Goreyê qerarî, Serekê Pêroyî yê CHPyî Özgür Özel û îdareyê ey wezîfe ra ameyî dûrîvistiş. Serekê Pêroyî o verên Kemal Kılıçdaroğlu û endamê Meclîsê Partî (PM) ê ke verê kurultayî wezîfe de bîyî, semedê tedbîrî ageyray wezîfeyê xo.

Kişta bîne ra, CHPyî heme endamanê rê mesaj şawît û va: "Ma heme endam û rêxstinanê partîya xo, pê vengdayîşê Serekê ma Birêz Özgür Özelî, dawetê merkezî partiye kenê."

ZAZAKÎ NEWS — Abdullah Altuntaş, 32 serran ra dima hepsisxanê Kocaeli yo ke tede mendêne ra vejîya. Altuntaşo ke wextê tewqîfkerdişê xo de zaf hepsisxanan de ameybî tepîtiş, verê berê hepsisxane de pê keyfêko pîl ame pîrozkerdiş.

Altuntaş hetê keye û eqrebanê xo ra û pîya bî Îdarekarê Komeleya Hetkarî û Sîvîlî ya Keyeyanê Girewte û Hûkûmwerdan a Marmara (MATUHAYDER) pê gulan ame pîrozkerdiş.

Wextê nê pîrozbayî de Altuntaşî asmên ser o yew boran fîrna. Dima ra nê kesê ke ameybî têhet, verê hepsisxane ra pê konvoyêk kewtî rayîr û uca ra aqityay.

Şarê 16 dewanê ke do nê projeyî ra tesîr bigîrê, mintiqa de dore bi dore nobete gênê. Zaf temsîlkarê partîyanê sîyasîyan û rêxistinanê komelê sîvîlî yê bajaranê cîyayan zî, roje mîyan de dewijanê nobetdaran zîyaret kenê û paştdayîşê xo mojnenê ra.

Seba

paştdayîşî bajaranê cîyayan ra ameyê

Goreyê xebera Ajansa Mezopotamya, welatijêko bi nameyê Ethem Dîkmen seba zîyaretê xoverdayoxan Îzmîr ra ameyo. Dîkmenî îzah kerd ke projeyê JESî "polîtîkaya dewlete" yê û va: "Ewro eşkenê bêrê Gimgim, meşte şêrê Çêrme yan zî Çewlîg. Coka, teberê têkoşînê hemparî de tu şansê ma çin o."

Yewna welatija ke Îzmîr ra ameya, Kîymete Kanmaze zî îfade kerd ke ê vera JESî de yê û ganî erdê înan çîn nêba.

Îdarekara Şubeyê Îzmîrî yê Komeleya Elewîyanê Demokratîkan (DAD) Elîfe Hurustane da zanayîş ke projeyê JESî de tehlûkeyê zaf pîlî est ê û bale ante ser ke ê do heta betalkardişê projeyî têkoşîn bidê.

Elîfe Hurustane va, "Tena warê ma mîyanê destê ma de mendo" û wîna dewam kerd: "Têkoşînê ma do heta peynî dewam biko."

Nurane Demire zî va xoverdayîşo ke vera projeyî dest pêkerdo muhîm o û ard ziwan ke welatijî seba pawitişê erdê xo mîyanê xoverdayîşî de yê.

Do rayşîyayîş bêro kardiş

Goze Çîçeke ke dewa Xaşxaşî ya Gimgimî ra ya û Kocaelî de nişena ro, beşdaranê çalakîye ra yewe bîye ke paştî daye. Goze Çîçeke ard ziwan ke a seba destekdayîşê nobete Kocaelî ra ameya û wîna va:

"Zaf cayanê Tirkîya de xebatê cîgêrayîşê madenan est ê. Seba ke ma vera nînan de hesasîyetê xo bimojnê, ma tîya de yê. Do embazê ma yê Êlih, Mûş, Îzmîr û Xarpêtî zî bêrê. 21ê Gulane de (ewro) ma do ver bi Gireboayî rayşîyayîş bikê. Qîymetê na herêm (mintiqa) seba merdiman zaf gird o. Ma qîymet danê herra xo û zîyaretgehanê xo."

Nîlufer Mavîdenîza ke va a bi mexsedê paştdayîşê xoverdayîşanê ekolojîyî yê cayanê bînan yê Tirkîya geyrena zî va: "Ma pawenê ke her kes bêro tîya. Eke ti nêveşê, ez nêveşa, do tarîtîya ma senîn bivejîya roştîye?"

Hasan Demîrkaiyê ke Xarpêt ra ameyo, nêrazîbîyayîşê xo mojna ra û va: "Ganî xoverdayîş heta netîcegirewtişî dewam biko. Ganî merdimî bêumîd nêbê. No..."

Maya Gülnaz Tekdal Varto ra veng dana pic.twitter.com/CUangEVOCS

— Zazakî News (@zazaki_news) May 21, 2026

Denîz Gûndûz romannuştoxanê ma yê verênan ra yew o û heta nika bi ziwanê ma çend kitabê ey ê bi nameyê Hîkayeyeya Koyê Bîngolî, Soro û Keleşnîkof ameyê neşirkerdiş.

Harûn Bozkûrd derheqê na xebata xo de wîna vano:

"Na xebate de beşê yewinî de heyatê Deniz Gunduzî, edebîyat û eseranê ey ser o ameyo vindertiş. Bi nê beşî ya ma waşt ke hîşê wendoxan de derheqê cu û hunerê edebîyê ey ser o yew fikrê înan bibo. Beşê ke sernuşteyê awanî û temayan a ca genê nê beşan de nasnameyê romanan, hoka ewnîyayîşî û vatoxê ci, mûnitişê hedîseyan, wextê romanan, mekanê dorûverkî û hîsîyan (sensorial), kadroyê karakteran heme hetan ra yenê analîz kerdiş.

Gunduz, karakteranê romananê xo hem tarîxê realî ra hem zî dinyaya mûnitî ra weçîneno. Karakterê ke hedîseyanê eseranê ey de ca genê heme hetan ra wendoxan rê pêşkêş benê. Nuştox, cuya yew leşkerî, ê yew dewijî, yew fezayijî, yew çekdarî ûsb bi yew şekilê başî awanîya eseranê xo de goreyê averşîyayîşê hedîseyanê xo rêz keno. Reyna nê eseran de nuştox ciwîyayîş û tecrubeyanê xo ra zaf çî dekeno mîyanê romananê xo. Nê ciwîyayîş û tecrubeyanê xo zî bi qaydeyanê edebîyatî ya eseranê xo de şuxulneno."

Serekê UEFAyî Aleksander Ceferinî kaykerdoxê her di taximan pîroz kerdî û madalyayê înan day înan.

Ey kupa da qaptanê Aston Villayî McGinnî.

Taximê Îngilîstanî mîyanê konfetîyan de kupa berz kerde.

Kaykerdoxî pê deyîra Queenî ya "We are the champions" verê trîbunan de geyrayî û şayîya şampîyonîye kerde.

Xeber de ame vatiş ke, hepsîyî bi bahaneya endamîya "grûbanê cîyakarîwazan (partîyê Rojhelatî)" îdam bîyê. Ajansê Mîzanî derheqê înfazî de wîna va: "Badê temambîyayîşê prosesê huqûqî qerarê îdamî derheqê Ramîn Zele û Kerîm Marufpurî de ame caardiş."

Aaşma adare ra pey 27 îdamî

Heto bîn ra Îran de zêdebîyayîşê îdaman dewam keno. Goreyê melumatanê ke kewtê dest, destpêkê aşma adare ra heta nika Îran de tewr kêm 27 kesî, bi behane û sûcdarîya babetanê sey "vera Komara Îslamî ya Îranî de micadeleyo biçek, xerabkerdişê asayîşê neteweyî, ardimkerdişê Îsraîl û ABD ", ameyî daleqnayîş.

Arşîvo ke çarçeweya xebata hemkare ya Unîversîteya Ruhrî ya Bochumî (RUB), Unîversîteya Azade ya Berlînî û DKGyî de ameyo amadekerdene, materyalanê hîrayan yê tarîxê fekkî yê derheqê Qetlîamê 1937-1938î ra virazîyeno.

Şahîdîye, hîkayeyê surgunîye û vîrê komelkî

Arşîv de; îfadeyê şahîdan, hîkayeyê surgunîye, pratîkê bawerîye, kênekanê vîndîbîyayeyan, şahîdîyê operasyonanê leşkerîyan û qeydê ke derheqê vîrê komelkî de yê ca gênê.

Kullîyatê tarîxê fekkî yo ke nêzdîyê 9 hezar deqeyan ra virazîyeno; bi ziwananê kurdkî, tirkî û almankî ame amadekerdene. Arşîv do tora "Oral History Digital"î ser o seba cîgêrayoxan û raya pêroyî bêra akerdene.

Berlîn de sempozyum û merasîmê akerdişî

Goreyê eşkerayîya DKGyî, çarçeweya bernameyê Berlînî de do nê aktîvîteyî ca bigîrê: yew sempozyumo akademîk o mîyanneteweyî, merasîmê akerdişê arşîvî yo resmî, tewrbîyayîşê temsîlkaranê Wezaretê Kulturî yê Federalî yê Almanya û pêşkêşkerdişê akademîsyenanê mîyanneteweyîyan û yê Unîversîteya Ruhrî ya Bochumî.

Wesayîtan de 2 kesî birîndar bîyî. Dîma ke xeber amey wesnayîş, ekîbê weşîye û polîsî ameyî cayê hadîse. Birîndaran rê mûdahaleyo verên uca de ame kerdiş û dima bi ambulansan wedarîyayî Nêweşxanê Dewletî yê Darahênî.

Ame zanayîş ke birîndaran ra rewşa Mehmet O. giran a, coka ey wedarnayî Nêweşxanê Dewlete yê Çewlîgî. Seba qeza trafîk ame gîrewtiş û ekîbanê polîsan derheqê hadîseyî de cigêrayîş da dest pêkerdiş.

Sewbîna seba rotişê madeyanê teqoq û veşnoxan ke seba emnîyetê gedeyan û hemwelatîyan eşkenê tehlukeyin bibê zî, kontrolî ameyî kerdene.

Şaredarî va ke, Kontrolê ma do pêroyê demê roşanî de zî dewam bikerê.

Kîvî Bamernîyî va, karkerî eslê xo Dihokij ê û înan platformê yew vîncî ra kewtî waro.

Goreyê malumatan, nê karkerî sey westeyê camî xebitiyayêne û hîrê rojî bîyo ke ê kewtê karê na bîna.

Cenzeyê 4 karkeranê ke weşîya xo vîndî kerd, wedarîya Sazgeha Tipê Edlî yê Dihokî.

Name û serrê nê çar karkeranê ke wefat kerd wina yê:

Sîzar Şivan — 26 serre bi
Umid Hesen — 17 serre bi
Zîyad Îbrahîm — 25 serre bi
Reyan Sefer — 25 serre bi

Nê pezkovîyî zî hetê dronan ra ameyî qeydkerdiş.

Pezkovîyê Dêrdimî sey bimbarek yenê vînayîş û şar înan ra hes keno.

Labelê rey-rey seydwanî yenê înan kişine.

Labelê hetê qanûnî ra zî kiştişê înan qedexe yo û cezaya pereyan dîyena.

Daşinasnayîşê kitabî wîna yo

Nuşteyî mîyanê prosesî de awguzîyenê, heme zêdeyî tira vejîyenê û şeklêkê sadeyî gênê. Nuşteyê nê berhemî cîya wextan de ameyê nuştene û seba nê berhemî newe ra ameyê tedqîqkerdene. Mîyanê xebate de cîya mijaran ser o meqaleyî estê. Mîhwerê xebate zazakî û xebatê Malmîsanijî yê. No berhem xebatanê Malmîsanijî ser ra yew panoramaya zazakî xêze keno. Malmîsanij seba zazakî hem sey şexs hem zî sey mefhûm muhîm o. Zaf waran de xebatê ewilî terefê ey ra ameyê kerdene. Qandê cû zazakî û nameyê Malmîsanijî mîyanê yewbînî de mezc bîyê. No berhem xêncê destpêkî des meqaleyan ra pê yeno. Her beş mijarêka cîya ser o nusîyaya. Herçiqas mîhwerê nê berhemî xebatê Malmîsanijî bê zî, her meqale de behsê xebatanê zazakîzî bîyo. Berhemî de waranê sey ziwannasîye, ferhengnasîye, tarîx û tarîxnasîye, folklor, edebîyat û rexneyî de nuşteyî estê. Teswîrkerdişê û tehlîkerdişê zazakî rê tena yew berhem bes nêkeno, ma zanê labelê ma hêvî kenê no berhem seba xebatanê hîna başan rayîrêk akero.

Çalakîya ke binê refaqetê pisporan de virazîya cinî hetê rehetbîyayîşê bedenî, teknîkê nefesgirewtişî yê raştî û dengekerdişê enerjiye ameyî perwerdekerdiş.

Cinîyê ke barê cuya rojane ra tay bo zî dûr kewtî, pê sporkerdişî boya xo verday.

"Ma do xurtkerdişê paştdayîşê cinîyan rê dewam bikê"

Badê çalakîye, eşkerayîya ke hetê Mudirîya Polîtîkayanê Cinîyan ra ameye kerdene de, bale ameye antene muhîmîya kombîyayîşanê winasîyan ser. Eşkerayîye de ame vatene ke, pê projeyanê sey nînan yê ke tede cinîyî hetê komelkî, fîzîkî û rûhî ra yenê destekkerdene, ê do qeza de xurtkerdişê paştdayîşê cinîyan rê bi qerardarîye dewam bikê.

Cinîyê beşdarî zî, seba ke warêko wina qey înan akerdo û no îmkan dayo înan, sipasîyê xo şawitî Şaredarîya Peyasî rê û waşt ke na tewir çalakîyî bi hawayêko nîzamkî dewam bikê.

Hîna derheqê zirarê can û malî de eşkerayîyêka pête nîyama kerdene.

Na kede û xebat hetê çarnayox Hüseyin Çağlayanî amey meydan. Çağlayanî no klasik rasterast ziwanê Almankî ra çarnayo Zazakî. Kitabo ke 144 rîpelan ra yeno pê nê rojan de hetê Weşanxaneyê Vîrî ra ame neşirkerdiş

https://www.zazakinews.com/zaza

2- Bahrî Çabuk: Zanistî û Felsefa Zanistî-1

https://www.zazakinews.com/zanisti-u-felsefa-zanisti-1

3- Dr. Îsmet Konak: Quo vadîs Dêrsim?

https://www.zazakinews.com/quo-vadis-dersim-1

4- Semra Birtane Özdemir: Germinîya globale û vurîyayîşê îklîmî

https://www.zazakinews.com/germiniya-globale-u-vuriyayise-iklimi

5- Mehmet Ay: Astengdarîye

https://www.zazakinews.com/astengdariye

6- Enwer Yılmaz: Polîtîkayê asîmîlasyonî û xemsarîya ma: Zazakî bêwayîr a?

https://www.zazakinews.com/politikaye-asimilasyoni-u-xemsariya-ma-zazaki-bewayir-a

7- Fuat Yaman: Wisar û Xoza

https://www.zazakinews.com/wisar-u-xoza

Ma nuştox û hetkaranê xo rê sipas kenê

Tarîxa zanayîşê merdîmatîye de, bi goreyê metodê cigêrayişî, bi goreyê metodê xebate, bi goreyê çimeyê zanayîşî tewir bi tewir çimeyê zanayîşî estê. Bi awerêko pêroyî çimeyê zanayîşî; zanistî, felesefe, îlahîyat û huner o. Heme zanayîşê merdîmatî nê çimeyan ra herekyenê. Wextanê verênan de heme zanayîşî pêro pîya ra ameyê xebatnayene. Badî ra abirya yê. Nê çimeyî zî miyanê xo de bi beş û binbeşanê xo hira û ciya biyê. Seke felsefe ciya-ciya beşan ra wareame yo. Seke zanist zî ciya-ciya beşan ra wareame yo… Felsefe û zanistî di çimeyê zanayîşê nêzdî yewbînî yê. Wexto ko derg ra têmiyan de ameyê etudkerdene. La hetê metodî ra, hetê amancî ra, hetê cigêrayişî ra cîyayîye zi estê.

Wextanê verênan de zanistî û felsefe zî pêro pîya ra ameyê xebatnayene. Badî ra nê zî abirya yê. Zanistî û zanayî di mefhûme yewbîyaye yê. Heme zanistî pêserî yê zanayî ra yenê awan kerdene. Seke yeno qebulkerdiş ke; felsefayê zanistî, epîstemolojî ser o yeno înşakerdene. Eke epîstemoljî raya neweyî a nêkero zanayî nêbeno. Eke zanayî çinê bo, zanistî zî nê beno. Nuşteya ma yewbiyew zanistî ra eleqedar niyo. Eke felsefayê zanistî bêrê etudkerdene ganî têkilîya zanayî û zanistî bêro nawitene.

Zanistî; kaînate de, tebîet de, komel de, însanî de têkilîyê semedan, bi persa çi ra ra û bi metodê muşahede û ceribîye yeno şuxulnayene. Metodê zanistî kaînate de, tebîet de, komel de, însanî de têkilîyê semedan û bi persa çi ra ra kifş û îzah kerdiş o.

Beşê zanistîye tebîetîyê seke fîzîk, bîyolojî, zolojî, coxrafya û kîmya de seserra 15in ra dima wexto ke newe destpêkerdo. Nê zanistan de averşiyayîşê ko girs ameyo meydan. Bi tesîrê ronesansî, bi tevgerê reformî, bi kefşê coxrafîyan rojawan de wextêko newe destpêkerdo. Bi tesîrê nê averşîyayîşan ra rojawan de bi şuxulnayişê metodê aqilmendîye şoreşa zanistîtî ye ameyo meydan. Şoreşa zanistîtî ye seka rayê ke pîroze, seke xelesnayêşê kê merdîmatî xosere yo qetî ameyo empoze kerdene.

Zanist wextanê aktuelan de yew çekuyê/têgehe ke tilsimîn o.[1] Fikrê zanistî, zanistîye, metodo zanistî, zanistîtî, zanyarî, çimeyê zanayîşî ser o hemparî yê ke çin yo. Pênase yê ko pêsere û îqna kerdene nê yeno kerdene. Çimkî, zanist bi goreye amanc, bawerî, quram û metodan ciya-ciya ameyo pênase kerdene. Pênase ra zêdeyîn bi goreyê taybet, amanç, netîce ser o yeno vindertene.

Bi hikmê şoreşa zanistîtî ye çar dezgeyê newe yî ameyê awan kerdene. Dezgeyê ekonomîde raya endustrî, dezgeya sîyasî de raya komare, dezgeyê bawerî de bi hikmê aqilmendî dezgeya zanistî û dezgeyê dinya de raya kolonyalîzmi a kerdo. Zanistî seke raştîyê ke/heqîqetê ke eslî û xelesnayişê ko qetî ameyo qebul kerdene. Hikmê çimeyê zanayîşanê bînan ameyo betal kerdene. Heme çimeyê zanayîşî tesêrê şoreşa zanistîtî de mendê. Felsefe zî tesîrê şoreşa zanistîtî de meneno. No dem de zanista sosyolojî/komelnasî xurtbîyayîş deya. Sosyolog o/komelnas o namdar Karl Marx nê demî inahawa şîrove keno; hetenî nika feylozofan rewşê dinya mana kerdêne. Tîya ra pey gureyê feylozofan rewşa dinya ser o manakerdiş nîyo, vurînayîşê dinya ser o fikiryayîş o. Yanî Karl Marx vano ke tîya ra pey gureyê felsefe û feylozofan sosyolojî/komelnasî ser o xebat kerdiş o.

Wext derbas beno. Yeno vînayiş kê şoreşa zanistîtî rayê ke azadî, rayê ke pîroze, rayêke xelesnayêşê kê merdîmatî xosere yo qetî nê ardo. Di şerê dinya, kolonyalîzm kerdişê şaranê bindestan, talan kerdişê xoza ame meydan. Felsefe newe ra persanê xo dano pers kerdene. Felsefe, zanistî ser o etudkerdiş, cigêrsayiş û persayîşê xo zêdneno. Felsefe hêdî-hêdî persanê xo zanistî ser o dano şuxulnayeye. Zanistî çi ya? Metodê zanistî çiyo? Zanistî erjê ke? Zanistî yê ke qetî esta yan nê? Heme vateyê zanistî raştê? Gelo averşiyeyîşê zanistê heme wextan de başî û weşî ano? Ciwabê nê persan, awan kerdişê felsefa zanistî yo.

Felsefeya zanistî beşê ke newe yo seserra 18in de destpêkerd o û seserra 19ine û 20ine de beşê ke xosere awan biyo. Badê di şerê dinya û şuxulnayişê bombeya atomî ra cayê felsefeya zanistî xurt beno û beşê ke felsefe ya newe awan beno. Hendî zanistî û şoreşê zanistî seke raştîyê ke/heqîqetê ke eslî û xelesnayişê ko qetî nê yeno qebul kerdene. Hikmê şoreşa zanistî ameyo betal kerdene. Newe ra zanistî ser o niqaşê yenê kerdene. Zanistî çi ya?

Na mewzû ser o di fikrê bingehînî estê. Zanist mehsulê ke yan zî netîce yê ke yena vînayene. Yew fikro bîn zî zanistî, aktîvîte ke yana vînayena. Bi goreyê nê di vînayenan fikrê zanistî, zanistîye, metodo zanistî, zanistîtî, zanyarî, çimeyê zanayîşî ser o pênaseye neweyî yenê kerdene.

Tarîxe tena rêzelayê ke wextî û qalê hîkayeyan niyo[2]. Fikrê zanistî, felsefa zanistî û quramê zanistî ser o fikrê Thomas. S. Kuhn î cayê ke taybet û muhîm gêno. Çunku Thomas. S. Kuhn fikrê zanistî miyanê tarîx ra analîz keno û rolê tarîxe averşiyayîşê fikrê zanistî ser o tesîrdar vîneno. Bi goreyê Thomas S. Kuhnî bi hezar serrano fikrê zanistî, dezgeyê zanistî esto. Heme wextan de zanist esto.Heme zanistî pêserî ra averşinê. Na pêserî yî bi goreyê wareameyîş rihêwextî, bawerîyê wextî, qaîde wextî û fikrê sereke yê zanyaranê wextî şekl gênê. Thomas. S. Kuhn na mewzûye bi paradîgma[3] name keno û paradîgmaya her wextî zî ciya-ciya qaîde û bawerîyan ser o awan bena. Wexto ke paradigma xerepyeno, krîz destpê keno. No krîz bi nimitîye dewam keno. Wexto ke paradigma ya ke krîzî deya, çareserî yê ke nê ro kerdene, paradigma yê ke neweyîne şoreşê zanistî destpê keno[4]. Bi goreyê Thomas. S. Kuhnî bi hezar serrano no hina dewam keno. La miyanê tarîxe de heme xetemnayişan ra şoreşê zanistî nê virazya yo. Krîz derg dewam kerd o. Dergiya krîzî de rihêwextî û tesîrê zanyaran muhîm o.

Zanistî timûtim raştîyê ke/heqîqetê ke eslî û qetî nê ano meydan. Zanayîş ra zanistî, zanistî ra zî tekonolojî virazyeno. Teknolojî şênberî ya zanistî yo. Cuya yê merdimîye yo rojane de tesîrê zanistî xo teknolojî de nîşan da no. Teknolojî ciwîyayîşê şarî hem asan keno hem zî beno ke zehmetîyan zî biya ro. Felsefayê zanistî tesîrê xo rexne kerdişê teknolojî ser o nîşanê zanist dano. Çunku teknolojî şênberîya zanistî yo. Ma do têkilîya zanayîşî, zanistî, felsefa zanistî, teknolojî, dîjîtalîzm û zîrekîya/ zekaya viraştîye ser o dewam bikere.

[1] Ahmet Arslan, Felsefeye Giriş, BB101, Ankara, 2017, r. 67.

[2] Thomas S. Kuhn, Bilimsel Devrimlerin Yapısı, Alan Yyaıncılık, 1982, r.39.

[3] Thomas S. Kuhn, Bilimsel Devrimlerin Yapısı, Alan Yyaıncılık, 1982, r.46.

[4] Thomas S. Kuhn, Bilimsel Devrimlerin Yapısı, Alan Yyaıncılık, 1982, r.105.

Momostayê kursî Mehmet Şah Aslanî Zazakî Newsî rê va: Ma di aşmî verê cû Erxenî de kursê Zazakî akerdbi. Kursê ma bîşewî qedîya. Mi semedê kursîyeran veng da dengbêj û şaîran yê Erxenîjan. Înan zî ma nêşikitî, ameyê ma rê kilamî vatî û şiîrî xwu wendî. Ma înan rê zaf sipas kenê.

FIRAT ŞÎN

Mewsim (n): mevsim

Wisar (n) / ilkbahar

Hamnan (n) / yaz

Zimistan (n) / kış

Payîz (n) / sonbahar

Rewşa hewayî (hava durumu)

*hewa senî yo/ senîn o? (hava nasıl?)

Sayî ya. (hava açık.)

Tîje esta . (hava güneşli.)

Hewa germ o. (hava sıcak.)

*hewa senî yo?(hava nasıl?)

Hewa honik o. (hava serin.)

Va yeno. (rüzgar esiyor.)

Hewa hewrin o. (hava bulutlu.)

Hewa mijin o. (hava sisli.)

*hewa senîn o? (hava nasıl?)

Hewa serd o. (hava soğuk.)

Hewa şilîyin o. (hava yağmurlu.)

Varan vareno. (yağmur yağıyor.)

*hewa senî yo? (hava nasıl?)

Hewa serd o. (hava soğuk.)

Hewa vewrin o. (hava karlı.)

Vewre varena. (kar yağıyor.)

Firtine werzeno. (fırtına kalkıyor/çıkıyor.)

**ama: labelê, la (istediğiniz formu kullanabilirsiniz.)

Hewa serd o, la vewre nêvarena. (hava soğuk ama kar yağmıyor.)

Varan vareno, labelê hewa germ o . (yağmur yağıyor ama hava sıcak.)

Hewa hewrin o, la varan nêvareno. (hava bulutlu ama yağmur yağmıyor.)

Roj esto, la hewa serd o. (güneş var ama hava soğuk)

Roj çin o, la hewa germ o. (güneş yok ama hava sıcak.)

**ve: û (ve bağlacı zazacada 'û' dur.)

Adare û nîsane de hewa weş o. (mart ve nisan da hava güzeldir.)

Hezîrane û temmuze de hewa germ o. (haziran ve temmuzda hava sıcaktır.)

Êlule û oktobre de hewa honik o. (eylül ve ekimde hava serindir.)

Kanûne û çele de hewa zaf serdin o. (aralık ve ocakta hava çok soğuktur.)

Kardan adam: vewremerdim (n)

Kar: vewre (m), werfe (m)

Yağmak: varayene, varitene

Bulutlu: hewrin (n), hewra (n)

Güneşli: tîjin, -e

Güneş: 1)roj (n) 2)tîje (m)

Hoş: weş, -e

Hava: hewa (n)

Açık hava: paka (n), sayî (m)

Hava açıktır. (paka yo./sayî ya.)

Yağmur: varan (n), şilîye (m), dijne (m), yaxer (n)

Yağmurlu: varanin (n), şilîyin (n), dijnin (n), yaxerin (n)

Bulut: hewr (n)

Bulutsuz: bêhewr (n)

Bulutsuz hava: paka (n), sayî (m)

Sis: mij (n)

Sıcak: germ,-e; germin, -e

Fırtına: firtine (n), vaûvirike (m), tefûduman (n)

Rüzgâr: va (n), hewa (n)

Soğuk: serd, -e; serdin, -e

Çok: zaf