Demo ke remêne xo kişt

Xeberdayîşî ser o polîs û ekîbê Weşîye yê Servîsê Acîlî yê 112yî sewqê cayê hedîseyî bîy. Keso hêrişker gama ke ekîbî dîy, bi wesayîtî ver bi hetê Teyaragehî rema. Şexso ke fehm kerd do bêro tepiştiş, bi sîlehê xo xo kişt.

Teqîb û kontrolan ra dima, cenazeyê her di kesan zî seba karê otopsî wedarîyay Dezgehê Tibê Edlîyî. Polîsan derheqê serebûtî de tehqîqat da dest pêkerdene.

Nê kesan ra yew zî mesulê JÎTEMî yê Qoserî, qatilê 22 kurdan û berpirsîyarê vênayîş û vînîkerdişê dewanê Qoser û Dêrikî Hasan Atîlla Uğur o. Goreyê agahîyanê ke ameyî girewtene; Hasan Atîlla Uğur Qibris de yo û hema nêameyo tepiştene.

Vayîya mazotî Amed de bî 103.01 lîra, Riha de bî 102 lîra, Wan de bî 103 lîra. Sewbîna vaya benzînî zî dewrê 82 lîrayan a.

Na vayîya zêde yê benzîn û mazotî ameya kerdene, do heme hetanê xo ra tesîrê ekonomî, vayîya xida, şîyayîş û ameyîşan bikero

Messîyo ke tewr peyên Kupaya Şampîyonan berz kerd, pîya bi 48 kupayanê xo, unwanê xo yê kaykerê ke tarîx de tewr zaf kupayî gîrewtî dewam kerd.

Kişta Messî de, starê Portekîzî Cristiano Ronaldo yo ke serranê 2000an de mîyanê futbolê dinya de rayber bi zî kariyerê xo de pêro pîya 35 kupayî gîrewtî.

Kupayê ke ey bi formayanê Arjantîn, Barcelona, PSG û Inter Miami gîrewtî

Starê futbolî yê Arjantînî, kariyerê xo de bi formayanê Barcelona, Paris Saint-Germain û Inter Miami yê ke tede kay kerd, 42 kupayî gîrewtî.

Messi pîya bi Taxımê Millî yê Arjantînî 6 reyî û kariyerê xo ya klub û taximê millî de pêro pîya 48 kupayî gîrewtî.

Kupayê ke Messî mîyanê klubanê xo û taximê millî de gîrewtî wina yê:

Taxımê Millî yê Arjantînî (6 Kupayî)

· Kupaya Dinya ya FIFA: 1

· Copa America: 2

· Finalissima: 1

· Olimpîyat: 1

· Kupaya Dinya ya FIFA U-20: 1

Barcelona (35 Kupayî)

· Şampîyonîya La Liga: 10

· Kupaya Qralî ya Îspanya (Copa del Rey): 7

· Kupaya Super ya Îspanya: 8

· Lîgê Şampîyonan yê UEFA: 4

· Kupaya Super ya UEFA: 3

· Kupaya Dinya ya Klubanê FIFA: 3

Paris Saint-Germain (3 Kupayî)

· Şampîyonîya Ligue 1: 2

· Kupaya Super ya Fransa: 1

Inter Miami (4 Kupayî)

· Kupaya Lîgî: 1

· Kupaya Şelpa Alîgiran ya MLS: 1

· Kupaya MLS: 1

· Kupaya Şampîyonan ya CONCACAF: 1

Amed de nê rojanê peyênan ê aşma êlûle de pîya bi germo berz yo ke tesîrdar bi, hûmara nêweşê ke bi şîkayetê dişdare muraceatê Nêweşxaneyê Perwerde û Cigêrayîşî yê Gazi Yaşargilî yê Dîyarbekirî kerdî zêde bîye. Welatîyê ke bi şîkayetê dejê sereyî, germiya berze û bêqewetîye muraceatê servîsanê acîlî kenê, bitaybetî seatanê şanî de rêzê dergî virazenê. Nêweşxaneyanê bajarî de mîyanê servîsanê acîlî yê domanan de qerebalîxîye est a, heto bîn ra servîsanê acîlî yê pîlan de zî bi seyan nêweşî seba tedawîbîyayîşî rêze de pawenê.

Seba yew doktorî saete de 100 nêweşî

Qerebalîxîya mîyanê nêweşxaneyan, barê xebata xebatkerdanê weşîye zî zaf kerd. Doktorêko ke servîsanê acîlî de gureyeno, saete de nêzdîyê 100 nêweşî rê ewnîyeno. Kişta nê qerebalîxîye de, yew meseleya tewr girane ya ke nêweşî ri bi ri benê zî, serûm nêvênayîş o.

Nêweşî serûmî nêvênenê

Nêweşê ke Zazakî Newsî rê qisey kerdî, vatî ke ê diştare zaf giran ravêrenê, labelê semedo ke nêweşxane de serûm çin o, tedawîya serûmî nêbena.

Goreyê agahîyanê ke nêweşî dayî, doktoran vat ke semedo ke serûmî kêm ê, seba nêweşê normalî nêşenê bişuxulnî, serûmî tena seba cinîyanê diganan yenê şuxulnayene. Seba nêweşê ke tedawîya serûmî nêbena zî goreyê halê înan, derzî yenê kerdene û dima bi nuştişê dermanan yenê şawitene keyeyanê xo.

Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."

Goreyê programê TFFyî, Amedspor hefteyê 7inî de taximê Anqara Gençlerbirliği rê beno mêman. Maçê mîyanê Gençlerbirliği û Amedsporî do 10ê teşrîna verêne roja şemeyî saeta 13.30 de Stadyumê Eryamanî de bêro kaykerdiş.

Amedspor hewteyo verên keyeyê xo de vera Başakşehîrî 5-0 serkewtbi û nika lige de peyê Beşîktaşî de rêza diyîne de ca gêno.

Şima eşkenê hesabo newe yê Instagramî ‘ajansa_welat_5’ taqîb bikerê.

Bi helîkopterî wedarîya nêweşxane

Gülbeddin P.yo ke cayê serebûtî de mudaxeleyo verên ame kerdene, bi helîkopterî sewqê Nêweşxaneyê Dewlete yê Dêrsimî bi.

Seba zelalkerdişê sebebê serebûtî tehqîqat ame destpêkerdene û ame musayene ke îhtîmalê xokiştişî zî yeno ercnayene.

Verênan vato ke “Wext, dermano tewr pîl o.” Her çiqas vatişê verênan ser o çend hezar serrî û çaxî derbaz bîyê zî la ancî cayê xo gênê. Ma zî nê çaxî de pêro vatişanê kal û pîranê xo kenê tecrube û cuya xo rê dewam kenê.

Gelo kal û pîranê ma çira wina vato? Înan seba dejê eşqî, dejê nêweşî, yan dejê mergêk... Gelo dejê hêvîyêke ra? Her çî sebeb ra vato la rastîyê xo de zî merdim nê çî ciwîyeno û vîneno. Wextî dir vîneno ke o baro giran ke kûrayîyê çiqas zêde bo zî sey awa ke herikyena, sey pelê dare ke vayî de pereno, wina şenik vîyarneno. Ti ewnîyena ke o baro ke paşta to çewt kerdibî, sereyê to dejnabî, bi wextî dir tesîrê xo vînî kerdo. Belkî zî “mana” bixo ê barî hende giran kena. Wexto ke a mana vînî bibo û wext zî merdimî dir hemraytî bikero, tu giranî êdî nêmaneno. Yanî beno ke sirrê “wextî” vindîbîyayîşê “mana” yo. Çike merdim xo rê îmgeyêk awan keno û her wext ê îmgeyî de çîyêko newe kifş keno. Yanî goreyê zerrî û hişê xo fesilneno. La wexto o fesilnayîş çewt şî, yan zî manaya ke to bar kerdibî, sey ci nêvejîya, pêro efsûnîyê xo şino. Helbet no hende lez nêbeno. Çewtbîyayîşê ci senî ke wextî dir xo dano teber, dejê xo zî wextî dir vînî keno.

Nê ser o dermanbîyayîşê wextî zî her merdimî de cîya yo. Tayê xo belkî rojêke de rastê dermanê xo yenê, tayê xo bi aşman û tayê xo zî belkî serran ancax rast yenê. La çîyêk qetî est o ke merdim ver bi başî şino. Na babete de darî û însanî zaf şibyenê sey yewbînan. Darî zî prosesê wextî ra derbaz benê û însanî zî. Darî ver bi payîzî pelanê xo rijnenê, zimistanî benê wuşk û ver bi wisarî ancî newe ra yenê dinya, şax danê, pêro heybetê xo mojnenê ra. Însanî zî wina yê. Vayêk xurtî dir pêro pelê înan rijinê, badê benê wuşk, xo bêderman û bêhevî hîs kenê la wextî dir vînenê ke tîje vejîyaya û şewqê tîje dir ancî wuştê pay. Hem zî verî ra hîna hêzdar.

Belê, wext derman o. Dermano ke êdî to sey verê nêverdeno yo. Serê a birîne padano la êdî ti a verêne nêbena. Ti biwazê zî êdî sey verê nêbena. Ti her tim mîyanê pawitişî de bena û birîna xo rê bena qalxan ke zirarêk bîn nêvîna. Çike eke to wextî ra dersa xo nêgirewta, ancî a birîne abena û beno ke êdî qet nêra padayîş. Ganî însan wextê xo dir rast û dûrist bo û tira dersê pîlan bigîro û merdim êdî mîyanê vîyarte de asnawe nêkero, timî biewno vernîya xo ra. Sey Sîmone de Beauvoîr zî vato: "Şima nêeşkenê wext bivurnê la wext şima vurneno.” Wext ma rê beno derman û wext ma vurneno!..

Pêroyê Dîyarbekirî de mabênê 12 û 14ê êlule de pîya bi 1500 kesan cigêrayîşêk ame kerdene

Goreyê netîceyê cigêrayîşî, rêzkerdişê 10 aktorê tewr tesîrdarî yê sîyaseta Dîyarbekirî de Sezgin Tanrıkulu yo ke endamê Partîya Newe (Yeni Parti) yo zîrve de ca gîrewt.

Rêza dîyine ya lîsteyî de parlamenterê AK Partî Galip Ensarioğlu ca gîrewt, Hemsereka Şaredarîya Bajarê Girde ya Dîyarbekirî Serra Bucak a ke endama Partîya DEMî ya zî rêza hîrêyine de ca gîrewt.

Rêza çarîne ya lîsteyî de parlamenterê Partîya DEMî Serhat Eren ca gîrewt, rêza pancîne de zî nameyo bîn yê AK Partî Suna Kepoğlu Ataman ca gîrewt.

Mîyanê lîsteyî de rêza şeşîne de Ceylan Akça Cupolo ya ke endama Partîya DEMî ya, rêza hewtîne de Cengiz Çandar, rêza heştîne de Mehmet Sait Yaz o ke endamê AK Partî yo, rêza newîne de Adalet Kaya ya ke endama Partîya DEMî ya û rêza desîne de zî Hevsereka Şaredarîya Kayapınarı Gülşen Sincar a ke endama Partîya DEMî ya ca gîrewt.

Vizêr aşkere bi ke no wazîfe dîyayo Emin Ay.

Mehmet Ay bi nameyê “Seyda” zî zanîyeno û weçînayîşê herêmî de semedê serekîya şaredarîya Pasûrî bibi namzet.

Hetê herkesîya zaneyeno ke (zazaca û kürtçe) sornîyê “Türkiye’de Yaşayan Diller ve Lehçeler” de; tenya jû beş de bi nameyê “Kürt Dili ve Edebiyatı/Kültürü” de cîya cîya tewr sifte serra 2009 de Artuklû de abîyayo, serra 2010 de Dicle de behdo zî ê bîna de; Bîngol, Mûş û Munzûr de abîyayo. La ze ke cêr de aseno bi reformê “MAARÎFΔ beş; bi “Zaza Dili Edebiyatı û Kürt Dili Edebiyatı” pêra abirneyayo. Hetê ra rindo la hetê ra xirab o. No qerar, tenya hetê MEB, Zaningehê Anqere, Bîngol/Çewlîg û Munzûrî ra gêrîyayo. La ma zanê ke beşê ziwanî tenya Çewlîg û Munzûr de çin yo yanê nînana sînorkerde nîyo. Bê înan zaningehê Dicle û Artuklu zî nê beşî de xisûsî kokdarî yê, Çendo ke hendê nê 4 zaningehan aktîf nêbo zî Mûş Alparslan de zî est o. Tabî tîya de esas mesela na nîya.

Esas meselay ma ya jû; Komîsyon de beşî ya alaqeder çi tenya, di zaningehan ra temsîlkarî estê ê bînan ra çin yê? Jû zî bi nêy problemê heq werdişê mamosteyan û wendekaran o.

MEB û YÖK wexto ke mufredatî rê komîsyon ano meydan û qerarê gênê bi a ders û ê mufredatî bi alaqedereya ci ê zaningehan hemin ra bi temsîlkar akademîsyenan ra komîsyon anê meydan. La aseno ke no komîsîyon de beşî ya alaqeder tenya di zaningehana mişewre bîyo qerar gêrîyayo ke no zî kesî fêno şîfe.

Kes meraq keno; nê zaningehê ke xura xo mîyan de; “Yaşayan Diller” bi Zaza dili ve edb. û Kürt dili edb. pê ra cîya di beşan de dayê komîsyon de çi ê tenya estê, çi ê bînî çin yê? Ê zî ziwanan pê ra cîya la tenya jew beş de danê. Kes fikirîyeno semedê ney; jew beş de dayiş o(?!) Û kes fikirîyeno, no derheq de çi qe kesî ra veng û hes nêvijîyeno(!?)

Bi ziwan nê zaningehê kokdarî, no komîsyon de çi çin yê û bi ney zî aseno ke qerar o ke gêrîyayo de xisûsî bi madeyê 5î, heqê wendekaran û mezûnandê ci zî werîyeno. No xisûsî peyçim kerdiş o ya kesî ferq nêkerdo û ser o nêfikirîyayo?

Heta nika atamayan de dersa waşten (seçmeli ders) waştişî de vatê “kürtçe seçmeli” ders xebatê ke qandê waştişê dersa ziwananê Kurdî rê bîyê kurmancî rê diha nehfê ci vêşî bi, dimilî tim peyo mendê. Çirêk mileta ke nêzanayê yanê çekûya “Kürtçe ra” vatê beno tenya kurmancî deyena coy ra taye dimilîyan xo ragirotê û tepîya vinderdê alaqeder nêbîyê. Newe abirînayo no derheq de qerar rind aseno la nehfî ra vêşî zirarê ci do diha bol bo. “Kurmancî + dimilî” 83 hezaran vêşêrî wendekaran dersa ziwanê dayika xo waşta la çi heyf ke xeylê mekteban de nêdeyena ke no zî xoser zewmbî problem o.

Tabî problem o ke ez a ana çiman ver; tayînkerdene de peyçim bîyena heqê mamosteyan o. Ze ke cor de aseno ke bi madeyê 4 û xisûsî zî ê 5ê nê qerarê maarîfî mamosteyê dimilî heme nêşenê mamosteyê dimilî bê. No made taye mamosteyan nê heqî ra mehrûm verdano. Mamosteyan vero neqebî gêno.

Bê mezûnanê Bîngol û Mûnzûrî mesela Dîcle û Artuklû de beş jûwa bi Kürt Dili ve Kültürü de (zazaca û kurmanca) deyenê. Kes meraq keno pekî nê mamosteyê ke nê zaningehan ra bîyê mezûnî ê dê sekerê kes ney qe nêfikirîyayo, ya no made, xisûsî qebûl kerdo? Tenya heqê wendekarandê xo parêznayo? Wextê merkezî atamayan de sere pirodê dîploma de Kürt Dili ve Edebiyatî yo bi qeraro ke gêrîyayo goreyê madeyê 5î ê ke no beş ra bîyê mezûnî çendo ke nameyê beş zaza dili ve edb. nêbo zî esas de Zazakî lisans ya lîsanso berz qedînayo zî nêşenê sere pirodê. Mezûnîyeteya ci yanê dîplomaya ci de “Kürt Dili ve Kültürü” yo. Serepirodayen de zî mezûnê zaza dili edb. nêbê bi nê madeyê 5î nêşenê sere pirodê. No qerar maxdûrîyeteyênda gird ano meydan. No qerar bi madeyê 4 û 5î heqê mamoste û wendekaran îhlal beno, werîyeno.

Mad.5 “ZAZACA ÖĞRETMENLİĞİ İÇİN ARTIK SADECE ZAZA DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ MEZUNLARI BAŞVURU YAPABİLECEK.”

No edalet o? Qe kes ver û pey nê madeyî nêfikirîyayo? Qe kesî ferq nêkerdo ke no made heq verdiş o? Kes fikirîyeno no wendekar û mezûnanê zaningehanê bînan xisûsî nêhesibnayiş nîyo çiçî yo? Nê mezûnê ke ziwanê dayika xo “DIMILÎ/ZAZAKÎ/KIRMACΔ (senî name kenê ferq nêkeno o zewmbî problem o) endamê mamosteyê “ZAZACA”yê ke “KÜRT DİLİ VE EDEBİYATI BÖLÜMÜ” ra bîyê mezûnî qandê coy ci rê bi nê madeyê 5î neqeb giroto ke nêşê sere pirodê?

Eke no qerar xisûsî mamosteyê Dimilî/Zazakî yê ke nê beşî ra bîyê mezûn heqê ci peyçimkerdiş û werdiş nîyo lazim o ke no qarar zaza dili edb. û kürt dili edb. cîya nêhesibîyo ya zî no madeyê 5. kok ra hewardeyo ya zî bivirîyo. Ya zî mezûnê ke kürt dili edb de bi zazaca wendo dîplomayê înan bi nê qerarî heme a newe bê (la no zî bi “YÖK û MEBî” mikûn nêaseno, xeylê prosedur û komîyon û xebatî lazimî.) derheqê averşîyena statuyê perwerdeyê ziwanî de diha vêşî zirar peyda keno. Kamcîn diha raşt beno ney ser o verî qerar ke nêdeyo qeraro ke gêrîyayo lazim o ke bêhukum bo. Na bêedelateya heq werdişî peyçim kerden qebûl nêbena. Heqê kesî çin yo bi nehfê xo heqê kesnay rê sînor bîyaro. No heq werdiş o tewr/en girdo.

Lazim o ke ê ke komîsyon de ca giroto ê nê qerarî ser o fina bifikirîyê heqê mamosteyan û wendekaran nêwerdişa çareser kerê. Ya qerar bivirîyo madeyê 5î hewardeyo ya zî bivirîyo. Tenya “Zaza dili ve edebiyatı bölümü” ya sînorkerde nêmano. Heqê her wendekar û mamoste û zaningehî biparêzîyo. Heq û edalet no yo. Meştroj de poşmaney tebay peyd nîyana çirêk eke wina bo no qerar nehfî ra vêşî do zirar bido statuyê perwerdeyê ziwanê dayik.

Dersa waştişî rê kontenjan herkes zano ke nêercîyeno çendo ke wendekarî mekteban de taleb bikerê zî no xisûsîyetê madeyê 5î dewlet/MEBî rê, îdarekarandê mekteban rê beno mehne. “Heso mehne beso” mamostey çin yê coy ra ma norm nêakerd. Zey helqandê rêzil problemî zeydîyenê çendo ke vajê bi perwerdeyê ziwanî “DIMLÎ/ ZAZA/KIRMACÎ nehfo la winî aseno ke " ha sî daya dês ro ha dês dayo sîyer ro" beno zey na mesela.

Çarçewaya xebatan de xetê rayîran ke wextî mîyan de pak bîyî û nêasayêne, ameyî newekerdene; bi no hewa piştî dîyena resayîşê biemnîyet ê şofor û peyayan.

Bi pêroyî 565 kîlometre xebate temam bîye

Ekîbanê Serekîya Daîreya Resî, 12ê gulane 2026î ra nat merkezê şaristanî û qezayan de 500 kîlometre xebata xetê rayîran o serdin kerde. Ekîban, 13ê tebaxe 2026î ra nat zî 65 kîlometre xebata xetê rayîran o germ (termoplastîk) kerde.

Bi no hewa seranserê şaristanî de bi pêroyî 565 kîlometre xebata xetê rayîran temam bîye.

Xetanê german de rengê termoplastîkî yeno xebitnayene

Seba ke xetê rayîran hetê şofor û peyayan ra hîna baş biasê, xebatanê xetanê german de sîstemê rengê termoplastîkî yeno xebitnayene. Bi tatbîqî yeno amanckerdene ke bi taybetî asayîşê xetanê rayîran bêro zêdekerdene û emnîyetê trafîkî bêro piştîdayene.

Xebatî do seranserê şaristanî de dewam bikerê

Xebatê xetê rayîran; bulwar, cade û kuçeyan ra teber, vîyartgehanê peyayan de zî do seranserê şaristanî de dewam bikerê.

Xeberdayîşî ser o ekîbê ke sewqê adresî bîy, îfade kerd ke Albayrake dinyaya xo bedilnayae.

Cenazaya Gülizar Albayrake seba xebatanê otopsîye amey wedaritiş morgê Nêweşxaneyê Perwerde û Cigêrayîşî yê Mêrdînî.

Seba safîkerdişê sebebê serebûtî tehqîqat ame dest pêkerdene.

Tehqîqat îdîayanê îtîrafkarêkî ser o ameyo destpêkerdene; seba 52 kesan qerarê tepiştişî ame dayene ke nînan ra 8 kesî teberê welatî de yê û 2 kesî zî heps de yê.

Eşt 42 banan ser

Seba tepiştişê 42 kesanê bînan, Stenbol de 25 û Anqara, Edene, Antalya, Aydin, Balikesir, Dîyarbekir, Xarpêt, Mêrsîn, Mugla û Riha de zî 17, pêro pîya polîsan eşt 42 banan ser.

‘Seba aştîye ganî kurdkî bibo fermî’

Haci Erbekî da zanayene ke emser zî bi şertanê nêseypeyan û bêedaletîye serdema newîye ya perwerdeyî dest pêkerda û va: “Domanê kurdan emser zî bê heqê perwerdeyê bi ziwanê dadîye dest bi mektebî kenê. Tirkîya 100 serro ke polîtîkaya înkar û asîmîlasyonî kena. Meseleya kurdan meseleyêka sîyasî ya û parçeyê aye yo tewr muhîm zî ziwan û nasname yo. Waştişê ma seypeyîya heqîqîye, perwerdeyê bi ziwanê dadîye û fermîbîyayîşê ziwanê kurdkî yo.”

‘Wa zextê serê kurdkî bêrê wedaritene’

Erbekî dîyar kerd ke seba qedênayîşê cîyakerdîye ganî perwerdeyê bi ziwanê dadîye sere ra heta unîversîte bêro naskerdene û wina dewam kerd: “Zextê serê kurdkî ganî bêrê wedaritene; ganî kurdkî seba estbîyayîş û nasnameyê xo mehkemeyan de nêrê hedefgirewtene û cezakerdene. Çunke çew nêşêno estbîyayîşê yew miletî ceza biko.”

‘Astengê verê ziwanê dadîye ganî bêrê werzanayene’

Erbekî da zanayene ke tersê perwerdeyê bi kurdkî, tersê nasnameyê kurdan o û vat: “Ziwan stûnê kultur, tarîx û estbîyayîşî yo. Heqê perwerdeyê bi ziwanê dadîye heqo bingehîn yê merdiman o û heme peymanê mîyanneteweyîyan de ca gêno. Sey Swîsre, Kanada, Belçîka û Îspanya zaf cayan de heqê ziwanî ameyê qebûlkerdene. Ma dey Komeleya Cigêrayîşanê Kurdkî û Zimanxaneyî ma vanê; ganî heme astengê qanûnî û pratîkî yê verê perwerdeyê bi ziwanê dadîye bêrê wedaritene û no heq bêro garantîkerdene.”

Çalekî dima wendena beyanatî qedîyaye.

Nesih Demiro ke bajar de nêzdîyê 25 serran o karê masedarîye keno, da zanayîş ke sezonê înan dest pêkerdo û va: "Nika tewr zaf palamutê Deryayê Sîyayî yeno. Tewirê hamsî, çupra, lewrek, ala, somon û sazanî zî destê ma de estê. Bi serdînbîyayîşê hewayan ma pawenê ke heskerdoxê maseyan zêdêr bibê. Ez hêvî kena ke no sezon heme welat û miletê ma rê bibo xeyrin."

Ez to ra çi vajî, nêzana! Şew û roj ma gereyê nê çîyan kenî, la hima zî ma gamêk aver nêşîyî. No nêşîyayîşê ma tena rîyê ma ra yo yan suçdar kesê bînî yî, nêzana! Her cayê welatê ma de merdimê ma derheqê dej, xem û kêmasîyanê xo qalî kenî, la vatiş ra teber nê hemwelatîyê ma seke ê wayîrê nê dej, xem û kêmasîyan nîyî hereket kenî. Waştiş û kerdişê înan nêresenê pê. Seke hemwelatîyê ma hetêk ra qalê nê teferuatanê bindestîyê xo qalî kenî, la heto bîn ra seke barê nê teferuatan serê milê înan de nêbo hereket kenî. Rast a! Gorê mi zî dej, xem û kêmasîyan xo rê barkerdiş çîyoke rind nîyo. La seba ke nê çîyî ma rê bar nêbê û rayirê ma nêxetemnê hewce keno ke ma rayirêko weş peyda bikerî û ê rayirê ser biramê.

Psîkolojî de seba ke merdim problemanê xo xo ra dûr tepişo çend rayirî estî. Nê rayiran ra di tenî; heq ra vejîyayîş û remayîş î. Merdimî eşkenî binê rayiran problemanê xo yê paştîya înan ser de bar virazenî def bikerî.

Nê rayiran ra o yewin problemanê to açerneno û bi açarnayîşî,rayirê toroşin keno. Rayiro bîn zî bi xapinayîş to dano bawerkerdiş ke ti bin ê rayirî problemanê xo ra xelesîyenî. La no rayiro dîyin rasterast to probleman ra nêxelesneno. Problemnê to çareser nêkeno. To xapineno!Bi înkar kerdişê probleman çend wextî moralê to keno weş, ti vanê qey ti nê probleman ra xelesîyayî la qederêk ra dima nê problemê to seke qilêrê singerî bê, xo danê teber û ciwa to edem kenê.

Nê rayiran ra o yewin rayirê “ Heq ra vejîyayîş” o. Yê dîyin zî “Remayîş” o. Gama merdim rastê dej, xem û kêmasîyan yêno, eşkeno bi rayirê heqravejîyayîşî xo nê probleman ra bixelesno û nê probleman sey derenca xo rê bikero sekuye. Mîsal; nê rojan de mi yew fîlm temaşe kerd. Esasen ti vajî; to fîlm ecêbna? Ezo vajê, nê. La no fîlm de yew esaso bingehên xo nîşan dano: “Kêmasîyanê xo qebul bike û nê kêmasîyanê xo xo rê bike qiwet”. Fîlm de, bi kilmîye, yew keye afrîka ra bar keno yêno welatê rojawanan. Tîya xo rê dikan akenî û cuya xo domenî. No keye keyeyêko sîya yo. Ziwanê îngîlîzan de verî seba înan “negro” ameyo vatiş. Di domanê înan benî. Nînan ra yew embazanê xiraban reyde şino yeno û beno merdimêko xirabên. Domano dîyin zî embazanê başan reyde geyreno. Nê domanê qicî ser ra yew serebute vîyarena û doman beno kor. No proses de pîyê lajekî ey ra risteya cêrîne vano;

“Kêmasîyanê xo qebul bike û nê kêmasîyanê xo xo rê bike qiwet”.

Lacek şîretê pîyê xo qebul keno û gorê na dîstûrî cuya xo rameno. Astengîya xo qebul keno. înkar nêkeno. Dima zî bin astengîya xo dinya de xo rê ca virazeno û xo xirabîyan ra paweno.

Pisporê psîkolojî zî xebatanê xo de seba merdimanê wayîrê probleman nê rayirî salix danî. No rayîr de merdim eşkeno xo nas bikero. Zehmetîyanê xo bivîno û hetê xo yê qiwetênî veco werte. Seba hemwelatîyanê ma zî no rayîr rayîrêko baş aseno. Eke hemwelatîyê ma seba dej, xem û kêmasîyanê xo nê rayirî ser ra şêrî, ez vana do çîyê weşî vejîyê werte.

Ewro ma vînenî, her hetê dinya de problemî estî. La merdimî ke nê probleman vînenî, tespit kenî; seba çareserîya nê probleman xebatan awan kenî. Nê tespit û xebatê çareserîye çiqas zehmet bibi zî merdimî hemberê nê zehmetîyan de xo ver danî û peynîye de serkewte benî. Eke ma biewnîyê nê merdiman ra û nê rayirî,xo rê bikerî sey rayiro esas karê ma do hina bibo asan û serkewte.

Ez hîs kena ke ti ha xo zere de vanî; lêlaw çi problemê ma estî!Heme problemîney, la ez wazena yew problem to ra vacî, ti zî fehm bike. Ewro ma bi ziwanê neteweyêk bînî xo îfade kenî, vatişanê xo, karê xo, hîs û waştişanê xo binê ziwanî vanî. No, seba ma yew dej û xem o. Hetê bînî ra zî kêmasîyêka girde ya. Ez zehfê reyan eşnewena ke şarê ma derheqê nê probleman de gazinê xo kenî. Derheqê naye de hîsanê xo eşkera kenî. Pekî seba nê probleman şarê mase kenî. Planê înan çi yî? Ez to ra vajî, şarê ma serê nê rayirî ra di benî cîya. Na merhela de zî di rayirî vecênî vernîya ma. Merdimê ke înan ra yêna domananê xo der bi ziwanê xo qisey kenî. O zî tena zereyê keyeyî ra sînorkerde yo. Gama domanî benî pîlê zî nê cehdê xo ca verdenî. Merdimê bînî zî seba ke domanê înan dibistanan de, sazgeyanê dewlete de rastê probleman nêrî, qet domananê xo muhattabê ziwanê xo nêkenî.

Gama merdimî ke nêwazenî yan zî nêefterenî domananê xo ziwanê xo der bikerî muhattab, wayîrê ziwanê xo nêvecênî û heta ke ziwanê xo înkar bikerî şinî. Na nuxta de rayiro dîyin dest pênase: “Remayîş”. Şarê ma sebebê nê probleman sîstem vîneno û heta ke sîstem xetaya xo yan zî sucê xo çareser nêkero cayê xo ra tênêdanî. Gama ti înan ra persenî percêqênê serê rîyê to. Gorê fikrê înan, Înan seba domananê xo rayirêk weş weçînayo.Na çareserî hetêk ra problemanê înan demêk kilm de çareser kena ûînan probleman ra dûrî fînena. La demê ameyoxan de nê merdimî nê problemanê xo ra bihişmendî yan zî bêhişmendî derdan ancenî. Seba naye yew mîsalê min o xirab esto. Yew lajê apê min esto. Nameyê ey R.yo. Mi ey ra zehf çî hêvî kerdine, la her kes nêreseno miradê xo. No R, nika 20 serre yo. Gama ame dinya ma dewe de bî. Ê wextan herkes bi ziwanê xo çimanê xo akerdine. R.yê tozî dewe de bi ziwanê xo dinya ra va merheba. Dewe de bi pîl. Ma û pîyê ci kirdkî qisey kerdine. Seba ke wendekarê dewe payîz ra heta hamnanî şîyîne suk de perwerde dîyine.

Tekêlîya R.yî nê wendekaran der zehf çinêbî. R.yê to sey Ristemê Zalî xam û bêtesîr bi pîl. Heta panc şeş serrî na rewşe wina vîyarte. Rojêkê hamnanî dibistanî qedênî û wendekarî zî yênê dewe, verê keyeyê xo. Nê wenderan ra yew zî lajê pismamê( Dewan de pismam sey azê apê apan yêna hesabkerdene) R.yî yo.Dolmuşa dewe yêna serê pirdî û nê wendekarî benî peya. R. zî seba vînayîşê dolmuşa dewe şino vernîya dolmuşe. Tîya de pismamê R.yî ey ra wina vano: R. eke ti barê min der mi rê bibê hetkar, gama ma resayê keye ez yogurt dana to. R. zî vano qey yogurt çi yo. Çekuya yogurtî ey rê newe ya. Hetê înan keno barê înan înan der ano keyeyê înan û pismamê ey mîyanê poşetanê xo ra qutîya mastê hedreyî yê bajarî veceno. Resul senîn çim fîneno mastî çimê ci benî pirî. Ageyreno pismamê xo û vano; No mast o!

R.yê ma wina bi ziwanê xo bibê pîl. La nê rojan de ez qet nêwazena R.yî der qisey bikerî. R.yê to ziwanê xo xo vîr ra kerdo û tena tirkî qisey keno. tirkîya şiktî ya sukî. De mi ra vaje no suç yê kamî yo.

Nêmeyo verên ê maçî bi hewayêko seypê vîyart; 45+1. deqa de bi gola ke kaykerdoxê Başakşehîrî Emîn Bayramî eşte kaleya xo, Amedspor 1-0 vernî de kewt nêmdewre. Nêmeyê dîyinî de golkaro nîjeryayij Gift Orban vejîya vernî: Orbanî bi golanê deqayanê 52, 56 û 75. de hat-trick kerd; gola bîne deqa 84. de Mbaye Diagneyî eşte.

Bi nê netîceyî Amedsporî puanê xo kerd 10 û vejîya rêza 3.; Başakşehîr 4 puanan de mend. Amedsporî bi nê serkewtişî keyeyê xo de 3 maçan de hemînî qezenc kerdî. Hewtêna Super Lîg de Amedspor Beşîktaşî keyeyê xo de keno mêman.

Golî: 45+1′ Emîn Bayram (k.x.), 52′ Gift Orban, 56′ Gift Orban, 75′ Gift Orban, 84′ Mbaye Diagne

Forumê Aştî û Azadîye hetê Enstîtuya kurdî ya Amedî û Şaredarîya Bajarê Girdî yê Amedî ra ame organîzekerdiş,

Amed de siba wesîleyê Roşanê Ziwanê Kurdî ra bi nameyê “Rayîr û metodê ganîkerdişê ziwananê ke binê tehluke de yê” forumêk virazîya.

Na komxebate, hetê Enstîtuyê Kurdkî ya Amedî ra sey hîrê roniştişan amey hedrekerdene.

Roniştişo dîyin de babeta “Dezgehkîkerdişê Kirmanckî” amey munaqeşakerdene û Ehmedê Bira sey qalîkerdox û Nesîb Gultekîn sey moderator ca girewt.

*Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."