Engûrê ke qeze de yenê resnayîş, hetêk ra yenê werdiş hetêk ra zî sey meyweyê taze, sey bastêq, halawe û sucuxî zî yenê xebitnayîş û mewsimê zimistanî de yenê werdiş. Engûrê ke qeza de yenê viraştiş; Şankuş, Çêrmûge û bajar û qezayanê dormeyê înan de zî yenê rotiş.

Her serre qeza de festîvalê kerge û engûran virazîyeno û bi nê qeydeyî engûrê Şankuşî yenê şinasnayîş.

Beno nêbeno. Wextê wextan de Necarêk est beno nameyê xo zî Gepetto(Cîpetto) beno. Dikanê xo yê şenikî de serê sibayî ra heta şan xebitêno. Gepetto bêkes û tena beno. Dikanê ey de odayêka şenike est bena û uca de ciwîyayeno.

Rojêk êdî tenayîye ra zaf aciz beno. Fikirîyeno ke se bikero. Dima qerar dano ke xo rê kaykilêko darên virazo. Dest pêkeno û çend rojan de kaykilê xo qedêneno û nameyê ci zî keno Pînokyo. Wexto ke nameyê ci nano pa, Pînokyo dest bi qiseykerdişî keno. Gepetto şaş û mat maneno çunke heta nika ne dîybî ne zî eşnawitbî ke kuklayêk qisey bikero. La nê halê Pînokyoyî weş bi ey şino. Seba ke Gepetto nêzewicîyaybî û domanê xo zî çin bîyî. Gepettoyî Pînokyo dekerd herinda lajê xo, seke lajê ey bo, ey ra hes keno.

La Pînokyo zaf nerehet bî. Tim zirar dayêne derûdorê xo, çi dekewo destê ey hema ca de hurdî û wel kerdêne. Rey-rey zî dibistane ra remayêne. Gepetto rîyê nê kerdişanê Pînokyoyî ra zaf dejayêne û xemgîn bîyêne. Rojêk pînokyo girewt çokanê xo ser o rona û o şîret kerd ke nê nerehetîyan nêkero. La Pînokyo qet goş nêda Gepettoyî.

Rojêk Pînokyo keye ra remeno. Fek dibistane ra zî verdaybî. Sey xîntan kuçeyan ra gêrayêne. Rojêk rayîr ra sîrkî de rastê sahneyêka kuklayan yeno ke uca de şowê kuklayan est o. Hema xo erzeno sahne ser û kuklayanê bînan reyde kay keno. Seba ke pînokya ecemî bî sahneya înan zî hermneno. Uca de rehet nêvindert zirar da derûverê xo. Wayîrê sîrkî Pînokyoyî tepîşeno ke ceza bido ey, Pînokya dest bi zuran keno û vano:

-Pîyê mi kesêko extîyar o, muxtacê min o, hewce keno ke ez bixebitîya keye de tena ez xebitêna nêke ma vêşanî ver mirenê felan û bêvan..

Haho no çi yo?! Pînokyo çend zuran keno pirnika ey bena derge. Wayîrê sîrkî wexto ke ney vîneno xo bi xo wina vano, ‘eke no kukla sîrkê mi de bibo, do xeylê temaşekerdoxî bêrê sîrkê mi.’ Bi no hewa Pînokyo uca de sîrkî de xebitêno û temaşekerdoxî zî ey ra zaf hes kenê. La Pînokyo uca de zî rehet nêvindeno. Wayîrê sîrkî êdî ey ra eman-eman vano û êdî nêeşkeno sebir bikero. Gêno 5 zerrnan dano ey û ey qewirneno.

Pînokyo zerrnanê xo gêno dekeno tonika xo rayîr ra şino. Rayîr ra rastê luye û pisînge yeno. Luye û Pisînge. Xo ra her yew yewe ra xirabêr ê. Amancê înan o yo ke pînokyoyî bixapênê û zerrnanê ey ey ra bigîrê. Luye Pînokyoyî ra vana:

-Eke ti şêrê Welatê Debenganî ti do hîna zaf pereyan qezenç bikerê.

Pînokya xo bi xo vano ke ‘Ez eşkena bi nê pereyan pîyê xo rê paltoyêk bigîra la eke ez şêra ê welatî ez do pîyê xo keyeyêk biherîna.’ Û luye ra vano:

-Ez senî eşkena şêra Welatê Debenganî?

Luye ey ra vana:

-Ma do to berê uca.

Heme hîrê, Luye, Pisînge û pînokya kewenê rayîr. Demêk şinê beno şan. Seba ke boya xo bigîrê cayêk vînenê û tede hewna şinê. Wexto Pînokyo hewna şino, Luye û Pisînge tonika ey ra zerranê ey tirawenê û remenê şinê. Pînokyo heta ke pêhesîyeno ke zerrnê ey ameyî tirawitiş êdî zaf erey o. Pînokyo wirzîyeno şino berî ver de erebokek vîneno û wenîşeno şino ver bi welatê Debenganî. Demêko derg şino dima reseno uca.

Uca zaf weş beno. Her ca de kaykil, xijxijok û lunaparkî est benê. Pînokyo bêke vindero, kay keno û kay keno. Ne pîyê ey yeno vîrê ey ne zî dibistane. Nê welatî de xeylê domanê est benê û heme zî sey Pînokyoyî keye ra remayî. Rey-rey şîretê pîyê ey ameyêne vîrê pînokyoyî la pînokyo tena pê huyayêne.

Uca de domanêk est bî o û Pînokyo benê embazê yewbînan heta şan xo rê kay kenê, her çî goreyê zerrîya înan beno. Rojêk Pînokyo hewn ra wirzîyeno ke çi bivîno!? Dest û polê ey bîyî pirçin. Heta hende pirçin bîyî ke destê ey binê pirçî de nêaseno. Destê xo berd rîyê xo helaa! Rîyê ey zî bîyo pirçin! Destê xo berdî goşanê xo, weeey!! Goşê ey bîyî bel! Eynî sey yê heran! Pînokyo wirzîya şî verê eynikî hela çi bivîno!! Pînokyo tam bîyo her!!

Pînokyo dest pêkeno, bermeno-bermeno la çi feyda!?

Pînokyo êdî sîrkî de xebitîyayêne. Verê ke pînokyo vejîyo sahne ser wina anons ameyêne kerdene:

-Gelê temaşkerdoxan! Nika do herêko sey însanan o, vejîyo sahne ser û do qisey bikero zî. Şima do bi huyayîş huşk bibê!

Rasta zî wina bî. Wexto ke pînokyo bi ê halê xo vejîyayêne sahne ser şar pê huyayêne. La pînokyo êdî aciz nêbîyêne. Çunke vatêne no heqê min o. Mi goş nêda vatişanê pîyê xo! Coka ez nê çîyan heq kena.

Rojek di domanê nerehetî xo erzeno pînokyo ser û polê/milê ey vano qirp şikîyeno! La reyna zî her kes pê huya, kesêk zî ver nêkewt. La wayîrê sîrkî pirobî/tepîşt û o eşt war. Binê sîrkî derya bî. Wexto ke pînokyo kewena awe mîyan xo bi xo vano, ‘mi ney heq kerdbî. Ez bimira zî xem nêkena’

Pînokyo awe ser o rey ê hetî ra rey zî nê hetî ra şîyêne ameyêne ke Balînayêk ame û o werd. Fekê balîna gird û şemitok bî. Pînokyo wirzîyeno xo ser û vîneno ke roştîyêk hetê qirika balîna ra yena. Ver bi roşnîyêk şino. Şino mîdeyê balîna ke çi bivîno!? Pîyê ey Gepetto ha uca de kelekêke(kayik) ser o vinderte yo û destê ey de mûmêke ha veşena! Pînokyo hema xo erzeno verika pîyê xo û ey ra vano:

_-Bawo! Bawo ez to ra hes kena. Mi ef bikere!

Şima mevajê ke wexto ke pînokyo keye ra remeno Gepetto zî ey dima vejîyeno ke ey bivîno û o zî hetê na balîna ra ameyo werdene.

Hema Gepetto û Pînokya qisey kerdêne, pişkê balîna yenê. Bena kuxt-kuxta aye û vana heeepşûûûû!!!! Bi hepşûya balî her diyî vejîyenê teber. Çimanê akenê ke qeraxê deryayî de yê û perîya deryayî zî ha înan ser o ya. Perî çuwaya xo ya sêhrêne dergê pînokyoyî kena. Pînokyo beno gedeyêko rastên! Gepetto û Pînokyo perî rê sipas kenê û vera xo danê keyeyê xo.

A roje ra dima pînokyo her tim goş dano vatişanê pîyê xo. Û pîya heta peynîye bi keyweşî ciwîyenê.

Dosyaya Gulistan Doku: Cayê cenazeyî îhtîmalo ke çend reyî ameyo vurnayene

Dersim de 5ê Çele 2020î ra nat keyneka zanîngehî Gulistan Doku ra xeberêk nêameya girewtene. Gurlekî derheqê dosyaya aye de wina va: “Dosyaya Gulistan Doku de averşîyena zaf muhîme ameye kerdene, la seba qedîyayişê cipersayene tenêna wext lazîm o. Peynî de îfadeyê Umut Altaşî zî ameye. Tîya de seba ma çîyo zaf muhîm cayê cenazeya Gulistan Doku tespît kerdena. Dosya de tayê beyanan de aseno ke cayo ke cenaze tede yo çend rey ameyo vurnayene. Reyna îhtîmalê bi dermananê kîmyasalan werte ra vedaritena cenazeyî zî est o. Seba ke keyeyê Gulistan Doku şêrê serê mezela kênaya xo de dua bikerê, no seba ma zaf muhîm o. Tîya de kes valî bo û yan zî makamê de bîn de bo, ferq nêkeno.”

Dosyaya Rojin Kabaîşe

Van de 27ê Êluna 2024î de wendekara zanîngehî Rojin Kabaişe bibî vîndî û 15ê teşrîna verêna 2024î de cenazeya aye Golê Vanî de amebî vînayene. Gurlekî derheqê soruşturmaya aye de zî qisey kerd û vat: “Telefonê aye yê destî ser o tayê çîyê ke zelal nêbîyê est ê. Cipersayîşê DNAyî ameyî kerdene. Telefonî ser o zî cipersayîşê teknîkî dewam kênê. Labelê nîka reyna zî destê ma de çîyêko asaye yo ke ma vajim est o, çin o.”

Hetê pîyî ra keyeyêko dêrsimij yê Zaza ra yeno

Kokê keyeyê Deniz Göktaşî hetê dadîye ra şino Çorum, hetê pîyî ra zî Dêrsim. Göktaşo ke hetê pîyî ra mensûbê keyeyêko dêrsimij yê zaza yo, semtê Tuzluçayırî yê Anqara de sey domanê keyeyê karker-memuran pîl bi. Çimeyanê sosyolojîk û sîyasîyan keno têmiyanê mîzehê sîyayî; kayanê xo de vîrardişanê qijîya xo û kulturê dormeyê ke tede pîl bîyo ra zî îstîfade keno.

Pê kayê “Ölü Deniz”î ame tepiştene

Derheqê Göktaşî de, îfadeyê ke kayê stand-upî yê bi nameyê “Ölü Deniz”î yo ke 24ê hezîrana 2026î de YouTube de neşr kerd tede bîy bîy behane û tehqîqat ame dest pêkerdene. Çarçewaya tehqîqatî de Göktaş ame tepiştene û prosesê mehkemekerdişê ey dewam keno

Demserra newîye ya xizmetê verdibistane de bi pêroyî 508 gedeyî do xizmetanê verdibistane ra îstîfade bikerê. Kreşan de averşîyayîşê komelkî û şexsî yê gedeyanê mabênê 3-6 serrîyan do bi xebatanê drama, muzîk, tîyatro, felsefe, spor û hunerî bêro piştîdayene. Kreşan de ke falîyetê xizmetî do mîyanê hewteyî de mabênê saetanê 08.00-16.00 de bêrê ramitene, weyekerdişê rojane yê gedeyan zî do bi arayî, werdê teştareyî û werdanê mabênî bêro temînkerdene ke hetê dîyetîsyenanê pisporan ra yenê dîyarkerdene.

Guneyî cuyê xo yê hunerî de 114 fîlman de kay kerd, derhênerîya 26 fîlman kerde, 15 fîlmî viraştî û senaryoya 64 fîlman nuşte. O tewr zaf bi fîlmanê sey “Sürü”, “Umutsuzlar” û “Yol”î yeno şinasnayîş.

Serra 1982yî de Festîvalê Fîlman yê Cannesî de bi fîlmê “Yol”î Xelata Palmiyeya Zerrnêne girewte û nameyê xo tarîxê sînemaya dinya de qeyd kerd.

Guneyî qiseykerdişê xo yo Newroza 1984î de veng dabî azadîye, yewbîyayîş û demokrasîye.

Guney eslê xo Sêwregi ra bi û Zaza bi.

Festîvalê Kulturê Elewîyanê Berlînî yo ke hetê xêlê dezgeh û komelan ra organîze bîbî, vizerî (05.09.2026) saete 13:00 de, edi parqa verê Cematê Dêrsimî de dest pêkerd.

Programê festîvalî bi qese kerdena serekanê komelan, bi qese kerdena sîyasetmedaran, bi mûzîk û bi govende hêyanî saete 22:00 de dewam kerd.

Ma, Înstîtutê Ziwan û Kulturê Kirmancî kî emserr rêyna standê xo kerd ya. Standê ma re aleqeyêde zaf rinde bîyê. Xêlê nas, dost û sîyasetmedaran standê ma zîyaret kerd. Standê ma kî bi veng û rengê ma bî. Yane heto jû de kibabê kirmanckî, heto jû de werdê mayê Kirmancîye bî.

Gorê serra parî emserr hîna zêde însanî yane bi hezaran milet amay bî. Meydanê festîvalî de hama hama ca nêmand bî. Hênî aseno ke serre bi serre aleqa miletî bena zêde. No kî çîyêde rindo.

Sipasîye;

Ked û emegê kam ke nê organîzeyê ma de vêrd ra ma Îdarekerdoxê Înstîtutî, serêde endamanê ma re, kedkaranê gruba Vengê Ma re û pêro nas, dost û hevalanê xoyê hêcayan re zere û can ra zaf sipas kenîme, wa dest û payê înan weş bê…

Înstîtutê Ziwan û Kulturê Kirmancî

Berlin, 06.09.2026

Hamza bi deyîra anonîme ya zazakî “Lêro” rayîrê xo yê muzîkê profesyonelî dano destpêkerdene û bi na deyîre vîrardişanê qijîya xo pare keno.

Deyîra "Lêro" rêça xo, dewa Çanî, deyîranê gelerîyan, keyeyî Hamzayî û elaqeya Hamzayî ya bi xozayî ra geno. "Lêro" melodîyanê gelerî û aranjmanê modernî ano têhet . Deyîre de gîtara akustîk û vokal vejîyenê vernî û sound zî bi zelalîya xo vejîyeno vernî.

Deyîre ma rê behsê hesrete û xoza kena û goşdarîkerdoxan rê pawitişê rêça vizêrî bi metodêkê modernî pêşkêş kena.

Hamza armanc keno ke formanê muzîkalan ê cîya-cîyayan de û ziwananê cîya-cîyayan de hunerê xo ber bîyaro. Deyîra Lêro bi etîketê Kom Muzîkî pêroyê platformanê dîjîtalan de weşanîyaye ke seba armancê hunermendî gama yewin a.

Day lêro lêro lêro
Gîdî lêro eyşonay mi
Day lêro lêro lêro
Gîdî lêro eyşonay mi

Hewa yen hewa cêrî
Lêro lêro eyşonay mi
Leqnen gilçê gozêrî
Gîdî lêro eyşonay mi

Omnon yen wext warono
Lêro lêro eyşonay mi
Omnon yen wext warono
Gîdî lêro eyşonay mi

Gilê daron vaşêrî
Lêro lêro eyşonay mi
Vaşêrî serra sêrî
Gîdî lêro eyşonay mi

Day lêro lêro lêro
Gîdî lêro eyşonay mi
Day lêro lêro lêro
Gîdî lêro eyşonay mi

Vate / Söz: Gelêrî (Anonîm)
Ezgi/Meqam: Anonîm
Kaynak Kişi: Şêx Mêhmud
Aranje: Hamza
Akustîk Gîtar: Hamza Korkutata
Rîtm û Perkusyon: İzzet Kızıl
Synth: Bektaş Muş
Pentar û Kontrabas: Roni Aran
Qêyd / Recording: Emrullah Kuş, Roni Aran, Sinan Demirtaş

Photo/ Gülşah Işık

Vervatoxê Meclîsê Îstîşare yê Dara Hênî İdris Ağırbaşî yo ke qiseykerdişê akerdişî yê programî kerd, da zanayîş ke têhet ameyîşê înan seba meqam, wezîfe yan zî seba tu pawitişêk nîyo; seba ke meseleyanê keye, tut û xortan rê rayê çareserîye bivênê, ameyê têhet.

Serekê Şaredarîya Dara Hênî Kemal Tartarî zî va ke: “Ewro tîya de, fıkir û vînayîş, pêşnîyaz û çareserîyê ke mamostayanê ma pêşkêş kerdî, seba ma ciyê keyfweşîye yo. No problem hînî sey qonaxo çarin ê qanserî yo.”

Mîyanê programî de sîyasetmedar û nuştox Abdulbaki Erdoğmuş, Prof. Dr. Cihat Yaşaroğlu û Doç. Dr. Bayram Yurtî babetê keye, tîryak û perwerdeyê qîmetan ser o qisey kerdî.

Program, badê pers û cewaban qedîya.

Royê Pasûrî ra do sanîye de 50 lître awe bêro girewtene

DÎSKÎ, seba hewceyîya awa şimitişî ya merkezê qezaya Pasûrî projeyê “Karê Viraştişê Merkezê Terfî û Awanîya Awegirewtişî yê Royê Pasûrî” ana meydan ke sondajê mewcûdî tede seba temînkerdişê talebê aw ê ke zêde beno kêmî mendê. Royî de bi kendiş, dekerdiş û tehkîmatê kerrayan warêk do bêro viraştene ke awe tede bêra serûberkerdene. Bi pompaya binawe ke do platformê awe ser o bêra ronayene, royî ra do sanîye de 50 lître awe bêro girewtene. Awa ke yena girewtene, do depoyê modularî yê polayê nêzenginî yê 50 metrekubî de bêro depokerdene ke herêma bîrê kesonî de yeno awankerdene, û uca ra do xeta neqilkerdişî ya mewcûde ser ra bireso sîstemê awguznayîşî yê mewkîya Darabînî.

Kapasîteya depokerdiş û terfî do bêra xurtkerdene

Mewkîya Darabînî de depoyo 30 metrekubî, herêma bîrê kesonî de zî depoyo 50 metrekubî yê modularî do bêrê awankerdene. Merkezê terfî yê herêma bîrê kesonî de di pompayê 160 kîlowatî, sîstemê mewkîya Darabînî de zî di pompayê 137 kîlowatî do bêrê xebitnayene. Sîstemo elektromekanîk ke do bi xeta neqilkerdişê enerjî, trafo, otomasyon û elemananê kontrolî bêro piştîdayene, do temîn bikero ke awe bi hewayo biemnîyet bêra girewtene û bireso tesîsê awguznayîşî.

Bi sîstemê neqilbarî tesîrê dorûverî do bêro sînordarkerdene

Duba, platform û elemanê hetkarî yê awanîya awegirewtişî do sîstemanê poladinan ê neqilbaran ra bêrê viraştene. Bi no hewa hûmara awanîyanê betonarmeyan ê daîmîyan a cayê royî do bêra kêmîkerdene û demanê laserî de elemanê sîstemî do bieşkê bêrê akerdene û bêrê berdene warêko biemnîyet. Sîstemo modular do karê miqate û tamîrî bikero asan û eke hewce bo, do îmkan bido ke cayê awegirewtişî bêro vurnayene. Serê yewîneyanê awguznayîşî yê Darabînî û merkezê terfî yê herêma bîrê kesonî do bi konstruksîyonê poladinî û panelanê îzolekerdeyan bêrê padayene.

Cîyayîya çimeyan do emnîyetê awa qeza xurt bikero

Serekê Daîreya Herêma 1. ya Xebitnayîşan a DÎSKÎ Abbas Aslanî dîyar kerd ke proje do planê awe yê demdergî yê merkezê qezaya Pasûrî xurt bikero û va: “Vurîyayîşê îklîmî rasterast tesîr keno serûberê varanî û kapasîteya weyekerdişê çimeyanê awa binerdî. Bi dekerdişê Royê Pasûrî yê sîstemê awa şimitişî ma amanc kenê ke zordayîşê serê sondajan kêmî bikerê û awa qeza biresnê struktûrêko hîna hemseng. Ma nê sermîyangozarî sey gamêka demderge erjnenê ke cewabê hewceyîya ewroyêne ya Pasûrî dana û seba talûkeyanê awe yê ameyoxî amadekarî kena.”

Mîyanê tepişteyan de Hetkarê Fermandarê Cendirmeyanê Wîlayetê Dêrsimî yo verên Ali Kahraman û cinîya ey Burçin Hizli Kahraman zî est ê; ê bi sûcanê “çinkerdiş, nimitiş yan vurnayîşê delîlanê sûcî, kesî ra azadîya ci girewtiş û ardimkerdişê kiştişê bi qesdî” ameyî tepiştene. Goreyê tesbîtanê dozgerîye, wesayîta keyeyê Kahramanî saetanê ke Doku tede vindî bîye, cayê serebûdî ra vîyarta û nêzdîyê di deqîqeyî badê serebûdî cinîya Tuncay Sonelî Handane Sonel reyde telefon de qisey bîyo.

Kahramanî îfadeyê xo de vat ke Tuncay Sonel eşkeno qoricîyan ser o tehakum bikero û înan manîpule bikero û lajê ey zî tim hêzê pîyê xo şuxulnayêne, bi kincê pawitoxan û çekdar gêrayêne. Ey ard ziwan ke demê wezîfeyê ey de rayîrê Dêrsim-Xarpêtî ser o nêzdîyê 176 kamerayî est bîyî û tu nuqtaya nimita çin bîye, kamerayî 24 saetî ameyêne taqîbkerdene û qeydî 1-3 aşmî ameyêne arşîvkerdene. La derheqê tesbîtê dozgerîye de ke dormeyê Vîyadukê Sari Saltukî de dîmenê kamera nêameyî dîyene, ey beyanêko cîya da: “Beno ke ez a herême de xelet bîya. La goreyê fikrê mi Vîyadukê Sari Saltukî de zî ganî bi qetî kamera bibo; tîya dekewtişo tekane yê bajarî yo. Ez zana ke heta temmuza 2019î ke ez şîya, nê kamerayî çalak bîyî.”

Goreyê dozgerîye, 5ê çeleyê 2020î saete 12.25 de pirdê Sari Saltukî ser o wesayîtêk ameye dîyene; wesayîta keyeyê Kahramanî 12.25.12 de PTSyê FEDAŞî ra û 12.28.58 de PTSyê Unîversîte ra vîyarta û goreyê hesabî nêzdîyê saete 12.27 de dormeyê pirdî ra vîyarta. Xeta telefonî ke Ali Kahramanî şuxulnayêne, 12.27.51 de hûmara Handane Sonel geyraye û dima telefon de qisey bî. Kahramanî îdîa kerd ke nê qiseykerdişî de derheqê Doku de tu çî nêameyo vatene, “bi temamî qiseykerdişê cinîyan bî” û pawitişê Tuncay Sonelî yê derheqê tesbîtê sînyalê SIM karta Doku de ey rê zî bawerker nîyo.

Dozgerîye bi datayanê bazî yê telefonê Şukru Erogluyî ke eynî şewe demêko derg padaye bî û hereketanê Fatih Ozmenî resa qenaetê huqûqî ke badê kiştişê Gulistane Doku cenazeya aye hetê Şukru Eroglu û Fatih Ozmenî ra nêzdîyê mezelê Koçpinarî de ameya definkerdene.

Mustafa Ç. (15), Fatma Ç. (36) û Büşra Ç. (12) yê ke qeza de dirbetin bîbîy, bi ambulanse wedarîyay nêweşxaneyê dewlete yê qeza. Nê dirbetinî nêweşxane de heme mudaxeleyanê doktoran ra pey nêameyi xelisnayîş û dinyaya xo bedilna.

Tedawîya A.Ç. û F.Ö.yî ya ke nêweşxane de dewam kena.

Cendirmeyan derheqê qezaye de tehqîqat da destpêkerdene

Ena dinya de semedê merdiman sermayeyo tewr pîl wayîrbîyayişê zerrîyêka pank a. Zerrîpakî cuyê merdimî de ercê tewr avzel û qiymetin o. Çimkî zerrîya pank başîyê emrê endamanê binî yê laşê merdimî keno û çew destê aye/ ey merdimî de xerabî nêvîneno. Xora eke zerrî û laşê merdimî wirdî pank bo, o mihal ê kesî dinya û axîret de serkewte yê û Homa zî û evd zî înan ra razî yê. Yanê zerrî qandê merdimî sey femandarêkî yo. Eke fermnadarêk baş bo û çîyo baş bikero, o mihal leşkerê ci zî do biewnî ey ra başîyê bikerê la eke serek xerab bo û çîyo xerab bikero o mihal merdimên ci zî do sey ey bikerê. Raşta ci zerrî zî wina ya, eke pank bo do başîye bi wayîrê xo bido kerdiş û eke lêmin bo zî do xerabîye bido kerdiş. Ena ray o muhîm no yo ke merdim baş qaydê zerrîya xo bikero û aye baş bişinaso, çimkî eke merdim zerrîya xo baş bişinasino do xo zî bişinasino, oyo ke xo bişianasino do Heqî/Homayî zî bişinaso. Xora zerrîya ke mîyanê xo de vîr û bawerîya pank hewîneno rî û rayîrê merdimî zî roşin keno, aye semed ra zî zerrîpakî roşnîya zerrîya merdiman a.

Arizîyê Zerrîyê Pankî

Verê her çîyî ganî zerrîya pank başî û xerabîyê yewbînan ra cîya bikero û xo xerabîye ra bido pey û hergo muracatê başîye bikero. Çimkî zerrîyêke ke başîye û xerabîyê cêra nêkero a zerrî merde ya, aye semed ra zî ganî zerrîya pank bi zanayîşê xo başî û xerabîyê cêra bikero û ancî bi eşkeyiş û iradeyê xo zî başîye biweçîno.

Eke zerrî bî halîna xerabîye, yanê eke merdim hergo guneyan bikero o mihal zerrîya merdimî wişkêr beno û eke zerrî wişk bîyo tobekerdişê dûr keweno û fikrê xerab tede serwer/serdest beno, dima zî zerrî beno zerîyêko xerab û bê xêyr. Yanê zerrî de yew nûr û roşna nêmaneno û beno sîya, bêyî ke bizano xêyr o yan zî guneh o çi weşîya ey ra şino o wina keno.

La zerrîya pank, zerrîyêka sipî ya û hergo çilayê bawerîye tede akerde yo, aye semed ra fîtne û xerabî çi rey nêeşkenê dekewê ci. Zerrîya pank, zerîyêka nazenîn û nerm a û bi xo bawer a, ters û hêvîya ci hergo tenya Heq o. Aye semed ra nefret, xopîlvînayiş, hesûdîye, weşnêbîyayiş û heskerdişê malê dinya çi rey nêeşkenê xo zerrîya panke de bi ca bikerê.

Zerrîya pank, o zerrîya ke hergo Heq û razîbîyayişê ci xora kena xem, verê ci her tim Heqî de yo û heme karan de nîyet û armancê ci zî reyna Heq o. Miradê zerrîya pank hergo razîbîyayişê Heqî yo, aye semed ra wexto ke yew emrê Heqî bi ca ano zaf bextewer beno.

Her çiqas dewro ke nika ma tede yê de zerrîpakî beno semedê belengazîya merdim û komeleyan la reyna zî başî baş o û başî başîye ano, yanê ganî merdim çi rey fek zerrîpankîya xo ra vera nêdo. Pîlanê ma bîlaheq nêvato " başîye bikere û bierze mîyanê awe", yanê gama ke merdim başîyê bi yewî bikero ganî duştê ey de çîyêk nepawo yan zî hêvî nêkero, çimkî başî çi rey vîndî nêbeno û bêguman do rocêk bireso cayê xo. Aye semed ra zî semedo ke ma başîyê bivînê ganî ma bi xo zî başîyê bikerê û bibê sedemê başîyê.

Ma Kurdî şarê xerîban ra zaf hes kenê û qiymet dan înan la çi heyfo ke ma vera yewbînan de şarêkî zaf zerrîwişk ê û ma çi rey xêrê yewbînan nêwazenê, aye semed ra zî ma seserrre ra vêşêr o ke hêgayê xo ser de (Kurdistan) binê zilmî de yê. Bêguman eke şarê ma zî yewbînan ra hes bikerdêne û duşmenîye yewbînan nêkerdêne beno ke ewro ma zî erdê xo ser de bindest û perîşan nêbîyayêne, çimkî eke ma zî xêrê yewbînan biwaştêne bêguman ma zî do ewro xêr bivînayêne û bibîyêne wayîrê welatê xo.

Ena ray semedê xelasîyê şar û welatî Heq zerrîyêk pank û pirra xêyr bikero nesîbê şarê ma, rike, hesûdî û xerabîyê zerrîya ma de biwedero û herinda ci de zerrîya ma bi yewbînan nerm bikero û bido heskeriş.

Pisporê warê Ziwan û Edebîyatê Zazakî Dr. Murat Varolî hesabê xo yê medyaya sosyal de parekerdişêk kerd û da zanayîş ke programo newe ameyo qebulkerdiş.

Program 200 rîpelan ra virazîyeno

Goreyê malumato ke Varolî day, destpêkê serra 2026î de bi akademîsyenanê Unîversîteya Çewlîgî, Unîversîteya Munzurî û Unîversîteya Anqara û malimanê Zazakî yê ke mîyanê Serekîya Perwerdeyê Millîye ya Çewlîgî de xebityêne, komîsyonêk ame ronayîş.

Hetê komîsyonî ra mîyanê Modêlê Maarîfî yê Seserra Tirkîya de seba Zazakî programêko xoser yo ke nêzdîyê 200 rîpelan o ame hazirkerdiş. Programo ke ame hazirkerdiş, badê gureyanê resmî, pêşkêşê Serekîya Sura Talîm û Terbîyeyî (TTKB) ame kerdiş û ame qebulkerdiş.

Kitabê dersan do newe ra bêrê nuştene

Badê qebulkerdişê programê neweyî, newe ra hazirkerdişê kitabanê dersan ê Zazakî yê ke seba sinifanê 5, 6, 7 û 8. yenê musnayîş zî goreyê mufredatê neweyî yeno plankerdiş.

Perwerdeyê Zazakî de do çi bibedilyo?

Goreyê parekerdişê Dr. Murat Varolî, bi nê qeydeyanê neweyî, perwerdeyê Zazakî de nê bedilnayîşî do bêrê kerdiş:

• Zazakî do mîyanê Wezîrtîya Perwerdeyê Millîye de sey ziwanêko xoser ca bigîro.
• Kitabê dersan ê Zazakî yê seba sinifanê 5, 6, 7 û 8. goreyê mufredatê neweyî do newe ra bêrê hazirkerdiş.
• Mîyanê modûlanê weçînayîşê dersan yê MEBî de Zazakî do bi hawayêko xoser bêro mojnayîş.
• Branşê Zazakî do bi hawayêko xoser bêro qeydkerdiş.
• Seba malimîya Zazakî, tena êyê ke beşa Ziwan û Edebîyatê Zazakî qedînayê eşkenê muraceat bikerê.

Varolî parekerdişê xo de hêvî kerd ke no dewrê neweyî seba Zazakî û kesê ke kede danê nê ziwanî xeyrên bo.

Sîrê koyî yê Dêrsimî yo ke nameyê ci yo zanistî “Allium tuncelianum” o û dinya de bi awayêko tebîî tena na mintiqa de vejîyeno; Parka Millî yê Gelîyê Munzurî, Koyanê Munzurî û cayê berzî yê dormeyê înan de reseno.

Dîma îhbarê topkerdişê bê îzin yê sîrê koyî yê Dêrsimî, ekîbê jandarma û Pawitişê Tebîatî û Parkanê Millî (DKMP) Gelîyê Ahpanosî de dest bi xebate kerd.

Xebata cigêrayîşî de plakaya wesayîto ke şuxulnaybî ame tesbîtkerdene. Wesayît, sînoranê Parkê Millî yê Gelîyê Munzurî de, Qereqolê Karşılarî de ame vindarnayîş.

Cigêrayîşê mîyanê wesayîtî de mîyanê toreyêk de 20 kîlogram sîrê koyî yê Dêrsimî ame vênayîş. Seba hîrê kesanê ke ameyê tesbîtkerdene ke vaşê binê pawitişî de yê bê îzin arê dabî, muameleyo qanûnî ame kerdene. Goreyê qanûnan, seba nê hîrê kesan pêro pîya 2 mîlyon û 97 hezar û 735 lîrayî cezaya pereyî ya îdarî ame birnayîş.

Vejîyayîşê zîndanî de cinîya ey Zeynep Mızraklı, Wekîlê Grûba DEM Partî Sezai Temelli, Saruhan Oluç û Gülistan Kılıç Koçyiğit, Qiseykera DEM Partî Ayşegül Doğan, Mebûsê Dîyarbekirî Serhat Eren û Cengiz Çandar zî tede xeylêk kesan Mızraklı pêşwazî kerd. Zeynep Mızraklı zewcê xo yo ke nêzdîyê 7 serran zîndan de ame tepiştene bi vilikan pêşwazî kerd.

Wesayîtanê ke verê zîndanî de pawitêne ser o afîşanê sey ‘Xoserîye nêmce nêbena, Demirtaşî rê azadîye’ û ‘Azadîya Mızraklîyî şadîya ma ya, tepişîyayîşê Demirtaşî hêrsa ma yo’ bal ante xo ser.

Ame zanayene ke kesê ke merdî Hasan Cumhur, Perçin Dayan, Lütfü Demir û Mahsun Demir ê.

Lütfü Demir û lajê ey Mahsun demiro ke qeza de merdî, welatê xo Taxa Nohutî ya qezaya Sêwregi ya Rihaye de bi merasimê cenazeyî ameyî definkerd.

Heto bîn ra ame musayene ke kesê ke merdî û birîndar bîy, seba arêdayîşê findiqan Sêwregi ra şîbîy Düzce. Derheqê qezaye de tehqîqat dewam keno

Wezaretî çalakîye sey “hêrişo îdeolojîk” dîye

Goreyê malumatanê ke ameyî girewtene, muracaetê Mudirîya Weşîye ya Bajarê Kocaelî ser o dosya hetê Mudirîya Pêroyî ya Xizmetanê Îdareyî ra amey amade kerdene û Heyetê Berzî yê Dîsîplînî de bîye qerar. Kombîyayîşê 19ê tebaxa 2026î de çalakîya Avcı çarçewaya Qanûnê Memuranê Dewlete yê bi numreya 657î de ame ercnayene. Heyetî mûnitişê gijikî bi îdîaya “seba armancanê îdeolojîk yan zî sîyasîyan xirabkerdişê aramîye û pergalê xebate” hesibna û ceza da ke wa memurîya dewlete ra bêra vetene. Teblîxat de ame vatiş ke heqê Avcı esto ke vera nê qerarî muracaetê dadgeha îdarî biko.

Çi bîbî?

Na kampanya dima ke grûbanê çekdaran Rojava de gijikê cinîyêka şerwanî birna û kerd teşhîr ame destpêkerdene. Dinya û Tirkîya de zaf cinîyan seba ke paştî bidê şerwana cinîye û reaksîyon bimojnê, gijikê xo apey da, fotografê xo antî û medyaya cematkî de pare kerdî. Hemşîre İkra Avcı zî seba paştgirîya nê karî amebî hedefmojnayene û derheqê aye de cipersayîş dîyabî destpêkerdene

Heyetê Partîya DEMî verê zîndanî de yo

Serekwekîlê Grûba Partîya DEMî Gülistan Kılıç Koçyiğit û Sezai Temelli, Vervatoxa Partî Ayşegül Doğan û wekîlê Partîya DEMî Saruhan Oluç, Serhat Eren û Cengiz Çandar, seba pêşwazîkerdişê Mızraklî, verê Zîndanê Edirne yê Tîpê Fî de yê.

Pankartê pîya bi Demirtaşî

Serê wesayîtanê ke verê zîndanî de pawenê de pîya bi fotografanê Selahattin Demirtaşî, pankart û nuşteyê sey “Azadîye nêmcet nêbena”, “Seba Demirtaşî azadîye” û “Eynî hesret” ameyî daliqandene.

Mîyanê înanê ke pawenê de, mesajê sey “Xêr ameyî Selçuk Mızraklı” zî est ê.

Seba tehliyebîyayîşê Mızraklî, verê zîndanî de pawitiş dewam keno.

Mezraya Ürünlü ya dewa Koçyiğitlerî de şan bano dîqat yo xoser de bi sebebêko nêzanaye ra kile adirî berz bîy. Şarê dormeyî xeber da û ser o itfaiyeya Şaredarîya Depe û ekîbê cendirmeyan ameyî cayê serebûtî.

Mudaxeleya xebatkararanê itfaiye ra pey adir ame hewnakerdiş; kontrolan de bewlî bi ke Ağa Üykü û cinîya ey Hayriye Üykü ke ban de bîy dinyaya xo bedilnay. Cenazeyê înan seba otopsî wedarîya morxê Nêweşxaneyê Unîversîteya Firatî.

Forumê Aştî û Azadîye hetê Enstîtuya kurdî ya Amedî û Şaredarîya Bajarê Girdî yê Amedî ra ame organîzekerdiş,

Amed de siba wesîleyê Roşanê Ziwanê Kurdî ra bi nameyê “Rayîr û metodê ganîkerdişê ziwananê ke binê tehluke de yê” forumêk virazîya.

Na komxebate, hetê Enstîtuyê Kurdkî ya Amedî ra sey hîrê roniştişan amey hedrekerdene.

Roniştişo dîyin de babeta “Dezgehkîkerdişê Kirmanckî” amey munaqeşakerdene û Ehmedê Bira sey qalîkerdox û Nesîb Gultekîn sey moderator ca girewt.

*Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."