Meclîsê Ziwanî yê Konseyê Şaristanê Amedî wesîleya Roja Ziwanê Maye ya Dinya ra beyanatêk da. Beyanatê konseyî wina yo.
MECLÎSÊ ZIWANÎ YÊ KONSEYÊ ŞARISTANÊ AMEDÎ
VILAWEKA ÇAPEMENÎYE YA 21Ê GUCIGE, ROJA ZIWANÊ MAYE YA DINYA
21ê Gucige, Roja Ziwanê Maye ya Dinya, rojêka unîversal a ke ana ma vîrî ke ziwanî teyna hacetê komunîkasyonî nîyê, ê eynî wext de erjê bingeyên ê ke vîr, dewamkerdişê kulturî, pêserbîyayîşê komelkî û îradeyê pîya ciwîyayîşî yê şaristanêkî xo reyde kirişenê. Awanîya Amedî ya tarîxkî û kulturkî ya zafziwanine, nimûneya zelal û candar ê na rastî ya.
Sey Meclîsê Ziwanî yê Amedî nêzdîbîyayîşê ma zelal o: Mîyanê ziwanan ê ke şaristanî de ênê qiseykerdene de, qet yew serdestî yan zî ferqêko bîn nêno kerdene. Zafziwanî unsurêko bingeyên ê zengînîya ciwîyayîşê pêroyî û demokrasîyê herêmkî ya.
Roja Ziwanê Maye ya Dinya ya ke emserr hetê Organîzasyonê Perwerde, Zanîst û Kulturî yê Neteweyanê Yewbîyayeyan (UNESCO) ra bi babeta "Perwerdeyê zafziwanî de vengê ciwanan" êna vîrardene, reya bîne eşkera kena ke persa ziwanan teyna kulturkî nîya, la heman demî de, rasterast girêdayîyê bi “perwerde de firsatanê têduştan, beşdarîya komelkî û ciwîyayîşê demokratîkî” ya.
Tirkîya de organîzasyonê komelê sivîlî, komeleyê meslegan û awanîyê sazîyan ê cîya-cîyayî yew xusisî de sey yewbînan fikirîyenê; ziwanê maye unsurêko bingeyên ê heqê xoîfadekerdiş, musayîş, resayîşê xizmetanê pêroyîyan û rastê cîyakarîye nêameyîşî yo. Warê pêroyî de neaseyekerdişê ziwanê maye, yan zî fîîlen xebitnayîşê ci rê asteng bîyayîş, beno sebebê perwerde de nêtêduştîye, problemê resayîşê xizmetanê pêroyîyan û qelsbîyayîşê komelan.
Ma sey Meclîsê Ziwanî, goreyê prensîbanê beşdarbîyayîş, şefafîye, qedexekerdişê cîyakarîye, zafziwanî û demokrasîyê herêmkî, nê noqteyan anê vere çimanê raya pêroyî:
1.Xizmetanê Pêroyîyan de Zafziwanî
Bi yew fehmî yo ke ziwananê ke şaristan de ênê qiseykerdene gêno çiman ver û resayebarbîyayîşî esas gêno, pêşkêşkerdişê xizmetanê pêroyîyan, şertê hemwelatîya têduşte yo. Xizmetanê rayberî, dayîş zanayîş û şewirmendîye de averberdişê zafziwanîye, hetê resayîşê xizmetan de wedaritişê astengan ra girîng o.
2.Bingeyê Ziwanê Maye ser o Perwerdeyê Zafziwanî
Nêzdîbîyayîşê perwerdeyî yê ke zafziwanî û ziwanê maye sey bingeh qebul kenê, unsurêko girîng ê polîtîkayanê perwerdeyî yê îhtîwaker, têduşt û kalîteyin ê. Bi yew perspektîfo ke rastîya ziwankî ya wendekaran gêno çiman ver, nirxnayîşê sîstemê perwerdeyî, do yewbîngirewtişê komelkî xurt bikero.
3.Vera Cîyakarîya Ziwanan Xoverdayîş
Caardişê ke tey senînîya “ziwanî ver teberdeverdiş, qijvînitiş, yan zî astengê bi resayîşê xizmete bîyayîş” est ê, nêşînê bêrê qebulkerdene. Xebatê ewnîyayîş, raporkerdiş û hişmendîyê ke derheqê “Vera Cîyakarîya Ziwanan Xoverdayîş” de ênê kerdene, ganî bêrê xurtkerdiş.
4. Pawitişê Ziwananê ke Tehluke de yê
Seba Pawitişê mîrasê şaristanî yê zafziwaninî, dewamnayîşê xebatanê cigêrayîş, arşîvkerdiş, berardişê kulturî û neqilê azanê neweyan kerdişî, zaf girîng ê. Warê pêroyî de zêdekerdişê aseyebar bîyayîşê ziwanan, seba dewamîya kulturî yew mesuldarîya bingeyên a.
5. Mîyanê Sazîyan de Koordînasyon û Fehmo Hempar
Sazî, awanîyê komelê sivîlî û derdorê akademîkî yê ke warê ziwanan de fealîyet kenê, mîyanê înan de sazkerdişê yew zemînê hemkarî yê biserûber û dewambarî; hetê averberdişê polîtîkayanê ziwanan ê mendox û bitesîran ra lazim o.
Serde; bi taybetî kurdkî û ziwanê bînî yê ke şaristanê ma de ênê qiseykerdene, ganî statuyê înan o huqûqî bi şeklêko zelal bêro şinasnayene û garantîyê qanûnê bingeyênî biderîyo înan. Ziwanê maye, teyna warê xebitnayîşê şexsî de ney; seba ke pêro qedemeyanê perwerdeyî û sazîyanê pêroyîyan de, bi şeklêko tesîrdar û têduşt bieşko bêro gurenayene, biserûberkerdişo qanûnî yo zelal, girêdayox û tetbîqbar mecburî yo.
Sîstemê perwerdeyî, îdareyê herêmkî, xizmetanê pêroyîyan û pêro waranê ciwîyayîşê pêroyî de xebitnayîşê ziwanê maye; lazimîya prensîbê hemwelatîya têduşte, qedexeyê cîyakarîye û pluralistîya demokratîkî ya. Na çarçewa de, astê mewzuatî de biserûberkerdişê fehmê xizmetanê pêroyîyan ê zafziwanîyan û modelanê perwerdeyî yê ke ziwanê maye sey bingeh gênê, hetê xurtkerdişê aştîya komelkî û prensîbê dewleta huqûqî ya demokratîkî ra girîng ê.
Netîce de; Meclîsê Ziwanî yê Konseyê Şaristanê Dîyarbekirî, bi wesîla 21ê Gucige Roja Ziwanê Maye ya Dinya, reya bîne îfade keno ke têduştîya pêro ziwananê ke şaristan de ênê qiseykerdene û ciwîyayîşê pêroyî de asayîbarîya înan, paweno. Ma bi rêzdarî raya pêroyî agahdar kenîme ke xebatanê xo yê pawitiş û averberdişê ziwanê maye, perwerde ra heta xizmetanê pêroyî pêro waran de bi şeklêko têduşt ciwînayîşê ci, çarçewa fehmê demokrasîyê herêmkî de biqerar do bidîme dewamkerdene.
MECLÎSÊ ZIWANÎ YÊ KONSEYÊ ŞARISTANÊ AMEDÎ
