Deniz Gunduz Edebîyatê zazakî de nuştoxo ke reya verêne roman nuştî ra yew o. "Kilama Pepûgî" nameyê romanê Denîz Gûndûzî yo. No edebîyatê kirmanckî/zazakî de romano tewr verên o. Weşanxaneyê "Vartan"î no roman serra 2000î de Anqara de neşr kerdo. Çapo dîyin zî serra 2024 de Weşanxaneyê Vateyî ra vejîya.

Zazayan de romano tewr verên hetê romannuştox Deniz Gunduzî ra ameyo nuştene. Nameyê kitabî “Kilama Pepûgî” yo û no roman Weşanxaneyê “Vartan”î ra serra 2000î de Anqara de neşr bîyo. Çapo dîyin zî serra 2024 de Weşanxaneyê Vateyî ra vejîyayo.”

Deniz Gunduz bitaybetî, romanê xo de bi çarçewaya tarîxê realî de hedîseyê ke komela Kurdan û Armenîyan sere ra ravîyerîyayê înan bi teknîkanê romanî ya newe ra mûneno.

Nuştoxanê ziwanê ma ra Harûn Bozkurt yew analîzê xo de wîna behsê romanê Kilama Pepûgî keno;

Deniz Gunduz, unsûranê kultur û ziwanê xo gêno û înan newe ra romanê xo de mûneno. O, hem qeydeyanê ziwanê xo ra xeberdar o hem zî nê qeydeyanê ziwanî bi yew şekilê başî goreyê aksîyonanê hedîseyanê yê eserê xo ya şuxulneno. Nuştox bitaybetî, romanê xo de bi çarçewaya tarîxê realî de hedîseyê ke komela Kurdan û Armenîyan sere ra ravîyerîyayê înan bi teknîkanê romanî ya newe ra mûneno. Unsurê awanî yê romanê cîya-cîya beşanê xabetî de ameyê analîz kerdiş. Nê beşan de kamîyê romanî, hoka ewnîyayîşî û vatoxê ci, mûnitişê hedîseyan, wextê romanî, mekanê dorûverkî û hîsîyan (sensorial), kadroyê karakteran heme hetan ra ameyî analîz kerdiş. Xebate de karakterê romanî seke W. J. Harveyî tespît kerdo goreyê bi sernuşteyanê serkarakter, karakterê normî, karakterê kartî û karakterê fonî ya analîz bî.

Ancî cigêrayoxe û nuştoxe Pinar Yıldıze zî wîna vana ”Kilamê Pepûgî” ser o;

No romanê verên yê kirmanckî destpêkê mîlenyumî de wextêko zaf erey de ameyo nuştiş. Hem goreyê romanê rojawanî hem zî goreyê romanê rojhelatî hêzêko ereymende yo. Mabênê nê romanî de û romanê verên yê kurmanckî de zî teqrîbî hewtay û panc serrî estî. Nê romanî de hetê mûnite û pêardişî ra tayê problemi estî la no roman rêzkerdişê hedîseyan nîyo. Nê romanê bihecmî de nuştoxî vatişê şarî û ziwanê şarî bi şekilêko serkewta kar ardo. Roman hetê vatiş û ziwanî ra, wayîrê ziwanêkê edebî yo. Reyna teswîrê mekanan û cuya rojane serkewta yê. Karakterî zaf xurt nêbê zî zaf xirab zî nîyê. Camêrdanê “wêrekan” û ê ke “qesasê xo dima yê” morê xo dayo nê romanî ro. Cinî binê sîya nê camêrdan de yê tena çend cinîyî estê ke sey karakter zereyê romanî de asenê. Babeta nê romanî hedîseyanê tarîxîyan ser o awan bîya. La vengê nuştoxî bi xo zaf zede zereyê romanî de berz nêbeno ke şîretan biko wendoxî yan zî ey rê raywanî biko. Nuştoxî hîna zaf waşto ke bi ewnîyayîşêkê objektîfî romanî bimûno. No roman herçiqas binge û tradîsyonêkê xurtî yê romanî ser o awan nêbo zî sey yew nimûneyê verênî seba romanê kirmanckî hêvî dano. Romananê kirmanckî mîyan de ewro zî tayê romanî estê ke resayê merhaleyê nê romanê verênî. Nê vîst serran mîyan de a şibaka newa ya ke Gunduzî seba edebîyatê kirmanckî akerda ewro, vîst serran ra dima, wayîrê çarês romanan o.

Deniz Gunduz, serra 1976î de dewa Canesera yê Gimgimî/Varto de maya xo ra bî. Domanî û serrê verên ê ciwanîya xo Gimgim de derbaz bîy. Heta mektebê mîyanênî dewa Uskira ya Gimgimî de wend. Lîse zî Bîtlîs de wende. Serra 1994î de dest pê wendişê tarîxê hunerî yê Unîversîteya Anadolu yê Eskîşehîrî kerd, peyê cû beşê xo vurena û eynî unîversîte de beşê Sosyolojî ra serra 2018î de mezun bî. Serra 1996î de temsîlkarîya Weşanxaneyê Komalî yê şaxê Îzmîrî kerde û bi naye dest pê cuya weşangerî û nuştoxîye kerde. Serra 2000î de romanê xo û yê kirmanckî yo verên Kilama Pepûgî weşena. Serra 2003î de bi vasitayê Veqfa Kulturê Kurdî yê Stockholmî Unîversîteya Upsalla de yew termîn kirmanckî wend. Eynî serre de Swed ra agêra û Îstanbul de seba weşananê kirmanckî Weşanxaneyê Vateyî na ro. Nê weşanxaneyî de heta ewro 120î ra zîyadêrî kitabî bi edîtorîya ey amey weşanayene û reyna binê banê nê weşanxaneyî de wayîrî û mudirîya karanê nuşteyan ê Kovara Vateyî kerde ke tewr peynî humara xo ya 78. ameye weşanayene. Hem nê weşanxaneyî hem zî sazgehanê cîyayan de bi serran derse kirmanckî dayî. Serra 2020î de Enstîtuya Ziwananê Ganîyan ya Unîversîteya Artuklu ya Merdînî de bi tezê xo yê lîsansê berzî “Avesta Dili İle Kırmancca (Zazaca)’nın Karşılaştırılması: Etimolojik Bir İnceleme” bî mezun. Serra 2021î ra nat Enstîtuya Zanîstanê Komelkî/Sosyalan yê Unîversîteya Dîcle de beşê Ziwan û Kulturê Kurdan de wendekarê Doktora yo.

Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."

Mîyanê bawerîya Raya Heqî/Heqîye de duaya serê şodirî est a. Na dua wextê eştana tîce de yena kerdene. Duakerî hîna ke tîce nêeşta, dest û rîyê şuwenê, çengeyê banî ra tîce ke tewr verî eşto çi ca, keleyê xo oca ra birnenê, verê xo çarnenê tîce û dest bi dua kenê. Na dua bi formêko standard nîya, bi cîya-cîya varyantan ra ya. Lazim o ke her mintiqa ra varyantî biyerê arê dayêne, bi destê pîr û rayberan formêko standardo mişterek biyero peyda kerdene. No form radyo û televîzyonan ser ra, serê şodirî ra, bîlhesa bi vengê domanan, neşir bibo û mîyanê şarî biyero roniştene.

Bi fikrê mi, na dua eger ke bi nê formî bo û bi 12 rezan bo, rind beno. Pêşnîyazê mi wina yo:

Ya tica bimbareke

Biye comerdîye

Risqê xeyrî bide

Verî bide dar û kemerî

Bide teyr û turî

Bide vergê vîşanî

Bide marê viranî

Bide der û cîranî

Bide xal û warezayî

Bide ded û derezayî/dezayî

Bide way û birayî

Dime ra kî bide ma neçaran

Rêbazanê etîkî ra yew zî rêbazo feydedarî yo. Rêbazo feydedarî rexnekerdişê rêbazê bextîyarî û şahî ser o ameyo awankerdene. Derheqê dîskurê bextîyarî, şahî û feyededarî ser o şiroveyê neweyî ameyê peydakerdene. Rêbazo feydedarî taybetmendîyê pêserî yê verê xo reyde yew rêbazê ke newe ameyo awan kerdene.

Îzahatê etîkî yê ke sewbîna rêbazê bextîyarî û şahî derbasdar bî, rêbazê feydedarî reyde zî derbardar ê. Nê îzahatî bikilmî nêyê: Seba ke însan estbîyayîşê xo dewam bikero, wazeno yew heyato baş biciwîyo, wazeno yew dinyaya feydedarî ser o awan bikero. Seba ke însan estbîyayîşê xo dewam bikero, wazeno xirabî ra biremo. Çunke însan yew mewcûdîyeto meylê feydedarî ser o yo. Însan wazeno xo xirabî ra muhafeze bikero. Xirabîyan ra muhafeze kerdene tayê feydeyan reyde beno. Çunke însan yew estîyê ke meyildarê feydedarî yo.[1] Ciwîyayîşê însanî yê hişmandî yew taybetmendîya însanî ya muhîm a. O semed ra yo ke însan timûtim xo ra persayo: Ez kam o? Însan çi yo? Ça ra ameyo? Se ra şino? Însan do senî biciwîyo? Manaya cuye ya seba însanî çi ya? Feydedarbîyayîş ça ra yeno? Yew cuya feydedare senî awan bena? Seba însanî gelo feydeyê muhîmê bingehînî est ê yan ney?[2]

Merdimatîye timûtim nê persî xo ra dayê perskerdene. Feylozofan zî goreyê fikiranê xo nê persan ser o xebat û şiroveyî kerdê. Nê xebat û şiroveyê xo sey xebatanê nuştekî pêser kerdê, rêbazê neweyî awan kerdê. Rêbazanê etîkî ra yew zî rêbazo feydeyî yo. Ferasetê nê rêbazî de persê sey: Feyde çi yo? Ça ra yeno? Yew cuya feydedare senî bena? Gelo seba însanî feydetê muhîmî est ê yan ney? ameyê pers kerdene.

Biraştî termê feydeyî sey termanê, bextîyarî û şayî yew termo zafmanayin o û yew termo zelal nîyo. La termê feydeyî, bextîyarî û şayî bi yewbînî reyde mîyanê yew têkilîye de yê û nê termî yewbînî reyde eleqedar ê. Fikirê felsefe de yewna raştîye esta û na raştîye zî sey persê felsefe ameya pers kerdene û hema zî yena perskerdene. Nê persê ke verê ra ameyê perskerdene û hema zî yenê perskerdene. Nê persê; : Însan çi yo û seruvenê însanî (human nature question) çi yo?[3] Na perse, hem fikirê felsefe de hem zî felsefeya exlaqî (etîk) de yeno pers kerdene o semed ra yew perso hempar o. Çendin zî no pers yew perso hempar bo zî ciwabdayîşê nê persî de yew hemparîye çin yo. Ciwabê nê persî goreyê feylozofan, dewr û metodan cîya-cîya ameyê dayene û hema zî yeno dayene. Tarîxê etîkî de problemê seruvenê însanî bi persanê qedîman awan biyo. Nê persê qedîmî nê yê: Însan çî yo? Cuya çi ya? Feyde çi yo? Feyde ça ra yeno? Yew cuya feydedare senî awan beno? Gelo seba însanî feydeyê muhîmî est ê yan ney? Nê persî seba ewro zî vîyartbarê.

Seruvenê însanî goreyê sîstemanê komelî, bawerîyanê dînî, zanistan, felsefeyan, feylozofan, dewran, komelan û şaran cîya-cîya yeno pênaskerdene. Çunke goreyê ciwabê nê persan mefhûmê estîya însanî yeno fehm kerdene. Felsefe zanistanê xo yew estîye/ ontoyî ser o awan keno. Goreyê fikirê felsefe însan yew estîya ontolojîk û metafîzîk, epîstemolojîk, estetîk û etîkî yo. Nê estbîyayîşî de taybetmendîya fikirîyayîşî yê însanî yew fonksîyonê aqilî yê merdimîye yo. Fonsîyênê eqlî feydedarîye maqul vîneno.

Bi vateyê ke bîne mefhûmê feydedarî manakerdişê cuya rojane ser o cigêrayîşan keno. Seba nê manakerdişî persanê sey: Gelo welçekê feydedarî çio? Merdim bêfeydedarî senî biciwîyo? Felsefe ristimanê xo zanistanê şarnasî ra gêno. Şar ça de est o weyra de feydeyê şarî est o. Cayo ke feydeyê şarî weyra est bo de etîk û erjî zî est ê.

Însan yew estîyê ke feydeviraştişî ya komelî yo. Komelî pergalê xo mefhûmanê felsefe, zanist, dîn, siyaset, kultur û ekonomî reyde viraşto. Mefhûmê ekonemî termê feydeyî ser o ameyo şuxulnayene. O semed ra yo ke komelî de însan û feydeyê însanî pêresenê, yew nîzamê feydeyî yo xoser yeno awan kerdene. Nîzam û qaydeyê komelî bi têkilîyanê însanan reyde virazîyenê û estbîyayîşê xo zî mefhûmê feydeyî ser o danê domnayene.

Nîzam û qaydeyê şexsî û komelî ra yew zî îstifadekerdiş o. Îstifadekerdiş pergalê şexsî û komelî de yew cayo muhîm gêno. Kamcin war de însan esto, o war de însan ciwîyeno weyra de feyde, exlaq û etîk zî est ê. Felsefeya exlaqî yan zî etîkî; yena manaya xuy û karakterê kesan. Însan bi çalakîyanê xo yê aqil, feyde, hîs, fikir, weçînayîşî reyde mîyanê ciwîyayîşî de ca gêno. Babeta etîkî teorîya, çalakîyanê rastî û xeletî, başî û xirabî ya kesan yan zî ya karakterê kesan a. Babeta exlaqî zî pratîkkerdişê nê teorîyan a. Mîyanê ciwîyayîşî de çalakîya raştî û xeletî, başî û xirabî ya kesan yan zî feydeyê karakterî nîşan dana. Babet û problemê etîkî yê pêroyî yê etîkî: Serebût û kerdişê însanî yê. Nê babet û problemê etîkî destpêkî ra hetanî ewro, mefhûmanê raştî û xeletî, başî, xirabî, feydeyî, fezîlet û bêarî, berpirsîyarî û azadî ser o malzemeyanê xo danê şuxulnayene.

Tarîxê etîkî de cewabê persê seruvenê însanî persanê qedîman ser o awan bîyo. Nê persê qedîmî: Feydedarî çi yo? Ça ra yeno? Cuya de feydedarî senî bena? Seba însanî feydeyê muhîmî est ê yan ney? Însan ciwîyayîşê xo de bi nê persan reyde wazeno bi reso yew feyde, başî û weşî. Însan wazeno ciwîyayîş, waştiş, hîs û hişmendîya xo feydeyî ser o awan bikero. Cuye de armancê însanî yê tewr muhîm xirabî û dejan ra remayîş, feydeyî ra îstifadekerdiş o. O semed ra zî xo ra nê persan persayo: Gelo armancê muhîm ê feydeyî çi yo? Feyde çi yo? Nê persî tarîxê etîkî de ameyê pers kerdene û nê derheqî de cewabê cîya-cîyan ameyê dayene.

Însan sereuvenê xo de bitaybetî waşto ke feydedar bo, no mefhûm sey yew çiyo baş bêro hîs kerdene. Sewbîna nê zî însan ciwîyayîşê xo de wazeno cuya ra feydeyan bigîro. O semed ra zî mefhûmê feydeyî cuya însanî de sey yew mefhûmo baş yeno vînayene. Seba ke armancê însanî yê cuya mefhûmê feydeyî ra hêzgirewtiş dej û xirabî ra remayîş o. Bêfeydeyî cuye de xirabî û nebaşîyan virazenê. O sebeb ra nê problemî ser o fîlozofê dewrê entîkî fikirîyayê. Derheqê nê problemî de fîlozofan goreyê fikir û metodanê xo nê persî persayê: Seba însanan yew cuya feydedare senî awan bena? Reyna feylozofan nê problemî ser o sey yew waştişî ney, sey yew problemê felsefe xebatê xo kerdê. Feylozofan nê persî persayê: Gelo feyde çi yo? Perskerdişê nê persî destpêkerdişê rêbazê feydedarî dayo dest pêkerdene. Fîlozofan nê derheqî de mehsulê zanistî dayê û metodê feydeyî awan kerdo. Metodê feydeyî hetanî dewrê mîyanênî mîyanê xebatanê metodê bextîyarî û fezîletî de ca girewto.

Tarîxê etîkî de metodê feydeyî seserra 18ine de bîyo yew metodo xoser. Çunke dewrê entîkî ra hetanî seserra 18ine seruvenê însanî ser o yew hemparîya bênameyî ameya qebul kerdene. La seserra 18ine bitaybetî rojawan de hetê estîye, erje, seruvenê însanî, awankerdişê komelî, zanist, fikirê felsefe, kultur, ekonomî, bawerîyanê dînî û şexsî ra yew demo newe, yew paradîgmaya newe dest pêkerdo. Na paradîgmaya newe tarîx de sey dewrê roşnîbîyayîşî yan zî sey seserra felsefe ameya pênaskerdene.[4] Goreyê pêşnîyaza na paradîgma seruvenê însanî newe ra ameyo pênaskerdene. Komel goreyê na paradîgma newe ra ameyo awan kerdene. Merkezê na paradîgma de taybetmendîyê însanê yê biaqilbîyayîş û şexsîyetbîyayîş ca gênê. Felsefe zî goreyê ferasetê na paradîgma newe ra bîyo yew beşê ke xoser. Taybetmendîyê etîkî goreyê na paradîgma xo newekerdo. Hinî seruvenê însanî ser o fikir û cigêrayîşê neweyî dest pêkerdêne. Bikilmî ma eşkenê îfade bikerê ke meseleyê komelî neweyî yê sîyasî, ekonomî, kulturî, bawerî çalakîyanê însanî reyde mîyanê yew têkilî de ameyê diyayene. Nê meseleyî sey problemê etîkî ameyê qebulkerdene û mefhûmê feydedarî zî newe ra ameyo pênaskerdene.

Tarîxê etîkî de termê feydeyî, fezîletî, bextîyarî û şayî timûtim mîyanê yew têkilî de bîyê. La hetê tedeyî û metodî ra mabênê înan tayê ciyayî esto. Metodê feydeyî kokê xo dewrê entîkî ra girewto û mîyanê mefhûmanê bextîyarî, şayî, fezîletî de ameyo şuxulnayene. La metodê feydeyî yê xoserî no dewro newe de, newe ra ameyo şuxulnayene. Tarîxê etîkî de problemê feydeyî seserra 18ine fikiranê J.Bentham reyde dest pêkerdo û xebatanê J.Mill û John Stuart Mill reyde zî dewam kerdo.

Ferasetê metodê feydedarîye de persê sey: Seba yew cuya baş û feydeyî de krîterê çalakîya raste çi yo? Ganî krîterê feydedar çalakî yê ma kamcin şekl de bo? Kerdiş û çalakîyê însanî de krîter çi yo? Sînorê feydedarî, çalakî û kerdişanê însanî ça ra dest pêkeno, kamcin ca de qedîyeno? Nê persî, persê etîkî yê kehenî yê, dewrê entîkî de zî nê persî ameyê pers kerdene. Ciwabê nê persan hetê ekolanê bextîyarî û şayî ra, hetê ekolanê fezîletî ra ameyê dayene. La seserra 18ine de nê persî newe ra ameyê pers kerdene û ekolê feydeyî xo nê persan ser o awan kerdo.

Seserra 18ine de E.Hutchesonî û D. Humeyî metodê feydeyî ser o cigêrayîş kerdo. La metodê feydedarî xebatanê J.Bentham û J.S.Millî reyde bîyo yew metodo xoser[5], seserranê bînan de zî na xoserîya xo dewam kerdo. No metod seserra 19ine de bi goreyê şert û mercanê komelê endutrî de fikirê refahîye de ca girewto.[6]

[1] Bedîa Akarsu, Ahlak Öğretileri, Remzi Kitabevi,1982, İstanbul r. 96.

[2] Bedîa Akarsu, Ahlak Öğretileri, Remzi Kitabevi,1982, İstanbul r. 120-134

[3] Bedîa Akarsu, Ahlak Öğretileri, Remzi Kitabevi,1982, İstanbul r. 80.

[4] Alain Touraine,Modernliğin Eleştrisi, YKY,İstanbul, 2017, r. 25-48

[5] Mehmet Türkeri, Etik Kuramları, Lotos Yayınları, İstanbul, 2023, r.117-130

[6] Bedîa Akarsu, Ahlak Öğretileri, Remzi Kitabevi,1982, İstanbul r. 136.

Akademîsyenê Aştîye Hülya Kendir û Cengiz Erçino ke 1ê Êlule 2016î de bi KHKî Unîversîteya Kocaeli ra ameybî vetiş, bi qerarê Mehkemeya Îdareyî ya Herêma 15. ya Ankara peyser ameyî serê wezîfeyanê xo.

Bi no qayde Kendir û Erçin dima ke 10 serrî mabên kewt ci, peyser agêrayî serê wezîfeyanê xo.

Mabênê serranê 2016-2018î de bi 10 KHKyanê OHALî, 406 akademîsyenê aştîye wezîfeyanê xo ra ameybî vetiş.

Bi no qeraro newe, mîyanê 10 serran de netîceya dewayanê ke akerdbî de, 16 akademîsyenî peyser ameyî serê karê xo.

2 gumanbarê ke Fermandarîya Cendirmeyan a Bajarê Dêrsimî de karê înan ê îfadeyî qedîyay, seatanê sibayî de sevqê edlîyeyî ameybî kerdiş. Gumanbaran ra qorîcîyê dewe F.Ö. bi sûcanê "bi zanayene kîştene de hetkarî û vîndkerdiş, nimitiş yan zî bedilnayîşê delîlanê sûcî" tewqîf bî; O.Y.yo ke karê hafriyatî keno zî bi şertê kontrolê adlîyî serbest amey veradayene.

Heto bîn ra cinîya walîyê ê demî Tuncay Sonel Handan Sonelî amey tewqîfkerdiş.

Merkezê Vengdayîşî de her roj bi hazaran hemwelatîyî bê ke şorê bînaya xizmetî ya beledîye waştiş, pêşnîyaz û gerreyanê xo neql kenî. Semedo ke şar bi zazakî zî waştişê xo neql kerd şaredarî zî ca da zazakî.

Nê Roşanê Remezanî de zî hem Rojawanê Tirkîya ra hem zî teberê Tirkîya ra hezaran kesî semedê gêrayîşî verê xo dayê herêma Dîyarbekirî.

Gêrayoxî en zaf yenê Sûranê Dîyarbekirî êyê ke mîyanê lîsteya mîrasê dinya yê UNESCOyî de ca gêne.

Gêrayoxî en zêde Kaleya Zerrî, Camîya Hz. Silêmanî, Camîya Pîle, Minareya Çarlinge û Baxçeyanê Hewselî zîyaret kenê.

Di rojan de 4 hezar û 500 kaleya zerrî zîyaret kerd

Tena mîyanê di rojan de 4 hezar û 500 kesan Kompleksê Mûze yê Kaleya Zerrî zîyaret kerdî.

Mêmanan mirdîya xo gêray, kebab, cîxer, arayî û qedeyîfa Dîyarbekirî werdî.

Heto bîn ra ame aşkerekerdiş ke, mîyanê çend rojan de new ton cîxer ame rotiş û verê zaf cixerotoşan de mêmanî semedê werdişê cixere kewtî dore.

Goreyo ke vajîyeno mîyanê hîrê rojan de 500 hezar kesan Dîyarbekir zîyaret kerd û 7 hezar û 500 odeyanê otêlan de ca nêmendo.

Feydeyê nê turîzmî, ameyîşê hendê merdiman do ekonomîya Dîyarbekirî rê bibo. Kesê ke Dîyarbekir zîyaret kerdê zî pê zaf qayîl bîyê bi keyfweşî ageyrayê bajranê xo.

Qezaya Kanîreşî yê Çewlîgî de Meclîsê Cinîyan ê Platformê Pawitişê Dormeyî yê Newala Perî verê Şaredarîya Kanîreşî de eşkerayîye daye.

Nilufere Uyguna ke bi nameyê platformî qisey kerd, ard ziwan ke badê vejîyayîşê qanûnê bi humara 7554î hêrişê vera cuye û xoza zêdîyayî û vat no qanûn xizmetê menfeatê serdestan keno. Uygune serrgêra xoverdayîşê Daristanê Akbelenî ard vîrî û vat Gimgim, Kanîreş, Çermê, Newala Perî û xeylê herêman de şar seba pawitişê xozaya xo têkoşîn keno.

Uygune ard ziwan ke dormeyê Newela Perî bi projeyanê maden û enerjî ameyo girewtene û vat: ''Ma do destur medê ê seba menfeatê xo xozaya ma talan bikerê. Heqê bajarî û têkoşîno ekolojîk yewbînan ra cîya nîyê. Ma do dewan, wareyan û daristananê xo de vera nê talanî bêveng memanê.''

Uygune derheqê muracatê betalkerdişî yê Mehmekeya Qanûnê Bingeyî de zî veng da ke wa qeraro ke heqanê şar û xoza esas geno, bêro girewtene. Uygune vat: ''Warê ma yê cuye yê rotişî nîyê. Xoza yê şîrketan ney, yê şarî ya. Şar û cinîyê ke xover danê, do ser bikewê.''

Eşkerayîye bi slogananê "Jin, jiyan, azadî" û "Destê xo awe, hewa û herra ma rê derg mekerê" qedîyaye.

Taxa Kişla ya qezaya Yuregirî ya Adana de zî cinîya bi nameyê Hatice Mine Kocamaz (40) gama şewe keyeyê xo de kewtêne ra hetê H.Kyî ra ke merhaleyê verdayîşî de yê, ameye qetilkerdene. H.K badê hêrişî ame destbendkerdene.

Festîvale, 31ê temmuze de roja înê saete 18:30î de bi rayîrşîyayîşê festîvale û performansê grûbê Erbaneyaî dest pêkena. Şewa ewiline saete 20:00î Warê Çalakî yê Qeraxî de bi beşdarîyê hunermend Şahê Bedo, Neslîhan Edîş û Serhedo konsereko gird yeno viraştene.

Çarçewaya festîvale de çalakîyê erjayeye û tîyatro zî estê:

*1ê tebaxe de vernîya Yaşam AVM’yî de Nawitgehê Komunê Fotografan yê Aryenî yeno akerdene û do hetanî peynîya festîvale ekerde bimano.

* Kayê ‘Her dewêk kayêkî’ ê Tîyatroyê BKM Arsen Paladov 1ê tebaxe de Taxa Esentepe û 2yê tebaxe de zî Taxa Karşîyaka saete 14:30î de vejîyenê vernîya tîyatroheskerdoxan.

*Fuarê kitaban 5ê tebaxe saete 11:30î de vernîya Yaşam AVM’yî de beranê akeno. Xeylî weşanxaneyê naskerde yê sey; Lîs, Nûbihar, Zarg, Sîtav, Luvî, Lîberta, Dara, Payîz, Avesta, Aram, J&J, Ar, Aryen, Belkî, Morî, Do û Erda tewrê fuarê benê.

Festîvale de seba babetanê edebîyat, ziwan û komelî panelê taybetî ameyê hedrekerdene:

*3ê tebaxe de panelê bi babeta ‘Tedaya Kulturî ya Nêasayene’ û ‘Rêbazê Newe û Awankerdişê Kulturî’ do bêrê viraştene.

*5ê tebaxe saete 14:30î de Konservatuarê Şaredarîya Tetwanî de panelê ‘Tîryakî-Made yê kungkerdişî ser o’ do bêro viraştene.

*Mabenê 6-9ê tebaxe de mabenê saetanê 16:00 û 17:00î de ‘Edebîyat û Ziwan’, ‘Terzê Vatişî û Kulturê Kurdkî’, ‘Tarîx û Ziwan û Edebîyatê Kurdkî’ û ‘Têkîlîyê Wendox-Nuştox û Termê Îqtîdarî’ ser o bi beşdarîya xeylî nuştox û cigêrayoxan do panelî bêrê viraştene.

“Xebatkarî eleqedar nêbî”

Ertan Beyogluyî yo ke ‘Çewlîg Kent Haber’î rê qisey kerd, va ke: “Serê sibayî saete dorûverê 08.45î de mi dadîya xo berde beşê lezgînî. Beşê acîlî de ez geyra sandalîyo tekerekin la mi nêdî. Mi xebatkaranê uca ra pers kerd, la hetkarî nêkerdî. Ez mecbur menda ke dadîya xo paştîya xo de berî verê doktorî. Mi tu wext bêeleqedarîye û bêmesulîyetîyêka winasî nêdîbî. Seba nêweşxaneyî ronayîşê çend kursîyanê bi çerexan hende zor o?”

Şaredarî, dimayê temambîyayîşê prosesanê qanûnî û îdarî yê laziman, dest bi rijnayîşê awanîyanê kerd.

Rijnayîş, girewtişê tedbîranê laziman ra dima yeno kerdene, molozê ke vejîyenê û eşteyî warî ra yenê dûrîkerdene û pakkerdişê cugehî yeno bicaardene. Bi no hewa, talûkeyanê muhtemelan ra teber, warê ke taxe de sebebê leminbîyayîşê cugeh û asayayîşî benê zî yenê wedarnayene. Şaredarî va ke, koordînasyonê şaredarîyanê qezayan reyde, do xebatanê xo yê tesbîtkerdişê awanîyanê metrûkan ê seranserê bajarî û wedardişê înan goreyê bernameyê dîyarkerdeyî dewam bikero.

Aktîvîteya dengêjan ke Tesîsanê Maseyan de ameye kerdene pîya bi temsîlkaranê partîyanê sîyasîyan û rêxistinanê komelê sîvîlî xeylê kesî tewrê ci bîyî.

Goştarîkerdişê dengbêjna ke dengbêj Muhyetin Aksoy, Şerefdin, Yusufê Goşkori, Mustafa yê Botî, Ozan Serkan, Selahattîn, Fexredîn, Nurettin Zorbozan û Mûhammedê Şemê tewrê ci bîyî, bi keyfê pîlî ame goştatîkerdene. Hemwelatîyan ke bi saetan dengbêjî goştarî kerdî helê hîsgêrî ciwîyayî.

Cinîya bi nameyê Gulere Guler ke Depî ra tewrê festîvale bîye, bi vatişê lawika xo ke bi xo nuşta, bale ante xo ser. Badê goştarîkerdişê dengbêjan bi deyîranê kurkdî govende ameye girewtene.

Festîvala ewro do bi aktîvîteyanê cîya cîyayan dewam bikero.

Serekê Meclîsî Numan Kurtulmuşî zî serê prosesî de partîyanê sîyasîyan reyde pêvînayîş kerd û eşkerayîye dê. Birez Ocalanî rayvistiş û pêşnîyazê xo heyeta ma rê pêşkêş kerdî. Ame munaqeşekerdene ke verkarê qanûnê çarçewa birêz Ocalanî de ameyo parekerdene. La badê ke heyetê ma şîye girawe, vejîya meydan ke nê agahî rast nîyê. Xora Serekê Meclîsî Numan Kurtulmuşî zî dîyar kerd ke verkarê qanûnî çin o.”

‘Qanûn seba çareserîyan wayîrê muhîmîyêka heyatî yo’

Dewamê qiseykerdişê xo de Ayşegul Dogane ard ziwan ke qanûnê çarçewa do bibo destpêkê qonaxêko newe û wina vat: “Birez Ocalanî pêvînayîş de dîyar kerd ke o besteyê nê qerarî yo ke problem bi huqûqê way û brayîye çareser bibo. Birez Ocalan seba serkewtişê prosesî hewldananê xo domnêno. Qanûnê çarçewa do bibo startê verên û referansê qanûnanê ke do badê ra vejîyê. Sewbîna nezelalîya huqûqî zî do derbas bibo. Naye zî zaf muhîm û bimana ya. Meclîsî zî derheqê nê de îrade nîşan da û a zî biqîmet a. Ma her tim vanê ke cayê çareserîye parlamento ya. Qanûn seba çareserîyan wayîrê muhîmîyêka heyatî ya.”

‘Badê Komîsyonê Edaletî qanûn do bêro Heyetê Pêroyî yê Meclîsî’

Ayşegul Dogane ard ziwan ke pawîyeno tewr verê ke meclîs bikewo tehtîl, qanûnê çarçewa do bikewo rojev û wina domna: “Badê Komîsyonê Edaletî qanûn do bêro Meclîs. Rojanê verênan de zî do tewr zaf serê nê de bêro qiseykerdene. La heta nika wextêko dîyarkerde ma reyde nêame parekerdene. Sewbîna îdiayî estbî ke Serekê Meclîsî do Serekanê Grûba Partîyan de bêro têhet, la ma reyde agahîyêka wina nêameye parekerdene. Proses de qonaxê tarîxî bi ca ameyî. Qanûnê çarçewa zî nika ra dima do bibo nuqtaya bingeyîne ya prosesî. No qanûn nêeşkeno bi tena serê xo çareserî bîyaro. La eşkeno verê çareserîya demokratîke akero û prosesê Aştîye û Komela Demokratîkî hetê huqûqî ra garantî bikero.”

‘Qanûnê çarçewa eşkeno bibo nuqtaya verêne ya demokratîkbiyayîşî’

Erjnayîşê xo de Ayşegul Dogane da zanayene ke hewceyîya bingeyîne ya Tirkîya bihêzkerdişê demokrasî û huqûqî ya û wina qisey kerd: “Qanûnê çarçewa eşkeno bibo nuqtaya verêne ya demokratîkbiyayîşî û badê ra zî babeta sey demokrasîya herêmî û heqê azadîya fikran a. No proses eynî wext de prosesê caardişê raporê komîsyonî yo. Gerek meclîs zî nê bişopno. Verkar zaf yeno munaqeşekerdene. Vanê do senî bibo. La heta verkarêk çin bo serê ci de qiseykerdiş beno ke rind nêbo. Eke ma qalê agêrayîşê welatî bikerê ganî ma cesûrî bê û nê ra netersê û her kes zî derheqê nê de hîşyar bo. Ma her tim vanê ke şîdet ra vurîyayîşê sîyaseto demokratîke ganî bibo. Seba nê zî bêçekbîyayîş zaf muhîm o. Ganî meclîs zî nê îradeyî nîşan bido û gumanê ma zî nê ser de çin ê. Partîya ma zî do naye ser hewldanê xo bidomno.”

Hemsereka Pêroyî yê DEM Partî do partîyanê sîyasîyan zîyaret bikerê

Ayşegul Dogane da zanayene ke Hemserekê înan ê pêroyî do zereyê hewteyî de partîyanê sîyasîyan zîyaret bikerê û wina dewam kerd: “Serê qonaxê prosesî û hewceyîyanê prosesî de hemserekê ma do partîyanê sîyasîyan reyde de dayîşûgirewtiş bikerê. Seba aştîya komelî, qanûnê çarçewa do senî bêro caardene û ganî çi bêro kerdene do partîyanê sîyasîyan reyde qisey bikerê. Ganî seba aştî, têduştî û azadîye ma pêro pîya berpirsîyarîye bigîrê û wayîrê nê prosesî vejîyê.”

Ayşegul Dogane serê persa rojnamegeran a derheqê Partîya Newe ya Ozgur Ozelî de zî dîyar kerd ke partîya newe seba muxalefetê Tirkîya bi xêr bo û waşt ke partîya newîye ya ke hetê wekîlanê verênan ê CHP’yî ra ameya awankerdene, xizmetê haştî, demokrasî û têduştîya welatî bikero.”

Meclîsê Cinîyan ê Platformê Ekolojî yê Gimgimî seba serrgêra Qanûnê Madenan ke 24ê temmuze 2025î de ame caardene eşkerayîyêk daye û ard ziwan ke qanûnî talankerdişê xoza lez kerd.

Eşkerayîye de ame vatene ke warê merge, hewza awe û warê cuye yê Gimgim û dorûverê ci bi projeyanê enerjî û madenkarî binê tehdîdî de yê: "Ma do nêverdê ke xozaya ma û warê cuya ma bi hewayêko ke agêrayîşê ci çin o, bêrê rijnayene."

Wekîla Mûşî ya DEM Partî Sumeyye Boz zî ard ziwan ke têkoşînê xoza yê Gimgimî bi têkoşînanê waranê cuye yê herêmanê cîya-cîyayan reyde xoverdayîşêko hempar o û vengdayîşê girdkerdişê têkoşînê rêxistinkerdeyî ya vera rijnayîşê ekolojîk kerd.

Pawitoxanê cuye waşt ke derheqê serewedartişê betalkerdişê Qanûnê Madenan de ke Mehkemeya Qanûnê Bingeyî de yeno munaqeşekerdene, qerarêko ke feydeyê pêroyî û heqanê xoza bigîro çiman ver, bêro dayene.

Ozgur Ozelo ke bi qerarê “Butlanê Teqezî” Serekîya Pêroyî ya CHP’yî ra amebi dûrvistiş û cayê ey de reyna Kemal Kiliçdaroglu sey Serekê Pêroyî yê CHP’yî ame wezîfedarkerdene, 90 parlamenteranê CHP’yî reyde vera nê qerarî partîya xo ra îstîfa kerd û Ozgur Ozelî reyde tewrê partîya newîye bîyî. Nameyê partîya Ozgur Ozelî zî sey “Partîya Newîye” ame eşkerakerdiş û logoyê aye zî bi nuştişê sûr û sîya rengê sipî ser o ameyo nuştiş, ame dîyarkerdiş. Parlamenter Murat Emîrî seba partîya newîye muracatê Wezaretê Karanê Zereyî kerd.

Eniya Şarî ya Xelaskerdişê Filistinî (FHKC) seba Okamotoyî mesajêko serweşî vila kerd. FHKC’yî no şexsiyeto pîl sey "parçeyê têkoşînê şorişger ê Filistinî" û "sembolê enternasyonalîzmî" name kerd. Mesaj de ame vatiş ke Okamotoyî dinya û welatê xo Japonya pey de verda û heyatê xo da dewaya azadîya şarp Filistinî.

Hamas ra zî Mesajê Serweşîyî

Hereketê Îslamî ya Filistinî (Hamas) zî seba mergê Okamotoyî mesajêko xemgînî vila kerd. Hamasî mesajê xo de va: " Kozo Okamoto 23ê Temuze de Beyrut de wefat kerd. Ma bi xemgînîyêka xorîne nê mergî pêşwazî kenê. Okamoto do mîyanê xoverodayîşî û şarê Filistinî de sey sembolêko pîl ê hemparîya mîyanmilletî yê dewaya heqdarî bêro xeyal û vîr nêbo."

24ê temmuza 1923î de, bajarê Lozanî yê Swîsreyî de peymanêk amey îmzekerdiş. Bi na peymane, hetêk ra miletê Kurd konferansî de temsîl nêbi, hetêk ra zî qederê milletê Kurd ame tayinkerdene û milletê Kurd û welatê ey Kurdistan mîyanê tarîxî de reya diyîne ame perçekerdiş û parekerdiş.

Seke yeno zanayîş, 17ê gulana 1639î de, bi peymana Qesrî Şîrîn, ya ke mabênê Osmanî û Safewîyan de ame îmzekerdiş, Kurdistan bi di parçe. Bi Peymana Lozanî ke sey teyîdkerdişê Qesrî Şîrîn a, Kurd û Kurdistan na rey zî mabênê çar dewletan de ame parekerdiş û Kurdistan bi welatêko kolonî yê mîyandewletî. Bê îradeyê neteweya Kurd, xerîtaya herême newe ra amey xêzkerdene. Tarîxê seserrîya makûs yê neteweya Kurd yo ke ser bingehê perçebîyayîş û parekerdişî de form girewto, çi heyf ke hetanî ewro zî nêameyo bedilnayîş.

Seserra 20 û 21 de, erdê dinya ser de peymanêka emperyalîst û koloyalîste ya sey Peymana Lozanî nêameya ca. Bi Peymana Lozanî miletê Kurd û welatê ey Kurdistan çîne ameyo hesibnayîş, îradeyê înan binpay bîyo, heqê netewî û heta yê merdimayî zî binpay bîyo. Bi na peymane, hîmê komelê Kurd û Kurdistanî ameyo tehrîbkerdiş. Her çî ra ver rasterast mudaxeleyê pêvajoya netewebûyîna kurdan bûye. Sedemên bingehîn yên pirsgirêkên erdnîgarî, sîyasî, aborî, civakî, çandî û zimanî, perçebûn û dabeşbûna neteweya Kurd, bêgûman ev mudaxeleya navdewletî ye.

Mesulê nînan, tena dewletê kolonyalîst Tirkîya, Îran, Iraq û Sûriye nîyê. Dewletê kolonyalîst yê hereme, dewletê kolonyalîst û empeyalîst yê dinya ke beşdarê Peymana Lozanî bîyê û yan zî bîyê terefê na peymane zî gunekar û mesûlê ney ê.

Peymana Lozanî peymana mîyandewletî ya û lazim o gorê pirensîb û hûqûqê mîyannetewî ra bêra şîrovekerdene. Coka zî, muhîmîya tekoşînê vera Peymana Lozanî ya sewîyeya mîyanneteweyî de, zede ra manîdar a. Bê gûman, warê raşteyê dîplomasî û huqûqê mîyandewletî de barêko zaf muhîm keweno ser milên dewleta federe ya Başûr, dîaspora Kurd, akademîsyenê ciwan yê kurd ke unîversîteyanê welatê rojawanî de wazenê. Semedê nê wazîfe û baran zî lazimtîya lobîyêka xurte ya semedê tekoşînê hûqûqê mîyanneteweyî, heto bîn ra lazimîya dîplomasîyêka koordînekerdî û bi istîqrar esta. Onca lazimîya xebatanê akademîkî yê bi ziwanê cîya esta.

Neteweya Kurd heta ewro Peymana Lozanî qebûl nêkerda, ewro zî qebûl nêkena. La na helweste bi sereyê xo qîm nêkena. Lazim o zincîrên koletîye miheqeq bêrê şiknayîş. Lazim o heme rêxistin û partîyê kurdistanî, dezgehê sivîlî û demokratîk roşnvîr û akademîsyenê kurdan, heme raşteyê tekoşînî de, raşteyê netewî û mîyannetewî de, çalakîyanê protestokerdişê semedo ke peymana Lozanî bierzîyo çopê tarîxî, ganî ma pê rûhêkê seferberî bikewe mîyanê têkoşîn û hewldananê zaf hetî. Semedê ney wazîfe û xebatê dîaspora kurd zaf muhîm ê. Xebatê dîplomasî û yê lobîya kurdî, konferans û sempozyûmê mîyannetewî muhîm ê. Zîyaretkerdişê NY û dezgehanê bînan yê mîyandewletî de, tekoşînê huqûqî, prosesê protestokerdişî de çalakîyê bingehîn ê.

103 serrîya Peymanê Lozanî de, ma sey partî û hereketê kurdistanî û sey milletê Kurd, dinya rê newe ra eşkere û deklare kenê ke, ma Peymana Lozanî qebûl nêkenê. Ma venga ê dewletanê ke binê na peymane îmzeya înan esta û terefê na peymane yê dane ke, wa xo na xeletî û neheqîya tarîxî ra peyser biancê û heqê dewletbîyayîşê miletê kurd qebûl bikê.

24.07.2026

Buroya Çapemenî ya Partîya Welatparêzanê Kurdîstanî (PWK)

Xoza de zaf vîlîkê rindêk û delalî estê. Labre mîyanê nînan de jew jûkeka de weşe est a ke ez xo zana nêzana zaf bala mi ancena. Seba mi zaf sehrin, qedirgiran, zerrî tenik û zere vêşayîya. Sirrê xo zerê xo de dana we û eşqî sembolîze kena. Pelgê xo zaf surela û adirin; zerê xo şîya ting û tarî. Tebîat de seba mi honde aye dirbetin vîlîke çîna. Pêlê xo gonîn ê, û kokan ra şit yeno. Honde ke xassas û dirbetin a, honde zî înat kena. Waxt ke ame bena ra. Vayî rê damîşdana, la dest o xam yan zî xedarî ke pêgûrewte, şîkîna; desinde pelê xo vêrdînêde. La pê şitê xo dirbetanê xo melem kena. Namê na vîlîka efsunîye Xaşxaşik a. Ez jî xo manena rê na delale.;) Coka ez cigêraya û derheqê ayê de zaf efsaneyanê nêweyan ûsn. rê rast ama. Xêle şaş bîya.

Vanê; toximê xaşxaşike qe hewa û roştî nêcenê, labre onca zî binê hardî de se serran, se serrî, hênî towa nêbenê û sonê hewn ra. Keyî ke hêgayan de cite kerde, rayî ûsn. viraştî herd, wele têser-têbin bîye, o wext nê toximî roşnî, tîjî cênê xafilde ra çîm, çêre danê. Xora coka wûsar ke ame, rojî ke bî derg eke rind bî germ, ayê ra tebîat de jêw game û vîrîste de hêgayî di-hîrê rojî de xaşxaşikan ra benê sur, surela..Xo sey vêyvike vêyvikan ra xemelnenê. Xaşxaşike mîyanê jû- di asmî de bena pîl, bena ra, çerexîna, gerayena, xo tadana û hezaran toximanê xo vaydana; çarç- çûrç, axme - tuxme û vila kena; hata ke rêyna wûsar ame bena vîndî sona.

Xaşxaşike vîlîka de zaf zerrî tenika. Eke deştî nayî pira, kok ra cira kerde, desinde pelanê xo rişnena û permelînarû. Labre zaf zî qewetina, xo seveknena û parezena. Kokê xo ke şîkîya desinde sêy sitî awe yena cira. O şit ayê ser o beno jûa; dirbetîya ayê keno qapan û ayê mîkroban ra qorî keno,sevekneno. Ma ke xaşxaşike de nîyada sur vînenîme. Labre, vanê ke; pêlê ayê zaf tîrêj danê, coka mêşî a suriye nêvînenê. A hênî ke şewle dana î vozenê sonê kewnê virara ayê .;) Pelganê ayê ra zî boya werdî, îlacan dermanan virazenê. Şarî kenê sekîn. Her derdî rê derman a.;))

Derheqê xaşxaşike de efsaneyî ,vatîşî deyra yê.

Mîtolojîyê Yunanan de îlahê binê herdî Hades, çêna Demetere( îlaheya bereketî) Persephone’ yê remneno. Demetere fetelîna nêfetelîna çêna xo nêvînena. Honde ke keder kena, kewna rê royî ver û şîya giredana ke hewn ra nêşona. Teqete ra kûyna û bereketê xo dîna ra birnena. Her çî beno hûşk, permelînorû; zimistan yeno. Dîna de çînebîyayenî bena. Îlahê hewnî Hypnos, acîya Demetere rê damîşnêdano û xafilde ra vîlîkanê xaşxaşikan afîrneno û ci rê şerbet virajeno. Demetere bowa xaşxaşikan û şerbet ra xorî şona hewn ra. Eke hêşar bîye nêwe ra dîna rê hîr û bereket ana. Na semed ra kultur û serdemê antîkî de xaşxaşike; sembola hewnî, xo vîr ra kerdîş û bereketî ya.

Gorê jû efsaneyî zî, îlahê cengî Mars be Arêsî ra kewtê qewga. Cayo ke ê kewtê qewga acîye ra, hestîrê pêrîyanê serê herdî, rişîyê û gonîya eskeran ra kewtê têmîyan, têwerte û a wele ra xaşxaşikî vecîyê. Xoza, xirabinîye û ceng qebûl nêkena û nê vîlîkan ra xemelnena, kena rindek.

Anca vanê ke; Hz. Îsa ke kerdo çarmixe acîye ra, gonîya ke eyî ra rişîya, dilopê herdî kerda, hêrekîya û rêza wele. Î dilapêyî amê rê can û a wele ra xaşxaşikê surî bîyê ra.

Jêw efsane yo enteresan zî cengê dîna ya jêwîne de, cayo ke qevga girse vecîya, Belçîka Flandre de, hêgayanê Flandersî de vêrenora. Ceng de bombeyî, topî, meterîşî, hêgayî pêyro têser-têbin benê û cuye qedina. La xafilde ra a wele de bimîlyonan xaşxaşikê surî pişqînê, benê ra. Jû eskero Kanadayîjî dr.John McCrae ceng de jû hevalê xo keno vîndî, ê çîçegan vîneno û ser o şîîrê “ Hêgayanê Flandersî de” nûsneno. Vanê; ûja ra têpîya endî waxtê qedîyayîşê cengî ke ame, Ewrûpa de tayê welatan de a roce, seba yadkerdîşî, xaşxaşikan kenê yaxê xo ra.

Efsaneyê Anatoliya de zî vanê; jû çêneke jû lacekî ra zaf haskerdo, şerm kerdo û nêşîkîya ci ra vajo. Zaf acîya girane onta û lacek ke dîyo xafilde ra bîya jêw xaşxaşike. Yanê waştîyê ke nêrestê jûbînan, sembolê ê aşiqan a zî.

Nê efsaneyan ra zî vajîyeno ke tarîx de zaf kulturan de cayê, manaya xaşxaşike esto. Seba zaf şaran vîlîkêka bimana û sembola çîye ya. Hem huzn, keder, acîye, hêşîrîye, çînebîyayenî bêdermanîye, ceng û merdene sembolîze kena. Hem zî cuye, azadîye, haştîye, haskerdene, eşq, bereket û dermanî sembolîze kena.

Waya Gulîstane Doku, Aygule Doku îfade kerd ke şeş serrî yo ê têkoşînê edaletî reyra benê û vat: ''Wezîfedaranê dewlete yê dewrê wezîfeyê xo nêard ca. Sere de mudirê emnîyetî yê dewrî, fermandarê jandarma û dozgerî ma gereyê berpirsîyaran kerd. Ma do heta peynî dehqîqatî teqîp bikerê. Ma wazenê wa hinî bedenê kênaya ma bêro vînayene, berpirsîyarî verê edaletî de hesab bidê û ma zî şirê keyeyê xo de dejê xo biancê.''

Dayîka Gulîstane Doku, Bedrîye Doku zî seba caardişê edaletî veng da, keyeyî seba ke tay tezgehê medya tehqîqatî sey magazîn geno dest, nêrazîbîyayîş mojna.

Forumê Aştî û Azadîye hetê Enstîtuya kurdî ya Amedî û Şaredarîya Bajarê Girdî yê Amedî ra ame organîzekerdiş,

Amed de siba wesîleyê Roşanê Ziwanê Kurdî ra bi nameyê “Rayîr û metodê ganîkerdişê ziwananê ke binê tehluke de yê” forumêk virazîya.

Na komxebate, hetê Enstîtuyê Kurdkî ya Amedî ra sey hîrê roniştişan amey hedrekerdene.

Roniştişo dîyin de babeta “Dezgehkîkerdişê Kirmanckî” amey munaqeşakerdene û Ehmedê Bira sey qalîkerdox û Nesîb Gultekîn sey moderator ca girewt.

*Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."