Merkezê Heqanê Gedeyan ê FÎSA "Raporê Zanyarîye yê Binpaykerdişanê Heqê Ciwîyayîşê Gedeyanê Tirkîya" ke panc aşmanê verênan ê serre esas gêno, şarî reyde pare kerd. Raporî de ame parekerdene ke demê Çile-Gulane de tewr kêmî 303 gedeyî cuya xo ra bîyî. Ame qeydkerdene ke 82ê gedeyan ke merdî, keynek bîyî, 213ê ci lajek bîyî û cinsê 8 gedeyan zî nêeşka bêro dîyarkerdene.
Goreyê raporî, tewr zêde merdişê gedeyan Riha de qewimîya. Riha de 18, Antalya de 16, Mereş û Îstanbul de zî 14-14 merdişê gedeyan qeyd bî.
Notê Zanyarîye de ame nîşankerdene ke panc aşmanê verênan ê 2026î de, sazgehanê pêroyîyan de yan zî sebebê kerdiş û îhmalê karmendanê pêroyîyan ra hedîseyan de tewr kêmî 46 gedeyî cuya xo ra bîyî. Goreyê naye, demê Çile-Gulane de 22 gedeyan wexto ke xizmetê weşîye girewtêne, 20 gedeyî demê xizmetê perwerdeyî de, 2 gedeyan wexto ke xizmetê mitaqeyî ra fayde girewtêne û 2 gedeyî zî çarçewaya xizmetanê îdareyê herêmkî de cuya xo ra bîyî.
Raporî de ame îfadekerdene ke seba ke dewlete berpirsîyarîya pawitişê heqê ciwîyayîşî nêard ca, panc aşmanê verênan de tewr kêmî 257 gedeyî cuya xo ra bîyî. Ame nîşankerdene ke nê merdişî ê waran de ke dewlete berpirsîyarî û çimdarîya xo nêardo ca, qewimîyayî.
Dataya derheqê merdişê gedeyan de ke çarçewaya îhmalê dewlete de ame nirxnayene, wina rêz bîye:
Panc aşmanê verênan de tewr kêmî 26 gedeyan dinyaya xo bedilnaye. Ame nîşankerdene ke beşêko muhîm ê hedîseyan de çekê agirinî ameyî xebitnayene û ame tekîdkerdene ke çekdarîya ferdî zî merdişê gedeyan de faktoranê dîyarkeran ra yo. Eynî demî de rîyê qezayan ra ke bi çekanê keye de kay kerdene qewimîyayî, tewr kêmî 8 gedeyî cuya xo ra bîyî.
Waranê akerdeyan ê bajaran û dewan de tewr kêmî 39 gedeyî cuya xo ra bîyî. Nê gedeyan ra 31ê ci, ke zafîya ci kanalanê awedayîşî yê DSÎ bîye, awbend, çem û awa ke tedbîrê emnîyetî yê lazimî tede nêameybî caardene, tede xeneqîyayî û cuya xo ra bîyî.
Ame qeydkerdene ke 11 gedeyan ra ke qezayanê keye de cuya xo ra bîyî, 8 ê ci seba ke pencera akerdeyan ra û balkonan ra kewtî, merdî.
Qetlîyamanê karî de tewr kêmî 27 gedeyî cuya xo ra bîyî. Ame nîşankerdene ke 21 gedeyan ra ke wextê karî de cuya xo ra bîy, 11ê ci sektorê citekarî û heywandarîye de, 3ê ci seba ke înşaatan de berzî ra kewtî û 1ê ci zî wexto ke ke warê meslekî de kar kerdêne, cuya xo ra bî. Ame îfadekerdene ke gedeyan ra ke cuya xo ra bîyî, tewr kêmî 2ê ci çarçewaya MESEMî (Merkezê Perwerdeyê Meslekî) de kar kerdêne.
