Kitabê hîkaye yê Hesenê Meteyî “Vateyê Gunakarî” hetê J. Îhsan Esparî ra açarnîyayo bi Kirmanckî/Zazakî.

Nê kitabî de Hesenê Metê hîkayêka eşqî ser o mefhumê gunayî, bi perspektîfêkê cîyayî, bi yew hoka ewnîyayîşî ya hîraye ano çimanê wendoxî ver û ey dano fikirnayene.

Bahri Çabuk bi nameyê “Vateyanê Verênan Yê Zazayan de Cigêrayişê Erjanê Etîkî’’ tezê xo amade kerdo. Tezê Bahri Çabukî hîrê beşan ra yeno pê û 281 rîpelî yo.

Çabukî tezê xo de mintiqaya Pasûrî ra vateyê verênî û etîkî ser o vindertno. Beşo yewin de folklor, edebîyatê şarî û vateyê verênan ser o ameyo vindertene. Beşo dîyin de felsefe, etîk, exlaq û erjan ser o yê bi awayêko hîra ameyê nuştiş û ameyê îzahkerdene. Beşo hîrêyin de etîkê erjan û vateyê verênî ameyê etudkerdene. 121 termê felsefe ra yew ferhengog ameyo awankerdiş û îlaweye tezî biyo.

Hedîse qezaya Baglarî de qewimîya. Karkero ke va bi wextêko derg o ez nêeşkena heqê xo bigîrî, vejîya serê înşaatî. Xeberwesnayîş ser ekîbê weşîye yê 112î, îtfaîye û polîsî ameyî cayê hedîseyî. Ekîbanê îtfaîye binê binaye de çadire akerd.

Dima ke sozê dayîşê heqê ci ame dayene, karker razî bi û ame war. Polîsan karker seba îfadeyî berd qereqol.

Wekîlê Serdozgerê Komare yê Amedî Kadir Uzen şi Şaredarîya Şaristanê Girdî û Serra Bucak zîyaret kerd.

Kombîyayîş awanîya xizmetî ya Şaredarîya Şaristanê Girdî de virazîya. Sekreterê Pêroyî Serdar Bakirogluyî zî ziyaret de ca girewt û her di hetan behsê muhîmîya xurtkerdişê têkilîya mabênê dezgehan kerd.

Vîdyoyê nê qiseyan medyaya dîjîtal ser o raştê reaksîyonêko zaf pîl ame. Komeleya Huqûqnasan a Amedsporî derheqê nê şexsî de îxbarname da dozgerîye û o kes ame dest bendkerdene.

KILMNUS

Na xebate de zanistîya folklorî û şarî ser o yew analîz virazîyayo. Çekuya folklorî ke 1846 de William John Thomsî ra hetanî ewro ameya şuxulnayîş, senî aver şîya û çi mana daya, nê persan ser o ameyo vindertiş. Zafê cigêrayoxan goreyê xo çekuya folklorî û şarî şîrove kerda û her yewî goreyê wareyê xo yew tarîf dayo ci. Na xebate de nê tarîfî pêro ameyê têhet û yew analîzo pêroyî virazîyayo. Netîceyê xebate de do fehm bibo ke folklor tena edebîyatê fekkî nîyo, kulturê şarî yo zî û bi hawayêko pêroyî yo.

DESTPÊK

Folklorî ser o xebatî ke bîyê, serranê 1800î ra hetanî ewro zaf vurîyayê. Seba ke folklor, mîyanê kulturî de cayêko muhîm gêno û kulturî rê wayîr vejîyeno, heme cigêrayoxî folklorî ser o vindertê. Tewr verê folklorî rê "populer antiquities" (antîkayê şarî) vajîyayêne (Amos, 2010;31). Dima William John Thomsî serra 1846 de çekuya "folk-lore"î daya şuxulnayîş. Folklorî ser o xebatî yanî folklorşinasî (folkloristik) bîye yew wareyo akademîk.

I. TARÎFÊ FOLKLORÎ

Folklorî ser o xebatî ke bîyê înan de yew fikro hempar çin o. Her cigêrayox goreyê wareyê xo folklor tarîf kerdo. Çend cigêrayoxan nê wareyî de folklorî rê senî tarîfî dayî, ma do înan ser o vinderê. William John Thomsî serra 1846 de çekuya "folk-lore"î viraşte û na çekuye dima bîye "folklore". Thomsî folklorî rê "zanistîya şarî" vatêne. Yanî kulturê şarî ke nesilî ra nesilî vîyareno, folklorî rê bîyo binge.

Antropologî folklorî rê vanê "kulturê fekkî" û goreyê înan folklor yew kulturê şarî yo ke nuştekî nîyo. Her çîyo ke fekkî yo û neslan ra vîyareno yena neslanê bînan, folklorî rê wayîr vejîyeno. Coka antropologî folklorî ra zafêr edebîyatê fekkî ser o vindertê û kitabanê xo de nê wareyî ra zafêr behsê deyîran, sanikan, vateyê verênan û lorikan kenê. Heta tayê antropologî vanê ke edebîyatê fekkî ke bi nuştekî beno, êdî folklor nîyo (Bascom,2010;34).

Seba ke bingeyê folklorî de hem şar hem zî kultur est o, antropologî zafêr nê wareyî ser o vindenê. Çunke antropolojî însanan û kulturê înan ser o xebatan kena. Heta merdim eşkeno vajo ke folklorî de metodolojîya antropolojî zî yena şuxulnayîş. Nê semedî ra antropologan folklor vurnayo û aver berdo. Înan folklorî rê metodê neweyî û teknîkî dayê.

II. ZANISTÎYA FOLKLORŞINASÎ

Zanistîya folklorî yan zî folklorşinasî seba ke wayîrê wareyê xo yê xususî ya û bala xo dana kulturê şarî ser o, cigêrayoxî vanê ke folklor yew zanistî ya û metodê xo yê xususî est ê. Nê semedî ra folklorî rê "folklorşinasî", "folkloristîk" yan zî "zanistîya folklorî" vajîyeno. Folklorşinasîye zî sey zanistîyanê bînan wayîrê metodanê xo ya û prensîbê xo est ê.

Zanistîya Folklorî de têkilîya folklor û antropolojî est a. Nê semedî ra folklorşinasî û antropolojî pîya xebetîyenê. Antropolojî însanan ser o vindena û kulturê însanan etud kena. Nê etudan de folklor est o û coka antropolojî folklorî ra îstîfade kena. Tayê nuştoxî vanê ke folklor bê antropolojî eşkeno bibo labelê zafaneyê cigêrayoxan vanê ke nê di wareyî yewbînan temam kenê.

Folklorşinasîye verê sanikan, efsaneyan, deyîran û vateyê verênan ser o vinderta. Labelê nê demê peyênan de folklorşinasî bîya wayîrê wareyêkê hîna hîrayî. Êdî folklorşinasî kulturê şarî ser o bi hawayêko pêroyî vindena. Mesela; folklorşinasî ewro heme edetanê şarî, kayanê şarî, werdê şarî, cilî û xemilnayîşê şarî ser o vindena. Yanî çîyo ke têkilîya xo bi şar û kulturê şarî est o, beno ke folklor bala xo bido ey ser o.

Seke aseno ke folklor nê serranê peyênan de aver şîyo û bîyo yew wareyê zanistî yê muhîmî. Nê averşîyayîşî de rolê unîversîteyan zî zaf o. Zaf welatanê dinya de beşê folklorî yan zî zanistîya folklorî abîyê û nê beşan de tezê masterî û doktorayî ameyê nuştiş. Almanya, Swêd û Amerîka seba folklorî merkezê muhîmî viraştê û nê merkezan zaf xebatê muhîmî kerdî (Yoder,2010;27).

III. PAŞTÎYA FOLKLORÎ Û RAYÎRÊ AVERŞÎYAYÎŞÎ

Folklorî verê bêpaşt û bêware bî. Labelê wexto ke cigêrayoxan qîymet da nê wareyî, folklor zî dest bi averşîyayîşî kerd. Serranê 1800î de tewr zêde bankayê melumatan virazîyayî û arşîvê qiymetinî ameyî viraştiş (Yoder, 2010;27). Nê wextî de muzeyanê ke folklorî û kulturê şarî ser o xebitîyenê zî dest bi kar kerdo.

Swêd de serra 1891 de Artur Hazelius yew muzeya folklorî awan kerd û na muze ra dima muzeyê folklorî heme Ewropa de vila bîy (Yoder, 2010;27). Nê muzeyan de hacetê kulturî, hacetê rojane û heme çîyê ke têkilîya înan bi folklorî est a, ameyî muhafezekerdiş. Nê xebatan reyde ma eşkenê vajê ke folklorî xo rê wayîrêk dî.

Folklorşinasî de metodê arêkerdişê malzemeyî zî bedilîya. Verê cigêrayoxî şîyênê şarî het û malzemeyo ke arê kerdêne, defteran de nuştêne. Labelê dima metodê modernî ameyî şuxulnayîş. Vengê şarî, deyîrî û lorikî qeyd bîy. Teknolojî aver şî û metodê arşîvkerdişî zî bîy modern. Nê metodanê modernan reyde heme çîyê ke arê bîyê, rind ameyî qeydkerdiş û muhafezekerdiş.

V. WAREYÊ FOLKLORÎ YO AKADEMÎK

Amerîka û Ewropa de wareyê folklorî yo akademîk zaf aver şîyo. Nê welatan de unîversîteyan de beşê folklorî est ê û tede cigêrayîşî benê. Cigêrayoxê folklorî vanê ke folklor wayîrê metodolojîyêka xususî yo. Coka kes nêeşkeno vajo ke ma do seke ‘folklor yew wareyêko teng yan zî tena sey berhemanê şarî yo’ biewnê folklorî ra. Folklorşinasîye metodanê xo yê xususîyan reyde bena yew wareyo muhîm û akademîk.

Nê metodî zafêr teorîyanê antropolojî ra îstîfade kenê. Mesela metodê arêkerdişî û metodê qeydkerdişî ke antropolojî de est ê, folklorî de zî yenê şuxulnayîş. Nê semedî ra cigêrayoxî vanê folklor û antropolojî yewbînan temam kenê. Nê her di wareyî pîya xebetîyenê û yewbînan ra çî musenê.

VI. KULTURÊ ŞARÎ Û FOLKLOR

Kulturê şarî folklorî de yew cayo muhîm gêno. Xora kulturê şarî û folklor yewbînan reyde girêdaye yê. Kes nêeşkeno înan yewbînan ra cîya biko. Mesela ma eşkenê vajê şarê ke keyeyan de ciwîyenê û edetê înan est ê, no çî heme zereyê folklorî de yo. Werdî, cilî, xemilnayîş, edetê zewacî, edetê merdişî ûsn heme folklorî rê benê babetêk.

VII. NETÎCE

Folklor sey yew wareyê akademîkî roj bi roj xo aver beno. Seba ke folklor wayîrê wareyêkê hîrayî yo û kulturê şarî pêro mîyanê ey de est ê, zaf cigêrayoxî bala xo danê folklorî ser. Labelê ganî ma xo vîr ra nêkerê ke folklor tena sey yew wareyo akademîk nêro vînayene. Folklor însanan û kulturanê însanan ser o vindeno. Coka folklor cuya ma hemînan de wayîrê rolêko muhîmî yo.

Cigêrayîşê folklorî de metodoloji zî zaf muhîm o. Yanî malzemeyo ke arê beno, ganî bi yew metodê zanistî bêro arêkerdiş. Nê semedî ra cigêrayoxî metodanê modernan ra îstîfade kenê. Muzeyê folklorî, unîversîteyê ke tede beşê folklorî est ê, merkezê cigêrayîşî û arşîvê folklorî seba folklorî bingeyê muhîm ê. Nê merkezan de folklorşinasî xebitîyenê û kulturê şarî rê wayîr vejîyenê.

ÇIMEYÎ

Amos, Dan Ben. "Şartlar ve Çevre İçinde Folklorun Bir Tanımına Doğru". Çev.: Metin EKİCİ. Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar. 31-50. 2003

Bascom, William R. "Halkbilimi, Sözlü Sanat ve Kültür". Çev.: Nilgül AYTUZLAR. Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 2. 33-39. 2010

Dorson, Richard M. - Thoms, W. J. "William John Thoms ve 'Folklor' Başlıklı Yazısı". Çev.: Serpil Aygün CENGİZ. Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 2. 11-25. 2010

Utley, Francis Lee. "Folklorun Tanımı". Çev.: Tuba SALTIK ÖZKAN, Red.: Evrim ÖLÇER ÖZÜNEL. Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 2. 19-25. 2010

Yoder, Don. "Halk Yaşamı". Çev.: Ayça YAVUZ. Halkbiliminde Kuramlar ve Yaklaşımlar 2. 26-32. 2010

Demo peyên de welatê ma de humara pezkovîyan zêdîyaya û seydwanîya înan zî qedexe ya, binê pawitişî de yê.

Mehmet Ali Akpınar o ke Zaza bi heyatê xo yê raştînî de zerrênerm bi, labelê fîlmanê komedî de zafêr karakterê xirabî kay kerdêne.

Akpınar 86 serrîya xo de xatirê xo waşt. Badê merasîmê ke şaristanê Kessel-lo Louvainî de virazîya, termê ey ame defnkerdiş.

Akpınar 10ê Nîsana 1929î de Dêrsim de ameyo dinya û serra 1948î de bi fîlmê “Efe Aşkı” dest bi kaykerdişê fîlman kerdo. Ey mîyanê heyatê xo yê hunerî de qasê 200 fîlman de rol girewt. Hunermend Akpınar bitaybetî bi fîlmanê sey "On Korkusuz Adam", "Sevimli Haydut", "Karaoğlan" û "Çakırcalı" ameyêne naskerdene.

Mehmet Ali Akpınar Müşkinaz Söylemeze reyde zewicîyaye bi û 5 domanê ey (Sabahat, Bülent, Tuncay, Ufuk û Arzu) û 9 tornê ey estbî. Hunermendo naskerde Mehmet Ali Akpınarî 26ê Sibata 2015î de dinyaya xo bedilna.

Adir kewt di otomobîlanê bînan

Tesîrê teqayîşî ra adir kewt di otomobîlanê bînan ê ke nêzdî de parkkerde bîyî û ê zî bi temamî vêşayî. Hedîse ra dima ekîbê weşîye û hêzê asayîşî ameyî cayê teqayîşî. Birîndarî sewqê nêweşxaneyanê herême bîyî û yenê dermankerdene.

Rayedaranê Sûrîye heta nika derheqê hedîse de eşkereyîyêka resmî nêda

Dîlan Guvençe vat şer û pêkewtişê ke heta ewro qewimîyayî, heqê cuye ra bigîre heta heqê azadîya fikr û îfade, heqê perwerde û weşîye, heqê bi mîlyonan merdiman binpay kerdî: “Nê şerî sebeb bîy ke komelan ser o travmayê giranî bivirazîyê. Rojhelato Mîyanên herêmanê ke tarîx de tewr zaf ji şer û pêkewtişan zerar dîyo ra yew a. Ma amadebîyayîşê xo ragihnenê ke seba haştîyêka menda heme gamanê hewceyan bierzê û ma venga heme hetanê ke dewamê nê şeran de berpirsîyar ê danê ke ê zî bi eynî hesasîyetî hereket bikerê.”

Guvençe vat: “Se serrî yo seba ke heqê kurdan nîno qebulkerdene, prosesêko pêkewtişî yo giran ê 40 serran ame ciwîyayene. Averşîyayîşê ke prosesê muzakere de teşrîna verêne 2024î ra nat qewimîyayî, muhîm ê. La eşkera yo ke meseleya kurdan-ke kokê aye verê awankerdişê Komara Tirkîya de yê-tena bi qedîyayîşê şîdetî nîna hewanayene.”

Guvençe bale ante Qanûnê Çarçewa ser o ke 10ê tebaxe 2026î de bi 468 rayan ame qebulkerdene û 18ê tebaxe de Rojnameyê Fermî de ame weşanayene: “Bi nê qanûnî qerar ame girewtene ke cipersayîş, dawa û qerarê mehkumîyetî yê ke PKKyî reyde girêdaye yê, seba demanê dîyarkerdeyan bêrê taloqkerdene. La goreyê madeya 3. ganî qerarê Heyeta Asayîşê Mîlî Rojnameyê Fermî de bêro ragihandene û na mecbûrîye nika vernîya caardişê qanûnî de bîya asteng. Ma sey gamêka goreyê ruhê prosesî erjnenê ke Serekkomar venga Heyeta Asayîşê Mîlî bido kombîyayîşêka awarte. Îhtîmal o ke çarçewaya nê qanûnî de bi hezaran hemwelatî newe ra tewrê cuya komelkî bibê.”

Guvençe dîyar kerd ke ganî tayînkerdişê qeyûman biqedîyo, hemserekê şaredarîyan peyser şêrê karê xo û qerarê AÎHM û Mehkemeya Anayasa bêrê caardene: “Caardişê reformanê demokratîkan ke bêçekbîyayîşî reyde paralel şinê, do bawerîya komelanê Tirkîya bi fikrê haştîye zêde bikero. Bitaybetî nêzdîbîyayîşê meseleya kurdan tena bi perspektîfa asayîşî sebeb bîyo parebîyayîşê komelkî. Hemleyê vera karkeranê kurdan ê demsalî û qewimîyayîşê maçanê Amedsporî nimûneyê fehmê nîjadperestî yê.”

Konservutuvarê Aram Tîgranî ke serra 2010î de ame ronayîş, 1ê teşrîna peyêne ya 2016î de hetê îdareyê qeyûmî ra ke şaredarî rê ameybî tayînkerdiş, ame girewtiş. Konservutuvar hetê Şaredarîya Şaristanê Girdî ra badê 9 serran newe ra debî falîyetî û heskerdoxanê hunerî reyde ame têhet.

Şeş beşan de perwerdeyo bêpere

Konservutuvarê Şaristanî yê Aram Tîgranî ke do bi kontenjanêko sînordar wendekaran qebûl bikero, binê banê xo de do beşê sînema, tîyatro, muzîk, muzîkê gedeyan, ziwan û edebîyatê kurdkî û govende bigîro. Bi bernameyanê perwerdeyî yeno amanckerdiş ke prosesê berhemardişê hunerî yê beşdaran bêro piştîdayîş û kultur neslanê neweyan rê bêro neqilkerdiş.

Dersê atolyeyan ê konservutuvarî pêro do Merkezê Kultur û Kongreyî yê Çand Amedî de bêrê kerdiş.

Beşê muzîkê gedeyan de perwerde do 6 serrî dewam bikero

Gedeyê emrê 7-12 serrî do beşê muzîkê gedeyan ra feyde bigîrê. Beşî de ke ziwanê perwerdeyî do kurdkî bo, gedeyan rê do 6 serrî perwerdeyê muzîkî bêro dayîş. Bi bernameyê perwerdeyî yo demderg yeno amanckerdiş ke qabîlîyetê gedeyan ê warê muzîkî emrêko şenik de bêrê eşkerakerdiş û bi prosesêkê perwerdeyî yo sîstematîk bêrê averberdiş.

Muracatî DÎSMEK'î ser o yenê girewtiş

Muracatê demserra newîye do mabênê 1-20ê êlule 2026î de adresa https://dismek.diyarbakir.bel.tr/ ser o bêrê kerdiş. Teberê Amedî ra zî do muracat bêro qebûlkerdiş. Kesê ke wazenê derheqê şertanê muracatî û bernameyanê perwerdeyî de agahîya bidetaye bigîrê, do telefonê 0412 502 90 18î ser o wezîfedaran reyde têkilî ronê.

Atolyeyê weçînayîşê wendekaran do 21ê êlule de dest pêkerê

Badê temambîyayîşê muracatan, atolyeyê weçînayîşê wendekaran do mabênê 21-27ê êlule de Merkezê Kultur û Kongreyî yê Çand Amedî de bêrê kerdiş. Badê erjnayîşanê ke atolyeyan de do bêrê kerdiş, wendekarê ke heqê perwerdegirewtişî qezenc kenê do bêrê dîyarkerdiş.

Netîceyê atolyeyanê weçînayîşê wendekaran do 5ê teşrîna verêne de bêrê eşkerakerdiş. Dersê demserra newîye yê Konservutuvarê Şaristanî yê Aram Tîgranî do 12ê teşrîna verêne de dest pêkerê.

Çime: Bultenê şaredarî

Semedê pawitiş, averberdiş û standardbîyayîşê Kirmanckî-Zazakî, Ferhengê Vateyî yo ke sey referans yeno qebûlkerdiş, dîjîtal ser cayê xo girewt. Ferhengo ke netîceya keda kolektîfe ya hîrîs serran a û hetê Grûba Xebate ya Vateyî ra amebi rayberdiş, ewro ra pey bi dîjîtal, hawayêko asan xo reseneno Kurdan (Zazayan-Kurmancan)

Aplîkasyon de hem ferheng esto (Tirkî-Zazakî) hem, rayberê rastnuştişî û hem zî teleffuzê bi vengan esto.

Ferhengê Zazakî yê Vateyî aplîkasyonê App Store û Google Play Store de zî ameyo vilakerdiş.

Goreyê zanayîşo ke Zazakî Newsî dest fînayo, êdî her kes eşkeno Ferhengê Vateyî sey aplîkasyonî telefon û cîhazanê elektronîkan ra bîyarê war û bixebitnê.

Şima eşkenê nê lînkî ser ra ferhengî bîyarê war û tira îstîfade bikî.

Şima eşkenê nê lînkî ser ra zî ferhengî bîyarê war û tira îstîfade bikî.

https://play.google.com/store/apps/details?id=com.vate.ferheng

https://apps.apple.com/us/app/vate-zazaca-s%C3%B6zl%C3%BCk/id6805201976

Raqîbo newe Kasımpaşa yo

Amedspor hewteyo 4ine yê Lîga Supere de do şêro deplasmanê Kasımpaşa. Maç 6ê êlule roja yewşemeyî saete 17.00 de Stadyumê Recep Tayyip Erdoğani de yeno kaykerdene. Ekîba Amedî wazena ke no deplasman ra zî bi serkewtiş ageyro

Goreyê cigêrayîşê Merkezê Cigêrayîşan ê Kurdî (KSC) û Merkezê Cigêrayîşan ê Rawestî, mîyanê 4 serran de hûmara terefdaranê Amedsporî 4 qatî zêde bî û 1 mîlyonî ra resa 4 mîlyon kesan.

Cigêrayîşê bi nameyê "Kurdan de hetgirîya Amedsporî" 19 bajaran de bi pêvînayîşê rî bi rî yê 1471 kurdan reyde virazîya. Na xebate mojna ke Amedspor seba kurdan tena taximêkê sporî nîyo, sembolêkê nasnameyî yo.

Hîrê ra yewê kurdan paştî danê Amedsporî

Goreyê cigêyaîşî, Tirkîya û Bakur de hîrê ra yewê nifûsê kurdan ke texmînen 12 mîlyon û nêm o, terefdarîya Amedsporî keno. Se ra 9ê beşdaran Amedsporî sey "taximê xo yo verên", se ra 23 zî sey "taximê xo yo diyîne" vînenê. No zî mojneno kehetgirê Amedsporî resay 4 mîlyon kesan.

Kay ra zêdêr sembolê nasnameyî yo

Tena se ra 24ê beşdaran Amedsporî tena sey "taximê futbolî" vînenê. Se ra 38ê înan zî taximî sey "nîşaneyê nasnameyî" û se ra 8 zî sey "hem taximê futbolî hem zî temsîlkarê nasnameyî" name kenê. Sebebê bingeyên ê eleqeyî serkewtişê sporî nîyo; hîsê aîdîyet û nasnameyî yo.

Ziwan û kultur

Cigêrayîş nîşan da ke qiseykerdişê kurdkî çiqas aver şiro, terefdarîya Amedsporî zî hende zêde bena. Amedspor lîsteya taximanê ke kurd tewr zaf heskenê de 10 ser ra bi 5,9 puanan rêza verêne de yo. Dima Amedsporî bi 4,4 puanan Galatasaray û bi 4,1 puanan Batman Petrolspor yenê.

Mehkema qerarê tewqîfkerdişî da polîso bi nameyê Gurkan Gurdalî. Şikdarê bînî A.K. û V.İ. bi şertê kontrolê edlî serbest ameyî verdayene. Sersavcîtîye vera serbestverdayîşê her di polîsan îtîraz kerd. Îfadeyê 7 şikdaranê bînan ê ke nezaretxane de yê zî dewam kenê.

Serekê Şaredarîya Verên yê Amedî Mehdi Zana, vizêr ney perê nêweşxaneyo ke Amed de tede tedawî bîyêne de weşîya xo vîndî kerde.

Mehdi Zana vizêr Goristana Yenişehirî ya Amedî de, bi beşdarîya zaf kesan ame oxirkerdiş.

Lîderê MHPî Dewlet Bahçelî zî bi telefonî Leyla Zana reyde pêvînayîş kerd.

Goreyê melumatan, Bahçelî pêvînayîş de Zana rê sereweşîye waşt.

Serekkomar Recep Tayyip Erdoğanî zî vizêr Leyla Zana gêrabi.

Trabzonspor bi 1 serkewtiş û 1 pîyayî4 puanan reyde rêza 8ine de yo. Sezona xo ya verêne ya Lîga Supere de Amedspor zî bi 1 serkewtiş û 1 mexlubîyet 3 puanî reyde rêza 12ine de ca gêno.

Maço verên de Amedsporî pê kayêko weş Erzurumspor 3-0 kerd mexlub û wîna dest bi lîge kerd, labelê hewteyo diyîn de bi mexlubîyetê deplasmanî terefdarê xo xemgîn kerdî. Ekîba kesk û sûre wazena ke ewro vera Trabzonsporî ser bikewo.

Derheqê şewatî de hetê Soerdozgerîya Komare ya Batmanî ra tehqîqat dîya dest pêkerdiş.

Çarçiwaya tehqîqatî de wayîrê salona sporî û hîrê xebatkarê kargehî ameyî tepiştiş û îfadeyê înan yeno girewtiş.

Seba Mehdî Zanayo ke nêweşxane de ke rîyê nêweşîya KOAHî ra rehmet kerd û mabênê serranê 1977-1980î de wezîfeyê Serekîya Şaredarîya Amedî kerdo, merasîmê cenaze ame kerdiş.

Cinîya Zanayî Leyla Zana û keyeyê ci, temsîlkarê partîyanê sîyasîyan û rêxistinanê komelê sîvîlî, parlamenterî, hemşaredarê şaredarîyan û zaf hemwelatî beşdarê merasîmî bîyî.

Badê merasîmê vernîya awanîya xizmetî ya Şaredarîya Şaristanê Girdî, Zana ame ardiş Camîyê Girdî; badê nimajê cenaze berdîya Goristanê Yenîkoyî. Badê merasîmî ke tîya de ame kerdiş, cenazaya Zanayî ameye nimitene. Keyeyê Mehdî Zanayî serweşîyan Keyeyê Tazîya yê Licêyijan de qebûl kenê.

Ê, yewer Çewlîg ra yewer Mamekîye ra, hepisxane de di embazê ciwanî bîyî. Her di newe tepişîyabîyî, naşî û nezanê peyê beran bîyî. Sîyaset ra tepişîyabîyî la naşî û nezanê sîyasetî zî bîyî.

Her di zî zeîfek, esmer û qemer… Welatê esmerê qemerî rengê xo ra reng dabî cemalê înan. Por sîya, çim-biruyî sîya… Çewlîgic xeylê derg bî. Oyê Mamekîye zî derg bî la verê ey de taynêk kilmek mendêne. Çewlîgicê ma de xisletê qirixanê Dîyarbekirî est bî. Hawayê xo şîbî înan. Sey înan qirrike ra qisey kerdêne. Veng qirrike de zimmayêne û vecîyayêne teber. Oyê Mamekîye yewero hophopik bî. Qet fek nêameyêne pêser. Tim vitvitayêne, goş û kerrikê merdimî berdêne.

Çewlîgic wextêk ra şîbî medrese, hetêkê xo yo dîndar est bî. Dîn û îbadetî ser ezberkî bo zî wayîrê zanayişan bî. Kurmancî/kirdaskî nêzanayêne la bi kurmancî mewlid ezber kerdbî. Îcab bikerdêne, wendêne. Mewlidanê zazakî ra bêxeber bî. Estê yan çin ê, nêzanayêne. Oyê Mamekîye bi kulturê elewîyan pîl bîbî. Dîn û îbadetî ser ro wayîrê zanayişan mebo zî sond û silawetê xo zîyar û dîyaran ser ro bî. Wextêk ra kurs dîyo, weş tembur cenayêne. Nêeşkayêne bivaco la kilamê hetê Mamekîye weş cenayêne. Vengê xo muzîkal nêbî.

Her di ciwananê ma zazakî zanayêne. Tabî her di zî ziwanê mintiqaya xo… Fekê bînî ci rê xerîb ameyêne. Fekê mintiqaya xo qisey bikerê zî bi zazakî wendiş û nuştişê xo çin bî. Eger ke na babete ser ro derse bigirewtêne, eşkayêne bimusê. Xora badê-badê çendêk musayî. Xo bi xo musayî feqîrê ma. Mi berdêne fekê mintiqaya înan ra nuşteyî, kitabî dayêne ci; ver de bîyêne niqeniqa xo… Bi o şekil ra musayî.

Seba ke nê ciwanê ma hem hetê sîyasetî ra hem hetê hepisxaneyî ra xam û xeşîm ê, qey înan ra perwerdeyo xususî ronîyabî. Sey înan 6-7 ciwanî yew oda de ardî pêser, yew embazo ke xeylê wext ra yo peyê beran ra yo û eşkeno derse bido înan, da ser. O yo hetanî hîrê aşman înan rê dersdarîya bikero, ê yê hetanî hîrê aşman çendêk Toplumlar Tarihi, Diyalektik Materyalizm, PKK Tarihi bimusê.

Çi ciwanî biginê peyê beran ro, seba înan bi no tore yew dewreyê perwerdeyî ronîyeno. Înanê ke nê dewreyê verênî de pîya ca girewto, badê yewbînan de sey embazanê eskerîye benê can-cîger. Yê her çîyî, gama verêne wayîrê manaya girane ya. Tam û hewayê ci cîya beno. Merdim rahet-rahet xo vîr ra nêkeno.

Yê her di ciwananê ma zî winî bîbî. O dewreyê înan qedîyabî, hema-hema ser ra serrî vîyartbî la ê bi ruhê ê rocan besîyabî yewbînan ra. Bîbî diletê yewbînan. Seba ke ciwan ê, minasebetê xo zêde ra zêde kay û kelebutî ser ro bî. Tim leqirdîyê xo bi yewbînan kerdêne, têverde loqtîzikî eştêne! Ge-gane perpur/gefûgur kerdêne yewbînan ser, yewbînan ra rî çarnayêne. Heridîyayêne. Ney vatêne ez hindî to de qisey nêkena, ey vatêne ez… Vanê, vazdê pisînge hetanî mereke yo. Yê înan zî a babete ra bî. Perpur kerdêne yewbînan ser, dime ra zî dusîyayêne yewbînan ra, dayêne rayîr ro şîyêne. Cêrabîyayişê înan çin bî.

Çîyo ke mi rê tewr zêde ecêb ameyêne, sond û qesemê înan bî. Sey dîkan sere têver de tîk kerdêne. Seba ke çewlîgicê ma taynêk derg o, sey helîyan cor de xo verdayêne ser. Êyê Mamekîye cêr ra sey kuteke xo şanayêne bi ver. Her diyan têver de qajd û wajd kerdêne têra, bêçike şanayêne, dendanî qirçnayêne:

“Ti reyna wina bike, Quran Kerîm bo ez hindî to de qisey nêkena!” vatêne çewlîgicê ma.

“Duzgin Baba bo ke ez hindî to de qisey nêkena!” vatêne êyê Mamekîye.

No çiqas bivaco “Quran Kerîm bo”, o hende vano “Duzgin Baba bo… Ney “Quran Kerîm”ê xo ser ro, ey “Duzgin Baba”yê xo ser ro sond werdêne. Û caran zî nêvatêne no çi halê ma yo; ez qey vana “Quran Kerîm” ti qey vanê “Duzgin Baba”?.. îtirazê her diyan bi sondê yewbînan çin bî. Her diyan zî sey çîyêko tebîî/adetî sondê xo werdêne.

Ez ewnîyayêne halê înan ra û fikirîyayêne:

Gelo, nê ciwanê ma zanenê ke pîr û kalanê înan nê meseleyan ser ro senî qirrê yewbînan ardo? Eger ke bizanê, ê yê seba kerdena înan bivacê çi? Çîyo ke nê her di ciwanî bi halo tebîî têver de vanê, wextê pîr û kalanê înan de qey bîbî sebebê ceng û cedalî? Embazîya nê di ciwanan qey mabênê înan de çin bîye?

Forumê Aştî û Azadîye hetê Enstîtuya kurdî ya Amedî û Şaredarîya Bajarê Girdî yê Amedî ra ame organîzekerdiş,

Amed de siba wesîleyê Roşanê Ziwanê Kurdî ra bi nameyê “Rayîr û metodê ganîkerdişê ziwananê ke binê tehluke de yê” forumêk virazîya.

Na komxebate, hetê Enstîtuyê Kurdkî ya Amedî ra sey hîrê roniştişan amey hedrekerdene.

Roniştişo dîyin de babeta “Dezgehkîkerdişê Kirmanckî” amey munaqeşakerdene û Ehmedê Bira sey qalîkerdox û Nesîb Gultekîn sey moderator ca girewt.

*Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."