Eke felsefe de mewzû yê ke ser o pêkerdiş û fikrê ko hempar çinê bo, nê mewzûyî bi problem yenê name kerdene. Problemê epîtemolojî yo yewin estîya zanayîşî ser o yo; gelo zanayîşî ko qetî esto ya çinyo? Nê problemî ser o pêkerdiş û fikrêko hempar çinyo. Wexto ke probleman ser o pêkerdiş û fikrêko hempar çinyê bo, her kes goreyê xo yew rayî/ rêbaz/quram/teorî awan keno. Mewzûya epîstemolojî de zaf rayî/ rêbaz/quram/teorî yî estê. Epîstemolojî de di quramê/teorîyê bingehînî û pêroyînî estê.

Nê quramê/teorîyê epîstemolojî yê bingehîn û pêroyînî ra yew şikdarî/septîsizm o.[1] Bi goreyê feylozofanê/ terefdaranê nê quramî zanayîşê ko çin yo. Çimkî her çî vurîyeno û eke her çi vurîyeno se, zanayîşî zî vurîbar o, vurîbarî ra zanayîşê ko qetî nê virazyeno. Quramo şikdarî hina ameyo formalîze kerdene; Çi yê ko qetî çin yo û her çî vurîbar o. Eke çi yê est bo zî, no estî nîno zanayîş. Eke bêro zanayîş zî nîno famkerdiş. Eke bêro famkerdiş zî nîno naqilkerdiş. Eke bêro naqilkerdiş zî, nîno manakerdiş. Eke mana çinê bo, zanayîş zî çin yo. Şax û gilê nê quramî zî estî. Nîhîlîzm nê şaxan ra yewo û demo entîk ra hetanî demo rojene zî felsefayê zanayîşî ser o tesîrdarî kerd o. Bi goreyê nê quramî zanayîşê ko qetî çin yo se, çime yê zanayîşî zî çin yo.

Nê quramê/teorîyê epîstemolojî yê bingehîn û pêroyîn ra yo diyin nasdari/dogmatîzm o.[2] Bi goreyê feylozofanê/ terefdaranê nê quramî zanayîş esto û zanayîşê ke qetî esto. Zanayîşo qetî ya a poîrî (verê ra) ya zî a posteriori (badê ra) yo.[3] Çimkî heme estêyî wayîrê senînî û çendînîyê ke û têkilîya nê senînî û çendînîyan ra zanayîşo qetî virazyeno. Belê zanayîş esto û estîyê ke qetî yo se; çimeyê nê zanayîşî qetî çi yo? Problemê felsefayê zanayîşo diyin çimeyê zanayîşî yo[4]; eke zanayîş estîyê ko qetî yo; gelo çimeyê zanayîşê qetî çiyo û zanayîş nê çimeyan ra senî virazyeno? No quram/teorîya dogmatîzmî de şeş şaxê/gilê bingehînî estê. Nê şaxî miyanê xo de zî ciya-ciya gilan ra abiryêne.

Na mewzû de qestê ma zanayîşo rafîne, felsefî, zanistî, perwerdeyî, aqademîk ni yo. Qestê ma têkilîya obje û suje yo. Mîsal; wexto ke yew tut dadîya xo ra weledîyeno bermeno û seba werî çiçikê dadî geyreno. Micadeleya geyrayişê zanayîşîê werî a poiri (verê ra) yo ya a posteriori (badê cû ) ra yo?

Nê şaxan ra yew şaxa aqilmendî yo/ rasyonalîstî yo. Bi goreyê feylozofanê/ terefdaranê na şaxa çimeyê zanayîşê qetî aqil o. Aqil çimeyê zanayîşê ke qetî yo. Çimkî heme zanayîşî aqil ra a priori (verê ra) ya tesîrdarê û aqil heme zanayîşan xo de temerneno. No temernayîş wextê verê bîyayîşî ra yeno û wexto ke bîyayîş beno, mezgê wayirê aqilî beno wayirê zanayîşî xo zî. Estîyê ke wayirê aqilî bo eynî wext wayirê zanayîşê xo ya zî. Platon, Îbnî Sîna, Descartes, Spînoza, Leîbnîz ûêb. feylozofê na şaxe yenê qebulkerdene.[5] Mîsal; wexto ke yew tut dadîya xo ra weledîyeno bermeno û seba werî çiçikê dadî geyreno. Bi goreyê nê quramî micadeleya geyrayişê werî a poiri (verê ra) ya. Mezgê tutî de zanayîşê bermî û werî a poiri (verê ra) esto.

Şaxa diyine; şaxa tecrubedarî/empîrîzmî yo. Bi goreyê feylozofanê/ terefdaranê nê quramî çimeyê zanayîşî ceribnayiş/tecrube kerdiş o. Çimkî heme zanayîşî a posteriori (badê cû ra) ra yenê û çimeyê heme zanayîşan tecrubekerdiş o. Wexto ke bîyayîş beno, mezgê wayirê nê bîyayîşî vengûvarit o. Na vengûvarite bi yew metoforî yena name kerdene: Tabula Rasa. No metafor hetê feylozofo namdar John Locke ra ameya şuxulnayene.[6] Epîkurros, J.Locke, D.Hume, Condîllac, A.Comt ûêb. feylozofê na şaxe yenê qebulkerdene.[7] Mîsal; wexto ke yew tut dadîya xo ra weledîyeno bermeno û seba werî çiçikê dadî geyreno. Bi goreyê nê quramî micadeleya geyrayişê werî a posteriori (badê cû ra) ya. Mezgê tutî de zanayîşê bermî û werî a posteriori (badê ra) badê weledîyayîşî ra virazya yo. Mezgê tutî seke tabula rasa rîpelê ke sipî yo ke nênuşte yo. Cuya, bi tecrubedarîya xo nê rîpelo nênuşte yî keno rîpelê kê nuşteyî.

Şaxa hîreyinê rexnedarî/krîtîsîzm o. Bi goreyê feylozofanê/ terefdaranê na şaxe çimeyê heme zanayişan ser o rexnedarî/krîtîsîzm tesîrdar o. Çimkî rexne çimeyê heme zanayîşan o. Bi goreyê nê quramî, zanayîş hem a priori (verê ra) û hem a posteriori (badê ra) yo. Na şaxe kêmasî û rexneyê şaxa tecrubedarî/empîrîzmî û şaxa aqilmendî/ rasyonalîstî ser o ameyo awan kerdene. I.Kant feylozofê na şaxe yeno qebulkerdene. I.Kantî ra dima J.G. Fichte, F.Schelling û G.W.F. Hegel na şaxa ser o dewam kerdo. Mîsal; wexto ke yew tut dadîya xo ra weledîyeno bermeno û seba werî çiçikê dadî geyreno. Micadeleya geyrayişê werî hem a poiri (verê ra) hem zî a posteriori ya. Çimkî mezgê tutî de verî ra kokê zanayîşî a poiri çinê bo, zanayîşo a posteriori (badê cû ra) badê weledîyayîşî ra nê virazîye no.

Şaxa çarîne hîskerdarî/entûîsyonîzm o. Bi goreyê feylozofanê/ terefdaranê na şaxe çimeyê zanayîşî hîskerdarî/entûîsyonîzm o. Çimkî çimeyê heme zanayîşan hîskerdiş o û a priori (verê ra) yo. Hîskerdarî, panç hîssanê eslî ra çiya yena û taybet kerdene na hîse heme însanan de çin yo.[8] No quram de tena însananê taybetî benê wayirê çimeyê zanayîşanê qetî. İmam Gazali, Muhyîddîn-î Arabî, Henri Bergson feylozofê na şaxa yenê qebul kerdene. Bi goreyê nê quramî zanayîş kare her kesî nî yo. Kokê zanayîş a priori yo û seke qabîlîyetê ko taybet o. La heme kesî wayirê nê qabîlîyetî ni yê ye. Wayirênê qabîlîyetî ameyê weçînayeyene. Mîsal, her kes nêbeno şaîr, neê beno zanist, nê beno feylozof, nê beno nuştox û nê beno hunermend….

Şaxa pancine pozîtîfîzm û felsefayo analîtîk o. Pozîtîfîzm miyanê xo de beno di beşî. Bi nameyê analîtîk felsefe yew beşe ameya awan kerdene. La tesîrê pozîtîvîzmî ra nêxelesya ya. Bi goreyê feylozofanê/ terefdaranê na şaxe çimeyê zanayîşî estîyê pozîtîf ê. Çimkî çimeyê heme zanayîşan pozîtîfîzm o. Pozîtîfîzm, çimeyê zanayîşî panç hîssanê eslî qebul keno.[9] No quram de, eke çi yê bi panç hîssan yenê zanayene, encax zanayîşî qetî û raştî anê meydan û zanayîşo qetî a posteriori (badê cû ra) yo. A.Comte, E.Mach, B.Russell, G.Ryle, L.Wittgenstein feylozofê na şaxa yenê qebul kerdene. Bi goreyê nê quramî kokê heme zanayîşan a posteriori (badê cû) ra yo.

Înşela ma zaf derg nê kerd o! Ma do na mewzû ser o ceribnayişê nuştanê xo dewam bikerim.

[1] Ahmet Arslan, Felsefeye Giriş, BB101,Ankara, 2017, r.40.

[2] Ahmet Arslan, Felsefeye Giriş, BB101,Ankara, 2017, r.40.

[3] Ahmet Cevizci, Felsefe Sözlüğü, Ekin yayınları, Ankara, 1996, r.45.

[4] Ahmet Arslan, Felsefeye Giriş, BB101,Ankara, 2017, r.41.

[5] Ahmet Arslan, Felsefeye Giriş, BB101,Ankara, 2017, r.42.

[6] Ahmet Arslan, Felsefeye Giriş, BB101,Ankara, 2017, r.55.

[7] Ahmet Arslan, Felsefeye Giriş, BB101,Ankara, 2017, r.42.

[8]Aldous Huxley, Kadim Felsefe, İthaki Yayınları, İstanbul, 2012, r.66.

[9] Ahmet Cevizci, Felsefe Sözlüğü, Ekin yayınları, Ankara, 1996, r.429.

Çend rojî verê yew embazî Kilama Ehmed xizaloyî(Rarê palî) gurubê ma yê watsapî ser o pare kerd û va şima eşkenê ena kilame tabidê tirkî ser o. Yew mamostayî destpêkerd û aye tada labelê ey zî va ke mi vatişê kilame ra zaf fêhm nêkerdo ke merdim ha vano se, seba ey tayê cayî tanêdêyayî. Nê qisêyan ra pey mi rê zî bi meraq ke ena kilame ha vana se? Qalê kamcîn mesela kena?

Mi xo bi xo va ez se bikerî ke ena kilame hem tabidî hem zî meselaya aye bimusî. Ame mi vîr ke embazê min o paloyîj est o. Nameyê ci Mehmed o peynameyê ey ûstûndag o û kek Mehmed bi xo dewanê paloyî ra yo. Mi a game ey rê kilame şirawite, hal û meselayê ma vate. Mi va “ti yan zî keyeyê to ra yew na kilame zano?” Meselaya ci çi ya? Ey va ke ez ena game musaît nîya labelê ez to rê nusena. Êdî kelecanî mi girewt ke kek Mehmed çi wextî açarîyo. Welhesil badê açarîya mi ser o û va ke ez meselaya na kilame zana labelê seba ke ma hîna weş fehm biker ez dadî û babîyê xo ra persena. Ez ke ameya gurexane ma qisey kenê. Mi bi keyfweşî va temam û ez paweyê rojê xo vineta/vinderta.

Mabeyn ra di yan zî hîrê rojî vîyart ke ez gurexane de bîya ke kek Mehmedî telefone kerd va ti ha ça yê ma ronişê? Mi ey rê cayê xo va û kek Mehmed ame ma yewbînan persayê badê ma xo kaşkerd yew cayo tenha. Kek Mehmedî destpêkerd û meselaya kilama Ehmed Xizaloyî va badê ma her diyan kilame akerd û cumle bi cumle goştarî kerd û mi kilame goreyê vatişê Kek Mehmedî û goreyo ke dadî û babîyê ey vatbi, nuşt.

Goreyê vatişanê kek Mehmedî ra na kilame eslê xo ra cira bîya û çend tene varyantî vejîyayê meydan. Çunke pancas serrîyo ke ha fekê şarê ê mintiqayî û yê heme Zazayan de ya. Seba ke şarê ma kilame ziwanê xo de nênuşto û goreyê nuşteyêkî nêwenda zî fekan ra bi fekan bedilîyaya. No zî yew çîyêko zaf normal o çunke fekî xo mîyan de ferqan fînenê kilame.

Reyna goreyê vatişanê Kek Mehmedî ra Ehmed Xizalo Mîyarun ra dewa Somo ra beno û seba ke ê wextî de wesayîta kesî çin ya û qamyona ey est a mintiqaya Mîyarun-Palu de û derûdora mintiqa de weş yeno şinasnayîş. Hema ê wextî de rayîrê asfalt û hîrayî çin ê bî ke Ehmed Xizalo bi qamyona xo şîyêne dewan ra barî wenayêne, barî berdêne û barî ardêne. Seba enê zî herkesî ey şinasnayne xora kilame de zî vano “nomdarê mi”.

Ehmed Xizalo dadî û babîyê xo ra tenê yew laj beno û wayê ey est ê. Kilame de zî vano ke “birê birê mi çinik ê”. Seba ke tek yew laj o wayê ey û dadî û babîyê ey, ey ra zaf heskenê. Xora kilame de zî vano ke “Nêla Ehmo biraym delalî yo/ Ehmo keko delalî yo .

Ehmed Xizalo zaf pîle nêbeno çunke kilame de vano ke “Qicê birêym pîyor qicek ê”. seke kilame ra zî yeno fehmkerdiş Ehmed Xizalo zewijnaye û wayîrê qijan beno ke na serebûte qewîmîyaya.

Ena serebûte zî mabêynê dewanê palî û Palî de qewîmîyena. Kek Mehmedî va ke Ehmed Xizalo şino dewan ra kolîyan/êziman weneno. A mintiqa de zî yew cayêko zaf asî û tîk est o dewijî uca ra vanê Tirnike. Ena tirnike a mintiqa de zaf ganî girewtî seba ey cayêko menşur o. Zimistanan de hewrêz de ganî girewtî hamnanî zî qezayê wesaîtan ra ganî girewtî. Rayîrê ci seba ke herre beno û serecêr o, asî beno zaf qezayî qewîmîyayî. Binê serecêrê Tirnike de zî layê bêzayîn est a ke xora kilame de va no ke “Layê bêzayîn de nişt gûngêr o”. Ehmed Xizalo wexto ke bi qamyona xo yeno Sercêrê Tirnike qamyona ey kontrol ra vejîyena û qelibîyena. Seba ke serecêr o, asî yo qamyone erzîyena Layê Bêzayîne, perro bîne. Ehmed Xizalo zî binê qamyone de ganê xo dano.

Wexto ke xebere yena vana Ehmed Xizaloyî qeza kerda bi hezaran însanî erzîyenê pêser a mintiqa ra şinê seba cinazaya ey. Mîyanê înan de keyeyê ey zî est o ke înan ra yewe zî wayê Ehmed Xizaloyî Zeynep Xizaloyî bena. Bi dejê birayê xo yê delalîyî ena kilame erzena ey ser o û lornena. A roje ra heta ena roje kilame ha fekê şarê ma de ya û zerrîyan nale kena.

Ziwanê kilame zî goreyê fekê mintiqa ra xeml girewto. Seba ey yew merdim a mintiqa ra nêbo zafî çîyan fehm nêkeno ke ma zî fehm nêkerd ke heta Kek Mehmedî ma rê kilame açarna û sereraşt kerd. Reyna zî tayê cayî weş fehm nêbîyê ke Kek Mehmedî zî va ke ez zî nêzana. Nimune kilame de vano ke “Nêla Tirnika bêwê siracêr o” tîya de bêwê yan zî ristaya cêrîn de vano ke “Nêla mezela bêwê mi bidar o” de bêwê sey yew cayî beno labelê Kek Mehmedî va ke ez nêzana ça yo. Yan zî kilame de vano ke “Birayê mi’z telebewo” seba çi vato birayê mi zî telebewo ma nêzanê. Labelê mi yew sîteya înternetî dî ke yewî vatbi “Ehmed Xizalo û birayê xo qeza kenê û her di zî mirenê.” yanî o telebe birayê Ehmed Xizaloyî beno feqet no hem goreyê vatişanê Kek Mehmedî ra hem zî goreyê kilame ra raşt nîyo. Çunke kilame de vano ke “Nêla birê birê mi çinik ê”. Xora Kek Mehmedî zî meselaya kilame de wina vatbi.

Mi kilame goreyê vatişê fekê mintiqa ra nuşt û seba ke hîna weş fehm bibo zî mi kilame goreyê yew sitandartî nuşt.

Nêla rarê palî çi kerewo(Nêla Rayîrê Paloyî çi kere yo)

Derbê birêm da zerewo (Derbê/birîna birayê mi da zere yo)

Birayê mi’z telebewo (Birayê mi zî telebe yo)

Key mi vêşa birayê mi, birîndarê mi keyeyê mi vêşa birayê mi, birîndarê mi)

Nêla Tirnika bêwê siracêr o (Nêla Tirnika bêwê serecer o)

Layê bêzayîn de nişt gûngêr o Layê Bêzayîne de nişt(ro) gangêro)

Dûmono serê mi bigêro(Dumanan serê mi bigêro)

Key mi vêşa birayê mi, Key mi vêşa towbedarê mi, nomdarê mi (Keyeyê mi vêşa birayê mi, keyeyê mi vêşa towbedarê mi, namdarê mi)

Nêla mezela bêwê mi bidar o (Nêla mezela bêwê ya mi bidar o)

Mi(ez) însano birîndar o( Ez însano birîndar o/a)

Heyfêm bêr Ehmed Xizalo (Heyfê mi bêro/yeno Ehmed Xizaloyî ro)

Berdo kerdo binê salo( Berdo kerdo binê Salo/textan)

Binê salo ci kerd Malo Binê salo/textan ci (rê) kerdo Malo/Keye)

Key mi vêşa birayê mi, Key mi vêşa towbedarê mi, nomdarê mi(Keyeyê mi vêşa birayê mi, keyeyê mi vêşa towbedarê mi, namdarê mi)

Nêla melay ma melay Mîyarun î (Nêla Melayê ma Melayê Mîyarun ê)

Bîyar birayê mi ser biwûnî (Bîryar(a/o) birayê mi ser o biwanê)

Çi heq yî ken ma xwir donî (Çi heqê ey keno ma xo rê danê)

Key mi vêşa birayê mi, Key mi vêşa towbedarê mi, nomdarê mi (Keyeyê mi vêşa birayê mi, keyeyê mi vêşa towbedarê mi, namdarê mi)

Nêla Ehmo biraym delalî yo (Nêla Ehmo birayê mi delalî yo)

Ehmo keko delalî yo (Ehmo Keko delalî yo)

Nameya kerey goşî yo (Nameyê aye kereyê goşî ya/”cayêko qamyone erzîyena ware.”)

Kom cêy di bireym bidîno (kamî cayê di birayê mi bidîyêne)

Sê tên çin pîyor hinzarinî yo( se tenî çin ê bî pêro hezarîn bî/ yanî cinazaya ey de bi seyan ney bi hezaran însanî est bî.)

Alay berdê nisaw cîyo( Ellahî berdo nusîyayo cayê / yanî Homayî ey berd resna cayo ke qederê ey de mergê ey nusîyayo)

Key mi vêşa birayê mi, Key mi vêşa towbedarê mi, nomdarê mi (Keyeyê mi vêşa birayê mi, keyeyê mi vêşa towbedarê mi, namdarê mi)

Nêla birê birê mi çinik ê (Nêla birayê birayê mi çin ê)

Qicê bireym pîyor qicek ê (Qijê birayê mi pêro qijek ê)

Qey Alay şima qariş mekuwê Qey Ellahî şima qarişê (înan) mebê)

Dest pirekêr xwir wûyekê (Dest piro (sere ro) bikerêne xo rê wehe bikerêne)

Key mi vêşa birayê mi, Key mi vêşa towbedarê mi, nomdarê mi (Keyeyê mi vêşa birayê mi, keyeyê mi vêşa towbedarê mi, namdarê mi)

09.07.2024

Muskî hesabê xo yê Xî ser ra va: "Tesla do serrêna semedê karê xo yê mîyanê zereyî bibo wayîrê robotanê sey merdiman. Ma hêvî kenê ke serra 2026î de şirketê bînî zî bibê wayîrê nê robotan."

Muskî aşma Nîsane de zî aşkere kerdbi ke robotê Tesla yo bi nameyê Optîmus do bieşko heta peynîya na serre fabrîqe de wezîfe biko û peynîya serra 2025î de zî do semedê rotişî hadre bo .

Prototîpê robotê sey merdiman Optîmus serra 2022î de amebi daşinasnayîş.

Vayo ke Koyê Ilgazî ra yeno

Ey va yê ke Koyê Ilgazî ra yenê
Boya çamî ane
Sima şîkîne mi rê Munzurî ra boya simbilî bîyare

Raya sima ke gine ro o het
Dalê min ê omidî ra selam vaze
Û porê domonûnê mi mişt de
Jede kî têwerte mekere
Je bêçikûnê mi tanîya mi ci rê bere

Û ez
Xo rê newe pantolî herînayî
Paltoyê mi hona çîno
Domonûnê mi ra vaze
Ez ke kewtune ra vîrî
Xo biçarne ro Koyê Munzurî kilamû vaze
Qe meberbe
Qe meberbe
Qe meberbe ha

Xo biçarne be Koyê Munzurî kilamû vaze
Ez Kastamonu Azdavay de binê barê ju zerrîya surginî de

Cemal Yilmaz, Azdavay 1980.

Sen Munzurlar’a benziyorsun erişmezliginle. Ben Dersim’e benziyorum, acilar yukluyum, Kalan Yayinlari, 2014, sayfa 11.

Zazakî News platformêko xoser û bê Zazakî Newsî platfomêko wînasî hîra, aktîf çin o.

Zazakî News pêroyê xo seranser Zazakî weşan keno. Bi Zazakî, xeberî, meqaleyî, vîdeoyî û pocdastî yenê weşanayîş. Xora vîdeoyê bi Zazakî û Podcastî Zazakî Newsî keno platformêko cîya, hîra yo dîjîtal.

Zazakî Newsî mîyanê serrêke de (par ra nat) tewr tay hezar xeberê rûtînî, 75 xeberê taybetî, 25 Podcastî û 25 hebî zî video xeberî viraştî û vila kerdî. Zazakî News keno ke serrena nînan di qat zêde biko, kapasîteya xo xurt biko û rayîrê xo rê dewam biko.

Ziwanê ma de karê rojnamegerî û xeberan zaf aver nêşîyo çi heyf ke. Nê warî de qadroyê ma zaf kêm ê. Semedo ke wa ziwanê ma de karê rojnamegerî aver şîyêro, ziwanê ma medyaya dîjîtale de hîna zaf biasîyo û bi hawayêko standard xebate bêra kerdiş, na xebata Zazakî Newsî muhîm a. Berê Zazakî Newsî hema vaje her kesî rê akerde yo.

Ma zanê ke, ziwanê ma binê polîtîkayanê asîmîlasyonî de roj bi roj helîyeno û eke tedbîrî nêrê girewtiş beno ke sibaroj vindî bibo. Semedo ke wa ziwanê ma, ziwanê ma de xeberî û nuşteyê bînî biresê wendoxan û pêroyê şarê ma, Zazakî News fedakarîyêka pîle keno.

Semedo ke wa na xebate hîna xurt, hîra û tesîrin bibo, her daîm ma hetkarîya şima pawenê. Eke şima wayîr vejîyê, hetkarî bidê ci na xebate bi serran dewam kena.

Kar û gureyê Zazakî Newsî

Nuşteyanê Zazakî Newsî de nuştoxî hetê muhtewaya nuşteyan ra sîndor nêbenê. Fîlman, kitaban, coğrafya, mîtolojî... Nuştoxê ma senî wazenê wîna nusenê.

Zazakî News Tena yew keyepel nîyo, platformêko hîra yo. Çend platfomanê bînan ê medya dîjîtale ser ra xizmetê Zazakî keno. Her çiqas merkez keyepel bo zî Zazakî News medya sosyale de zî aktîf o.

Nika X’ de 6 hezar Facebook de 16 hezar tenî ma teqîb kenê û paştî danê ma. Ma do serrena na hûmara di qat zêde bikê.

Xebatê ke derheqê Zazakî de benê pêro hetê Zazakî Newsî ra yenê vînayîş û xebere yena vilakerdiş. Derheqê ziwan, kultur, edebîyatî, konseran de eke bi Zazakî çîke bêro kerdiş, xebatêke bena, pêro Zazakî News de ca gênê.

Bi no qayde Zazakî News bîyo cayê zanayîşanê deheqê Zazakî de. Bi no qayde wendoxê ma tim zanenê ke kamca de çi aktîvîteya Zazakî esta yan zî bîya.

Zazakî News hetê teknîkî ra zî mîyanê serrêke de xurt bîyo. Kamera, makînaya fotografî û programê montajkerdişê vîdeoyan û Podcastan destê ma de estê. Tabî ma rê ofis û xebatkarê daîmî zî lazim ê. La çi heyf ke bêîmkanîye ra ma nêeşkenê ê lazimtîyan bîyarê ca. La potansîyelê ma esto. Eke ma fînansê ê çîyan peyda bike, ma do xebatanê hîna weşan bike.

Istatîstîkê medya sosyale û keyepelî pê Google analytics û metotanê bînan yenê arêdayîş û ser o analîzî yenê kerdiş. Sey nimune; tedeyê ma Facebook û tiwitir de resayê çend kesan? Rojane çend kesî keyepelê ma zîyaret kenê? Kamcî xebere hetê çend kesan ra ameya wendiş? ûsb. Ma sey rapor her aşme înan arêdanê û ser o fikrîyenê ke gelo ma xo senî biresnê sewbînan kesan û aver berê.

Zazakî News arşîvêko dijital o. Zaf kesî semedo ke Zazakîya xo aver berê û pratîk bikê xeberanê ma wanenê. Ma zaf reaksîyonanê weşan gênê.

Zazakî News girêdayîşê yew komele, partî yan şexsî nîyo. Tena rojnameger Enwer Yilmaz bîyo wesîle ke wa na xebate vejîyo orte û kordîne hema zî hetê Enwer Yilmazî ra beno. Tabî zaf kesî destek danê ma. Çi çend medyayê Kurdkî çi nuştoxê ma çi teqîpkerdoxê ma... Ma hetê manewî ra xora pê dost, nuştox û heskerdoxanê xo eşkenê karê xo biramne. No ma rê bes o...

Prensîbê weşanê ma de ma nêverdenê şexsî vera yewbînan, partîyê kurdan yewbînan sîya (reş) bikerê. Her kes her partîya kurdan eşkena yewbînan rexne biko. Labelê heqeret nêno qebûlkerdiş. Ma bi hişa netewperweriye weşan kenê û ma ziwanê xo Kurdkî, Kurdkî zî sey şemsîya, lehçeyanê Kurdkî zî perçeyêkê Kurdkî vînenê. Wayîrê Zazakî Newsî şima bi xo yê. Ma wazenê no platfom de wa her kes bieşko xo îfade biko.

Semedo ke hîrê serrîyo ke şima paştî daya ma, ma şima rê zaf sipas kenê.

No, ziwanê ma pêrûne yo.

Zazakî News

Harmanciyî dîqet ant talankerdişê tebîetî û cayanê ciwîyayîşî ser. Harmanciyî vat, “Nika cayanê ma yê ciwîyayîşî de, merayanê ma yê ke tede zîret û weykarîya heywanan bena de talankerdişêko hegemonîk esto. Semedê pawitişê çimeyan û xozaya xo ma do pîya mucadele bikerê.”

Harmanciyî da zanayîş ke polîtîkayê emperyalîstî tarîx de tim verê xo dayo çimeyanê qîmetinan û wina vat: “Binê nê tewir polîtîkayan de amancê destvistişê çimeyanê zengînan û goreyê menfaetanê xo xebitnayîşî esto. Ma do vera nê çîyî de cayanê xo yê ciwîyayîşî bipawê.”

Endamê Komeleya Ekolojîye Kasim Demiralpî zî îfade kerd ke ê sey şarê dewe vera projeyanê jeotermalî de yê û vat, “Cografyaya ke ma tede ciwîyenê herêmêka wina ya ke tede xetê fayî yê aktîfî estê û rîskê erdlerzî tede berz o. La wazîyeno ke desan ra zêde bîrê jeotermalî bêrê akerdiş, no hem tebîetê ma hem zî heyatê însanan erzeno tehluke.”

Demiralpî vat ke fealîyetê jeotermalî do awanê binerdî leymin bikerê, erdê zîretî bikerê bêbereket û tesîrêko xirab weykarîya heywanan ser o bikerê û va “Xebatê sondajî yê ke do xetanê fayî ser o bêrê kerdene, eşkenê rîskê erdlerzî zêde bikerê. Na rewşe heyatê hezaran însanan tehdît kena.”

Artêşa Îsraîlî eşkera kerd ke, înan roja çarşemeyî operasyonê hewayî yo tewr hîra yê şerî viraşto û no operasyon vera Hîzbullahî dabi dest pêkerdene. Îsraîlî va ma "nêzdîyê 100 merkezê qomuta û nuqteyê eskerayî" kerdî hedef. Labelê goreyê yew çimeyo eskerî yo lubnanij ke Ajansa France-Presse (AFP) rê qisey kerd, Îsraîlî dayo cayo ke tede sîvîlî vuyenê ro.

Sîvîlanê ke hêrîşê 8ê Nîsane de kişîyay ra yewe zî, şaîra lubnanije Khatun Selma bîye. Khatun Selma mehelaya Tallet el-Heyatî ya Beyrutî de cuwîyayêne.

Edîtorê Weşanî yê Pêroyî yê Weşanxaneyê El-Cedîdî Rasha el-Emîr o ke kitabanê şaîre çap keno, eşkera kerd ke cenazeyê şaîre û mêrdeyê aye Muhammed Krîştî binê xirbe de ameyî vînayîş.

Selma, Universîteya Amerîka de perwerdeyê Ziwan û Edebîyatê Erebkî girewt. Serranê 1970yîyan de wexto ke hema wendekara lîse bîye, programê têlewîzyonî yo bi nameyê “Studio Al-Fann”î de xelatê şîîra Erebkî qezenc kerd.

Serra 2009î de kitabê xo yê şîîran o bi nameyê “Mi Xo Pêşa Cinîyêka Ke Pawe Ya” û serra 2012î de zî kitabê “Ronişteyoxê Peyênî yê Menge” weşanayî.

Reyna parlameneteran derheqê şerê mabênê Amerîka-Îsraîl û Îranî, averşîyayîşanê Rojhelatê Mîyanênî de fîkrê xo pare kerdî.

Badê erjnayîşê rojevî semedê Amîrîya Îdareyî ya Meclîsî sindoqe ameye ronayene. George Aslan, Oznur Bartin, Gulderen Varli, Huseyin Olan û Omer Faruk Hulaku bîyî namzed. Netîce vîjnayîşê ke parlamenteran rayî şuxulnayî, Omer Faruk Hulaku sey Amîrê Îdareyê Meclîsî yê DEM Partî yo newe ame weçînitene.

Beyanatê Şaredarîye cêr de yo. Kesê ke wazenê beşdar bibê eşkenê tira malumat bigêr.

Temamîya wendekaranê wendegehê lîseyan bi hîkayeyê xo yê Kurmanckî û Kirdkî (Kirmanckî/Zazakî/Dimilkî) ke verê cû nêweşanîyê eşkenê beşdarî bibê.

ŞARTÊ BEŞDARBÎYAYÎŞÎ

• Musabeqa bi Kurdkî (Kurmanckî û Kirdkî/Kirmanckî/Zazakî/Dimilkî) yo.
• Pêro wendekaranê wendegehê lîseyî eşkenê beşdarê musabeqaye bibê.
• Beşdarkerdoxî eşkenê têna bi yew hîkayeyêk beşdarî bibê.
• Hîkayeyî ganî 4 rîpelê A4î ra dergî mebê.
• Beşdarkerdoxî ganî bi no hîkayeyê xo reyra beşdarê yewna musabeqayê hîkayeyî mebê.
• Beşdarkerdoxî hetê babetan ra serbest ê.
• Beşdarkerdoxî tedeyê hîkayeyê xo ra mesul ê.
• Heqê Şaredarîyê Peyasî est o û ganî qebûl bo ke hîkayeyê ke ameyî weçinitene bêheqê telîfî weşanîyenê û çap benê.
• Hîkayeyî ganî programê Wordî de binusîyê û e-maila ke cêr de nusîyaye ser o bierşawîyê.
• Beşdarkerdoxî ganî name û malûmatê îrtîbatê xo sey belgêyêk ciya bierşawê.

Netîceyê Musabeqayê Hîkayeyî 15’e Gulane de eşkera beno.

Wayîrê hîkayeyê ke ameyî weçinitene pê dîyarîyanê suprîzan reyra yenê xelatkerdiş.

Muracatkerdiş: 1’e Nîsane de dest pê keno û 10’e Gulane de qedîyeno.

Têkilî: cirok-hikaye@kayapinar.bel.tr

Vewra ke nêdîyê şefeqî de dest pêkerd, wextêko kilm de erd kerd sipî. Wexto ke ameyîşê wisarî pawîyêne, varayîşê na vewre hem hemwelatîyî hem zî esnafî eşt tengîye. Vewra zêde ra şofêran wesaîtanê xo reyde averşîyayîş de zehmetîye ante, tayê wesaîtî zî rayîr de mendî.

Ronişteyoxanê qeza ra Ahmet Kanatîzah kerd ke ewro tarîx 10ê Nîsane mojneno, wina va: "Wexto ke ma hamnanî pawêne, ma ewro reyna pê vewre haye bîyî. Şar nika keweno derya, ma hema zî vewre û zimistanî dir micadele kenê. Wina aseno ke do emser hamnan nêro."

Mustafa Gündüz Mîyanê Sûrî de 21 serrîyo ke pa birayê xo firina sîmîtan xebitneno. Labelê firina bi nameyê “Palu” de 100 serrîyo ke sîmîtê Dîyarbekirî virazîyenê. Mustafa Gündüz 10 serrîyo ke dest bi karê viraştişê sîmîtan kerdo. Wextanêk karê viraştişê sîmîtan de çiraxîye zî kerdo û dima bîyo weste. Serra 2003î de pa birayê xo xo rê îmalatxaneyê sîmîtan akerdo. Nika sîmîtî îmalatxane de 6 lîra ra yenê rotiş. Dezgeyan ser de zî 7.5 lîra ra hetanî 15 lîra yenê rotiş.Sîmîtê Dîyarbekirî tewr zaf arayîye de yenê werdiş, labelê her wext de zî yenê werdiş û hetê şarê Dîyarbekirî ra zaf yenê heskerdiş.

Qijtîya xo de dest pêkerd, badê bi weste

Gündüzî Zazakî Newsî rê qisey kerd ûda zanayîş ke o 10 serrîya xo de firina ke verê keyeyê ey de bî de dest bi gure kerdo û wîna va “ Ez uca de çend serrî xebitîyaya. Ez badê cû verê asinkarêk de xebitîyaya. Atolyeya asinan ya birayê mi estbî. Ez verê ey de xebitîyaya. Birayê mi badê cû firina sîmîtan akerd. Mi ra va, bê hetê mi de bişuxul. Nika zî ma pîya na firine akerda. Ma badê milkê na firine zî erîna. Ma serra 2003î ra nat tîya de xebitîyenê.”

“Tahmê sîmîtanê ma zaf weş o”

Günüzdî da zanayîş ke nê sîmîtê Dîyarbekirî zaf namdar ê û wîna dewma kerd. Tahmê sîmîtanê ma zaf weş o. Her kes ma nas keno. Ma serê sibayî saete hîrê de firina xo akenê. Ma verî mîrê xo alewenê. Eke mîrê ma bi hadre ma erzenê serê dezgeyî. Heta ke ama xo ma firina xo de adir wekenê. Demêk badê ma dest pêkenê sîmîtanê xo erzenê mîyanê adirî û pewjenê. Mişterîyê ma qismêk yenê firine de gênê qismêk zî estê ma benê dikananê înan.”

Gündüzî da zanayîş ke na firine zaf verîn a û wîna va,“ 100 serrîyo ke na firine tîya de ya. Şar tîya zano xora. Nameyê aye Firina Palu ya. Sîmîtê ma fabrikasyon nîyê. Sîmîtê kuçeyan ê. Coka nê simîtî tena bi destanê ma virazîyenê. Sere ra hetanî peynî bi destê westeyan virazîyenê.”

“Ma sey verî qezenc nêkenê”

Gündüzî îzah kerd ke s y verî qezencê înan baş nîyo û wîna dewam kerd. “Qezencê ma de kêmîye esta. Labelê se bibo zî ma nê karê xo canêverdenê. Çimkî no karê ma yo. Raşta cî her çî zaf bîyo vay û hetê erînayîşî ra şar zehmetî anceno. Tena ma ney, pêro firindarê Dîyarbekirî tengîye de yê nika. Şarê ma çiqas şino beno feqîr. Şar nêeşkeno debara xo biko. Ayra ma zî na tengîye ra zirar vînenê. Şar sey verî nêeşkeno sîmîtan zî biewro. Ma verî 6-7 torbe sîmîtî rotêne. Labelê nika ma eşkenê encex 2-3 torbe biroşê.”

Îbrahîm Dağılma derheqê na xebata xo de vano ke; " Ma na xebatê xu de no mewlid bi herfanê Latini newe ra transkrip kerdo."

Kitab hetê Siyar Yayonları ra çap bîyo û qepaxê kitabî de derheqê kitabî de nê malumatî ameyê dayîş.

Ma seni ke qepaxê kitabî de behs bîyo bi eynî qayde pêşkêşê şima kenê.

Miyanê edebiyatê klasiki dı zaf tewıri rındi ca geni. Ini tewıran ra yo tewır zi mewlid o. Zey edebiyatê Ereban, Farısan, Tırkan u Kurdan edebiyatê Zazaki dı tewırê mewlidi dı eseri ameyi nuştış. Mewlidê Xasi, miyanê mewlidanê Zazaki dı mewlido verin o. Rına ıno mewlid, edebiyatê Zazaki dı esero tor verin o.

Mewlidê Ehmedê Xasi, bı nameyê Mewlid-un Nebiyy'ul Qureyşiyyi name biyo u ıno eser, bı idiayê ‘bı Zazaki zi edebiyat beno u bı ıno zıwan eseri edebiyi yeni nuştış.’ veciyayo werte.

Ino mewlid, hetê muhtewa ra maneno ê mewlidanê binan u zey mewlidanê binan Pêxemberê ma medh keno u xısusen biyişê ey ser vındeno.

Mewlidê Xasi, hetê ‘edetanê diniyan u tesawufiyan ra yo misalo xurt o.

Eser 14 qısımanê esılan u dı qısımanê ilaweyan ra ameyo meydan. Mewlid dı 377 beyiti esti.

Mewlidê Xasi, seba edebiyatê Zazaki nuşteyêko erca yo. Mewlidê Xasi ra wet zi Zazaki dı zobina mewlidi ameyi nuştış; labelê mewlidê Ehmedê Xasi tor edebi êseno. Eger ıno mewlid u zobina mewlidi biyeri tivernayiş yeno vinayiş ki ıno mewlid tewr edebi yo. Mewlidê Süleyman Çelebi ê Tırki u Mela Huseynê Batêyi ê Kurmanci dı sernuşteyi behisan Erebki yê; labelê mewlidê Ehmedê Xasi dı sernuşteyi zi Zazaki nusiyayi.

Ma zi ına xebatê xu dı ıno mewlid bı herfanê Latini newe ra transkrip kerdo u her beyta mewlidi goreyê usulê şerhkerdışi tehlil kerdo.

Ame musayene ke Azar Ahûye yew parekerdişê medyaya sanale yê sero mergê Elî Xamaneyî de "stickero bi îfadeyê keyfweşîye" xebitnayo û a rîyê nê çîyî ra ameya tepîştene. Hetê bînî ra ame îfadekerdene ke dosyayê muhakemeyî yê Azar Ahûye de teberê parekerdişanê medyaya sanale ra qet yew malumat çin o.

Şaredarîya Şaristanê Girdî ya Amedî zî semedo ke paştî bido Amedsporî serê bînaya xizmetî de pankartê bi Zazakî akerd. Pankart ser o “ Ma Amedsporî rê rayîyê Super Lîgî de serkewtiş wazenê”

Komîsyonê Pawitişê Rojnamegeran hêrîşan şermezar keno, vano ke ganî ser o cigêrayîş bêro kerdene.

Rojnamegerî kam ê?

Rojnamegerê El Cezîre yo Qeterij Mihemed Semîr hêrîşêkê vera wesaîtê xo de ame kiştene; eynî wextî de Lubnan de, Îsraîlî rojeke de, hêrîş de di rojnamegerê bînî yê ke “Sewtu’l Fereh” û “El Menar” de xebitîyenê girewtî hedef.

Komîsyonê Pawitişê Rojnamegeran (CPJ) eşkerayîyêka xo de va ke şerê Xezeyî seba rojnamegeran tehluke yo; wextê şerî ra heta nika tewr tay 260 rojnamegerî ameyê kiştene.

Hefteyê 34. yê Lîga 1ine ya Trendyolî de, Amedspor rêza dîyîne (2.) de, Esenler Erokspor zî rêza hîrêyîne (3.) de yo.

Amedsporo ke lîg de performansêko serkewte nîşan dano, 12 maçanê xo yê peyênan de vîndî nêkerdo. Amedspor pêroyê 5 maçanê xo yê peyênan de ser kewto û nê maçan de tena yew gol werdo.

Amedspor nika taximê Eroksporî ra 4 puanî aver o. Amedspor nîmeyê verênî yê maçê sezonî de Amed de 2-1 ser kewtbi.

Eke Amedspor kayê emşoyî de ser bikewo, ferqê puanan do bibo 7.

Nê serkewtişî ra pey 4 kayê (maçê) ke mendê de, Amedspor 2 maçan de pîya-pîya zî bimano yan zî yew meglubîyet zî bigêro, bê naye ke reqîbê xo çi encamî gênê wa bigêrê, o do vejîyo lîgê tewr berzî yê Tirkîya yanî Super Lîg.

Nika Erzurumspor bi di puanan Amedsporî ra aver o.

Raporî de sebebê merdişî aşkere bi : Se ra 24î qezaya trafîk-servîsî, se ra 19î krîzê zerrî, se ra 17î zî berz ra kewtiş.

Goreyê beşê karî rêjeya merdişan wina ame dîyarkerdene: Se ra 18 înşaat-rayîr, se ra 16 barkerdiş, se ra 14 citekarî-daristanîye, se ra 11 tîcaret-buro, se ra 5 madenkarîye.

Şaristano ke tewr zêde kiştişê kedkaran tede bîyo, Stenbol o.

Wexto ke ez leyîr bîya, dewe de baxçeyêkê ma est bî. Nê baxçeyî de, tewir- tewir- darê meyweyan est bî. Hamnanî, ma uca de firingî, xiyarî, îsotî ramitêne. Hamnanî, awe bîyêne tay, ê semedî ra bapîrê mi semedê baxçe awe dayîş, kewtene şewe. Rojanê winayênan de karî ameyêne mi het resayêne. Nê karî de rolê mi wina bi, gereka ez lambaya destan bera bida bapîrê xo, la yew meseleya girane verê mi de bîye. Çunke, rayîrê baxçeyî de, polê rast û çepî de goristan est bî. No tersê goristanan, gama ke bibîyêne şewe ez hetî ra sewbîna yew rewşe girewtêne.

Ez kewta rayîrê baxçe, mi xo bi xo vatêne qet ez do nêewnîya hete goristanan ra. La ez nêeşkaya xo, mi awir da û ewnayîşî de yew çîyo sîpî wina rep bîyo û çimanê xo raşt kerdo mi ser o. O wext, mi diha (dua) zî nêzanayêne. Qala raşt, mi bizanayêne dihayê pêro mi wendêne. Ê çîyê sîpî ez zaf tersnaya la mi qet hetê uca nêewnîyaya û bi vazdayîş axir ke mi xo bapîre rê resnaya. Lambaya destan xêr û weşî mi ca resna la tikê ez fikirîyena nika ez senî hewa apey şona keye? Bapîrê mi, mi ra va ke; “Laje mi; Karê to tîya de çin o, şo keye” û yew zî va; “ Eke ti tersenê ez do to reyde bîyera” la ez qal ana camêrdeyê xo! Mi va ke “Ney bavo, ez tena şina şora keye” na qal ser o bapîre mi va “wa bo”. Mi rîye xo tada û ez kewta rayîrêke bêpeynîye, no rayîr her ke şono beno derg û zehmet yew hetî ra zî tersê mi beno zêde. Cayo ke mi uca de çîyo sîpî dîyo, ez ameya uca û ez qet nêewnêna derodormeyê xo ra, o tewir mi xo sey camêrdan resnaya keye.

Roje bîne mi rê bi yew kul mi va “ez şora biewna ke o çi çî yo?”. Bêguman merdim roje hîna bicesaret beno. Axir ke ez ameya cayo ke şewe ez tersabîya. La ez çin a biveyna! Şima nêvanê çîyo ke ez ti ra tersaya; yew poşeto sîpî bîyo, yew darî ra savayo.

Trumpî aşkere kerd ke pêvînayîşê mabênê her di welatan ke hetê Serekwezîrê Pakîstanî Şehbaz Şerîf û Serequmandarê Artêşa Pakîstanî Asim Munîrî ra bîyê, encamê weşî visti destî xo.

Serekê Amerîka îfade kerd ke ey pêşnîyazê Pakîstanî qebul kerdo ke wazenê hêrîşê muhtemelî yê emşoyî bidê vindertene û Qeraxê Hurmuzî abikerê û wina va: "Ez qebul kena ke bombarduman û hêrîşanê vera Îranî seba di hefteyan bivindernî. No do adirbesêko dihetin bo."