PINAR YILDIZ
Emser sey endam xelata Oscarî de fîlmê zaf başî estê. Hem fîlmê ke gîşe de serkewtişêko baş veto meydan hem zî fîlmê ke nika ra do bi uslûb û ziwanê xo yê cîyayî mîyanê tarîxê sînema de ca bigîrê, estê. Kategorîyê aktrîsa tewr başe de zî hem fîlmê zaf başî estê hem zî kaykerdoxê cinîyî ke wayîrê performansêkê zaf başî yê do musabeqa bikê. Endamê aktrîsa tewr baş nê aktrîsî û fîlmê înan yê:
Jessie Buckley bi rolê xo yê fîlmê “Hamnet”î.
Fîlmî ra fotografêkê Jessie Buckley:
Rose Byrne bi rolê xo yê fîlmê “If I Had Legs I’d Kick You” (Eke Çaqeyê Mi Bibîyêne Mi Do Paşkulî Bidayêne To ro):
Fîlmî ra fotgrafêkê Rose Byrne:
Kate Hudson bi rolê xo yê “Song Sung Blue” (Deyîra Xemgîne):
Fîlmî ra fotografêkê Kate Hudson:
Renate Reinsve bi rolê xo yê “Sentimental Value” (Erja Manevî)
Filmî ra forografê Renate Reinsve:
Emma Stone bi rolê xo yê fîlmê “Bugonia”
Fîlmî ra fotografê Emma Stone:
Belê endamê aktrîsê emserî nê kaykerdoxê cinîyî yê. Mi nê fîlman ra tena “Sentimental Value” temaşe nêkerd (Çike mi fîlm peyda nêkerd, do nêzdî ra bêro MUBI ser o. Eke heta o wext no hewesê mine sînema berdewam bo ez do fîlmî temaşe bika) coka ez nêeşkena nê fîlmî ser o çîyêk vaja labelê şiroveyan ra dîyar o ke fîlm û performansê Renate Reinsve zaf zêde ameyo ecibnayene.
Goreyê mi mîyanê nê fîlman de performanso tewr zeîf yê Kate Hudson (Song Sung Blue) bî ke ez îxtîmalê xelate nêdana ci. Reyna goreyê mi îxtîmalê xelatgirewtişê Emma Stone zî zaf zêde çinîyo ke verê cû mi nuşteyêkê xo de behsê nê fîlmî kerdîbî. Zafane şiroveyan de her kes sey îxtîmalêkê zaf girdî Jessie Buckley a “Hamnet”î mojneno ra. No fîlm heta nika hem zaf zêde ameyo temaşekerdene û xo resnayo zaf kesan hem zî hetê hunerî ra zî baş o. Mi zî wexto ke tena nê endamî dîbî sey îxtîmalêkê girdî ez zî Jessie Buckley ser o fikirîyayêne. Labelê mi vizêrî fîlmê “I Had Legs I’d Kick You” temaşe kerd. Dîyar o ke nê fîlmî xo nêresnayo zaf kesan, festîvalan de hîna vêşî ameyo mojnayene. Xora fîlm tena nê kategorîyî de endamê xelata Oscarî yo. Labelê nê fîlmî de Rose Byrne ya ke mi reya verêne temaşe kerdêne performansêko muazam vetîbî werte. Xora seke fîlmî de kaykerdoxe a tena ya û binê ê heme sehneyan ra bi a kaykerdoxîya xo ya serkewta vejîna û heqê rolê xo vêşî ra vêşî dana. Belê performansê Jessie Buckley zî baş bî labelê seke Rose Byrne resabî merhaleyêkê bînî. Badê ke mi fîlm temaşe kerd endama mi Rose Byrne bî. Eke Akademî, xelata aktrîsa tewr başe bida Rose Byrne do hem şaşmendişêk virazîyo hem zî do qîymetê performans û karanê hîna mînîmalan bêro vînayene.
Belê, netîce senîn beno wa bibo estbîyayîşê nê kaykerdoxanê cinîyan û na keda înan bi xo zaf muhîm a. Yanî yew cayo ke veng û estbîyayîşê cinîyan zaf tay bibo karo ke nê kaykerdoxê cinîyî kenê rast a zî zaf muhîm o. Çike seke zafî reyan yeno rexnekerdene Akademî de serdestîya “camêrdan” bîlhesa “camêrdanê sipîyan” esta. Belê aqilê merdimî nêgêno labelê reya verêne serra 2010î de yew rejîsora cinîye, xelata rejîsora/ê tewr başe/î ya/ê Oscarî girewta û heta nika zî tena hîrê rejîsoranê cinîyan na xelate girewta. Coka estbîyayîş û xoverdayîşê cinîyan nê warî de zaf biqîmet o. Xora wexto ke ma fîlmanê ke sey endamê aktrîsa tewr başe mojnîyayê ra ewnîyenê nê ehemîyetî hîna zêde fahm kenê. Çike nê aktrîsî esasê xo de, rolê înan yewbînan ra cîya-cîya bibê zî beranê dinyaya cinîyan ma rê akenê. Çi esto peyê nê beran de? Xoverdayîş, mucadeleyê kamîya xo û cuye dayîşê cinîyan… Ê rolê ke komel cinîyan ser o ferz keno yan zî ê mîyanê pergalêk de benê wayîrê înan; sey rolê dayîktî, berpirsîyarîya dayîktî, zor û zehmetîyê ci, nê prosesi de xo tena û bêçare hîskerdişê înan, hetêk ra cuya înan ya şexsî û kesayetê înan labelê hetêk ra zî tengijînê “yew maya baş bîyayîşî”, “yew cinîya baş bîyayayîşî”, no tengijîno psikolojik o ke merdimî weno û qedêneno… Seke Kate Hudson “Song Sung Blue” de mojnena ma, hetêk ra sey cinîyêka êdî werteyê emrê xo de, mêrdeyê xo ra aqitîyaya û bi di gedeyan hetêk ra xoverdayîşê cuye dana û hetêk ra zî o ruhê xo yê muzîkî û sehne de karê xo îcrakerdişî. Seke Rose Byrne “If I Had Legs I’d Kick You” de mojnena ma, o baro giran yê dayîktî yo ke tena milê cinîyêk ser o yo û a nêeşkena kesî razî bika ke a dayîkêka baş a; a bêçaretî û lebitîyayîş… Yan zî seke “Bugonia” de ma vînenê, cinîyê ke mîyanê sîstemê modern û kapîtalî de, dinyaya karî de ganî mukemele bibê. Yanî ganî her çîyê înan mukemel û nîzamî bibo. Ganî ê bi karê xo, karîyerê xo, perwerdeyê xo, psîkolojîyê xo, bi şekil û şemalê xo mukemel bibê. Nê fîlmî de ma Emma Stone cayê karî de zaf bidîsîplîn û qasê camêrdêk huşk vînenê. Dima ma fehm kenê ke aye perwerdeyêko zaf baş dîyo û hema ra zî seba perwerdeyê xo, xo aver bena. Heman wextî de yew dîsîplîn û nîzamê aye yê huşk yê werdî û sporî esto. Reyna seba ke zaf rew îxtîyar nêba zaf zêde dîqetê rîyê xo zî kena û seba nê, çîyanê zaf vayan şuxulnena. Belê a mukemelî ya ke cuya moderne ewro zafê cinîyan ser o ferz kena. No zî tersêko zaf gird û bitaluke vejeno meydan ke seke do ê qet bi halê xo yê tebîîyî qebûl nêvînê, çi sey beden û normanê rindîye çi zî sey karakter, tebîet û ruhî. Beno ke coka Agnesa “Hamnet”î her tim xo ver dana ke sey xo bimana, tebîet û ruhê xo yê cîyayî bipawa. Wexto ke birayê aye, aye ra perseno ke aye nê lajekê bajarij ê ke bê wendiş, nuştiş û latînkîmusnayîşî çîyêk destê ey ra nêno de zewicîyena. A vana ke “Çike o mi sey mi qebûl keno. Qet hewl nêdano ke mi bibedilno.” Çike Agnes cinîyêka dewija ke mîyanê tebîetî de çîyanê cîyayan vînena û wayîrê ruhêkê sipîrîtualî ya. Badê zewacê xo zî qet xo nêbedilnena. Labelê cuye zaf zor dana aye zî û a zî dekewena mîyanê a heman bêçaretî û tenatîya cinîyan. Esasê xo de a heman tenatî, bêkesî û bêçaretî, nê her yew aktrîsî mîyanê hîkayeyanê cîya-cîyayan de mojnenê ma. Coka no kategorîyê xelate musabeqayêk ra vêşî sey temsîlê “ruhê wayîtî” yo. Ez şaş nêba fîlmê “Roma” (2018) de, mîyanê dîyaloxê di cinîyan de; (yewe karkera keyeyî ya, yewe zî xanima keyeyî), xanime, karkere ra vana “Ti zana ma cinîyî hertim tena yê tekûtena...” Belê beno ke waştênê, berdewam bika û vaja ke coka “bê ma kesêkê ma çinîyo.”
Biwane: Ver Bi Xelata Oscarî ya 2026î –I