziwanê cuyayişî, hewcedarî bi xebatanê plankerdeyî esta. Na çarçewa de sazgehê xoser (Weqf an zî Akademî) bêro sazkerdiş.

16. Konferansê Ziwanê Kurdkî de seba akerdişê qanalêke televîzyonî ke safî kulturî bo û qanalêke xoser a kirmanckî (zazakî) ame pêşniyar kerdiş û bi yew vengî ame qebûlkerdiş.

Pêro qerarê Konferansê Ziwanê Kurdkî bi yew vengîya delegasyonî ameyî qebûlkerdiş.

Seba mêmandarîya Şaredarîya Amedî ya Şaristanê Girdî, seba paştîdayena Şaredarîya Peyasî û Farqînî ma Sipasdar ê.

Seba komisyonê hedrekar ê konferansê ke temsîlkaranê sazgehanê ziwanî, sazgehê çapemenî, sazgehê kulturî, kede, rayberiyê heremî, sazgehê huqûqî û TJA’yî ra pê ameyî û mîyanê ahengî de bi kedêka zaf girde konferans rayra berd û bi netîce kerd, ma spasdar ê.

Seba pêro delegeyanê konferansî ke înan bi coş, sebr, qerardarî û baldarî beşdarê konferansî bî, ma înan rê spasdar ê.

KOMÎSYONO AMADEKAR Ê KONFERANSÊ ZIWANÊ KURDKÎ

03/07/2026

Goreyê raporî, tewr zêde merdişê gedeyan Riha de qewimîya. Riha de 18, Antalya de 16, Mereş û Îstanbul de zî 14-14 merdişê gedeyan qeyd bî.

Notê Zanyarîye de ame nîşankerdene ke panc aşmanê verênan ê 2026î de, sazgehanê pêroyîyan de yan zî sebebê kerdiş û îhmalê karmendanê pêroyîyan ra hedîseyan de tewr kêmî 46 gedeyî cuya xo ra bîyî. Goreyê naye, demê Çile-Gulane de 22 gedeyan wexto ke xizmetê weşîye girewtêne, 20 gedeyî demê xizmetê perwerdeyî de, 2 gedeyan wexto ke xizmetê mitaqeyî ra fayde girewtêne û 2 gedeyî zî çarçewaya xizmetanê îdareyê herêmkî de cuya xo ra bîyî.

Raporî de ame îfadekerdene ke seba ke dewlete berpirsîyarîya pawitişê heqê ciwîyayîşî nêard ca, panc aşmanê verênan de tewr kêmî 257 gedeyî cuya xo ra bîyî. Ame nîşankerdene ke nê merdişî ê waran de ke dewlete berpirsîyarî û çimdarîya xo nêardo ca, qewimîyayî.

Dataya derheqê merdişê gedeyan de ke çarçewaya îhmalê dewlete de ame nirxnayene, wina rêz bîye:

Panc aşmanê verênan de tewr kêmî 26 gedeyan dinyaya xo bedilnaye. Ame nîşankerdene ke beşêko muhîm ê hedîseyan de çekê agirinî ameyî xebitnayene û ame tekîdkerdene ke çekdarîya ferdî zî merdişê gedeyan de faktoranê dîyarkeran ra yo. Eynî demî de rîyê qezayan ra ke bi çekanê keye de kay kerdene qewimîyayî, tewr kêmî 8 gedeyî cuya xo ra bîyî.

Waranê akerdeyan ê bajaran û dewan de tewr kêmî 39 gedeyî cuya xo ra bîyî. Nê gedeyan ra 31ê ci, ke zafîya ci kanalanê awedayîşî yê DSÎ bîye, awbend, çem û awa ke tedbîrê emnîyetî yê lazimî tede nêameybî caardene, tede xeneqîyayî û cuya xo ra bîyî.

Ame qeydkerdene ke 11 gedeyan ra ke qezayanê keye de cuya xo ra bîyî, 8 ê ci seba ke pencera akerdeyan ra û balkonan ra kewtî, merdî.

Qetlîyamanê karî de tewr kêmî 27 gedeyî cuya xo ra bîyî. Ame nîşankerdene ke 21 gedeyan ra ke wextê karî de cuya xo ra bîy, 11ê ci sektorê citekarî û heywandarîye de, 3ê ci seba ke înşaatan de berzî ra kewtî û 1ê ci zî wexto ke ke warê meslekî de kar kerdêne, cuya xo ra bî. Ame îfadekerdene ke gedeyan ra ke cuya xo ra bîyî, tewr kêmî 2ê ci çarçewaya MESEMî (Merkezê Perwerdeyê Meslekî) de kar kerdêne.

Bilmezî hesabê xo yê medyaya sosyale ra bi sernameyê “Seba Rayaumûmî” beyanatêl weşana û da zanayîş ke roja 3ê temmuza 2026î de bi teblîgatêko fermî wezîfeyê ra ame girewtiş.

Bilmezî wîna va:

“Seba ke mi qerar da ke ez derheqê Kurdan, Elewîyan, heqanê ziwanî û kêmnetewan xebatan bikî û mi qirkerdişê Dêrsimî ser o kitab vet, ez wazîfe ra ameya girewtiş.”

Bilmezî qeraro ke wezîfeyê ey ra ame girewtiş sey “bêhuquqî, bêetîkî û sîyasî” name kerd û da zanayîş ke pîya bi avikatanê xo do prosesê huquqî bido dest pêkerdiş.

Perwerdeyî, hewza asnawe de ke Warê Mesîre yê Parkê Cuya Sosyale (Fidanlık) yê qezaya Yenîşehîrî de yo, pisporan reyde do bêrê dayeene. Çarçewaya bernameyê perwerdeyî de ke hewteyêk de di rojî do bêro kerdene û bi pêroyî aşmêk do dewam bikero, heme hacetê ke do lazimê înan bibê, hetê Şaredarîya ma ra bêpere do bêrê temînkerdene.

Île hem mîyanê cuya karî ya Amedî de hem zî mîyanê rêxistinanê komelanê sîvîlan de tesîrêko pîl verdaybî û sey "Xatûna Nevin" ameyêne zanayîş.

Nevin Île kam a?

Nevin Île serra 2022yî de bi qerarê pêroyî ameye weçînayîş û bîye sereka meclîsî ya cinîye ya verên ya tarîxê DTSOyî. Aye serranê dergan mîyanê DTSOyî de, tewr zaf zî Serekayîya Meclisê Cinîyan û Heyetê Cinîyan ê teşebuskarî yê TOBByî yê Amedî de seba peydaketdişê istîhdamê cinîyan xebatî kerdî.

Timê Cendirmeyan (SAK), AFAD, UMKE, 112 Acil Sağlık, îtfaîye û ekîbê ANDA pîya 3 rojî bî geyrayêne ey.

Netîceya xebatanê ekîban ra dima, tirmê Yanıkî cayo ke vîndî bibî ra 5 kîlometre dûrî ra ame vînayîş û seba muameleyanê otopsî wedarîya morg.

Derheqê hedîse de tehqîqat ame dest pêkerdiş.

Forumê Aştî û Azadîye hetê Enstîtuya kurdî ya Amedî û Şaredarîya Bajarê Girdî yê Amedî ra ame organîzekerdiş,

Amed de siba wesîleyê Roşanê Ziwanê Kurdî ra bi nameyê “Rayîr û metodê ganîkerdişê ziwananê ke binê tehluke de yê” forumêk virazîya.

Na komxebate, hetê Enstîtuyê Kurdkî ya Amedî ra sey hîrê roniştişan amey hedrekerdene.

Roniştişo dîyin de babeta “Dezgehkîkerdişê Kirmanckî” amey munaqeşakerdene û Ehmedê Bira sey qalîkerdox û Nesîb Gultekîn sey moderator ca girewt.

*Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."