Mihemed Kurdî
Verê her çîyî ganî ma vernî de vajê ke Emerîka zî û hêzê bînî yê Rojawanî zî semedê berjewendîyanê xo paştî dayê Kurdan; la raştîyêka bîne zî esta, eke Emerîka û hêzê bînî yê Rojawanî çinêbîyêne, Tirkan û Ereban nêverdayêne ke Kurdan yew dewa xo zî îdare bikerdêne. Heta serra 2025î zî Emerîka û hêzê bînî yê Koalîsyonî vatêne ke Kurdî hemkarê ma yê, înan (Kurdan) DAÎŞ têk berd, a ye semed ra ma û dinya pêro deyndarê înan ê.
La dima ameyîşê Colonîyî, nê nêzdîbîyayîş û ewnîyayîşê înan (Emerîka û Koalîsyon) hêdî-hêdî bedilîyayî. Colonîyî têkilîyê xo (Sûrîye) yên bi Emerîka reyde aver berdî û înan reyde peymanî viraştî û roj bi roje zereyê Sûrîye û teberê Sûrîye de hêz û giranîya xo vêşêr kerde. Eynî Colonîyî çend reyî Mazlûm Ebdîyî reyde zî ame têhet û nê kombîyayîşan de Mazlûm Ebdîyî ra waşt ke HSD xo fesx bikero û çekanê xo reyde beşdarê hukmatê Sûrîye bibê. La Mazlûm Ebdîyî nê waştişê Colonîyî qebul nêkerdî û vat ma (Kurd) statu wazenê.
Dima ke Mazlûm Ebdîyî red kerd, Colonîyî ferman da artêşa xo ke hêrişê cayanê ke binê kontrolê hêzanê HSDyî de yê bikerê û artêşa ey zî wextêko kilm de zaf cayê sey mehleyanê Helebî, Dêrezor, Tebqa, Mesken û Reqa kerdî binê kontrolê xo û xeta Qamişlo û Kobanî birnaye û şaristanê Kobanî heme hetan ra dorpêç kerd. Xora seba ê cayê ke artêşa Ereban kontrol kerdî, hardê Ereban bîy; HSDyî uca de şer nêkerd û hêzê xo peyser antî herêmanê Kurdan.
Dima bi mîyanketene/mabênkarîya Emerîka agirbest ame îlankerdene. Agirbestî ra dima hetê Kurdan, temsîlkaranê Emerîka reyde kom bîyî û înan ra waşt ke nê hêrişê Colonîyî vindarnê. La temsîlkaranê Emerîka zî seke Colonîyî vat, vat: "Wezîfeyê şima (Kurdan/HSD) bipeynî bîyo, a ye semed ra ganî şima beşdarê hukmatê demdemî yê Sûrîye bibê." No zî mojneno ke haya Emerîka her çîyî ra esta û înan semedo ke hêrişê Kurdan bikerê destûr dayo Colonîyî.
Nê averşîyayîşan ra dima hetê Kurdan, semedo ke destûrê operasyonî dayî û seba ke paştîya înan nêgirewta, Emerîka sûcdar kerd. Mazlûm Ebdî û embazanê ci senî ke Colonî red kerdbi, bi o qaydeyî temsîlkarê Emerîka zî red kerdî û vatî; no teslîmîyet o, ma teslîm nêbenê û do heta peynîya gonîya xo hardê xo bipawê.
Nika seba ke her di hetî pîya bikerê agirbest dewam keno, la agirbestî reyde zî artêşa Colonîyî hêrişanê xo yê Kurdan ser o domnena. Nika Kobanî de cuyayîşê nîm mîlyon Kurdan binê tehluke de yo; çimkî şaristan de ne awe, ne derman, ne sotemenî û ne zî ceyran esto. Ganî gamek verê cû zî gameka bîne, ablukaya şaristanê Kobanî bêra wedaritene û hetkarîya merdimîye bêra kerdene.
Gelo Çira Emerîka Fek Kurdan Ra Verada?
Medyaya nêzdîyê HSDyî û tayê endamê PYD yê seke Salîh Muslîmî vatêne ke seba zeîfkerdişê Îranî, Emerîka waşt ke ma şerê Heşdî Şebî bikerê. Semedo ke mîyanê ma û Heşdî Şebî de çi perse çinîbî, ma zî no waştişê înan qebul nêkerd.
Dima dewleta Tirkîye, seke her gamî kerd, ancî vera ma Kurdan de planêkê leyminî viraşt û Colonîyî ra waşt ke artêşa ey şerê Heşdî Şebî bikero la bi şertê ke Emerîka destûr bido înan ke hêrişê Kurdan bikerê. Dima, peynîya serra 2025î de temsîlkaranê dewletanê Fransa, Emerîka, Îsraîl û Sûrîye Parîs de mîyanê xo de peymanêk viraşte. Badê peymane Îsraîlî zaf cayanê Sûrîye yên stratejîkî de alaya xo berz kerd. Heto bîn ra dewleta Tirkîye ya ke şewe û roje Kurdan rê vana şima "maşaya emperyalîstan ê", bi nê planê xo yê leyminî, semedo ke Kurdî nebê wayîrê statuyê hardê Sûrîye, pêşkêşê hêzanê emperyalîstan kerd.
Beno ke îddîaya ke Salîh Muslîmî (şernêkerdişê bi Heşdî Şebî ra) vata zî yew sebeb bo ke Emerîka paştîya xo daya Kurdan, la mi gore sebebê tewr pîlî yê ke Emerîka û hêzanê koalîsyanî fek ma Kurdan ra verdayê, ma û sîyaseta ma ya xelete bi xo yê.
Berpirs, temsîlkar û endamê Rayberdoxîya Xosere yê Rojawanê Kurdîstanî her wext vatêne, îradeyê ma Abdullah Ocalan o û heme rayîr, kuçe, tax, dewe û şaristan bi fotrafanê ey (Abdullah Ocalanî) pir kerdî. La goreyê raporan, Abdullah Ocalan her gamî vano ke ez vera dewletbîyayîşê Kurdan de ya û ez nêwazena ke Kurdî bibê wayîrê dewletêkî. Çend aşmî verê cû zî reyna bi nameyê Ocalanî yew peyam vila bîyo û tede vatêne ke, "Îsraîl hêzêko emperyalîst o û seba Rojhelatê Mîyanênî tehlukeyêko pîl o, a ye semed ra ganî Kurdî dewletanê emperyalîstan rê dûr şêrê."
Seke ma pêro zî vînenê, tîya de nakokî û xeletîyêka zaf pîle esta; raporê merdimê ke şima sey îradeyê xo vînenê, Emerîka û hêzanê koalîsyonî yê bînan ke pancês serran şima pawenê, bi emperyalîstîye sûçdar keno. Dima nê sûçdarkerdişanê îradeyê şima, gama ke Emerîka û Koalîsyon paştîya şima nêgênê, şima vanê "çira înan fek ma ra verada." Ganî helwestê şima zelal bibîyêne; eke şima berdewamîya paştîdayîşê Emerîka û Koalîsyonî biwaştêne o wext ganî şima nêvatêne Ocalan îradeyê ma yo, yan zî eke şima vanê Ocalan îradeyê ma yo na ray nêbeno ke şima vajê Emerîka ma rotî. Gelo ez zaf meraq kena, qey şima nêvînenê, eke Emerîka û Koalîsyon nêbê dagirkerdoxê welatê şima nêverdanê ke şima deweke xo zî îdare bikerê?
Reyna xetaya bîna pîle ya sîyasetkaranê ma yê Rojawanî zî na ya ke her gamî vanê, "yewletebîyayîşê" hardê Sûrîye xeta ma ya sûre ya û ancî kede û cehdê Kurdan kenê qurbanê birayîya şaran. Se hezarî ra vêşêr leşkerê HSDyî yê perwerdekerde estê, la serek û endamê ci sey berpirsê şarêkî tê nêgêrenê/hereket nêkenê; her gamî bi qiseyanê vengan û bêhavilan vatêne ma "têduştîye û birayîya şaran" wazenê, ma xoserî nêwazenê. Gama ke şima xo çîyêk hesab nêkerê û vajê ma şarê xo ra cîya nêwazenê, o wext dewletê bînî zî şima hesab nêkenê û çîyêk nêdanê şima.
Raste, verê nê zîhnîyet û sîyasetê xeletî ma bêpaştî mendî û hende bobelate ameye serê şarê ma. La nika ra dima, heq û hedê ma yê ke ma eynî xeletîyan bikerê çin o. Ganî baş bizanê ke, bê yewîya hetanê Kurdî û reyna bê hîşmendî û artêşêka neteweyî, pawitişê statuyê Rojawanî mûmkîn zî nîyo.