Peskoyî/Pezkovî malê koyî yo. Seba ke cayanê asêyan de sitar benê, tayn cayan de ci rê malê kemerî vacîyeno. Goreyê vatene; çimikê înan sey vilenceyî yê, dusîyenê kemer ra û ê piro war nêyenê.

Peskoyîyî heywanê nazenîn ê û bimbarek qebul benê. Bi goreyê bawerîya zazayan, peskoyîyî malê Xizirî yo. Ewlîyayanê zazayan berzanê koyan ra peskoyîyî çerenayê.

Winî aseno ke na bawerîye zaf kehan a, heme erdê Aryenan ser ra est a. Cayê peskoyîyan medenîyetê Xîtîtan/Hîtîtan de mihîm o. Heykel û rolyefê peskoyîyan taştê, xo rê kerdê sembol.

Bi bawerîya zazayan -bîlhesa zazayê Raya Heqî- kiştişê peskoyîyan suco giran o, kam ke bikişo belayêko pîl yeno ser de.

Na bawerîye -winî aseno ke- mîyanê cîya-cîya kulturan de vila bîya.

Ordîyê Akhayan seba cengê Troya (ÎV. seserra 12. yan zî 13.) yeno pêser la va nêyeno ke gemîyî bivisîyê operrê Anatolîya. Şamanî ra persenê ke qey va nêyeno. O vano; fermandarê ordîyî Agemennonî wextêk ra yew peskoyîye kişta, Îlahe Artemîse na kerdena ey ra hêrs bîya, o rîwal ra va nêyeno; lazim o Agemennon, keynaya xo Îphîgeneîa, Artemîse rê qurban bikero. Wexto ke keyneke qurban bikerê, Artemîse ci rê decena, herinda keyneke de yew peskoyî nana fekê kardî ver ra. (La qey peskoyî naya fekê kardî ver ra; tam cayê xo nêvîneno.)

Edebîyato klasik de meselaya Îbrahîm Edhemî est a. O, seydwanêko xedar bîyo. Zaf peskoyî kiştê. Ancî rocêk kewto bi peskoyîyêk dime ra. A game xeyb ra veng ameyo: Ey Îbrahîm, ma, ti seba nê çîyî afernayê! O, naye ser ra seydê peskoyîyan tobe keno.

Hîkayetê Sîyabend Û Xece de zî behsê peskoyîyan beno. Sîyabend kesêko serehuşk o. Tim rika huşke keno. Xece remneno; pîya şonê koyê Xelatî. Neqerde (bîlasebeb) keweno dime ra ke yew peskoyî bikişo. Nano pira, kelçeyêk (kelce) dirbetin keno. Şono ser ke sere bido piro. Kelçe bi halê xo yo dirbetin estrî kuweno qineste ra, ey teraş ro erzeno war. Cayo asê ra yew sincêre bena. Sîyabend cor de gineno ser ra, pira maneno. Xece kena-nêkena, nêeşkena ey bixelisna. O kefaretê xo dano û mireno.

Vacîyeno ke mella Mistefa Barzanî kiştişê peskoyîyan qedexe kerdo.

Hewle a ya ke kiştişê heme heywanan qedexe bo.

Nêmeyê dîyînî de Amedsporî zaf hol dest pêkerd û deqeya 49. de bi golê Dîa Saba reyna kewt vernî û skor kerd 3-2. Heta deqeya 80. . Labelê deqeya 80. de kaykerdoxê Îgdîrspôrî Atakan Çankaya gol eşt û skor reyna bi pîya.

Maç bi no qeyde qedîya. Reqîbo tewr nêzdî yê Amedsporî, Esenler Êrôkspôr zî keyeyê xo de Pendîkspôr reyde pîya mend, Amedsporî bi şampîyan û vejîya Lîga Sûperî.

Deklerasyon wina yo:

“Neteweya kurdan neteweyanê merdimîye de tewr kehenan ra yew a. Ziwanê kurdkî zî erjêko tewr bingeyin û nêvîyartbar ê neteweya kurdan û heme merdimîye yo.

Çi heyf ke bi se serran o ke bi sebebê redkerdişê neteweya kurdan, bi rengêko hovane ame cehdkerdene ke sey zaf kultur û ziwananê cîyayan, kultur û ziwanê kurdkî zî bêro çinkerdene. La bi netîceya têkoşînê neteweya kurdan nê cehdî bê encam mendî. Ma vînenê ke herinda ney de, caardişê vera ziwanê kurdkî ameyî aktuelkerdene; ziwanê kurdkî hema zî fermîyetî de nêno qebûlkerdene; bi rayîr û metodanê neweyan ê tewir bi tewirî, redkerdiş, qedexekerdiş, dormegirewtiş û asîmîlasyonê ziwanê kurdkî bi hewayêko cîya-cîya dewam keno. Her cayê Kurdîstanî de bi serdestkerdişê ziwanê tirkî û her cayê ke kurdkî tede ciwîyenê, hema zî amanc û waştiş no yo ke kurdkî bêrê asîmîlekerdene û ziwanê kurdkî bihelîyo û mîyanê wextî de hewanîyo. No sûcêkê vera merdimîye yo.

Bê guman ma kurdî bi tu hewa destûr nêdanê ke no çî bireso encam. Cuyêka bê kurdkî seba ma kurdan sey leşêko bê mezg, bê zerrî û bê ruh o. Ziwanê ma çimeyê ma yo bingeyin ê estbîyayîş, xobîyayîş, nasname û cuya ma ya neteweyî, azad û demokratîk a. Ziwanê ma çime û bingeyê yewîya ma ya neteweyî yo, kilîtê azadîya ma ya her hetî ya. Ziwanê kurdkî xeta ma ya tewr sûre û tewr cor a.

Rayber Abdullah OCALAN zî bi taybetî dîyar keno ke: “Wayîrvejîyayîşê ziwan û kulturê xo, averberdişê înan hewcedarîya merdimbîyayîşî ya. Êyê ke nêeşkenê wayîrê ziwanê xo vejîyê, nêeşkenê wayîrê merdimbîyayîşê xo zî vejîyê. Êyê ke ziwanê xo nêzanê û aver nêbenê, nêmmerdim manenê. Heta ke ti ziwanê dayîke nêmusî, perwerdeyê ci nêvînî, ti nêeşkenî raşt û baş bifikirîyî. Babeta ziwanê dayîke qasê nan û awe muhîm a. Wayîrvejîyayîşê ziwan û kulturê xo wezîfeyê heme kesan o.”

Vengdayîşê Rayber Abdullah OCALANî yo “Haştî û Komelê Demokratîk”, munaqeşê derheqê serbestî û azadîya ziwanê kurdkî zî xurt kerd. Ma reyna vanê: ma heta peynî peyê nê vengdayîşê tarîxî de yê û ma dîyar kenê ke heqê ziwanî, kulturî, sîyasî, huqûqî û xoîdarekerdişî yê neteweya kurdan babeta bazarî nîya, û seba ke komelêko azad, demokratîk û haştîperwer bêro awankerdene ganî heme astengê ke verê şuxulnayîşê nê heqan ê, bêrê hewanayene û ziwanê kurdkî bibo wayîrê statûyî û bibo ziwanê perwerdeyî. Bê guman seba ke no çî bireso encam, ganî Rayber Abdullah OCALAN bieşko seba caardişê haştî û komelêko demokratîk serbest û azad hereket bikero û bixebitîyo, û seba ney zî ganî şertê tewr munasibî bêrê hazirkerdene û verê her çî, ziwanê kurdkî, ganî nasname û heme nirx û heqê neteweya kurdan û statûyê kurdan ê xoîdarekerdişî zî hetê sîyasî û huqûqî ra bêrê naskerdene, bingeyê qanûnan de bêrê garantîkerdene. Ma weş zanê ke tecrîdê vera Rayber OCALANî, tecrîdê vera heme nirxanê neteweya kurdan û bi taybetî tecrîdê vera ziwanê kurdkî, rasterast yewbînan reyde têkildar ê.

Seba caardişê naye zî, ma do têkoşînê xo seba pawitiş û averberdişê ziwanê kurdkî, her demî ra hîna zêde û hîna hîra bikerê. Bi nê amancî, ma sey heme sazgehanê ziwanê kurdkî, partî, dezgeh, war, awanî û dormeyanê cîyayan ê kurd û demokratîkan, bi sloganê “Statûyê Kurdkî, Perwerdeyo bi Kurdkî” merheleya newîye ke par seba têkoşînê ziwanê kurdkî ame destpêkerdene, dewam kenê.

Bingeyê na raştîyan ser o; ma do bi munasebetê 15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî, mabênê 4ê gulane ra heta 1ê hezîrane, her cayê Kurdîstan û Tirkîya de; têkoşîn, xebatî, bername û çalakîyanê tewir bi tewiran mîyanê komelî de virazê. Heme qeza, dewe, taxe, kuçe û keyeyan de, mîyanê ciwan, doman, unîversîte, esnaf û heme waranê bînan de vila bikerê. Rayîrşîyayîş, eşkerayîyê girseyî, xebatê vilawekan, pankart û bîlbordê bi kurdkî, kombîyayîşê ziwanê kurdkî yê mîyanê şarî û heme sazgehan de, formî, kursê şarî, çadirê ziwanê kurdkî, musnayîşê alfabeya kurdkî, bernameyê wendişê şîîran, sanikvatiş û dengbêjîye, tîyatro, nawitgehê kitabanê bi kurdkî, panel, sempozyum, komxebate, konferans, şayî, konser, qiseykerdiş, veng û vengdayîş, xebatê tewir bi tewirî yê warê dîjîtalî de, bernameyê binê banê îdarekarîyanê herêmkî/şaredarîyan, bernameyê Meclîsî de, xebatê dîplomatîk û êb. Ma plansazîyêka pirr û dewlemende hazir kerda.

Bi nê amancî, fikr û baweriye, ma venga heme hereket, partî, sazgeh û dormeyanê azadîwaz, haştîperwer, demokrat û merdimîperweran danê; bi taybetî venga cinîyan, ciwanan, sîyasetmedaran, roşnvîran û heme kurdan danê ke çar parçeyanê Kurdîstanî de û her cayê dinya de ciwîyenê:

Bêrê ma sey heme kurdan, dormeyê ziwanê kurdkî de, yewîya xo ya neteweyî awan bikerê; her roje bikerê roje û roşanê ziwanê kurdkî; her dem û her ca de têkoşînê pawitiş û averberdişê ziwanê kurdkî hîna berz û hîna hîra bikerê. Ziwanê kurdkî her warê komelkî û cuye de bikerê wayîrê statuyî, bikerê ziwanê perwerde, têkoşîn, xebate, têkilîye û cuye; her keye, dewe, kuçe, taxe, war û cugehî bikerê mekteb û unîversîteyêka kurdkî, bikerê kurdkîgehêk.

Bi nê hîs û fikran ma 15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî, şexsê pêşengê ziwanê kurdkî yê nemir Sêve Demîr û Denîz Bulbun de pêşkêşê heme şehîd û têkoşeranê ziwanê kurdkî kenê. 15ê Gulane Roşanê Ziwanê Kurdkî, kurdan û heme merdimîperweran rê pîroz bo!

Bijî Ziwanê Kurdkî!

Her Dem Kurdkî, Her Ca Kurdkî!

Kurdkî, Yewîye, Azadîye!

Beşdaranê mîtîngî mîyan de Hemsereka Şaredarîya Girdî ya Amedî Serra Bucak, Hemsereka Pêroyî ya DBPyî Çiğdem Kılıçgün Uçar, hemserekê şaredarîyanê qezayan û rayberê partîyan û sendîkayan amade bî.

Koma ke qezaya Yenîşehîrî de verê TMOyî de kom bî, ver bi Meydanê İstasyonî bi sloganan rayra şî.

Mucadeleyê azadîye, ked, heq û edalet ser o qiseykerdişî ameyî kerdiş. Beşdaran mîtîng de waştişê xo aşkere kerdî û badê cû bi govende û coşêko pîl pîrokerdiş dewam kerd. Hemwelatîyê ke meydan pir kerdbî, 1ê Gulane bi ruhê yewitî û paştdayîşî pîroz kerd.

Destpêkê karê sîyasî

• 2000î de dest bi avukatî kerdo kerdo
• İnsan Haklarî Derneğî (İHD) de xebitîyo
• Serra 2007î de bîyo parlamenter
• DTP de dest bi karê sîyasî kerdo
• 

Serekîya HDPyî

• Serra 2014î de bi Fîgen Yuksekdag reyde bîyo Hemserekê HDPyî
• Weçînayîşê Serekkomarî yê 2014î de bîyo namzed û %9.76 ray girewto
• Serra 2015î de HDPyî binê serekîya ey de %13.1 ray girewto û bîyo partîya hîrêyine ya tewr pîle

Tepiştişî û rewşa nika:

• 4ê Teşrîna Peyêne ya 2016î de ameyo tepiştişî
• Hepisxaneyê Edîrne de maneno
• Kîtabê ey ê ke hepisxane de nuştê:
  • Seher
  • Devran
  • Leylan
  • Arafata düet

Xusûsîyetê ey:

• Hunermendî û nuştoxîya ey esta
• Rayberêko karizmatîk o
• Bi ziwananê kurdkî (Zazakî-Kurmanckî) , tirkî û îngilîzkî qisey keno
• Heqanê însanan û demokrasî ser o vindeno
• Têkoşerê aştî û seypeyîye yo

Demîrtaş, persgira kurdan de sîyasetmedarêko muhîm o û rayberêko sîyasî yo ke hem kurdan hem zî demokratanê tirkîya mîyan de qiymet vîneno.

Ewro zî hepisxaneyê Edîrne de yo û hema zî dozê ey dewam kenê. Bitaybetî nuşteyê ke ey hepisxane de nuştê zaf eleqe dîyê û derheqê welatî, serkewtişî û edaletî de zaf nuşteyê ey estê.

Keyeyê Selahatîn Demîrtaşî

Keyeyê ey derheqê de çend malumatî:

• Maya ey û pîyê ey Dîyarbekir de manenê
• Pîyê ey par rehmet kerdo
• Cinîya ey Başak Demîrtaş a
• Di keynayê ey estê: Dîlda û Delal
• Birayê ey Nurettîn Demîrtaş zî sîyasetmedar o

Başak Demîrtaş zî aktîvîsta heqanê însanan a û mêrdeyê xo tepişîyayîş ra dima timûtim seba ey têkoşîyaya. Demîrtaş di keynayê xo Dîlda û Delalî reyde zaf girêdaye yo û serranê hepisxaneyî de zî timûtim nameyê înan nuşteyanê xo de ardo ziwan.

Keyeyê Demîrtaşî her çiqas problemanê zehmetanê ekonomîkan û sîyasîyan de vîyarto zî timûtim demokrasî û heqanê însanan de vengê xo berz kerdo.

Merdim eşkeno vajo ke ziwan qasê tarîxê merdimîye kahan o. Bênateyê merdiman de têkilîyî bi wasitaya ziwanî yenê kerdene. Merdim bi ziwanî tevgêrayîşê xo, fikir û ramanê xo ano ca. Tevgêrayîşê xo yê fîzîkî ra tepîşê heta ê hîsî, her çî bi ziwan yeno îfadekerdene. Helbet kê nêeşkeno vajo ke ziwan tena bênateyê kesan de yeno xebitnayene. Ziwan semedê heme gandaran unsurêko bingeyîn o. Coka nê tena bênateyê kesan de, ajalan ra tepîşê heta nebatan her tewirî, goreyê xo ziwanê xo awan kenê û şuxulnenê. Heta heta goreyê nêzdîbîyayîşê kuantumî, yanî bi fikiryayîşê kuantumîkî, her çî eslê xo de ganî yo. Goreyê nê fikrî eke her çî ganî bo, o wext beno ke ziwanê yew masa, defter, bardaxe… ûsn her objeyî zî est bo. Yanî merdim eşkeno vajo ke ça de gandarî bibo uca de ziwan est o.

Seke şima zî zanê merdim xora ganêko komelkî yo coka ziwan semedê merdiman wasitayêka muhîm a. Herkes bi ziwanê xo yeno dinya û cuya xo zî goreyê qeydeyanê ziwanê xo şuxulneno û domneno. Ziwan pergalêko ganî yo. Yeno dinya xo aver beno û goreyê şuxulîyayîşê xo zî ge-ge mîyanê demî de qedêno vindî beno. Merdim wexto ke yeno dinya bi ziwanê xo yê dayike cuya xo nas keno. Nasname, kesayet, hişmendî, xo her hetî ra averberdiş, cuye de ca dayîşê xo ûsn… Her çî girêdayeyê ziwanê dayîke yo. Ziwan, tewr muhîm zî ziwanê dayîke, tena semedê tekîlî nîyo helbet. Peynîya ci de tarîx, kultur, vîyarte, ameyox yanî hişêko gird est o. Yanî wexto ke ziwanêk vindî beno eslê xo de tarîx, kultur û bi esasî şarê ê ziwanî zî vindî beno.

Ziwanê dayîke tewr vernîye de nasname yo. Kiriştişê tarîx, kultur, vîyarteyê xo û awankerdişê ameyoxê xo yo. Wexto ke tutêk yeno dinya çi ke vîneno, yan zî tira çi ke aseno, bi ziwanê xo yê dayîke înan sembolîze keno û mana dano ci. Fikiryayîş û giseykerdişê xo goreyê şuxulnayîşê ziwanê xo yo.

Seke yeno zanayene, ronîyayîşê komare ra pey Tirkîya de hetê îqtîdarî ra xêncê ziwanê tirkî her ziwan ame qedexekerdene, şarê ke Tirkîya de ciwîyenê zî heme sey şarê tirkî ameyî pênaskerdene. Se serrî ra nat Tirkîya de kam ke bî îqtîdar, her hetî ra û bêmabêne kurdan û şaranê bînan ser o her tewir polîtîkayê asîmîlasyonî ramitî.

Îqtîdaran hewl da ke ziwanê kurdî komelî ra, şarî ra dûrî bifînê. Semedê nê zî hem ziwanê kurdî hem zî nasnameyê kurdî ser o her tewir polîtîkayê nêhesibnayîşî ameyî kerdene. Ziwanê kurdî sey ziwanêko nizm, sey ziwanêko bêerj, ziwanêko eyb ame vînayîş. Înan waşt ke bi şarî zî wina bidê qebulkerdene. Hende ke netîceyê nê polîtîkayan de êdî şarê kurdî zî wina nêzdîyê eslê xo û ziwanê xo bî.

Kitabê Waştî yê Murat Canşadî de hîkayeya “Ben Bu Gece Bir…” de zî bi esasî nê problemî ser o yeno vindertiş. Bi polîtîkayanê asîmîlasyonî, red û înkarkerdene şar ziwanê xo ra dûrî keweno, ziwanê xo ra şermayeno. No hetê komelkî û psîkolojîkî ra problemanê kompleksan zî vejeno orte helbet. Seke tirkî qiseykerdişê înan, înan keno “modern” yan zî “entelektuel”. Hîkaye de zî xora na babete ser o yeno vindertiş. Merdimêk hertim wexto ke embazanê xo reyde yeno têhet dest bi tirkî keno. Mesela çi beno wa bibo hema wazeno ke tirkî qisey biko û ca de ziwanê xo yê dayîke açarneno tirkî ser o. Nika ma nê paragrafanê hîkaye ser o çend erjnayîşan bikerê. “Wexto ke dest bi tirkî kerdêne, vengê xo kerdêne berz, çimî înan ser ra fetilnayêne, hukmê xo ronayêne. Tewir bi tewir çekuyê xerîbî têdima rêz kerdêne ke înan ci ra teba fehm nêkerdêne. Yew çekuye fehm bikerê çar çekuyan fehm nêkenê. Çimê xo fekê ey ra mendêne, sere kerdêne xo ver ra. Xora ey zî waştêne bi tirkîya xo ferq bifîno mabenê ey û înan. Coka roje bi roje ziwanê xo dahîna zêde kerdêne ‘giran’. Çekuyê henênî kerdêne mîyanê qiseyanê xo ra ke des luxatan ronê, manaya ci doz nêbena.’’

"Mesela çi beno wa bibo, dest bi tirkî kerdêne. Bi nezerê ey çîyo tewr muhîm tirkî qiseykerdişê ey bî. Qet goş nêdayêne hal mesela ra; qaşikê pîyazî ser o bo veng wedaritêne. Êyê dormeyî tirkî zanenê nêzanenê xemê ey nêbî."

Nê paragrafî ma rê nawnenê ke mîyanê komelê ma de bi qiseykerdişê ziwanê serdestan, yanî seke bi ziwanê tirkî qiseykerdiş statuyê înan berz keno. Na rewşe zî ma rê nişan dana ke ziwanê xo yê dayîke nizm vînayîş merdimî keno bindestê kompleksan. Yewna zî karakter bi tevgêrayîşê xo yê winasî hetêkî ra zî wazeno ke êyê ke derûdorê ci de yê înan ser o hukmê xo rono. Merdim eke bi zanistî bifikirîyo, bingeyê nê probleman de seke tirkî de yeno vatiş “sömürge psikolojisi” est o. No ma rê nawneno ke nê problemî kesayetê merdiman de problemêkê kompleksî zî vejenê orte.

Nuştox reyna bale anceno ke bi polîtîkayanê asîmîlasyonî şar êdî xo bi xo asîmîle keno. Yanî êdî rasterast hewceyê dewlete nêkeno ke şar bêro asîmîlekerdene. Hîkaye de zî dewlete nêeşkena nê merdimî mecbur bika ke tirkî qisey biko, çunke êdî o/a xo bi xo ziwanê xo red keno/a û wazeno/a ke ziwanê tirkî qisey biko.

Hîkaye de karakter rojêk reyna embazanê xo reyde yeno têhet û dest bi tirkî keno ke vajo "Ben bu gece bir rüya gördüm" la vano "Ben bu gece …” û çekuye fekê ci de manena û nêeşkeno peynîya cumleya xo bîyaro. Çunke kirmanckî (zazakî) de zafane semedê çekuyanê “rüya” û “uyku” hewn yeno şuxulnayîş. La seba ke tirkî de nê çekuyî sewbîna mana de yê, karakter didilîye de maneno ke kamcin çekuye bişuxulno. Tewr peynî de cumleya xo bi no hewa “Ben bu gece bir uyku gördüm.” qedêneno û hîkaye zî tîya de qedêna.

Nuştox bi na hîkaye tewr peynî de wendoxan rê wina yew mesaj zî dano ke, merdim ziwanê xo yê dayîke ra dima kamcîn ziwanî çend bimuso zî reyna bingeyê fikiryayîşê xo sey ziwanê xo yê dayîke şuxulyeno. Reyna nuştox ma rê nawneno ke bi asîmîlasyonanê dewlete şar ziwanê xo ra şermayeno, ziwanê xo sey ziwano nizm vîneno. Ziwanê xo redkerdiş, ziwanê xo ra şermkerdiş problemanê sosyal, psîkolojîk tewr vernîye de zî problemanê kesayetî yê girdan vejeno orte. Na rewşe zî kesan keno bindestê kompleksan. Ziwan erjê kesî yo, erjê şarî yo ke ganî merdim her tim wayîrê ziwanê xo bivejîyo.

Mehmet Ali Akpınar o ke Zaza bi heyatê xo yê raştînî de zerrênerm bi, labelê fîlmanê komedî de zafêr karakterê xirabî kay kerdêne.

Akpınar 86 serrîya xo de xatirê xo waşt. Badê merasîmê ke şaristanê Kessel-lo Louvainî de virazîya, termê ey ame defnkerdiş.

Akpınar 10ê Nîsana 1929î de Dêrsim de ameyo dinya û serra 1948î de bi fîlmê “Efe Aşkı” dest bi kaykerdişê fîlman kerdo. Ey mîyanê heyatê xo yê hunerî de qasê 200 fîlman de rol girewt. Hunermend Akpınar bitaybetî bi fîlmanê sey "On Korkusuz Adam", "Sevimli Haydut", "Karaoğlan" û "Çakırcalı" ameyêne naskerdene.

Mehmet Ali Akpınar Müşkinaz Söylemeze reyde zewicîyaye bi û 5 domanê ey (Sabahat, Bülent, Tuncay, Ufuk û Arzu) û 9 tornê ey estbî. Hunermendo naskerde Mehmet Ali Akpınarî 26ê Sibata 2015î de dinyaya xo bedilna.

Roşanê Karkeran Îstanbul de binê yasaxan de derbaz beno. Polîsan meydan qefelna û rayîrê ke şinê Taksim ameyî qefilnayîş.

Ame zanayîş ke zafê hemwelatî û komê sîyasî nê qerarî qebul nêkenê û waşt bişêrê Taksim. Beşiktaş û Mecidiyeköy de endamê HKPyî pa rayberanê xo hetê polîsan ra ameyî girewtiş û.

Ame zanayîş ke serê Pirdê 15ê Temmuze de zî komeleya bi nameyê "Kaldıraç" çalakîyêka nawnayîşî viraşta. Înan beyanatê xo de aşkere kerd ke ê seba Meydanê Taksimî rayra şinê labelê uca de zî 40 kesî ameyî tepiştiş.

Aşkere bi ke mudaxeleyan de gazê îsotî zî ame şuxulnayış.

Mecidiyeköy de polîsan gazê îsotî eşt serê serekê Partîya Karkeran a Tirkîya (TİP) Erkan Başî. Goreyê aşkereyîya Komeleya Hiqûqnasanê Hemdeman

(ÇHD), saete 11.20 de hûmara tepişteyan resaya 120 kesan.

Ame zanayîş ke polîsan bi wesayîtanê TOMA û gazê îsotî mudaxeleyê xo domnenê.

Foto: Evrim Kepenek (Bianet)

Mîyanê nê welatan de Tîrkîya 180 welatan mîyan de rêza 163. de ca gêna. Goreyê aşkerekerdişê RSFyî, bi taybetî qanûnê neweyî ke bi bahaneyê "asayîşê neteweyîye" vejîyayê, azadîya xeberan ,welatanê demokratîkan de zî eştî tehlûke. No zî nîşan dano ke êdî karê rojnamegerîye sey "sûc" yeno vînayîş.

Şaredarîya Amedî ya Şaristanê Girdî, seba ke coşê maçê Igdirspor-Amedsporî biresno tarafgiran ke do deplasmanî de bêro kaykerdene, do Ormanparka ya qezaya Kayapinarî û Mêydana Şaristanî ya qezaya Kayapinarî de ekrananê girdan rono. Futbolhesî, do nê di cayan ra maçî gandar temaşe bikerê û rayîrê Sûper Lîgî de do bibê hemparê têkoşînê Amedsporî yê krîtîkî.

Maç do saete 16.00î de dest pêbikero

Musabeqaya Igdirspor-Amedsporî, 2yê gulane roja şemeyî de saete 16.00î de Stadyumê Şaristanî yê Îdirî de do bêra kaykerdene. Amedspor Lîgê 1. de Eroksporî reyde puanê xo seypê yê, netîceya ke bêra girewtene zî seba vejîyayîşê Sûper Lîgî do biba dîyarker.

Hemşaredaran zî Amedsporî rê serkewtiş waşt

Hemşaredarê Şaredarîya Amedî ya Şaristanê Girdî Serra Bucak û Dogan Hatunî futbolbaz û ekîbê teknîkî yê Amedsporî rê ke şaristanê ma temsîl kenê, serkewtiş waşt.

Siba 1ê Gulane roşanê karkeran a. Roşanê Karkeran ê Dinya pêroyê dinya de sey roja yewitîya karkeran yena pîrozkerdiş. Na roje, têkoşîna karkeran de yew sembola gird a û zaf welatan de sey yew roşanê resmî qebul bîya. Roja 1ê Gulane dinya de semedê karkeran cayêko xisusî ya û na roje de karkerî pêroyê dinya de rayşîyayîşan virazenê, hêvî û waştişê xo îlan kenê, û têkoşîna xo ser o vindenê.

Tarîxê 1ê Gulane

Bingeyê 1ê Gulane, serranê 1800ine de Dewletê Yewbîyayê Amerîka de hetê hereketanê karkeran ra seba heqê xebatkerdişê 8 saetî yo. Na roje bîya sembole seba ke 1 Gulane 1886ine de karkeranê Şîkagoyî bi pêroyî dest bi grevêkê pîlî kerd. Meqsedê înan no bi ke "8 saetî kar bikê, 8 saetî zî keye de îsrehet bikê". Roja 4ê Gulane de, meydanê Haymarketî de yew bomba teqîya û panc karkerî, yew polîs û çend kesê bînî merdî. Dima terefdarê "Anarşîstanê Haymarketî" amey tepiştiş û înan ra çar kesî amey dardekerdiş. Badê naye, semedê nê hedîseyî, Serra 1889ine de seba ke na roje vîrê ma ra mevecîyo, 1ê Gulane sey "Roja Karkeran" îlan bî.

Cuwa ver, hereketa karkeran serra 1890ine de dest bi pîrozkerdişê 1ê Gulane kerd. Dewletê ê wextî binê tesîrê komunîstî de bî, na roje kerdbî roşanêko resmî. Ewro zaf dewletî na roje sey "Roja Kar" yan zî "Roja Karkeran" qebûl kenê.

Pîrozkerdişê 1ê Gulane

1ê Gulane, pêroyê dinya de bi protestoyan yena pîrozkerdiş. Rayşîyayîşê 1ê Gulane hêvî û waştişê înan nîşan dana. Sendikayanê karkeran, partîyanê polîtîkan û organizasyonanê komelkî nê rayşîyayîşan tertîb kenê. Protestoyan de, sloganî vajîyenê, bandrol (afiş) yenê aliqnayîş, sembolê ke têkoşîna karkeran temsîl kenê yenê mojnayîş. Rayşîyayîşan de, muzîk û deyirê ke kar û xebata karkeran rind vînenê/hesibnenê, heqanê karkeran û yewinîya înan ser o vindenê, yenê vatiş.

Zaf welatan de, şewanê 1ê Gulane de fîlmê derheqê têkoşîna karkeran de temaşe bene, derheqê cuye û têkoşîna karkeran de şîîrî yene wendiş, yan zî programê taybetî, konseran yan zî aktîvîteyan ê kulturîl virazîyenê. Pêroyê nê aktîvîteyî mabênê karkeran de têkoşîn, piştgirî, yewitî û hêvî xorîn kenê.

1ê Gulane, ne tenê yew rojeya tekoşîna karkerî ya. Na roje, yew fersend a ke merdim pêroyê dozan bîyaro vîrê xo, yew fersend a ke ma cuya ke ma de karkerê pêroyê dinya raverê benê, înan pêroyî rê sipas bikerê. 1ê Gulane gêreka roje ya ke merdim fikrê xo sey "Bi kamcîn hawayî êdî baştir yew dinya virazîyeno, dinya yo ke heqê pêroyan pawîyeno û qebul keno?" ser o bido. Tewrê cîyabîyayîşê kultur, sîyaset, dîn û fikran, erjê karkeran û xebata înan dewlete ra dewlete vurîyeno. La maqsedo peyên seypê yo: Bi hawayêko erjdar ciwîyayîş, bi hawayêko erjdar heqanê karî û cuye bidestviştene.

1ê Gulane, karkeranê pêroyê dinya muzakere (qiseykerdişî) rê fersend dana ke ê bizanê ke êdî baştir yew dinya mumkun o, yew dinya yo ke tede heqê yewbînan yenê pawitene, pêroyê kesî eşkenê wayîrê heqanê adîlan ê xebatkerdişî bibê.

1ê Gulane pîroz bo!

ZAZAKÎ NEWS - Taximanê Trendyol 1. Lîgî ra Amedspor, seba vejîyayîşê Süper Lîgî Îdir de do vejîyo musebaqayêka muhîme. Erzurumsporî ra dima taximo dîyin o ke do rasterast vejîyo Süper Lîg, 2ê Gulane roja şeme musebaqayanê hefteyê peyênî ra dima do aşkere bibo.

Amedsporo û Erokspor nika wayîrê 73 pûanan ê. Musebaqaya nêmê ewilî de Amedsporî Amed de 2-1 qezenc kerdbi û Îstanbul de zî musebaqa 1-1 qedîyabî. Seba ke muqayeseyê mabênê her di taximan de Amedspor vernî de yo, eke Amedspor vera Îdir FK hîrê pûan bigîro vejîyeno Süper Lîg.

Amedsporî eke na musebaqa bigîro, do tarîxê xo de reya verêne vejîyo Süper Lîg. Amedspor wextê 2023-2024î de Lîga 2. Grûba Sûr de bîbî şampîyon û vejîyabî Lîga 1. Amedspor sezonê verênî de rêza 9. de musebaqayî qedînabî, labelê nika tena yew game Süper Lîgî ra dûrî vindeno.

Na musebaqaya krîtîke ra verî Amedspor de direktoro teknîkî bedilîya. Rayberîya klûbî badê erşawitişê Mesut Bakkalî, Sertaç Küçükbayrak seba na wezîfeye aşkere kerd. Sezonî mîyan de direktoranê teknîkî Mehmet Altıparmak û Sinan Kaloğlu reyde zî rayîrî ameybî cîyakerdiş.

Na xebata ke Weşanxaneyê Vateyî ra vejîyaya, kokê çekuyan û bestoxanê mabênê lehçeyanê kurdkî ser o vindena.

Aşkere bi ke xebate bitaybetî lehçeya zazakî ser o vindena û nê çekuyan lehçeyanê kurmanckî, sorankî û hewramkî de bi hawayêko sîstematîk muqayese kena.

Kîtab de çekuyî hetê mana, form û vurîyayişê vengan ra bi ameyê muqayesekerdiş.

Ame zanayîş ke nuştişê kîtabî de, çekuyê ziwananê ke alfabeya latînkî şuxulnenê, sey orîjînalê xo mendê. Labelê telefuzê çekuyanê ziwananê alfabe û nuştişê erebî, krîlî yan zî yê bînan esas ameyê girewtiş. Seba ke wendoxî birehetî biwanê, nê telefuzî mabênê parantezanê çarçeweyî [] de bi herfanê latînkî nusîyayê.

Verênan vato ke “Wext, dermano tewr pîl o.” Her çiqas vatişê verênan ser o çend hezar serrî û çaxî derbaz bîyê zî la ancî cayê xo gênê. Ma zî nê çaxî de pêro vatişanê kal û pîranê xo kenê tecrube û cuya xo rê dewam kenê.

Gelo kal û pîranê ma çira wina vato? Înan seba dejê eşqî, dejê nêweşî, yan dejê mergêk... Gelo dejê hêvîyêke ra? Her çî sebeb ra vato la rastîyê xo de zî merdim nê çî ciwîyeno û vîneno. Wextî dir vîneno ke o baro giran ke kûrayîyê çiqas zêde bo zî sey awa ke herikyena, sey pelê dare ke vayî de pereno, wina şenik vîyarneno. Ti ewnîyena ke o baro ke paşta to çewt kerdibî, sereyê to dejnabî, bi wextî dir tesîrê xo vînî kerdo. Belkî zî “mana” bixo ê barî hende giran kena. Wexto ke a mana vînî bibo û wext zî merdimî dir hemraytî bikero, tu giranî êdî nêmaneno. Yanî beno ke sirrê “wextî” vindîbîyayîşê “mana” yo. Çike merdim xo rê îmgeyêk awan keno û her wext ê îmgeyî de çîyêko newe kifş keno. Yanî goreyê zerrî û hişê xo fesilneno. La wexto o fesilnayîş çewt şî, yan zî manaya ke to bar kerdibî, sey ci nêvejîya, pêro efsûnîyê xo şino. Helbet no hende lez nêbeno. Çewtbîyayîşê ci senî ke wextî dir xo dano teber, dejê xo zî wextî dir vînî keno.

Nê ser o dermanbîyayîşê wextî zî her merdimî de cîya yo. Tayê xo belkî rojêke de rastê dermanê xo yenê, tayê xo bi aşman û tayê xo zî belkî serran ancax rast yenê. La çîyêk qetî est o ke merdim ver bi başî şino. Na babete de darî û însanî zaf şibyenê sey yewbînan. Darî zî prosesê wextî ra derbaz benê û însanî zî. Darî ver bi payîzî pelanê xo rijnenê, zimistanî benê wuşk û ver bi wisarî ancî newe ra yenê dinya, şax danê, pêro heybetê xo mojnenê ra. Însanî zî wina yê. Vayêk xurtî dir pêro pelê înan rijinê, badê benê wuşk, xo bêderman û bêhevî hîs kenê la wextî dir vînenê ke tîje vejîyaya û şewqê tîje dir ancî wuştê pay. Hem zî verî ra hîna hêzdar.

Belê, wext derman o. Dermano ke êdî to sey verê nêverdeno yo. Serê a birîne padano la êdî ti a verêne nêbena. Ti biwazê zî êdî sey verê nêbena. Ti her tim mîyanê pawitişî de bena û birîna xo rê bena qalxan ke zirarêk bîn nêvîna. Çike eke to wextî ra dersa xo nêgirewta, ancî a birîne abena û beno ke êdî qet nêra padayîş. Ganî însan wextê xo dir rast û dûrist bo û tira dersê pîlan bigîro û merdim êdî mîyanê vîyarte de asnawe nêkero, timî biewno vernîya xo ra. Sey Sîmone de Beauvoîr zî vato: "Şima nêeşkenê wext bivurnê la wext şima vurneno.” Wext ma rê beno derman û wext ma vurneno!..

Seba pawitişê înan zî cezaya tircakerdişê înan 700 hezar TL ya.

Semîneran de ke çarçewaya festîvalî de ame organîzekerdene, rejîsor Dr. Ghotbedin Sadeghî derheqê rîtuelê Mîr Newrozî ke herêmanê Îranî de ke kurd tede ciwîyenê, ameyo bicaardene agahî dayî.

Panelê bi sernameyê "Awankerdişê Kulturî yê Estbîyayîşê Tîyatroyê Kurdî de" de, rejîsor Berfîn Zenderlîoglu û kaykerê tîyatroyî Keval Sidqi sey qiseykerdoxan beşdar bîyî.

Ekîbê tîyatroyî ke Ermenîstan ra ameyî zî, kayê bi nameyê "The Artist (Hunermend)" ke nuştox Alexander Shirvanzade nuşto û Aram Nalbandyanî rejîsorîye kerda, sahne kerd.

Kayî ra dima, kaykeran rê plaket û gulî ameyî dayene.

Festîval do heta 2yê gulane dewam bikero.

Goreyê xebera Ajansê Mezopotamya, keyeyê Şerlîye îdîa kerd ke Gûlsûm Şerlîye 26ê Nîsane de merda, labelê ê roja bîne na hedîse hesîyayî. Seba ke sedemê merdiş aye aşkere bîbo, cenazeya Şerlîye wedarîyaye Dezgehê Tîbê Edlî.

Gorîstanê Mardînkapî de amey definkerdiş

Dîma ke karê otopsî qedîya, keyeyî cenazeya Gûlsûm Şerlîye gîrewt. Cenaze wextê şanî de Gorîstana Mardînkapî de bi dûayan amey definkerdiş.

Mi yew keyneke ra hes kerdêne

Mi her roje ci rê yew gule berdêne

Yayê gule

Mi yayê boy kerdêne

Nêbiya zama yayê zî veyvek

Keyê to veşo felek

Ay lew û alişkê sûrî

Destê ma têra vet ma eştê dûrî

Nêbiya zama yayê zî veyvek

Keyê to veşo felek

Qey rindbî ana rindbî

Gule hetê çi bî?

Ma nezerî bî

Nêbiya zama yayê zî veyvek

Keyê to veşo felek

Zazakî de zamîrî wayîrê rolêko muhîm ê. Nê zamîrî ma eşkenê çend grûban de kom bikerî:

1. Zamîrê Kesî:

• Ez (1. kes, tekil)
• Ti (2. kes, tekil)
• O/A (3. kes, tekil)
• Ma (1. kes, zafhûmar)
• Şima (2. kes, zafhûmar)
• Ê/Î (3. kes, zafhûmar)

2. Zamîrê Îşaretî:

• No/Na (nêzdî)
• Eno/Ena (nêzdî)
• O/A (dûrî)
• Ewo/Ewa (dûrî)
• Nî/Nê (zafhûmar, nêzdî)
• Ê/Î (zafhûmar, dûrî)

3. Zamîrê Wayîrîye:

• Min (yê mi)
• To (yê to)
• Ey/Aye (yê ey/aye)
• Ma (yê ma)
• Şima (yê şima)
• Înan (yê înan)

4. Zamîrê Persî:

• Kam (kam?)
• Çi (çi?)
• Kamcî (kamcîn?)
• Çend (çend?)

5. Zamîrê Bestoxî:

• Ke (ke)
• Yo ke/Ya ke (o ke/a ke)
• Yê ke (ê ke)

Nê zamîrî zazakî de goreyê cînsîyet, hûmar û halî yenê bedilnayîş. Mesela:

• "Ez şoina." (cinî)
• "Ez şino." (camêrd)
• "O ame." (camêrd)
• "A ameye." (cinî)

Her zamîr goreyê halî bedilîyeno:

• Ez (halê sade)
• Mi (halê oblîk)
• Min ra (halê çekuyî)

Zazakî de zamîrî manaya cumle de rolêko muhîm kay kenê û coka ganî rind bêrê şuxulnayîş. Eke şaş bêrê şuxulnayîş, cumle eşkena manaya xo vurno yan bikewo şaşîye.

Zamîrê Zazakî: Tafsilat û Nimûneyî

1. Zamîrê Kesanî bi Nimûneyan:

Halê Sade:

• Ez (mi kitab wend)
• Ti (ti şonî kar)
• O/A (o/a ameyo/ameya)
• Ma (ma şonî suke)
• Şima (şima çi kenê?)
• Ê/Î (ê şonê kar)

Halê Oblîk:

• Mi (mi nan werd)
• To (to çay şimit)
• Ey/Aye (ey/aye qisey kerd)
• Ma (ma kar kerd)
• Şima (şima çi kerd?)
• Înan (înan ma dî)

2. Zamîrê Îşaretî û Şuxulnayîşê Înan:

Nêzdî:

• No/Na kaxite (na kitabe)
• No dar (no ban)
• Nê darî (nê banî)
• Nê kitabî (nê çekuyî)

Dûrî:

• O/A kaxite (a kitabe)
• O dar (o ban)
• Ê darî (ê banî)
• Ê kitabî (ê çekuyî)

3. Zamîrê Wayîrîye û Şuxulnayîşê Înan:

Tekil:

• Kitabê mi (kitabê min)
• Kitabê to (kitabê to)
• Kitabê ey/aye (kitabê ey/aye)

Zafhûmar:

• Kitabê ma (kitabê ma)
• Kitabê şima (kitabê şima)
• Kitabê înan (kitabê înan)

4. Halî û Bedilîyayîşê Zamîran:

Halê Raveberî:

• Min ra (mi ra)
• To ra (to ra)
• Ey/Aye ra (ey/aye ra)
• Ma ra (ma ra)
• Şima ra (şima ra)
• Înan ra (înan ra)

Halê Wayîrîye:

• Yê mi (malê mi)
• Yê to (malê to)
• Yê ey/aye (malê ey/aye)
• Yê ma (malê ma)
• Yê şima (malê şima)
• Yê înan (malê înan)

5. Zamîrê Persî û Şuxulnayîşê Înan:

Kesî:

• Kam o? (no kam o?)
• Kama? (na kama?)
• Kamê? (nê kamê yê?)

Çî:

• No çi yo?
• Na çi ya?
• Nê çi yê?

6. Zamîrê Bestoxî û Nimûneyî:

• O ke ame... (camêrdo ke ame)
• A ke şîye... (cênîya ke şîye)
• Ê ke ameyî... (kesê ke ameyî)
• Ya ke mi dîye... (a ke mi dîye)

7. Zamîrê Wextî:

• Key? (çi wext?)
• Kengê? (çi wext?)
• Çi wext? (çi zeman?)

8. Zamîrê Cayî:

• Ça? (kotî?)
• Kotî? (kamca?)
• Kamca? (ça?)