Derheqê na babete rojnameger û aktîvîst Enwer Yılmazî keyeyan de qiseykerdişê ziwanî ra heta rewşa unîversîteyan û astengîyanê mekteban ser o bianet kurdî rê qisey kerd.

Ewro rewşa kirmanckî (Zazakî) çi ya? Cayanê ke kirmancî (Zazayî) tede ciwîyenî de, nîsbetê qiseykerdişê mîyanê keyeyî û teberî senî yo?

Kirmanckî-Zazakîya ke goreyê raporanê UNESCOyî mîyanê ziwananê binê tehlûkeyê vînîbîyayîşî de ya, ewro mîyanê krîzêko giran de ya. Mîyanê keyeyî û cuya rojaneyî de qiseykerdişê ziwanê ma bi xususî mîyanê merkezanê bajaran de kêm beno û hema vaje neqilkerdişê neslanê neweyan vinderto. La qezayanê sey Pîranî, Hêni, Licê, Darahênî, Sêwregi û dewanê Çewlîg, Dêrsim û Xarpêtî de kirmanckî hîna zî mîyanê keyeyî û mabênê şarî de ganî ya. Sebebê tewr pîl ê kêmkerdişê qiseykerdişî yê mîyanê bajaran no yo ke dadî û babî tutanê xo dir tirkî qisey kenî. La ma nêeşkenî vaje “no sucê keyeyan o” ziwanê ma ser o bi serran polîtîkayê asîmîlasyonî ameyî ramitiş. Ziwanê ma qedexe bi. Wendegehan de tutê-domananê ma rê tirkî ameye ferzkerdiş. Rojname, radyo, tv û medyaya sosyale de tirkî bîye serdest û ziwanê ma roj bi roj peyser şi, qiseykerdiş kêmîya û ziwanê ma ver bi helîyayîşî şi. Her çiqas n nê serranê peyênan de wendegehan de tay bo zî sey dersa weçinitî heqêk ame destfînayîş zî no tedbîrêko pêt nêbi. Ancî kitabî, kovarî vejîyay bi rayê medyaya sosyale û xebatanê kulturî teşebûsê neweyî virazîyay. Yewna zî sîyasetê ma, dezgeyê sîvîlî na mesela de sist ê. Rewşa nikayîne qet baş nîya. Mi gore eke winî bo 50 serrî badê ayê ke zazakî qisey bikê do humara înan se ra 5 bo.

Seke yeno zanayîş, bajaranê sey Çewlîg û Dêrsimî de beşê edebîyatê kirmanckî estî. Eleqeyo seba nê beşî senî yo, wendekarî seba wendişê nê beşî zaf muraceat kenî yan nê?

Gama ke Unîversîteyanê Artuklu ya Mêrdînî, Çewlîgî û Unîversîteya Munzurî ya Dêrsimî de beşê Ziwan û Edebîyatê Kirmanckî ameyî akerdiş, eleqeyêko zaf pîl ê ciwanan estbi û nê beşî bîbî merkezê cigêrayîşanê akademîkan. La serranê peyênan de hûmarê wendekaranê ke muraceatê nê beşî kenî kêm bîyo. Sebebê tewr pîl ê nê kêmbîyayîşî kêm bîyayîşê heskerdişê ziwanî nîyo, belkî tersa îstîhdam û ekonomî yê. Ciwanî gama ke vînenî dima ke mekteb temam kerdî îmkanê vînayîşê karî û tayînkerdişî kêm a, mecbur manenî ke verê xo bîdê beşanê bînan ê ke garantîya xebityayîşê înan esta.

Heta nika çend wendekarî beşê edebîyatê kirmanckî-zazakî ra mezûn bîyê û ameyî tayînkerdiş, destê şima de derheqê naye de zanayîşî estê?

Heta ewro bi xususî programanê lîsansî û Masterê Bêtezî ra hîna zêde 1.500 wendekaran heqê mamosteyîya kirmanckî-zazakî girewt. La verba nê emegî û hûmarê mezûnan, polîtîkaya tayînkerdişî ya Wezaretê Perwerdeyî zaf pey de menda. Heta nika hûmarê mamosteyanê kirmanckî yê ke bi resmî ameyî tayînkerdiş, pêro pîya mabênê 50 û 100 kesî de menda. Na kontenjana zaf kême bena sebeb ke bi seyan mezûnî bi dîploma bêkar bimanî û nêrê tayînkerdiş.

Seba dersa weçînaye ya kirmanckî de mekteban de nîsbetê muraceatan senî yo? Keyeyî senî nêzdîyê naye benî? Mekteban de mamosteyê kirmanckî bes ê yan nê?

Serra wendişî ya 2025-2026î de, seranserê welatî de 4 hazar û 488 wendekaran dersa kirmanckî-zazakî weçîna û nê warî de bajarê Çewlîgî bi 3 hazar û 21 wendekaran bi cayo tewr pîl. Piştî Çewlîgî ra dima Amed (hezar û 285) û Dêrsim (171). Goreyê serranê verênan hûmare kêmî bîya. Keyeyî bi xususî bi hestîyarî nêzdîyê nê dersî benî û wazenî ke tutê înan ziwanê xo bimusê la caardiş de mekteban de raştê astengîyanê pîlan yenî. Mekteban de mamosteyê kadroyî yê kirmanckî bes nîyê. Seba naye, zaf îdareyê mekteban bi bahaneyanê sey “mamoste çîn o” yan zî “sinife awan nêbîya” muraceatnameyanê keyeyan peygoş kenî û wendekaran mecbur kenî ke verê xo bidê dersanê bînan.

Şima gore semedo ke wa kirmanckî nêhelîyo û aver şêro çi çî bêrê kerdiş?

Ez naye vajî: Ziwanê ma kirmanckî (zazakî) çimanê ma ver de ha mirena; eke ma ewro nêpawe û wayîr nevejîyê, do verê çimanê ma de kulturê ma, vîr û vînayîşê ma û nasnameyê ma vindî bibê. Wa şarê ma, dezgeyê ma û tewr zêde zî sîyasetê ma wayîr vejîyê. Heta ke Kirmanckî nêba wayîrê statuyêko resmî û wendegehan de sere ra heta peynîye bi ziwanê ma perwerde nêro dayîş, tu tedbîrê bînî nêeşkenê nê nê helîyayîşî bidê vindarnayîş. Reyna gere Kirmanckî-zazakî televizyonan, radyo, rojname bibê û medyaya sosyale de hîna zaf ca bigêro û bîbo ziwanê cuya rojaneyî. Zazakî bingehê nasname û kulturê ma yo. Her çî ra ver eke ma heqêk destvist ma wayîrê ci vejîyê. Eke winî nêbo dewlete o heq dana, badê vana “kes wayîr nêvejîyeno” peygoş kena, serdin kena ke wa şar fek heqê xo yê ziwanî ra verado.

Çimeyê nuşteyî: Bîanet Kurdî

RİPEL 40
FEQÎYÊ TEYRAN

AW'A PÎL'I ( 1)

Feqî MİHEMED verê xwu da aw'a pîl'i.

vera birca belek da piro şi
Vera aw'i di bexçe esto namê bexçeyî mîr hesen'o
ververî mîr hesenî rara şi
resa newalî Qesrik'i ûcarî dîyarkewt
êê Feqî gere awa pîl ra vêro şêro kişta bîni!
eşq û heskerdeşî homayî dawo sere
aqil sere di nêmendo,
bi qeydeyî qesîdo şi bi aw'i
aw zî eşti vernîya Feqî,

feqî va awa pîli
ti kotî ra yena û sera şona?
ti kam wextî ra virazîyaya û ameya dinya?
derdê ti çîyo? xayeyî to çîyo?
ina çi xuş xuş û xum xumê to ya
ki ti nêverdona Milet (Şar)rakewo,

nika awi bêveng herekîna feqî MİHEMED dest'i tewbe kerdo vengî ci nêvecîno wexto verên di vengî ci zaf zaf berz bîyo
vanî vengî awa pîli bi heybetî homayî şîni heta ko'yî şengal'i
şar nêeşkayni şew rakewo
Feqî bi qesîdeyo şi bi aw'i.

QESÎDE -1-
Feqî va
Ey aw û Aw!Ey aw û aw!?
ti bi eşq û mûhbet'a
ti pêlo delav do na
nêvindena herekîna

RİPEL 41
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I .

QESÎDE -2-
nêvindena herekîna
Ya aşiqê warî xwu ya
ya aşiqê qelbî ma ya
eşqî kom ra nêvindena

QESÎDE- 3 -
eşqî kom ra yena yena
Heta key di do bêra
mi rî vaci heyronî to bo
kom rî kena na ta'eti

QESÎDE-4-
ti kom rî zikir kena
xuş xuşê to nêvindena
ti şuhbetî meng û serrî
şew û roci nêrakewna

QESÎDE-5-
şew û roco ti bê hewna
seba komî herekîna
çi sebeb ra nêhewîna
şew û roci veyve kena

QESÎDE -6-
Şew û roco veyve kena
çile'yî zimistanî qetil kena
nê ki ti kena zilim nîyo
qey nêtersena REBBÊ îzetî'ra

QESÎDE-7-
şew û roco ti bê hewna
mûhbetî kom ra nêvindena
tarî şewo di qe nêhewîna
ti herekîna vengî to yeno

RİPEL 42
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-8-
vengî to yeno bê lingî
ta'et kena bê qelb û fekî
kef to ra peyda beno
sibhan şahê qudret rî

QESÎDE-9-
ge ge sey şubhetî şitî
qet sey to çînyo sewbî
bi vengî to yar kewna mi vîrî
boya HEBÎBÎ hereknayîşî to ra yena

feqî aw ra perseno Mehqet yew eşqî to esto, yew dostî to esto, Ayra ti zit'a bêedeb'a bê şerm û bê heya ya ya nêy to di cewab bidayni mi zaf zor keno awi.

QESÎDE-10-
to di yew mehbûbek esto
ya dost û metlûbek esto
ya meyl û mensûbek esto
ti ha zit'a bê pirên'a

QESÎDE-11-
ti zit'a bê pirêna
reqesîna nêvindena
kom rî kena kuçek'kîni
gêyrena mehra xurbeti

QESÎDE -12-
gêyrena mehra dinya di
qet nêhewîna nêreheta
ti sey şuhbetî qelbî mina
bi desto kaşkena muhbeti

RİPEL 43
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-13-
zehmet zafa muhbetweşa
la ti nazika tib'et weşa
bê ruha erd di rara şuna
bê deston lingo kotîra yena

QESÎDE-14
bê deston û sere bê çengon û pelo
Nê pêl û kefî fetl û gêyrayîş
Kom rî kena nê xêyrî
na îlleti beyo nêkena

QESÎDE-15-
na îlleti beyo biki
beso na sirri sitar meki
reyk mi rî îzah biki
wa ez heyret bimano

QESÎDE -16-
wa ez bizano na sirri
ti zafra yena ya taynî ra
mehneyî na gurgura to ra
Kom rî kena na ta'eti

QESÎDE-17-
Ya ez bizano mesela
cûz'ek behski eweli
dinya bîya menzîli
dewr û çerxa edetî

QESÎDE-18-
dîdar û dinya to serî
Ti awa REBBÊ Alemî
ti hedîsa ya qidema
ya ti çîyeki nêzona

RİPEL 44
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

ya ti qet çik nîya, ya ti qet ti nîya, ya ti do mi ra vaca
Hela derdê to çîyo? ti çiçaxî ra esta? Ti do sera şêra? xayeyî to çîyo? ti do mi ra vaca?
aw hema newe cewabî feqî dana..

QESÎDE-19-
AW vana
Ez awa REBBÊ zûlcelalîyo
mi sera vîyertî çind aşm û serî
qet kesî mi ra na persi nêpersa
heta resawo na saeti

QESÎDE-20-
heta resawo no wextî
evdî paştey ademî ra
kes çinêbi na alem di
no halî bifikirîyo

QESÎDE-21-
Homayî şarî aqil kerdî
hem arîf û kamîl kerdî
Qelbî yin bi Nûr kerdo
Eslî qiseyo ma sero yeno

Aw'i va Feqî
Feqî va belê
Aw'i va bisilmoneyo feqîr ne ilmî to esto
Ne wextî to esto ti sey delûyo û heywano (heşa)
Bê teftîş no perso mi ra kenî, pî ma ademî ra heta bireso to sewvîsto çar hinzarî pêxemberî bî ewlîyayo, pêxemberî, Nebîyî, welîyî ameyî vîyertî
qet yin têdin'i pîlêrî
ki kesî na persi mi ra nêkerd qey ewro ti persenî?

RİPEL 45
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-22-
ey feqî yo bisilmo û ilmxet
ti mecnûn û sifetheywo
Bê teftîş perso kenî
bê roşn'î meki babeti

QESÎDE-23-
persey feqî ca di bî
ayra Quranî de bî
erşî homayî to sero bo
gelo yeno to vîrî awê

QESÎDE-24-
aw'i cewab da nê şêxî
nê hal'î rî wext çinêbi
hîkmetî HOMAyî PîLî
sûbhan bo nê siltenatî rî

QESÎDE-25-
Sûbhan ma rî wa bêro ser
kamî HOMAYÎ ra girewt xeber
ma çare kerdî ardî teber
naşî bîyî Qudreti verdi

QESÎDE-26-
feqî va
Bêrê bêrê ewro bêrê
cîro û şari hîşeti
yew rar mi rî vecêni
La ewro bermîyî mi yeno

RİPEL 46
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-27-
awi va
ewro mirî zaf bermayî
mergo rî sosinî ameyî
heyfî nê lewonî şekero
hînî nêşimnênî şerbet

QESÎDE-28-
ay lewî la'lêl û şekerî
yinra kêm bî qalî û xeberî
se ax û keserî
heyf 'EYN'Î LAM'î şî hîcret'i

QESÎDE-29
Heyf 'EYN'î LAM'î cira dera bî
Hezn û bermi rêyna to de ya
ez razîyo bi emrî HOMAYÎ
çîyo ko dergahê to ra bêro

QESÎDE-30-
Feqî va
çi keno o mîro keno
xêyr û leco teqdîr keno
qelbun pîro dexênêno
veşayo bi narî firqeti

QESÎDE 31-
veşayo bi piskîneyî adirî
Na fanîyi ma wirdi kerdî
zerî di kul viraşta
ey feleka bê mîrati

RİPEL 47
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-32-
eynî zîyenî ci ra vayerî şonî
roca ki homayî îns û cin dayî
kesî mi ra nêpersa na persi
mîyanî enbîyayî ûmetti

Aw'i va
Feqî roş'i !. Nebî,pêxemberî,Resûlî, ûmetan û Qewmê xwu di wariştî û qe kesî nê personî ki ti persenî mi ra nêpersayî, Roş'i boçê xwu sero Roş'i
ezo to berşawo keyî wayê xal'î to,
qey feqî Roşenoo minet yewbînon nêoncenî,

QESÎDE-33-
Feqî va
ay Nebî bî ez Feqî yo
ay aqil bî ez serserî yo
ez muhtacî persay to yo
beso mi rî biki nê şîreto

QESÎDE-34-
awa pîl'i xûş xûş meki
HOMAY rî zikir biki har mebi
ehlî homayî eciz meki
beso mi rî meki na ezîyeti

aw'i va
ti inî ewareyî biewnî, ez vano nêvano aqil nêgîno
de ti vinderi.

QESÎDE-35-
awa pîl'i mişewre kerd
pêla verêni vernîya Feqî girewti
dormerêy Feqî gêyrayî
ki bi Feqî biko zilmî

RİPEL 48
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-36
wexto Feqî xo tadonu
Pêla verêni dana paştî'ro
Feqî gîna erzena lehsero mîyan
ki wa bimro bi nê hesreti

QESÎDE-37-
aw Feqî cara hewana û eşt
şal û egal hewanayî
serqot û warway verda
verê yî daya hişyeti

QESÎDE-38-
wexto aw'a pîl'i wina kena
Feqî serqot û warway verda
pêla verêni yî teht kena
verî yî dawo xurbeti

QESÎDE-39-
aw'i vana
Feqî yo reben wey muste'îd
se sey to xazî û şehîdî
mi nê newalo'n di qetil kerdî
kerdî werdişî teyro

aw'i vanda Feqî dana,vana Feqiyo fêqîro rebeno muste'îdo se kesî sey to xazî û şehîdî, herbî kafiro'di şehîd bîyî mi ayî xwu mîyandi xeneqnayî û mi kerdî qismetî teyro,Mi mîyanî di maso û teyro ayî werdî,
narê ti ewro ameyî forsî xwu mi ra kenî,
Qariş îş mi mebi.

RİPEL 49
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

sereyî Feqî dekena binî awi û vecena
aw dekewta goş,çimo,zincî, Feqî keno ki fetesîyo,
Feqî hawar keno HOMAYÎ rî îmdat keno teyro rî
teyrî zî têdi ha Qîl û daro serî goştarîya aw û Feqî kenî paweyî Feqî yî hela hawar wazeno ya nêy,

QESÎDE-40-
Feqî keno hawar
Teyr û telûrî rî
teyrikî bermenî koyan sero
teyrî vanda maso danî
şêrê Feqî zîyareti

teyrî vanda maso danî vanî şêrê ziyareti feqî tewaf bikê, La eger şima vacî ma feqî biwerî
şima fekî xwu pa nî ma do toximê şima biqednî,

QESÎDE-41-
bejna feqî mexerepnê
goşt û kateyo yewbînan ra dera mekê
bê dewr û bê yasîn mekê
wa şar ci ra veyno menfîeti

aw çend vanda maso dana, de şêrê biwerê
wa mi şimarî riziq ardo linganî şima ver de biwerêni
maseyî newterenî têkilbî, vanî wilahî eleqa ma pa çinya,aw zî veynena ki teyrî çi vanî maso ra,

QESÎDE-42-
aw vana Feqî kotîra wo
Ya miksî yo ya vîya yo
Mihaciro cori ra ameyo
maseno şêrê zîyafeti

RİPEL 50
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

aw maso ra vana; goş medêni Feqî ez zano kotî ra yo, bê wayîro verdayewo cenîya yî zî vîya ya,
gedeyî yî zî çinî ki yî dima bêrî, mihaciro welatî corî ra ameyo,mi zîyafet ronawo de biwerêni..

QESÎDE-43-
wexto feqî hal xwurî fikirîno
halî xwurî bermeno vano
Ya REBBÎ to ma şa kerdî
to ra wazeno quweti

QESÎDE-44-
HOMAY ca di hîmmet kerdo
awa pîl'i wesar kerdi
Feqî aw ra vîyarnayo
goş bidên nê hîkmeti

Feqî yew linga xwu eşti na kişti yew eşti kişta bîni
va awê de narê bê mi rî ti bêmineta.

QESÎDE-45-
gomê feqî qom dayni
pêla verêni dayni mone
aw'i se şikir û se ehdî kerdî
va wa ez bixelesîyo na ezîyeti ra

aw'i va inarêy ez kewto ezîyeti,hinî nêverdonu
ki ez vêro zî, aw yena Feqî qelebîna vindena beno kendal vernîya aw'i di, aw çind yena vindena aw resayî erşê HOMAYÎ.

QESÎDE-46-
awa pîl'i xo şidênena
pêl bi pêl xo haydona
pêro têdi hicûm kena
pêl yenî çokan di vindenî

RİPEL 51
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-47-
Feqî temaşeyî awi keno
yew ling na kişti yew a kişti
Feqî va awê bê bê ti qabil'a
eşîrey xo bigî bê.

Feqî va awê narê ti bê eger ti camêra û ververrî mina
ez û ti ma do bi eşîrkoney şêrî yewbîno.

QESÎDE-48-
rik'ê Feqî zaffa aw rî kerd rik'i
Pêla verêni kerra kerdi
va ti ververra mina
Bê ma bikî lec û pêrdayîş.

inarêy aw vinderti kerra bî nêeşkena vêra
aw hêrso ver teqena, yena dana piro la çokan di manena, vanda pêla peyen dana vana dora to ya hikmê mi qedîya qe ti nêeşkena çik bika?

QESÎDE-49-
pêla verêni aya peyeni ra vana
esker kom ki û bê
feqî bigî û şo
berzi xurbeto wa şêro.

QESÎDE-50-
pêla peynî vatê wey ay!
no Feqe ê yarî nîyo
Qey no kelha mîrê ma yo
ma talo bikî na saeti.

RİPEL 52
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

va birca belek zî bibîni, mîrê Botan zî bibîni,
Ma do yew sanîye di bieştêni, de narê kelha mîrî zî ra hîna zexmêro, hikmî ma ra veteyo,ma nêeşkenî.

QESÎDE-51-
kelha mîrî vêşêrîyo
hinzarî hostayo ra zonayîno
se sûkre'yî vêşêrî sûkre dayî
rar ma rî nêmendo.

hukmî pêlo betal bîyo, awa nerm zî xo cerebna
la Nêeşkayni, pêlo awa nerm ra va, ti mi rî binî linganî yî biaşoni linganî ci hewafîni ezo bêro
pirodu yî berzo teber,

QESÎDE-52-
Mi xapênenî mi xapênenî
Feqî tayn eware bikê
binî lingan aşonê
heta berzo nê nêmcet'î.

wexto ti wina bika ezo yî berzo erd.

QESÎDE-53-
Feqî va:
macera megêyri awê
sey asin'î şidnayewo
ti wextî giroyî to nîyo
paştay mi di şahê QUDRETİ,

QESÎDE-54-
awa pîl'i vêr nêgîna meqlûb bena
şî resayî Qîlo sero
teyrî daro sera firenî
danî wesfê REBBÊ îzetî

RİPEL 53
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

aw leweyî ko'yî botan kewti halênî Teyran resayî
teyrî halên xwu sera firayî, Feqî hema zî ha persa xwu dimawo.

QESÎDE-55-
Feqî va
awa pîl'i beso meki hime him
tayn roşi aso bibi
hewn'ra warzi hinî
de bê roşi boya xo bidi.

wexto Feqî wina vano, aw vindena û halî xwurî bermena qe nêeşkena vêra,
narê aw'i gere'yî feqî HOMAYÎ di kena,

QESÎDE-56-
aw roşena bermena
(REBBÊ Alemi vanda aw dano)
vano ti qey bermena?
(aw vana ya REBBÎ)
nê zalim wina keno maseyî kewtî sekrat'i.

HOMAYÎ Alemi aw ra vano: qey ti bermena?
aw vana ma ti nêveynenî nê zalim sekeno bi mi ?
no zilmo ki bi mi keno, ti veynenî maseyî bexdad'di
bêjî mendî û kewtî helak,
gere'yî Feqî HOMAYÎ di kena,

QESÎDE-57-
(Ya REBBÎ)
no zalimo feqî nîyo
zilm bi xwu yo
hikmê to rî manî bîyo
giroyî ûmetti rara nêşonu.

RİPEL 54
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

aw vana ya REBBÎ ti veynenî no zalim'o,
ne feqî yo ne alimo,qesasî hikmî TO yo,
hayeyî yî to çînîya heşa,
û hikmê to rî manî bîyo,ez bi hikmê to şonu yeno
nika no nêverdano ki ez şêro, hikmê to rî manî beno,
ki ez nêşoru giroyî ûmetti nêbeno,wa qerejdax di
mi erzenî birincî ser.

QESÎDE-58-
REBBÊ Alemi mizgîn dano
seba aw'i cewab dano
mi destûra Feqî daya
ci rî biki Rîayeti.

QESÎDE-59-
loma Feqî tim zerveşayewo
tersêy HOMAY rî çim hî'yo
weş mamûro zaf zikrîno
belkî bîyo to rehmi.

HOMAYÎ Alemi va awê mi îznî Feqî dawo
o çi vaco ti rîayet biki ci rî, sebebê ê zî no yo
Feqî tersêy mi ra tim zerveşayewo
dirbetino û daîm mi rî zikir keno,
ci rî lavay biki belkî to rî rehm biko,ti îznî yî di bi,
o sebikero esil o yo..

QESÎDE-60-
hema newe aw vana Feqî yo delal
bi gor to ko, ti rûstemî Zal'î,
to ez ker o Lal verdawo,
to ra lavay keno mi rî rehm biki.

RİPEL 55
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

hema newe aw yewaşêk Qalî kena û vana,
Feqî yo delal û baş ! ez bi gor Merdon to ko
se rûstemî Zal'î qerbon to bî,
mi nêzonayni ki ti end camêrdî,ti end pehlewonî,
ti end ewlîyayî pîlî, narê ez lavay keno ki ti îznî mi bidî ez ravêro şêro,wa mi rî tobe bo HOMAY verdi
û to verdi,ez hinî nêverdono ki veng mi ra vecîyo,
ti vanî ne lingî to estî, ne destî to estî,no veng kotîra yeno, HOMAY verdi wa mi rî tobe bo
wa to desti mi rî tobe bo ez nêverdano ki veng mi ra vecîyo, Feqî ez TİKA(rîca) keno mi veradî ez ravêro,
Feqî vano neeey çîyo ki ti vana çinîyo,

QESÎDE-61-
Feqî vano awê omid meki
lûtiko merzi sîyaset meki
tepa agêri karî xwu biki
rêyna şo gere .

Feqî va:
ti nêeşkena aqilî mi bixapêna mi rî sîyaset me ki
şo agêri şo û bê
rêyna şo gereyî mi HOMAYÎ di biki,
vac Feqî nîyo, vac alim nîyo,vac zalim'o,
ti sevana bêmineta, şo gereyî mi HOMAYÎ di biki.

QESÎDE-62-
gere biki tomet biki
Se cîld kitabo zaf biki
tim û tim bêbextî biki
rêyna şo gere.

Feqî va
awê şo gereyî mi homayî EZZE WE CEL rî biki
vaci Feqî nîyo, vac zalim'o, çina to destra yena teqsîr meki,ma mîyandi bext û bêbextî çînîya.

RİPEL 56
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

QESÎDE-63-
badî agêri mi eciz meki
şo vanda awê newalo û eynîyo bidi
Şo çem û ro'yo bixerepni
hema bê ma bikî wuqueti.

Feqî va: awê bê mi eciz meki
biqîri çem'o û eynîyo ser, şo zozonu keyeyî vewri bixerepni,ti heya eşkena xwu zaf biki
û bê ma dewam bikerî.

QESÎDE-64-
aw'i va, Feqîyo Delal ez aşiq'o
La ez sebikero ewro felek mi sera gêyraya
memûrê Emrî XALİQÎ
Ax û fîxanê muhmetê.

aw'i vana: Feqîyo Delal ez aşiqî Cemalî HOMAYÎ YO
la ez sebikero ewro felek mi sera gêyraya,
roca ki dinya virazîyaya heta ewro mi bi kesî ra
qisêy nêkerdo, La kêfî mi zaf to rî ame
mi va yew Feqîyo hema ezo tede di çekûyî qisêy biko de o do bivêro,ez zî binî emrî HOMAYÎ DE yo,
a nalîn û vengî min'o ki yeno têdi muhbetî XALİQÎ ra wo, de ti mi rî musade biki ez rarê xwu ra şêro
erd û hêgayî bexçe û fêkî Dar û heywanî zuwa mendî paweyî mi nî, Feqî vano nêêy ki destûrî to bido
tim ti do şêra û biba lehserî, ti do bajar û sûk'an bixerepna,gere yewaşêk sêy resne'î linganî mi mîyanî ra bivêra yewaş yewaş şêra,
heta aw yena wirdî wirdî mîyanî faqonî Feqî ra vêrena,yî desti tobe kena û vana ezo nêverdo veng mi ra vecîyo û bêveng vêrena, nika bêveng vêrena heme ca di.

RİPEL 57
FEQÎYÊ TEYRAN AW'A PÎL'I.

Feqî vernîya xwu tadano zozonu
wexto reseno zozonu dormereyî werezûz'î û eşîretan di çend dewî gawiro bîyî,
cenîya tûma pêhesîna ki Feqî MİHEMED amewo, cenî û gedeyî Tüma'yî
warişt şî Feqî MİHEMED'î het
va Feqî tûma senîno başo halî yî senîn bi?
Feqî va wilahî kirîvê şarî tûma kişt !
va qey sebi derdî ci qebehetî ci
çi bi ki şarî yo kişt?
Feqî va tûma xayîn bi bi embazanî xwu ra xayîntêy kerd û şar warişt yo kişt, ê wexto ki tûma kişîya ez yî verkewto, kesî ci uca di çinê bi,ne qewm û ne dayza'yî ez warişto ci rî wayîr vecîyawo,
mi va lazimo ma gunî'ya ci bigî mi tayn zerd'î herinda gunî ya ci girewtî mi ardî şimarî ,bigî seba gedan'î xwu xerc biki, cenîya tûma zerd'onî xwu gêna
û bi gedan'î xwu ra warzena şona..

Dimayê nê vengdayîşî programê Festîvala Kultur û Xoza zî zelal bi û roje bi roje programî wina yo:

Program 29ê temmuza 2026î çarşeme qezaya Dêrsimî Qişle de dest keno ci û şanê 1ê tebaxe de qedêno.

Verba valent, scripta manent!

Veng fir dano, nuşte maneno!

Vate, qese beno vîndî çike pereno ra, pervaz keno sono, faqat nuşte maneno!

Axirî kitabê Hawar Tornecengî kewt ra mi dest. Xizir ci ra rajî bo, ci rê olvoz bo. Ses hazar û ponc sey û vîşt 6520) qese û vateyî gurete binê qeydî! Nê endî vîndî nêbene. Nê hetê ra delîlê rindekîye, zerîfîye, tenikîye, şîrenîye û dewlemendîya zonê ma yê, het o bîn ra kî seveta edebîyat o newe bene bingeyodê qeyîm û miqerem. Ê yê ke wazene şîkîne ju qese û vate ra çewres meselû bîyare hure, nuşte û sanik, mesel û hekatûnê xo bineqesne, bixemelne, bikere rindek, şîren û hemgen.

Sarê ma derdê xo, lawikî, kilamî, şiwarî, sanik û meseleyê xo jubînî rê, dar û berî rê, tayr û turî rê qeseyî kerde. Honde ke sarê ma welatê xo de, dewûnê xo de, wertê qomê xo de, cîran û dewizûnê xo de, nas û dostê xo de bîyo nîya devam kerdo. Azê usto ra, azê nîşto ro, az eve az, qor eve qor zon û kulturê ma je mîrazî, je nîyaz, loqmê û qurvanî jubînî ra kerdo vila hata na roze ardo.

Faqat miletê ma dewûnê xo ra, hardê xo ra vejîya. Se ke saîrî vato “Hard ra vişîya her çî merdû ra qeyîr. Şî!”. Ewru zonê ma endî tenge der o. Na tenge roz eve roz bena girane, bena pîle. Na tenge je ju sewe ma ser o bena tarî û zilomote. Her ke bena tarî, her ke bena girane omid û heyecanê ma honde kena zar, honde xof kena zerîya ma, honde sarê ma de sik/şuphe pêda kena

Ama na zilomote de haqe sikir taye çîye pozîtîfî kî est ê. Zonê ma zof ejat onceno ama sayîya kar, gûre û emegê tayîne de hona ro û can tede ro! Taye aşiq ê sadiqî hona îqrarê xo ra pervaz nêkene, jîyar û jîyarge û derge ca nêverdane. Ê eve emegê xo na zilomote de je ju çila, je asma pirponcese, je asterê serê sodirî bereqîne sewle dane, nêverdane ke sedaya miletê ma bipero şero, vîndî bo! Nê aşiqê sadiq, derd û qeyretkeşû ra ju kî Hawar Tornecengî yo. 1984î ra no het zon, kultur û îtîqatê Dersîmî ser gureyono û nusneno.

Vane “korî ra vato mirodê to çik o, vato di tîrakî*!”. Miletê ma ke qiymet bizono Hawar Tornecengî kitabê xo de 6520 tîrakî ci rê kerde are, nusne, mane areze kerdo, kerde eskera!

Faqat het o bîn ra kî ê yê ke çimûnê xo nêkene ra, raştîye û roştîye qewil nêkene, nêwazene înû rê kî vane “korî rê çi çila, herî rê çi wenca, kerrî rê çi dawil û zurna!”.

Hawar Tornecengî hawarê zonê ma rê resto, Xizir kî hawir û hayîrê eyî bo, motazê hawarî mekero.

Kitab de qese û vateyî eve usilê alfabetîk nîzne, rind organîze kerde. Zerîya îsonî wazena ke maneyê nê qesû eve Kirmanckî areze bikerdene. Hetê gramer û alfabeyî ra kî taye çî tenena ke areze bibîyene hondena rind bîyene. Faqat, nê meseleyî talî yê, esas nêvurnene: xas baxçe de gule eve gule sencnene, gule cene, gule dane! Hawar Tornecengî guladê xase ma rê kerda haletî, dest û payê xo wes be. Gunê no kitab çeyê her Kirmancî/e de, bercenê her Kirmancî/e de cayê xo bijero.

*Tîrake: çim, gîlîya çimî (goz bebegi).

Hakimîya Cezayî ya Sulhî ya heştine ya Îstanbulî; seba îdarekerdişê mûlkanê nêgêrayoxan yê komeleyî, wesayîtan, paranê hesabanê banka û mal û milkanê bînan, qerar da ke Avukat Rıdvan Can, Avukat Mustafa Göktuğ Kaya û Prof. Dr. Ahmet Kasım Han sey qeyûm bêrî tayînkerdiş.

Qerar de ame dîya zanayîş ke awankerê komeleyî Haluk Levent û tayê azayê heyetê rayberdiş û sehnayîşî tewqîfkerde yê, derheqê tayê bînan de tedbîrê kontrolê adlîyî yenê bicaardene, serê hesaban û mal û mûlkanê komeleyî de tedbîr esto û proseyê feshkerdişî zî ameyo destpêkerdiş.

Orbano ke Fransa, Almanya, Îtalya û Belçîka de kay kerdbi, sey santrfor wazîfe keno.

Gift Orbano ke hîna 24 serre yo Norveç, Belçîka, Fransa, Almanya û Îtalya de kay kerdbi; bi tecrûbe û wesfanê xo yê goleştişî, mîyanê nameyanê ke pawîyêno feyde bidê Amedsporî de ca gêno.

Babeta kitabî heman wextî de tezê masterî yê Bozkurtî yo.

Daşinasnayîşê kitabî wina yo:

"Na xebate de beşê yewinî de heyatê Deniz Gunduzî, edebîyat û eseranê ey ser o ameyo vindertiş. Bi nê beşî ya ma waşt ke hîşê wendoxan de derheqê cu û hunerê edebîyê ey ser o yew fikrê înan bibo. Beşê ke sernuşteyê awanî û temayan a ca genê nê beşan de nasnameyê romanan, hoka ewnîyayîşî û vatoxê ci, mûnitişê hedîseyan, wextê romanan, mekanê dorûverkî û hîsîyan (sensorial), kadroyê karakteran heme hetan ra yenê analîz kerdiş.

Gunduz, karakteranê romananê xo hem tarîxê realî ra hem zî dinyaya mûnitî ra weçîneno. Karakterê ke hedîseyanê eseranê ey de ca genê heme hetan ra wendoxan rê pêşkêş benê. Nuştox, cuya yew leşkerî, ê yew dewijî, yew fezayijî, yew çekdarî ûsb bi yew şekilê başî awanîya eseranê xo de goreyê averşîyayîşê hedîseyanê xo rêz keno. Reyna nê eseran de nuştox ciwîyayîş û tecrubeyanê xo ra zaf çî dekeno mîyanê romananê xo. Nê ciwîyayîş û tecrubeyanê xo zî bi qaydeyanê edebîyatî ya eseranê xo de şuxulneno."

Goreyê eşkerakerdişê parlementerê CHPî yê dewrê vist û dîyine (22) yê Ankara Mehmet Tomanbayî, 265 wekîlê dewrê verênî, CHP ra îstîfa kerd û da zanayîş ke ê tewrê Partîya YENİ bîyê:

Yew qiseyî est a vana ke zêdaneyê her çîyî yan zî hedê her çî ra zêdeyêr girewtiş jehr o. No çi beno wa bibo eynî yo. Mesela derman yew wesîleyê şîfa yo, nêweşan weş keno labelê zêde girewtiş de beno jehr û merdimî kişeno. Ganî merdim goreyê vate û qiseyanê dermannasan yan zî doktoran dermanê xo bipeym bigêro. Bipeym bigêro ke wa derman ey ser o têsîr bikero û ey asan û weş bikero. Dermanê her nêweşîye zî eynî nîyo. Ganî merdim seba her nêweşîye şêro verê doktorê a nêweşîye û a nêweşîye gore xo rê derman bigêro. Nêweşîye têna fîzîkî nîyê nêweşîyê ruhî zî est ê. Mesela çimê yew merdimî bidejî ganî no merdim şêro verê doktorê çiman çunke dermanê nêweşîya çimanî encax doktorê çiman bizano. Goşê yew merdimî bidejî ganî o merdim şêro verê doktorê goşan. Yan zî ruhê yew merdimî bidejo ganî o merdim şêro verê doktorê ruhan ney ney ne dejê ey kêm beno ne zî weş beno heta dejê ey zêdîyeno, nêweşîya ey giran bena û ruhê ey teng beno.

Zêde girewtişê her çî yanî hedê xo ra zêde girewtişê her çî zirar o, jehr o. Esil merdim eşkeno vajo ke gure û rewşa bêpeym sey jehrî ya. Însan na cumle tayê wextan de hîna weş fehm keno çunke tayê wextî est ê ke heme teorî û nuşteyî verê pratîk de veng manenê. Mesela ez na cumle ser o vîst heb kîtaban zî biwanî heta ke ez yew serebuta ganî bi çimanê xo nêvînî ez weş fehm nêkena çunke timûtim sey yew sehrî hewa de manena. Ez eşkena tîya de vajî ke sênî ke yew doktor çend serrî ders vîneno û heme çî museno reyna zî wexto ke yew nêweşo giran û acîl yeno verê ey dest û lingê ey pêro lefîyenê, nêeşkeno midaxele bikero, merdimo ke teorî bizano û pratîk nêvîno kelecanî gêno û sey ê doktorî wina maneno. Na cumleya "Zêde girewtişê her çî yanî hedê xo ra zêde girewtişê her çî zirar o, jehr o." Zafê kesan de sey teorîyî est a yanî herkes zano la herkesî bi çimanî nêdîyo.

Ez hema yew gedeyêko qijek bîya ke bizek û verekê ma estbî. Tayê verek û bizekî newe dadîya xo ra bîyêne ke zaf rindek û şîrînî bîyêne. Ma qijan zî înan ra vêşî heskerdêne û ê kerdêne verara xo înan de kaykerdêne, maç kerdêne. Labelê verê nê halî de dadî û babîyê mi ma ra vatêne ke bizekî yan zî verekî zaf medekerêne verara xo, bizek yan zî verekî xekesîyenî, xerfetîyenî. Ma qet goş nêdayne nê qisêyan la çi heyf ke yew deme dima ma ewnîyayne ke embazê enê bizêk û verekan qam daya, pîlî bîyî la enê bizêk û verekê ke ma înan ra vêşî heskerdêne û ê kerdêne verara xo qet pîlî nêbîyê, ekesîyayî. Yanî heskerdişo ke hedê xo ra zêdeyêrbi û nezanîya ma ra, bêpeymbi serê ê heywanan de, têsîrê qet rindî nêverdayî. Axir de heywanî hem qijek hem zî zingurî bîyêne. Merdim eşkeno serê na serebute ra vajo ke esil heskerdişo zêde ney heskerdişo bêpeym ê heywanî kiştî. Heskerdişo ke zaf çîyan rê beno berê xelasî ê heywanan rê bi berê nêweşîye û gird nêbîyî. Heta heskerdişê ma roj bi roj ê heywanî apey verda û yew girdbîyayîşo bisihet ra mehrum mendê ke heta xekesîyayê, xerfetîyayî, perîşan bîye. Yanî ma dermano ke herkesî weş keno zêde da înan û o derman înan rê bi jehr.

Ma na mînak ra vînenê ke sey heskerdiş yew werd, sey heskerdiş yew awe zî mîyanê çolan de wexto ke zêde yan zî kêm bidêyo yew gule a gule weş gird nêbena û heta mîyanê awe de helisîyena yan zî bêawe ra mirena. Însan zî wina yo û sey gule wexto ke ti hewceyê ci bêpeym bidê ci o zî verbi na hewceyî de bisihetî gird nêbeno. Ganî ma heskerdişê xo zî derûdorê xo rê bipeym, biusul vila biker. Ney ney însanî heskerdişê ma ra paşt gênê û qet hereketanê weşan nêkenê bi ma û bi komele. Heskerdiş yew derman o. Wexto ke însanî nê dermanî taye bigêrî weş nêbenê zêde bigêrê o derman beno sey yew jehrî û damaranê înan de gêreno. Peynî de bi o dermano ke beno jehr, mirenê.

21.04.2024

Serokê Komelemeyê Şêx Seîdî Kasim Fıratî va: "Hasan Basri Fırat serra 2016î de Şaredarê Xinisî bi, cayê ey rê qeyyûm ame tayînkerdene. Ey rê 12 serrî cezaya zîndanî ameye dayene û mecbur mend ke şîyo teberê welatî."

Kasim Fıratî îzah kerd ke seba ardişê cenaze prosedurê qanûnî dewam kenê. Ame zanayîş ke Fıratî verê mergê xo pawitêne ke Meclîs de qanûno newe vejîyo û ageyro welatê xo.

Walîtîyê Êlihî derheqê hedîse de eşkerayîyêka nuştekî vila kerd û dîyar kerd ke hêriş de 3 kesan cuya xo vînîd kerda û 2 kesî zî birîndar bîyî. Walîtîyî da zanayene ke hêriş sey dewamkerdişê dewaya gonî hedîseya ke 16ê gulane de qewimîyaye, ameyo kerdiş. Walîtîyê ard vîr ke hedîseya 16ê gulane de zî kesêk amebi kiştene û kiştoxî amebî destbendkerdiş.

Derheqê hedîseya kiştişê heme hîrê welatîyan de cipersayîş ame destpêkerdiş û seba tespîtkerdiş û destbendkerdişê hêrişkaran xebate ameye destpêkerdiş.

Kitabê şîîran o newe yê Pinare Yildize bi nameyê ''Vateyê Zimistanî'' Weşanxaneyê Avesta ra vejîya.

No kitab kitabê şîîran o diyîn ê Pinare Yildiz o. Kitabê aye yê şîîran o bîn ''Vena'' û kitabê ci yê hîkayeyan ''Hîkayeyê Hewn û Hişyarî'' zî Avesta ra vejîyabî.

Kitabî ra yew şîîre
mi çimê xo dîgnayê a tarîtî mîyan de
ez wazena vîndî biba
no sûretê mi wa ne şewqê aşme de
ne versîya awe de
ne zî şibakan ser o biaso
ne zî helmê tarîtî de lêl biko
wa vîndî bibo şoro na tarîtîya pîroze mîyan de
wa heme vîrraşîyayîşî tarî bê êdî
wa vîr ra şoro sûretê mi zî na deşta tarîye ser o
sey heme vîrraşîyayîşanê tarîyan
neqiş meke sûretê mi nê camî ser o
ey neqaşe!
wa vîndî bibo şoro
menuse ê qisayanê tarîtî û ebedîyetî
ey xetate!
wa ê zî vîndî bibê û şorê na şewa tarîye de…
vateyê zimistanî
pinar yildiz
ISBN: 978-625-8383-71-3
19.5x13, 136 ripel

Şima eşkenî nê lînkî ser ra kitabî bierînê

Vanê ke şaristanêkî de merdimêko feqîr bi emr û famdar est bi, nameyê ci Dewrêş bi. Gama ke nê merdimê feqîr/belengazî qise kerdêne merdim vatiş û qiseyanê ey ra mird nêbîyêne, zaf jîr û ziwanweş bi.

Beg/Paşayê ê şaristanî zî nam û vengê nê merdimî eşnawit bi. Paşa qasîdêk xwu şirawit ey het û qasîd ey rê vato, emşo ti mêmanê Paşayî yî.

Merdimo feqîr şamî ra dima şi keyeyê Paşayî silam da înan û yew ca de ronişt. Paşayê xêrameyîş pê kerd û ey ra waşt ke seba dîwanî qise bikero. Ey zî dest bi qisekerdişî kerd û qala serebûtê verê kerd. Paşayî qise û galegalê ey ra zaf hes kerd û peynî de destê xwu berd tûnikê xwu û çîyo ke Homayî kerdo qismet kerdo destê Feqîrî û dima zî vat, hertim bê dîwan ma de ma rê qise bikerê, eke nesîbê to çî yo ez do her şan bidî to.

Merdimê ma yê feqîr karêko xwu yê daîm dîyo û roc bi roc serûberê ci ameyo vurnayene û halê ci zî hol bîyo. Embiryanêko Dewrêşî yê zaf feqîr est o, hetê madî de halê ci sey halê Dewrêşî yê verê cû bi, yanê zaf xirab bi.

Ena ray embiryanê Dewrêşî ey ra vano, erê ti nêvanî ti sekenî ke halê to wina baş bi, verî nika ti mi rê xirabêr bî. Dewrêş zî ehlê Homayî yo û merdimêko bawermend o nêeşkeno ey ra zûr bikero, vano, Hal û meseleya mi û yê Paşayî wina yo, yanê Dewrêşî tira raşt vato.

Embiryan Dewrêşî rê vato: "Embiryan şerîatê Homay gore nêbeno ke merdim mird bo û embiryanê ci zî vêşan bê, nafa çîyê ke Paşa dano wa du roc to rê bo roca hîrêyîn zî mi rê bo, seba ke ez bieşka îdara xwu bikera."

Zerrîya Dewrêşî bi halê ey veyşaye, seba aye vato temam. Aye ra dima embiryanê ey şino ver o berê Paşayî de vindereno û wexto ke Dewrêş aye ber o vejîyeno teber do wina vano, Homay da Paşayî, Paşayî da to, ti zî bida mi. Dewrêş zî a şewê hênî Homay se kerdo qismet dano ey.

Roce û dem vîyarto, tomakarî keweno mezgê embiryanî, zerreyê xwu de vat: Ma Dewrêş Paşayî ra vano se, çîyê ke o vano ez zî zanena. Ez do çîyêk wina bikera ke Paşa Dewrêşî def bikero û ez do dekewa herinda ey de û xelatê ke Paşa dano do her şew mi rê bo, ma do seba çi hîrê şewan rayekê bo.

Nafa rocek dima şino hetê Paşayî û vato, Paşayo erjaye eno se yo ti ewqas bi Dewrêşî hes kenî, bi zerrîya Dewrêşî nîyo ke her şew yeno dîwana to de qise keno û vano ke : "Ez nêzana do senî xwu nê belayê ra bixelasna/xilas bikera, fekê Paşayî ra zaf boye yena heta ke şew qedîyeno boye mi birîyeno/cibîyeno." Paşayê mi eke ti yeqîn zî nêkerî emşo gama ke amey dîwanê biwenî lew û fekê ey do girêdayene/bestene bibîyêne. Mêrde dima agêyreno keyeyê xwu û cînîya xwu ra vato, ewro mêmanê ma est o ma rê werdişêke bisîr/mirdsîr viraze, wa tede sîr zaf bibo. Mêrde dima şi hetê embiryanê xwu (Dewrêş) û vato emşo ti mêmanê ma yê. Bi şan û wextê werdişê ame û dest bi de werdişê şamîyê kerdê.

Dewrêş vat : Embiryan to ewro nê werdişê bi sîr da mi, boye sîrê mi rê yeno, ena ray ez do bi nê boye emşo senî şira dîwana Paşayî û ey ra qise bikera .

Embiryanê ey vat: Çîyêk nêbeno camêrd, bi kefîya/çiteya xwu fekê xwu girê bide / bi bestene/ bi pişto.

Gama Dewrêş şino dîwana Paşayî lew û fekê ey girêdayene yo. Paşayî gama ke Dewrêş wina dî, vatişê mêrdeyî vizêr qebûl kerd û vat, rast o nê merdim mi rê hes nêkeno û nêwazeno mi rey de ronîşo. Dewrêş ronîşt û biney verê xwu Paşayî ra tada. Paşayî vat Dewrêş çirê fekê to yê pîştene yo? Ey vato çîyêk nêbeno paşayê min o erjaye didanê mi dejeno û mi biney serdî zî girewta, coka mi zî fekê xwu pîşta seba ke nêweşîya mi nêreseno şima. Paşayî bi vatişa ey yeqîn nêkerd û vato do seba dîwanê qise bikero, Dewrêş zî dest bi de serebût û meseleyan kerd heta pêynîya şewê. Dima Paşayî seba serekê postewnan kaxitêk nuşt, tede vat : Gama ke wayîrê nê kaxitê reseya hetê to, bê pers û verpers bierzo hepsê de . Paşayî kaxit pîşto û da Dewrêşî û tira vato şiro kaxizê bidê serekê postewnan. Dewrêş kaxit girewt û ver bi berê teber şi, emşo şewa ke rizqê embiryanê ey yî yo. Gama ke vejîya dîyo embiryanê ci ûca vindertîyo. Ena ray vato : Homay dayo Paşayî, paşayî zî dayo to û to zî bido mi.

Dewrêş vato : Embiryan bi Homay, Paşayî emşo kaxitêk da mi û vato biber bidî serekê postewnan, ena ray tede se est o ez nêzana, to û nesîbê xwu. Embiryanê Dewrêş kaxit girewte û roca binî şi hetê serekê postewnan. Sereke postewnan gama ke kaxit akerd û wend hema bi goşê ey girewte û eşt zindanê.

Şewa binê Dewrêş ancî şi dîwana Paşayî la ena ray fekê ci pişto nêbîyo yanê sey verê bîyo û dima dest bi sohbet kerd. Paşa ecêb mendo û vato Dewrêş eno kaxita vizêr to se kerd ? Dewrêş meseleya xwu û yê embiryanê xwu Paşayî ra vat û vato hal û meseleya mi û embryanê mi wina yo. Ena ray vizêr dora ey bi û mi zî kaxitê da embiryanê xwu, êdî o û nesîbê xwu.

Paşayî fam kerd ke merdimê vizêr amey û vato Dewrêş nêwazeno bêro dîwana to û het to de ronîşo embiryanê ey bi.

Paşayî vato: Baş o vizêr serde to girewte bi, se rew serdina to şî û ti sax biyî ?

Dewrêşî zî vato Paşayê erjaye mi serma nêgirewtbi , vizêr embiryanê mi ez berda şamîyê û werdişêko zaf bi sîr viraştibi, mi zî fekê xwu pişto seba ke boye nêşo Paşayî. Ewro boye nêmendo, mi zî fekê xwu nêpişto .

Ena ray Paşayî vat verênan ma yanê pîlên ma belesebeb nêvatêne.

"Başîye bikerê, seba ke şima başî bivînê."

Dima ke xebere ameye wesnayîş, ekîbê cendirme, AFAD, UMKE û polîsê binê awe yê Amîrîya Grûba Binê Awe ya Serekîya Asayîşê Bajarê Xarpêtî cayê hedîse rê ameyî sevwkerdiş. Ekîbê ke resayî cayê bîyayîşî, cayo ke gede tede vîndî bibi de, karê cigêrayîş û xelaskerdişî dest pêkerd. Xebata ekîban dewam kena.

Deniz Gunduz Edebîyatê zazakî de nuştoxo ke reya verêne roman nuştî ra yew o. "Kilama Pepûgî" nameyê romanê Denîz Gûndûzî yo. No edebîyatê kirmanckî/zazakî de romano tewr verên o. Weşanxaneyê "Vartan"î no roman serra 2000î de Anqara de neşr kerdo. Çapo dîyin zî serra 2024 de Weşanxaneyê Vateyî ra vejîya.

Zazayan de romano tewr verên hetê romannuştox Deniz Gunduzî ra ameyo nuştene. Nameyê kitabî “Kilama Pepûgî” yo û no roman Weşanxaneyê “Vartan”î ra serra 2000î de Anqara de neşr bîyo. Çapo dîyin zî serra 2024 de Weşanxaneyê Vateyî ra vejîyayo.”

Deniz Gunduz bitaybetî, romanê xo de bi çarçewaya tarîxê realî de hedîseyê ke komela Kurdan û Armenîyan sere ra ravîyerîyayê înan bi teknîkanê romanî ya newe ra mûneno.

Nuştoxanê ziwanê ma ra Harûn Bozkurt yew analîzê xo de wîna behsê romanê Kilama Pepûgî keno;

Deniz Gunduz, unsûranê kultur û ziwanê xo gêno û înan newe ra romanê xo de mûneno. O, hem qeydeyanê ziwanê xo ra xeberdar o hem zî nê qeydeyanê ziwanî bi yew şekilê başî goreyê aksîyonanê hedîseyanê yê eserê xo ya şuxulneno. Nuştox bitaybetî, romanê xo de bi çarçewaya tarîxê realî de hedîseyê ke komela Kurdan û Armenîyan sere ra ravîyerîyayê înan bi teknîkanê romanî ya newe ra mûneno. Unsurê awanî yê romanê cîya-cîya beşanê xabetî de ameyê analîz kerdiş. Nê beşan de kamîyê romanî, hoka ewnîyayîşî û vatoxê ci, mûnitişê hedîseyan, wextê romanî, mekanê dorûverkî û hîsîyan (sensorial), kadroyê karakteran heme hetan ra ameyî analîz kerdiş. Xebate de karakterê romanî seke W. J. Harveyî tespît kerdo goreyê bi sernuşteyanê serkarakter, karakterê normî, karakterê kartî û karakterê fonî ya analîz bî.

Ancî cigêrayoxe û nuştoxe Pinar Yıldıze zî wîna vana ”Kilamê Pepûgî” ser o;

No romanê verên yê kirmanckî destpêkê mîlenyumî de wextêko zaf erey de ameyo nuştiş. Hem goreyê romanê rojawanî hem zî goreyê romanê rojhelatî hêzêko ereymende yo. Mabênê nê romanî de û romanê verên yê kurmanckî de zî teqrîbî hewtay û panc serrî estî. Nê romanî de hetê mûnite û pêardişî ra tayê problemi estî la no roman rêzkerdişê hedîseyan nîyo. Nê romanê bihecmî de nuştoxî vatişê şarî û ziwanê şarî bi şekilêko serkewta kar ardo. Roman hetê vatiş û ziwanî ra, wayîrê ziwanêkê edebî yo. Reyna teswîrê mekanan û cuya rojane serkewta yê. Karakterî zaf xurt nêbê zî zaf xirab zî nîyê. Camêrdanê “wêrekan” û ê ke “qesasê xo dima yê” morê xo dayo nê romanî ro. Cinî binê sîya nê camêrdan de yê tena çend cinîyî estê ke sey karakter zereyê romanî de asenê. Babeta nê romanî hedîseyanê tarîxîyan ser o awan bîya. La vengê nuştoxî bi xo zaf zede zereyê romanî de berz nêbeno ke şîretan biko wendoxî yan zî ey rê raywanî biko. Nuştoxî hîna zaf waşto ke bi ewnîyayîşêkê objektîfî romanî bimûno. No roman herçiqas binge û tradîsyonêkê xurtî yê romanî ser o awan nêbo zî sey yew nimûneyê verênî seba romanê kirmanckî hêvî dano. Romananê kirmanckî mîyan de ewro zî tayê romanî estê ke resayê merhaleyê nê romanê verênî. Nê vîst serran mîyan de a şibaka newa ya ke Gunduzî seba edebîyatê kirmanckî akerda ewro, vîst serran ra dima, wayîrê çarês romanan o.

Deniz Gunduz, serra 1976î de dewa Canesera yê Gimgimî/Varto de maya xo ra bî. Domanî û serrê verên ê ciwanîya xo Gimgim de derbaz bîy. Heta mektebê mîyanênî dewa Uskira ya Gimgimî de wend. Lîse zî Bîtlîs de wende. Serra 1994î de dest pê wendişê tarîxê hunerî yê Unîversîteya Anadolu yê Eskîşehîrî kerd, peyê cû beşê xo vurena û eynî unîversîte de beşê Sosyolojî ra serra 2018î de mezun bî. Serra 1996î de temsîlkarîya Weşanxaneyê Komalî yê şaxê Îzmîrî kerde û bi naye dest pê cuya weşangerî û nuştoxîye kerde. Serra 2000î de romanê xo û yê kirmanckî yo verên Kilama Pepûgî weşena. Serra 2003î de bi vasitayê Veqfa Kulturê Kurdî yê Stockholmî Unîversîteya Upsalla de yew termîn kirmanckî wend. Eynî serre de Swed ra agêra û Îstanbul de seba weşananê kirmanckî Weşanxaneyê Vateyî na ro. Nê weşanxaneyî de heta ewro 120î ra zîyadêrî kitabî bi edîtorîya ey amey weşanayene û reyna binê banê nê weşanxaneyî de wayîrî û mudirîya karanê nuşteyan ê Kovara Vateyî kerde ke tewr peynî humara xo ya 78. ameye weşanayene. Hem nê weşanxaneyî hem zî sazgehanê cîyayan de bi serran derse kirmanckî dayî. Serra 2020î de Enstîtuya Ziwananê Ganîyan ya Unîversîteya Artuklu ya Merdînî de bi tezê xo yê lîsansê berzî “Avesta Dili İle Kırmancca (Zazaca)’nın Karşılaştırılması: Etimolojik Bir İnceleme” bî mezun. Serra 2021î ra nat Enstîtuya Zanîstanê Komelkî/Sosyalan yê Unîversîteya Dîcle de beşê Ziwan û Kulturê Kurdan de wendekarê Doktora yo.

Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."

Mîyanê bawerîya Raya Heqî/Heqîye de duaya serê şodirî est a. Na dua wextê eştana tîce de yena kerdene. Duakerî hîna ke tîce nêeşta, dest û rîyê şuwenê, çengeyê banî ra tîce ke tewr verî eşto çi ca, keleyê xo oca ra birnenê, verê xo çarnenê tîce û dest bi dua kenê. Na dua bi formêko standard nîya, bi cîya-cîya varyantan ra ya. Lazim o ke her mintiqa ra varyantî biyerê arê dayêne, bi destê pîr û rayberan formêko standardo mişterek biyero peyda kerdene. No form radyo û televîzyonan ser ra, serê şodirî ra, bîlhesa bi vengê domanan, neşir bibo û mîyanê şarî biyero roniştene.

Bi fikrê mi, na dua eger ke bi nê formî bo û bi 12 rezan bo, rind beno. Pêşnîyazê mi wina yo:

Ya tica bimbareke

Biye comerdîye

Risqê xeyrî bide

Verî bide dar û kemerî

Bide teyr û turî

Bide vergê vîşanî

Bide marê viranî

Bide der û cîranî

Bide xal û warezayî

Bide ded û derezayî/dezayî

Bide way û birayî

Dime ra kî bide ma neçaran

Rêbazanê etîkî ra yew zî rêbazo feydedarî yo. Rêbazo feydedarî rexnekerdişê rêbazê bextîyarî û şahî ser o ameyo awankerdene. Derheqê dîskurê bextîyarî, şahî û feyededarî ser o şiroveyê neweyî ameyê peydakerdene. Rêbazo feydedarî taybetmendîyê pêserî yê verê xo reyde yew rêbazê ke newe ameyo awan kerdene.

Îzahatê etîkî yê ke sewbîna rêbazê bextîyarî û şahî derbasdar bî, rêbazê feydedarî reyde zî derbardar ê. Nê îzahatî bikilmî nêyê: Seba ke însan estbîyayîşê xo dewam bikero, wazeno yew heyato baş biciwîyo, wazeno yew dinyaya feydedarî ser o awan bikero. Seba ke însan estbîyayîşê xo dewam bikero, wazeno xirabî ra biremo. Çunke însan yew mewcûdîyeto meylê feydedarî ser o yo. Însan wazeno xo xirabî ra muhafeze bikero. Xirabîyan ra muhafeze kerdene tayê feydeyan reyde beno. Çunke însan yew estîyê ke meyildarê feydedarî yo.[1] Ciwîyayîşê însanî yê hişmandî yew taybetmendîya însanî ya muhîm a. O semed ra yo ke însan timûtim xo ra persayo: Ez kam o? Însan çi yo? Ça ra ameyo? Se ra şino? Însan do senî biciwîyo? Manaya cuye ya seba însanî çi ya? Feydedarbîyayîş ça ra yeno? Yew cuya feydedare senî awan bena? Seba însanî gelo feydeyê muhîmê bingehînî est ê yan ney?[2]

Merdimatîye timûtim nê persî xo ra dayê perskerdene. Feylozofan zî goreyê fikiranê xo nê persan ser o xebat û şiroveyî kerdê. Nê xebat û şiroveyê xo sey xebatanê nuştekî pêser kerdê, rêbazê neweyî awan kerdê. Rêbazanê etîkî ra yew zî rêbazo feydeyî yo. Ferasetê nê rêbazî de persê sey: Feyde çi yo? Ça ra yeno? Yew cuya feydedare senî bena? Gelo seba însanî feydetê muhîmî est ê yan ney? ameyê pers kerdene.

Biraştî termê feydeyî sey termanê, bextîyarî û şayî yew termo zafmanayin o û yew termo zelal nîyo. La termê feydeyî, bextîyarî û şayî bi yewbînî reyde mîyanê yew têkilîye de yê û nê termî yewbînî reyde eleqedar ê. Fikirê felsefe de yewna raştîye esta û na raştîye zî sey persê felsefe ameya pers kerdene û hema zî yena perskerdene. Nê persê ke verê ra ameyê perskerdene û hema zî yenê perskerdene. Nê persê; : Însan çi yo û seruvenê însanî (human nature question) çi yo?[3] Na perse, hem fikirê felsefe de hem zî felsefeya exlaqî (etîk) de yeno pers kerdene o semed ra yew perso hempar o. Çendin zî no pers yew perso hempar bo zî ciwabdayîşê nê persî de yew hemparîye çin yo. Ciwabê nê persî goreyê feylozofan, dewr û metodan cîya-cîya ameyê dayene û hema zî yeno dayene. Tarîxê etîkî de problemê seruvenê însanî bi persanê qedîman awan biyo. Nê persê qedîmî nê yê: Însan çî yo? Cuya çi ya? Feyde çi yo? Feyde ça ra yeno? Yew cuya feydedare senî awan beno? Gelo seba însanî feydeyê muhîmî est ê yan ney? Nê persî seba ewro zî vîyartbarê.

Seruvenê însanî goreyê sîstemanê komelî, bawerîyanê dînî, zanistan, felsefeyan, feylozofan, dewran, komelan û şaran cîya-cîya yeno pênaskerdene. Çunke goreyê ciwabê nê persan mefhûmê estîya însanî yeno fehm kerdene. Felsefe zanistanê xo yew estîye/ ontoyî ser o awan keno. Goreyê fikirê felsefe însan yew estîya ontolojîk û metafîzîk, epîstemolojîk, estetîk û etîkî yo. Nê estbîyayîşî de taybetmendîya fikirîyayîşî yê însanî yew fonksîyonê aqilî yê merdimîye yo. Fonsîyênê eqlî feydedarîye maqul vîneno.

Bi vateyê ke bîne mefhûmê feydedarî manakerdişê cuya rojane ser o cigêrayîşan keno. Seba nê manakerdişî persanê sey: Gelo welçekê feydedarî çio? Merdim bêfeydedarî senî biciwîyo? Felsefe ristimanê xo zanistanê şarnasî ra gêno. Şar ça de est o weyra de feydeyê şarî est o. Cayo ke feydeyê şarî weyra est bo de etîk û erjî zî est ê.

Însan yew estîyê ke feydeviraştişî ya komelî yo. Komelî pergalê xo mefhûmanê felsefe, zanist, dîn, siyaset, kultur û ekonomî reyde viraşto. Mefhûmê ekonemî termê feydeyî ser o ameyo şuxulnayene. O semed ra yo ke komelî de însan û feydeyê însanî pêresenê, yew nîzamê feydeyî yo xoser yeno awan kerdene. Nîzam û qaydeyê komelî bi têkilîyanê însanan reyde virazîyenê û estbîyayîşê xo zî mefhûmê feydeyî ser o danê domnayene.

Nîzam û qaydeyê şexsî û komelî ra yew zî îstifadekerdiş o. Îstifadekerdiş pergalê şexsî û komelî de yew cayo muhîm gêno. Kamcin war de însan esto, o war de însan ciwîyeno weyra de feyde, exlaq û etîk zî est ê. Felsefeya exlaqî yan zî etîkî; yena manaya xuy û karakterê kesan. Însan bi çalakîyanê xo yê aqil, feyde, hîs, fikir, weçînayîşî reyde mîyanê ciwîyayîşî de ca gêno. Babeta etîkî teorîya, çalakîyanê rastî û xeletî, başî û xirabî ya kesan yan zî ya karakterê kesan a. Babeta exlaqî zî pratîkkerdişê nê teorîyan a. Mîyanê ciwîyayîşî de çalakîya raştî û xeletî, başî û xirabî ya kesan yan zî feydeyê karakterî nîşan dana. Babet û problemê etîkî yê pêroyî yê etîkî: Serebût û kerdişê însanî yê. Nê babet û problemê etîkî destpêkî ra hetanî ewro, mefhûmanê raştî û xeletî, başî, xirabî, feydeyî, fezîlet û bêarî, berpirsîyarî û azadî ser o malzemeyanê xo danê şuxulnayene.

Tarîxê etîkî de cewabê persê seruvenê însanî persanê qedîman ser o awan bîyo. Nê persê qedîmî: Feydedarî çi yo? Ça ra yeno? Cuya de feydedarî senî bena? Seba însanî feydeyê muhîmî est ê yan ney? Însan ciwîyayîşê xo de bi nê persan reyde wazeno bi reso yew feyde, başî û weşî. Însan wazeno ciwîyayîş, waştiş, hîs û hişmendîya xo feydeyî ser o awan bikero. Cuye de armancê însanî yê tewr muhîm xirabî û dejan ra remayîş, feydeyî ra îstifadekerdiş o. O semed ra zî xo ra nê persan persayo: Gelo armancê muhîm ê feydeyî çi yo? Feyde çi yo? Nê persî tarîxê etîkî de ameyê pers kerdene û nê derheqî de cewabê cîya-cîyan ameyê dayene.

Însan sereuvenê xo de bitaybetî waşto ke feydedar bo, no mefhûm sey yew çiyo baş bêro hîs kerdene. Sewbîna nê zî însan ciwîyayîşê xo de wazeno cuya ra feydeyan bigîro. O semed ra zî mefhûmê feydeyî cuya însanî de sey yew mefhûmo baş yeno vînayene. Seba ke armancê însanî yê cuya mefhûmê feydeyî ra hêzgirewtiş dej û xirabî ra remayîş o. Bêfeydeyî cuye de xirabî û nebaşîyan virazenê. O sebeb ra nê problemî ser o fîlozofê dewrê entîkî fikirîyayê. Derheqê nê problemî de fîlozofan goreyê fikir û metodanê xo nê persî persayê: Seba însanan yew cuya feydedare senî awan bena? Reyna feylozofan nê problemî ser o sey yew waştişî ney, sey yew problemê felsefe xebatê xo kerdê. Feylozofan nê persî persayê: Gelo feyde çi yo? Perskerdişê nê persî destpêkerdişê rêbazê feydedarî dayo dest pêkerdene. Fîlozofan nê derheqî de mehsulê zanistî dayê û metodê feydeyî awan kerdo. Metodê feydeyî hetanî dewrê mîyanênî mîyanê xebatanê metodê bextîyarî û fezîletî de ca girewto.

Tarîxê etîkî de metodê feydeyî seserra 18ine de bîyo yew metodo xoser. Çunke dewrê entîkî ra hetanî seserra 18ine seruvenê însanî ser o yew hemparîya bênameyî ameya qebul kerdene. La seserra 18ine bitaybetî rojawan de hetê estîye, erje, seruvenê însanî, awankerdişê komelî, zanist, fikirê felsefe, kultur, ekonomî, bawerîyanê dînî û şexsî ra yew demo newe, yew paradîgmaya newe dest pêkerdo. Na paradîgmaya newe tarîx de sey dewrê roşnîbîyayîşî yan zî sey seserra felsefe ameya pênaskerdene.[4] Goreyê pêşnîyaza na paradîgma seruvenê însanî newe ra ameyo pênaskerdene. Komel goreyê na paradîgma newe ra ameyo awan kerdene. Merkezê na paradîgma de taybetmendîyê însanê yê biaqilbîyayîş û şexsîyetbîyayîş ca gênê. Felsefe zî goreyê ferasetê na paradîgma newe ra bîyo yew beşê ke xoser. Taybetmendîyê etîkî goreyê na paradîgma xo newekerdo. Hinî seruvenê însanî ser o fikir û cigêrayîşê neweyî dest pêkerdêne. Bikilmî ma eşkenê îfade bikerê ke meseleyê komelî neweyî yê sîyasî, ekonomî, kulturî, bawerî çalakîyanê însanî reyde mîyanê yew têkilî de ameyê diyayene. Nê meseleyî sey problemê etîkî ameyê qebulkerdene û mefhûmê feydedarî zî newe ra ameyo pênaskerdene.

Tarîxê etîkî de termê feydeyî, fezîletî, bextîyarî û şayî timûtim mîyanê yew têkilî de bîyê. La hetê tedeyî û metodî ra mabênê înan tayê ciyayî esto. Metodê feydeyî kokê xo dewrê entîkî ra girewto û mîyanê mefhûmanê bextîyarî, şayî, fezîletî de ameyo şuxulnayene. La metodê feydeyî yê xoserî no dewro newe de, newe ra ameyo şuxulnayene. Tarîxê etîkî de problemê feydeyî seserra 18ine fikiranê J.Bentham reyde dest pêkerdo û xebatanê J.Mill û John Stuart Mill reyde zî dewam kerdo.

Ferasetê metodê feydedarîye de persê sey: Seba yew cuya baş û feydeyî de krîterê çalakîya raste çi yo? Ganî krîterê feydedar çalakî yê ma kamcin şekl de bo? Kerdiş û çalakîyê însanî de krîter çi yo? Sînorê feydedarî, çalakî û kerdişanê însanî ça ra dest pêkeno, kamcin ca de qedîyeno? Nê persî, persê etîkî yê kehenî yê, dewrê entîkî de zî nê persî ameyê pers kerdene. Ciwabê nê persan hetê ekolanê bextîyarî û şayî ra, hetê ekolanê fezîletî ra ameyê dayene. La seserra 18ine de nê persî newe ra ameyê pers kerdene û ekolê feydeyî xo nê persan ser o awan kerdo.

Seserra 18ine de E.Hutchesonî û D. Humeyî metodê feydeyî ser o cigêrayîş kerdo. La metodê feydedarî xebatanê J.Bentham û J.S.Millî reyde bîyo yew metodo xoser[5], seserranê bînan de zî na xoserîya xo dewam kerdo. No metod seserra 19ine de bi goreyê şert û mercanê komelê endutrî de fikirê refahîye de ca girewto.[6]

[1] Bedîa Akarsu, Ahlak Öğretileri, Remzi Kitabevi,1982, İstanbul r. 96.

[2] Bedîa Akarsu, Ahlak Öğretileri, Remzi Kitabevi,1982, İstanbul r. 120-134

[3] Bedîa Akarsu, Ahlak Öğretileri, Remzi Kitabevi,1982, İstanbul r. 80.

[4] Alain Touraine,Modernliğin Eleştrisi, YKY,İstanbul, 2017, r. 25-48

[5] Mehmet Türkeri, Etik Kuramları, Lotos Yayınları, İstanbul, 2023, r.117-130

[6] Bedîa Akarsu, Ahlak Öğretileri, Remzi Kitabevi,1982, İstanbul r. 136.

Akademîsyenê Aştîye Hülya Kendir û Cengiz Erçino ke 1ê Êlule 2016î de bi KHKî Unîversîteya Kocaeli ra ameybî vetiş, bi qerarê Mehkemeya Îdareyî ya Herêma 15. ya Ankara peyser ameyî serê wezîfeyanê xo.

Bi no qayde Kendir û Erçin dima ke 10 serrî mabên kewt ci, peyser agêrayî serê wezîfeyanê xo.

Mabênê serranê 2016-2018î de bi 10 KHKyanê OHALî, 406 akademîsyenê aştîye wezîfeyanê xo ra ameybî vetiş.

Bi no qeraro newe, mîyanê 10 serran de netîceya dewayanê ke akerdbî de, 16 akademîsyenî peyser ameyî serê karê xo.

2 gumanbarê ke Fermandarîya Cendirmeyan a Bajarê Dêrsimî de karê înan ê îfadeyî qedîyay, seatanê sibayî de sevqê edlîyeyî ameybî kerdiş. Gumanbaran ra qorîcîyê dewe F.Ö. bi sûcanê "bi zanayene kîştene de hetkarî û vîndkerdiş, nimitiş yan zî bedilnayîşê delîlanê sûcî" tewqîf bî; O.Y.yo ke karê hafriyatî keno zî bi şertê kontrolê adlîyî serbest amey veradayene.

Heto bîn ra cinîya walîyê ê demî Tuncay Sonel Handan Sonelî amey tewqîfkerdiş.

Merkezê Vengdayîşî de her roj bi hazaran hemwelatîyî bê ke şorê bînaya xizmetî ya beledîye waştiş, pêşnîyaz û gerreyanê xo neql kenî. Semedo ke şar bi zazakî zî waştişê xo neql kerd şaredarî zî ca da zazakî.

Forumê Aştî û Azadîye hetê Enstîtuya kurdî ya Amedî û Şaredarîya Bajarê Girdî yê Amedî ra ame organîzekerdiş,

Amed de siba wesîleyê Roşanê Ziwanê Kurdî ra bi nameyê “Rayîr û metodê ganîkerdişê ziwananê ke binê tehluke de yê” forumêk virazîya.

Na komxebate, hetê Enstîtuyê Kurdkî ya Amedî ra sey hîrê roniştişan amey hedrekerdene.

Roniştişo dîyin de babeta “Dezgehkîkerdişê Kirmanckî” amey munaqeşakerdene û Ehmedê Bira sey qalîkerdox û Nesîb Gultekîn sey moderator ca girewt.

*Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."