Beşêkê albumî de deyîrê klasîkî yê Dêrsimî beşê bînî de zî deyîrê Ozan Serdarî ca gênê. Nameyê deyîranê nê albumî nê yê: Zerya, Bê Gula Mi Bê, Mavi Xêr Dî, Pepug, Serê Sodirdê, Xido Dizdo, Zeryam Vêsê Pêsê Cirê, Paris, Derdê Zerî, Vorê Vorena, Ax Pepug Mirê Biwano, Rozê Yêna, Zerdê, Hetê Mino Zû Dêrsimdê, Newroz, Zengerîyê, Bonê Pîyê Tîyo, Dewa Muqufî, Cengîyê û Kalîyê, Pîrê Xanûkano, Xanê Xanê, Axzonîgê, Heyî Heyî, Lîlo, Hemilkano.

Ozan Serdarî derheqê albumê xo yê dîjîtalî de wina vat: ''Ma 3 serrî verî dest pê na xebate kerd. La ma prosesê janî ra nêeşkayê CD vejê. Coka mi waşt wa deyîrî platformanê dîjîtalan de pare bibê. No seba mi zî çîyêko newe yo.''

Ozan Serdar serra 1954 de dewa Garmutî ya Dêrsimî de dadîya xo ra bîyo û o tornê dengbêjê namdarî yê binameyê Heso Qaydî yo. Heso Qeyd Terteleyê Dêrsimî ra verî 1935-36 de şîyo heqîya xo.

Ozan Serdarî qala deyîra bi nameyê 'Xezale' kerde û da zanayene ke o nika na deyîre ser o xebitîyeno. Serdarî vat: ''Na deyîre sey destanê Mem û Zîne derg o. Kalikê mi bi roja na deyîre vata. Kalikê mi û Zelale zerrî kewtbî pê. Kalikê mi rojêke veyveyêk de kilama Xezale vano û a şewe tay kesî Xezale remnenê. Kalikê mi a roje ra pey şoro kamca kilama Xezale vano û tira tay çîyan îlawe keno. Bi nê hawayî kilame vera bena dergêr.''

Ozan Serdar ê hunermendan ra yo ke reya verêne bi kirdkî album veto. Ozan Serdar 1980 ra nata Almanya de ciwîyeno. Albumê Ozan Serdarî nê yê: Mîro, Berxwedan, Îsyan, Welat, Koyu Mizûrî, Cenet Dêrsîmo, Da Da Alî û Xilweso, Wurze, Vilike, Dêrsim Klasikleri ve Zerya.

Keso ke rîyê ey pêşaye bi ame verê dikanê zerdroşî û 16 hebî guleyî eştî dikanê zerdroşî.

Germê Dîyarbekirî yo zêde qij ra pîl tesîrê xo her kesî ser o keno. Qijê Dîyarbekirî zî rîyê nê germê Afrîqayî ra xo erzenê mîyanê awa Anzeleyî û uca de xo honik kenê.

Plajê Anzeleyî yê Dîyarbekirî

Qijê Dîyarbekirî ke binê tesîrê germî de mendê, Hewza Anzeleyî ke Mîyanê Sûrî de ca gênê de asnaw kenê û honik benê. Keyeyê ke gedeyanê xo anê Anzele, gedeyanê xo erzenê awe û înan temaşe kenê.

Tarîxê Anzeleyê Dîyarbekirî

Cayê Anzeleyî demê Osmanîyan de û demê destpêkê Komare de (1680-1960) cayê çermkaran bi. Awa Anzeleyî çimeyê xo ra vejîyayêne, demêk bînê erdî ra gêrayênê, resayêne Berê Mêrdînî (awa herame) û badê zî resayêne arê û en peynî rişîyayêne Çemê Dîcle.

Zemanêk Anzele

Mi seba sernuşteyî no perso corên bi zanayîş weçîna. Feqet nê ke tena seba ke nuşte bala şima bianco, peyplanê nê persî de zaf çîyî wedarde (nimite) yê, coka. Heqet, şima hetanî nika qet no name heşnayo (eşnawito), yan ney? La ez zana: Cewabê ke her yewê/a şima do bido îhtîmalo pîl do nê cêrênan ra yew yan zî nêzdîyê yewî bo;

- Ney, mi no name emrê xo de qet nêeşnawito.

- Seke mi rê xerîb nîyo, la mi kotî (kamca) ra eşnawito yan wendo nîno mi vîrî.

- Roja Newe (rojname) ey veto, zanayîşê mi hende yo.

- Ez vana nameyê ey dewaya 49an de vîyareno. Beno ke yewna dewa yan zî hedîse, ez emîn nîya.

…

Baş o, ez seba şima yê ke hema zî nê nuşteyî wanenê ey bi hawayo kilmkerde bida şinasnayîş. Doğan Kılıç (Doğan Kılıç Şıhhesenanlı/Aleksandır Bertelsen), yew kirmanc (zaza) o, erzinganij o, la eslê xo de yew dêrsimij o. Domanîya xo de beno şahidê yew qetlîamê komkî ke no hedîse serra 1938î de nêzdîyê dewa înan de cereyan kerdo. Qurbanan mîyan de kalik, ap û sewbîna merdimê ey zî benê. 19 serran ra tepîya na rey dewakerê nê qetlîamî yo.

Sewbîna kam o Doğan Kiliç? Yew rojnameger, nuştox û açarnayox o. Rojnameyo ke tewr verî tede nuseno Mîllîyet o, tede karakteran tehlîl keno. 1967 de seba rojnameyê Yenî Gazete şono Başûr, mintiqayanê pêşmergeyan ra gêrêno û Mela Mistefa Barzanî reyde yew roportaj keno. Herçiqas rojnameyî de sey “rojnamegero tirk yo tewr verên” bêro nuştene zî Tirkîya ra rojnamegero tewr verên o ke Mela Mistefa Barzanî reyde roportaj kerdo. (Rojnamegero tirk yo tewr verên o ke Barzanî reyde roportaj kerdo Hulusî Turgut o. Akşam, 1969).

Ziwan û tarîxê kurdan ser o çend kitabê ey yê cigêrayîşî est ê ke ey seba înan sewbîna cigêrayox û nuştoxanê xerîban ra îstîfade kerdo. Coka qapaxê înan de nameyê înan zî derbaz beno. Kiliç, çend serrî Amerîka de mendo, goreyê vatena ey uca cîya-cîya beşan de wendo. Serra 1960î de Çin Edebiyatı Antolojisi (Antolojîyê Edebîyatê Çînî) vejeno. Kitabî ra zî fam beno ke ey metnê nê kitabî ingilîzkî ser ra açarnayê tirkî ser. No zî yew nîşanê sewîyeya îngilîzkîya ey o.

Bi mi çîyê ke ey kerdê, înan mîyan de a ke tewr muhîm a Roja Newe yo. No rojname hetê ey ra 15 Gulane 1963 de êno vetene. Tede hema-hema her lehçeya kurdkî de metnê balkêşî weşanayê. Xususen metnê tewr verênî yê demê modernî yê kirmanckî (zazakî) Roja Neweyî de ca gênê. Nê, 2 metnê folklorîkî yê û seba lîteraturê kirmanckî ehemîyetê înano sembolîk est o ke o zî no yo: Reya verêne ma nê weşanê perîyodîkî de raştê metnanê kirmanckîyan ênê. Ancîna no rojname Tirkîya de rojnameyo tewr verên o ke bi tirkî û kurdkî vejîyayo. (La çi heyf ke tena yew hûmare) Yewna hetê rojnamegerîya ey est o: 1966 de bi nameyê Ehlîbeyt Yolu yew rojname vejeno ke no rojname tandansê elewîtîye de rojnameyo tewr verên û muhîm o ke Tirkîya de vejîyayo. Çi heyf ke ewro xebera zaf kesan û dezgeyanê elewîyanê kurdan-tirkan ci ra çin a. Yew-di meqaleyan/nuşteyan de behsê ci bîyayîşî ra teber derheqê Ehlîbeyt Yoluyî de çîyê nêvîyareno, ser o tek xebata xosere bîle nêameya kerdene.

Doğan Kiliç, roşnvîranê kurdan yê serranê 1960î ra yo. Seke êno zanayene roşnvîrê nê demî ke înan ra tew verî Musa Anter, Edip Karahan, Mehmet Ali Aslan, Mehmet Emin Bozarslan, Ziya Şerefhanoğlu, Yusuf Azizoğlu, Kemal Burkay, Naci Kutlay, Tarık Ziya Ekinci, Sait Elçi, Sait Kırmızıtoprak ûêb. ênê ma vîrî, sey jenerasyonê dîyinî yê roşnvîrê kurdan pênas (terîf) beno. Doğan Kılıç zî sey ê bînan tehqîqat, tewqîf û cezayan ra para xo gêno. 1963 de 22 roşvîranê kurdan ke yewê înan zî Musa Anter o, reyde tewqîf beno. Seba ke 23 kesî ameyê tewqîfkerdiş, na dewa sey Dewaya 23yan ameya namekerdiş.

Çîyê ke mi derheqê ey de zaf baş fehm kerdê, înan ra yew zî no yo: Doğan Kiliç yew entelektuel o û backgroundê xo hîra yo. Merdim ke tena biewno kovara Barış Dünyası ra û nuşteyanê Kiliçî de ke ey ê çarçewaya munaqeşeya Doğu Sorunu de (Meseleyê Şerqî; manaya ewroyêne de Meseleyê Kurdî) nuştê naye weş fehm bikero.

Xulasa cuya Doğan Kiliçî qaso ke yew nuşte do ci rê qîm nêkero bi sernuşteyan, detayanê muhîman , anekdotanê balkêşan û hetanê ey yê ecêban pirr o. Karakterê ey zî, heyatê ey zî zaf nêmaneno roşnvîranê ma yê bînan. Xora naye ra yo ke “vîndîbîyaye” mendo; zêde nêameyo/nêno şinasnayîş. Ancîna nê semedî ra yo ke rojnameger Îbrahîm Bulakî ke o bi xo Almanya de ciwîyeno derheqê ey de xebatêka zaf erjaya kerde. Na xebate sey kitabî, nê rojan hetê weşanxaneyê Nûbiharî ra ame çapkerdene. Waştişê Bulakî ser o (naçîzane) mi zî edîtorîya ci kerde û tede vateyo verên nuşt.

Wa destê kek Îbrahîmî ternî bê ke ey bi na xebata xo yew kêmaneyê ma yo bîn mîyan ra wedarit û yew çimeyo ke monografîya Doğan Kiliç û xebatê ke ey seba Kurdan kerdê îhtîva keno amade kerd. Tîya de vateyê mino peyên no bo: “Doğan Kiliç: Yew Roşnvîro Kurd-Elewî yo Vîndînêbîyaye”

Bi hetkarîya temsîlkaranê Banê Mamostayan kêneke ode ra ameye vetene. Labelê fehm bi ke grûba polîsan ke ameyê wezîfedarkerdene, bê zabitgirewtiş cayê hedîse terk kerdo û şîyê.

Dêrsim de yeno vatene ke seba ke çawişo pispor ceza nêgêro serê na hedîse ameyo girewtiş.

Merkezanê muhîman ê zîretî yê welatî ra yew, Deşta Dîyarbekirî de, bi destpêkerdişê hasadî, simero ke bi patozan virazîyeno, seba heywankaranê xeylê şaristanan yeno şirawitiş. Simercîyê ke sûke ra yenê û serê sibayî rew ra dest bi xebate kene, hetanî saete 17:00, bi tonan simer pres kenê û barê kamyonan kenê.

Şofêrê kamyone Umît Alazî, derheqê zehmetîya karê xo de wina qisey kerd:

"Ma Deşta Dîyarbekirî ra simer bar kenê. Ma serê sibayî saete 05:00 de dest bi kar kenê. Barkerdişê her kamyone 3-4 saetan rameno. Hewa zaf germ o, zaf çetin o. Ma zafane şinê hetê Erziromî, Mintiqaya Rojhelatê Anatolîye. Nê kare ma 2-3 aşman dewam kenê.

Ma na germîye de bi zorî zehmetî ancenê. Ma şofêr ê, karkerî estê... Her kes seba pereyê nanê xo tîya de yo. Eke pereyê nanê keyeyî mebo, na germîye de karê ma çi yo tîya de?."

Wexto verên di xizanî (feqîrêy) bî
cênî û mêrde keye di têyna yî
qandê xo zexre pêser kerdo
hesabê zimistanî kerdo
payîzo peyeno şano
veng kêber'î ra yeno
camêrd warzeno şonu pey kêberî
vengdano vano şima kamî?
veng tebera yeno vano
ez warzay homayîyo
ez meymano şima meymanî nêhewnenî
wexto ki o vano ez warzay homayîyo
cênî û mêrde zaf kêf kenî
vanî meyman sero o çimun ma ser
ma meymanî çawa qebul nêkenî
meyman zî warzay homayîyo
ma qerbunî yî kenî

Meymanî xo (xwu)gînî zere
ezet îkram û hurmeto zaf zêde
nawnenî meymanî xo
duşeku peşmêni meymanî rî rakenî
Lehêf'u pemêyi zî meymanî xo ra danî
Meşt'î di wardenî kavir serebirnenî
birincî qerejdax pewcenî

çend roc vêrenî heft'êy vêrenî
war keyî xo xilik bilik ra kenî
xo ruçiknenî,
sewbîna dewicî zî şaneyo yenî
meymandarîya meymanî warzay homayîyo ya
war keyî hewnîno zexrêy zimistanî ha qedîno
no hal rind nîyo
cênî û mêrde qayîlî meymanî berşawî
La meyman nêşonu wasar dawu çimanî xo ver

şewê ki mêrde vano hurmê ez şefeqî meymanî
erşaweno
cenî vana heyra ma kenî nêkenî
camêr nêşonu ti çawa erşawenî
camêr vano wa meştî bibo ti do veynî
ez çawa erşaweno

beno rocu bîn sêpare kenî
wayêr keyî meymanî ra vano
de warzi ma tayn bigêyrî
şonî dew mîyan de gêyrenî
şonî verî camî'ya dewi
wayêr keyî ageyreno meymanî ser
û vano felankes
to va ez warzay homayîyo
meyman va raşta ez warzay homayîyo
camêr biewnî ez hinî neşkeno
to miqatkero
no keye keyeyî xalê to yo
şo keydî xal xo
wa tayn zî xal to to biqatkero
û caverdano şonu...

"Ez bîya aşiqê Mêrdînî"

Dario Scaiolî da zanayîş ke ey Tirkîya de tewr zaf Mêrdîn ra hes kerdo û wina va: "Mêrdîn bi rastî zî zaf weş bi, ez cara bîya aşiqê Mêrdînî. Bajarêko zaf taybet o û mîmariya ci zaf hewl a. "

Armancê ey Hindistan o

Scaiolî derheqê rayîrwanîya xo de wina va: "Ma do 20 rojî Rayîrê Transkafkasya de şorê û badê şêrê Îranê. Uca ra zî ez do bîvîyarî Rûsya û Qazaxistan. Dıma ra Ozbekistan, Qirxizistan, Çîn û Pakistanî ra dima ez do bivîyarî Hindistan. Duraxê min o peynî uca yo."

Şiarê Konferansî: Çarçiweyêka Newîye

Komele ziwanî no konferans bi şiarê "Statuyî ra heta perwerdeyî seba muzakereyî çarçiweyêka newîye" virazena. Hetê komîteya amadekarîye ra ame vatiş ke: "Ma do Konferansê Ziwanê Kurdkî bivîrazê. Bi tewrbîyayîşê şima ma do kêfweş bibê."

Medyaya sosyale û komela ziwanî zî da zanayîş ke her keso ke wazeno konferans de ca bigîro, şêno pê adresê elektronîkî ya konferansaziman8@gmail.com înan reyde têkilîyye rono.

Senî virazîyeno?

Viraştişê Zingilî zaf zehmet nîyo. Malzemeyê bingeyênî yê ke seba viraştişê ey lazim ê, nê yê:

Malzemeyê Ey:, Yew kuçika werdî şekero toz, Yew kuçika qijkek sole, Yew hak, Awa honike, Ardî.

Viraştişê Ey:

Verê cû, heme malzemeyî yewbînan de yenê têmîyankerdiş. Mîrê ey gere awin mebo; ganî yew mîro giran û qewetîn bo. Dima ke mîr ame têmîyankerdiş û teyêna ame alewitiş, parçeyê qijkekî ci ra yenê girewtiş û mîyanê rûnê germî de, heta ke benê zernên, yenê sûrkerdiş.Badê zî şîrê yeno viraştiş.

Ti rojhelatê mîyanênî de yewî ra bipersî, “heq û edalet seba heme însanan şert o yan ney?” Do heme vajê; “Helbet şert o” qey yew eşkeno vajo “ney ma heqê to nêdanê to û ma edalet seba to nêwazenê?”

Fekê înan zaf weş o, labelê eke ti qalê Kurdan bikerî! O wext her çî vurîyeno. Ti vajî ziwan, vanê no “terorîst” o, ti vajî kurd kurdistan, vanê, heywax ti welatê ma parçe kenî. Belkî şima roportajan de vînayo, vanê ke, heqê Kurdan çîn o şêrê xp rê Mars de Kurdistan awan bikerêne. Ez nêeşkena nê vateyan bida naskerdiş, ez vaja zalim, ez vaja nijadperest, ez vaja se mi qet fam nêkerd. Kurdî nêeşkenê vajê, ma heqê xo zî wazenê, her tim yew tewir qisey kenê ke seke ziwanê ma, nameyê ma, nameyê welatê ma nêbîyo qedexe, însanê ma zilm nêdîyê, nêkişyayê.

Yew dewlet ra yew seba heqanê ma Kurdan çîke vajo, her kes vano, biewnê ;kurdî îxanet kenê, şinê hetê dewletan bînan. Labelê Demo ke ê şinê tîcaretê xo înan dir kenê, bin ra gureyê xo kenê, o wext ê benê helîfeyê muslumanan, ma zî seba ke yew heqê ma ser o qisey kerdo, ma benê xayîn.

Ez vana qey nê vateyan ser o çîke nêmend ez vaja.

Bi xabarwesnayîşî ser o ekîbê AFAD û weşîye amey herêma qewimyayîşî. Xebata cigêrayîşî ya ke binê kontrolê AFADî de ameya dest pêkerdiş, bi paştdayîşê ekîbanê Xarpêt, Amed, Erzirom, Dêrsim û Erzincanî ra dima hîra bî. Ekîbî hem binê awe de hem zî serê awe de pê dronan gêrenê ci.

Datê vîndîbîyaye Mehmet Karabulutî derheqê xebate de wina va: "Xebate dewam kena la ma zafêr wazenê. Şefeq ra heta şan ma tîya de pawenê. La ma netîce nêgênê û agêrenê keye, tayê merdimê ma zî tîya de nöbete gênê. Ez vana qey birarzê mi nêşîyo war, binê nê tepî de yo.."

“Ez do samîmîyetê Dîyarbekirî xo vîr ra nêkerî”

Ece Kardeşlerî mesajê xo de va ke Dîyarbekir de tena futbol kay nêkerd, eynî wext de dostanîyê ercîyayî zî peyda kerdî û wina va: “Seranserê nê wextê ke mi tîya de vîyarna de, mi tena seha de mucadele nêkerd; mi bajarêko weş şinasna, zaf merdimê ercîyayî qezenc kerdî û xatireyê ke ez nêşena xo vîr ra bika arê kerdî. Ez do samîmîyetê Dîyarbekirî û heskerdişê merdimanê nê bajarî tim bi hawayêko weş bîyara vîrê xo.”

Kardeşlerî da zanayîş ke mîyanê kadroyê ke Amedsporî tarîxê xo de seba reya verêne vejiya Lîga Super de ca girewtiş seba ey rûmetêko pîl o û va: “Bîyayîşê parçeyê kadroyê ke tarîxê xo de reya verêne vejiya Lîga Super seba mi do sey xatireya ke nêna vîrkerdiş bimanî.”

Ece Kardeşlerî mesajê xo yê xatirî de sipasîya xo pêşkêşê îdarekeranê kulûbî, heyetê teknîkî, hevalanê xo yê taximî û terefdaran kerd û va: “Mîyanê nê wextî de ez sipasîya xo pêşkêşê îdarekeranê ma, xoceyanê ma, hevalanê xo yê taximî, xebatkaranê kulûbî û terfdaranê ma yê ke her wext paştî dayê ma kena. Gama ke ez şina, dima ra dostanîyan, xatireyanê weşan û hîkayeyêka zaf taybete ya ke ma pîya nuşte veradana.”

Dewanê Lîceyê Amedî de, serranê dergan ra nata yew cuya arame estbî. Dewijî, çimeyanê awe û daristananê mazêran dir bi zîret û weyîkerdişê heywanan debara xo kerdêne. Labelê, demo peyênan de no wazîyeto weş, cayê xo verda vengê makîneyanê karî yê girdan û toz-dûman. Herême, rîyê projeyanê madenê paxirî ra bîya tarûmar.

Vetîşê madenê paxirî, tena bi kendişê binê erdî nîyo, eynî wext de xoza zî talan keno. Xebatê madenî yê ke dewanê Lîce Kiliçli û Koçmarîn û dewanê bînan de yenê kerdiş, bi seyan doniman erazîyê daristanî çîn kerdî. Nika darî şîy, erd erozyon beno û rîskê leserî zêdîyeno.

Her çî ra ver wexto ke daristanî çîn benê, çimeyê awe zî kemî benê. Sey dewa Koçmarînî de, rîyê xebatanê madenî ra zafê dewan de çimeyê awa şimitişî bi temamî pêsayê. Na rewşe, hem heyatê merdiman hem zî heywanan erzena binê talûkeyî.

Awê jehrîne û rîskê nêweşîye

Eşteyê jehrînî yê ke wextê madencîtîya paxirî de vejîyenê, kewenê awanê binê erdî û serê erdî. Na awa lêşine û tozo ke beno berz, hem baxçeyan hem zî weşîya merdiman tehdît kenê. No jehro nêasaye ke maden verdeno xoza, eşkeno serranê dergan bibo sebebê problemanê weşîye.

Projeyanê madenî de zaf rey qerarê mehkemeyan zî nêno pawitiş. Raporê ke mehkemeyî amade kenê, herçiqas ke vanê herême de rîskê erdlerz û laserî esto zî, makîneyê madenî nêvindenê.

Madenî tena xoza ney, cuya dewan zî qedînenî. Merdimê ke debara xo bi zîret û weyîkerdişê heywanan kenê, bi pêsayîşê awe û xirabîyayîşê erdî, çimeyanê xo yê debare vîndî kenê. Na rewşe bena sebebê ey ke merdimî dewanê xo yê ke tede ameyê dinya û bîyê pîl, terk bikerê û koç bikerê. Çînkerdişê xoza, xo reyde hêdî-hêdî çinkerdişê yew kulturê dewe zî ano.

Çîyo ke Lîce de yeno cuyayene, eslê xo de hîkayeya ke zafê cayanê Tirkiya de yena tekrar kerdene ya. Seba menfeetî, daristanî, awî û warê cuye yenê talankerdiş. Şîrketê madenî, binê nameyê "averşîyayîşî" de xoza çarnenê cayê kapîtalîzmî. La ganî ma vîr ra nêkere ke xoza, pere nîya; heyat bi xo yo. Eke ma xoza nêpawe, ma pêro do vînî bikerê. Çunke cuye, ancax pawitişê erd, awe û darî wazena.

Dr. Ehmed Nafiz Beg, ê tekoşînker û welatperweranê Kurdan ra yew o ke nameyê ey qet vîndî nêbîyo. Bi xususî mîyanê Kurdanê Rojawanê Kurdistanî de. Çunke o, hetê tedawîkerdişê şarê Cizîre ra yew rayberan ra yew bi. O lajê welatperwerê Kurd Yusuf Begê Zazayî bi. Yusuf Beg merdimêko kurdperwer û jîhat bi. Hetê dînî ra zî, alim û bawermend bi. Maden de roniştêne. Maden, mabênê wîlayetanê Amedî û Xarpêtî de ca gêno

Dr. Ehmed Nafiz Beg, serra 1899î de Maden de ameyo dinya. Wendişê xo Maden û Amed de temam kerdo û wendişê tipî zî Îstanbul de temam kerdo. Îstanbul de zî, tewrê karwanê welatperweranê Kurdan bîyo, sey keyeyê Cemîl Paşayî, Dr. Fuad Hacî Îbrahîm Efendî û tayê Bedirxanîyan.

Wexto ke Şêx Seîdê Pîranî dest bi serewedaritişê xo kerd, Dr. Nafizî zî pîya bi babî û merdimanê xo têkoşîn de cayê xo girewt. La peynîye de yenê tepiştiş. Serra 1928î de, Dr. Nafiz sey zafê welatperweranê Kurdan hepisxane ra vejîyeno.

O wext, Dr. Ehmed Nafizî destê birayê xo yê qijkekî Nûredînî (Dr. Nûredîn Zaza) girewt - o wext Nûredîn 11 serre bi - û 1ê Îlona 1930î de derbasê Sûrîye, bajaranê Heleb û Şamî bi. Şam de, mehelaya Arnûsî de yew "dermanxane" akerd. Û hetê karê doxtorîye de serektîya "Cimatê Hetkarîye Seba Belengazanê Kurdan ê Cizîre" kerde.

Peynîya serra 1932î de, bi doxtorê hukmatê Fransî dewa Eyndîwerî de, nizdîyê sinorê Tirkiya û Iraqî. Wexto ke kovara Hawarî 15ê Gulana 1932î de hetê Mîr Celadet Bedirxanî ra Şam de ameye çap û vilakerdiş, Dr. Nafizî "Goşeyê Doxtorîye" (Quncika doktorî) de nuşt.

Destpêkê serranê 1940an de, Dr. Ehmed Nafiz bajarê Qamişloyî de ca bi û uca de klînîkêka xo akerde.

Destpêkê serranê 1950an de, yew cinîya Xirîstîyan (filleh) bi nameyê Madam Îvon reyde zewijîya. Na cinîke ra hîrê tutê înan bîy, yew laj û di kênayî: Laj nameyê ey Cem o, nika bajarê Qahîre de maneno; kênayêke nameyê aye Hulya ya, nika Kanada de manena.

Serranê 1960an de, Dr. Nafiz nêweş kewt. Seba nêweşîya xo, keyeyê xo bar kerd Heleb û uca de klînîkêka xo akerde. Serra 1968î de, seba tedawîya canê xo şi Beyrût, Nêweşxaneyê Amerîka, la çi heyf ke uca de şi heqîya xo ser. Cinîya ey (Madam Îvon), waştişê ey ardî ca, cenazaya ey Beyrût ra arde Heleb û Heleb ra zî arde Qamişlo, mîyanê dost û nasanê ey, Şarê Cizîre.

Şarê Cizîrê, bi pêro mîletanê ke tede cuwîyayêne, Kurd, Ereb, Ermenî û Suryanî, pêşwazîya cenazaya Dr. Nafizî kerd û ey dewa Dugirî de, (ke rojhelatê Qamişloyî ra nêzdîyê 30km dûrî ya), hetê heval û dostanê ey sey Haco Axayî, Abdulrehman Axa Eliyê Ûnisî, Hemze Begê Miksî, Hacî Mûsa Begê Xuwêtlî, Hesenê Hacoyî, Arif Beg Abbasî de defin kerd.

Seke ma vat, Dr. Ehmed Nafiz Beg, doxtoranê Kurdan ê verênan ê Sûrîye ra bi, hem zî wareyê nuştişê bi ziwanê Kurdkî yê Latînkî de yewê verênan bi.

Roca ewroyîne de, yew nêweşxane bajarê Qamişloyî de bi nameyê ey esto. Hem zî, bi desan şarê Cizîrê nameyê ey domananê xo ser o ronawo û hema zî nam û vengê ey mîyanê şarê Cizîrê de vila yo. Sed rehmetî ruhê ey ser o bibarê, cenet ca û warê ey bo.

Nêzdîyê 10 rojî verî, Dêrsim de di helîyê çalî yê ke perrê înan şikîyaye bî û nêeşkayêne bifirê, ameyî tesbîtkerdiş.

Hetê ekîbanê Şubeyê Pawitişê Xozaye û Parkanê Mîlîyan ê Dêrsimî ra, helîyê çalî cayanê xo ra ameyî girewtene. Helîyê çalî, dima ke uca de tedawîya înan bîye, reyna waranê xo yê tebîîyan de ameyî azadkerdiş.

Qezaya Çemişgezegî de zî yew qertalo ke bêhal kewtbi, ame vînayîş. Ekîban, badê 3 rojan ey tedawî kerd, ey zî reyna warê ey o tebîî de azad kerd .

Kitabo ke serra 2006î de Îstanbul de weşanîyayo, 65 rîpelan ra yeno pê. Kitab de, hîkayeyê Huseyînî yê ke ey hepisxane de nuştê, ca gênê. Hîkayeyan de derdê dewijan, karkeran û yew tepişteyî yeno îfadekerdiş.

Huseyîn Karakaş kam o?

Huseyîn Karakaş, qezaya Sêwasî Kangal de, yew dewe de ameyo dinya. Çarês serrîya xo de şîyo Îstanbul. Îstanbul de, hetêk ra sey karker karanê cîyayan de xebitîyayo, hetêk ra zî mîyanê fealîyetanê sendîqayan û xoverdayîşê karkeran de ca girewto.

Dima ke çepgîrîya tirkan ra dûrî kewto, mîyanê tekoşînê şarê xo de cayê xo girewto. No sebeb ra dekewto hepisxane û cezaya îdamî girewta. Huseyîn Karakaş nika zî hepisxane de yo.

Gelo do partîyêka newe awan biko?

Hetê bînî ra yeno îddakerdiş ke Özgür Özel qerar dayo ke partîyêka newe awan biko. Sebebê nê qerarî zî no yo ke Kemal Kılıçdaroğlu bi qerarê mehkem asey Serekê Pêroyî yê CHPyî ame tayînkerdiş û ey da zanayîş ke ê nêeşkenê şêrê kongre.

La yeno vatiş ke Özgür Özel û Serekê verên ê Şaredarîya Girdî ya Însanbulî Ekrem İmamoğlu yo ke nika Hepsxaneyê Silivri de yo partîyêk ronê.

Goreyo ke ame zanayîş Hemserekê HDPyî yo verên Selahattîn Demîrtaş o ke qasê des serrîyo ke hepisxane de yo waştişê Kiliçdaroğluyî red kerdo û vato, ez nêwazena ey dir pêvînayîş bikî.

Bi xabarwesnayîşî ser o ekîbê weşîye û polîsî amey cayê qewimyayîşî.

Tespît bi ke weşîya xo vîndî kerda

Mudaxaleyo verên ê ekîbanê weşîye de ame tespîtkerdiş ke Adil Aslanî weşîya xo vîndî kerda.

Gureyê cigêrayîşî ra dima, tirmê Aslanî seba tespîtkerdişê sebebê mergî û muameleyanê otopsî, wedarîya morgê Nêweşxaneyê Dewlete yê Çêrmûge.

Tehqîqat ame dest pêkerdiş

Derheqê mergê Aslanî yo ke ameyo zanayîş ke keyeyê xo ra cîya weşîya xo remitêne, tehqîqatêko hîra ame dest pêkerdiş. Netîceya mergî ya rast, bi otopsî û tehqîqatî ra dima do aşkere bibo.

Forumê Aştî û Azadîye hetê Enstîtuya kurdî ya Amedî û Şaredarîya Bajarê Girdî yê Amedî ra ame organîzekerdiş,

Amed de siba wesîleyê Roşanê Ziwanê Kurdî ra bi nameyê “Rayîr û metodê ganîkerdişê ziwananê ke binê tehluke de yê” forumêk virazîya.

Na komxebate, hetê Enstîtuyê Kurdkî ya Amedî ra sey hîrê roniştişan amey hedrekerdene.

Roniştişo dîyin de babeta “Dezgehkîkerdişê Kirmanckî” amey munaqeşakerdene û Ehmedê Bira sey qalîkerdox û Nesîb Gultekîn sey moderator ca girewt.

*Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."