Geronimo, serekê peyên ê şarê herêmî ê Amerîka û cengawerê Apaçî yo ke vera eskeranê Amerîka (ABD) de teslîm nêbi yo. Nameyê ey ziwanê xo de "mêrdeko ke fir dano " yanî Goyaałé yo. Her çend serekê yew qebîle nêbî zî, pê hişmendîyê xo yê şamanî û dehayê xo yê eskerî, mîyanê tarîxî de bîyo yew sembolê pîl ê xoverdayîşî.
Goreyê çimeyan cuyayîşê Geronimoyî wina yo:
Domantî û ciwantîya Ey (1829 - 1846)
16ê Hezîrane 1829: Ewro mîyanê sînorê New Mexico de, kişta Çemî de, mîyanê qola Bedonkohe ya Apaçîyan de amo dinya.
Perwerdeyê ey: Mîyanê xoza de bîyo pîl, şopgirewtiş û seydwanîye de weste bîyo serekê Apaçîyanbi.
1846: Hema ke 17 serrî bi, pê qabîlîyetê xo yê berzî mîyanê Meclîsê Cengaweran ê qebîle ca girewt û cinîya bi nameyê Alope reyde zewicîya.
Serrê heyfgirewtişî (1851 - 1870)
5ê Adare 1851 (Qatloqîtal): Wexto ke serekê qebîle seba tîcaretî şibi şaristan, eskeranê Meksîka eşt kampê înan ser. Dayîka Geronimoyî, cinîya ey û hîrê domanê ci ameyî qetilkerdiş. Badê ney, ey cuyayîşê xo de sond wend ke vera mêrdekanê sîpîyan (beyaz adam) şer bikero.
Nameyê Geronimoyî: Mîyanê hêrişanê xo yê pêt û bêtersan ê vera eskeranê Meksîka de, eskerê dişmenî seba ke canê xo bîpawê, hawar kerdêne Aziz Jerome û qîrayêne "Geronimo!". Ey zî badê no name girewt.
Esaretê sînorî û remayîşî (1874 - 1885)
1874: Hukûmatê Amerîka 4.000 Apaçî şawît mîntîqaya ziwa û bêbereket a Arizona, yanî San Carlos Rezervasyon.
Cengawerê azadîye: Geronimoyo ke cuya koçberî û azadîye ra hes kerdêne û teslîmbîyayîş qebûl nêkerd. Ame tepiştil labelê kamp ra hîrê reyî rema.
Şerê gerîla: Pê grûbanê qijan ê cengaweran, bi serran ordîyê Amerîka û Meksîka peyê xo de kaş kerd, sînoran ser de eşt kampanê înan ser.
Xoverdayîşê peyên û teslîmbîyayîş (1885 - 1886)
Aşma Gûlane 1885: Remayîşê xo yo tewr pîl û peyên da dest pêkerdiş. Pîya bi 35 şervanan, 8 doman û 101 cinîyan mîyanê 10 aşman de sînor de derbê giranî day ordîyê Amerîka.
Seba tepîtişê Geronimoyî 5.000 eskerê Amerîka û 500 şopgîrewtoxê Îndîanî ameyî wezîfedarkerdiş.
4ê Êlule 1886: Seba ke şarê ey bi temamî vîndî nêbo û merdimê ke gane mendê bipawo, Arizona de verê General Nelson Milesî de bi teslîm bi.
Demê esaretî û mergê ey (1886 - 1909)
23 serrê xo yê peyênî sey zindanîyê şerî, zindanê Florida, Alabama û badê Fort Sill ê Oklahoma de vîyarna
Fîgûrê kulturê populerî: Serranê esaretî de xebata ramitişê erdî kerd. Hukûmatê Amerîka namdariya ey şixulna; Fuarê Dînya yê 1904inî de û merasîmê destpêkerdişê wezîfeyê Serekkomar Theodore Rooseveltî de sey "fîgûrê mojnayîşî" vejîya verê şarî.
17ê Sûbate 1909: Geronimoyo ke qet destur nêdîya ci wa ageyro erdê xo, 79 serrîya xo de Oklahoma de nêweşîya zatûrre ra merd û uca de goristanê Apache de amey definkerdiş.