FIRAT ŞÎN
Bu derste kalma durum eki olan 'de' yi cümle içinde yer isminden sonra gelecek şekilde kullanalım.
de: -de, -da
çalışmak: şuxulîyayene, xebitîyayene, gureyayene, kar kerdene,
Waya min hemşîra ya. (Kız kardeşim hemşiredir.)
A nêweşxane de şuxulîyena. (O hastanede çalışıyor.)
Birayê min avûkat o. (Erkek kardeşim avukattır.)
O buro de şuxulîyeno. (O büroda çalışıyor.)
Birayê min programviraştoxê komputure yo. (Erkek kardeşim bilgisayar programcısıdır.)
O loqante de xebitîyeno. (O lokantada çalışıyor.)
Ez mamosta ya. (Ben öğretmenim.)
Ez wendegeh de şuxulîyena. (Ben okulda çalışıyorum.)
Baran kamca de şuxulîyeno? (Baran nerde çalışıyor?)
Baran banka de şuxulîyeno. (Baran bankada çalışıyor.)
Elîf kamca de xebitîyena. (Elif nerde çalışıyor?)
Elîf nêweşxane de xebitîyena. (Elif hastanede çalışıyor.)
Hemşîra kamca de şuxulîyena? (Hemşire nerde çalışır?)
Hemşîra nêweşxane de şuxulîyena. (Hemşire hastanede çalışır.)
Welat kamca de yo? (Velat nerde?)
Welat buro de yo. (Velat büroda.)
Diğer formları da verelim: Baran kamca/kure/ku/ça/kotî de şuxulîyeno?
banka: banka (m)
lokanta: aşxane (n), loqante (n)
büro: buro (n)
okul: wendegeh (n), mekteb (n)
üniversite: unîversîte (m)
hastane: xestexane (n), nêweşxane (n)
bakkal: beqal (n), dikan (n)
işyeri: cayê karî
ZAZACA 23
Hayatımız boyunca bazı şeyleri sürekli, bazılarını ara sıra, bazılarını da ender olarak yaparız. Zazacada bu durumları ifade ederken kullandığımız kelimelere bakalım; (aşağıda kullanılan kelimelerin dışında da formlar ya da deyimler vardır.)
* %100 yani her zaman yapılan şeyleri ifade ederken:
tim/timûtim/daîma
Ez tim şina Dîyarbekir. (Ben Diyarbakıra hep giderim.)
Ti daîma zur kena. (Sen sürekli yalan söylersin/söylüyorsun.)
O timûtim serxoş o. (O her zaman sarhoştur.)
A daîma ma rê ardim kena. (O sürekli bize yardım eder.)
Ti her wext/daîma rind a! (Sen her zaman güzelsin!)
tim/timûtim: sürekli, devamlı, daima, hep, her zaman
daîma: daima, hep, her zaman
* %90 yani her zaman olmasa da çoğunlukla yapılanlar için:
vêşane/zafane
Ez zafane saete 22.00 de rakewena. (Ben genellikle saat 22.00 de yatarım.)
Ti vêşane kitabê kirmanckî wanena. (Sen genellikle Zazaca kitap okuyorsun.)
Şima zafane pîya yenê. (Siz çoğunlukla birlikte geliyorsunuz.)
Zafane a şina. (Çoğunlukla o gider/gidiyor.)
vêşane: 1)çoğunluk 2)genellikle
zafane: 1)çoğunluk 2)genellikle
* %50 yani arada sırada yapılan işleri belirttiğimizde:
ge/ge-gane/ge-ge/rey-rey
Ez rey rey şina dewe. (Ben bazen/ara sıra köye giderim.)
Rey rey o şino dewe. (Bazen/ara sıra o, köye gidiyor.)
Ez ge-ge to vînena. (Ben bazen seni görüyorum.)
Ti ge yena ge nîna. (Sen bazen geliyorsun bazen gelmiyorsun.)
Ge-ge mi ra vano. (Ara sıra bana söylüyor.)
ge: bazen
ge-gane/ge-ge/rey-rey: ara sıra, arada sırada, bazen
* %10 yani ender olarak yapılan şeyler için:
tay, tîkê, biney
Ez tay şina Îstanbul. (İstanbula az/nadiren giderim.)
Ez sole tay wena. (Nadiren tuz yerim.)
Ma kola tay şimenî/wenî. (Biz nadiren kola içeriz.)
Ez biney wanena. (Biraz okurum/okuyorum)
tay, -e: az
tîkê, biney: biraz, az
* %0 yani hiçbir zaman yapılmayan şeyleri ifade ederken:
Ez binra nêşina dîsko. (Ben hiçbir zaman/asla diskoya gitmem.)
Ehmed caran şimite nêşimeno. (Ahmet hiçbir zaman içki içmez.)
Ez çi rey nengan nêçînena. (Ben hiç/asla küfür etmem.)
Ben hiç gitmedim. (Ez caran/binde/binra/hîç/çi rey/qet nêşîya.)
hiçbir zaman: caran, çi rey, binde, binra, bincaran, tu derbe, qet finê, qet reyê, çi wext, esla, qet, qetîyen, deyme