Murad Canşad
Pehlewkî de yew çekuye est a; teppe. Yena manaya tepe. Yanî gir, gil, qil, pul, tum, til, tirp/tirb, kumbal… Na çekuye, tepe; zazakî, fariskî û tirkkî de eynî ya, koyo qickek îfade kena.
Zazakî de hem tepe est o hem tap est o.
Tepe sey ke mi vat, koyo qickek rê vacîyeno.
Tap gilê koyî rê vacîyeno. Yeno manaya zîrwe. Sewbîna tîtik, nîçik, gil, tiltile, tiltilik vacîyeno. Îngilizkî de top (tap) vacîyeno ke na çekuye bi tap ra eynî ya. Yanî zîrwe îfade kena. Seba zîrwe îngilizkî de summit zî vacîyeno.
Koyan û gilê koyan mîyanê dînan de, bîr û bawerîye de cayo mihîm girewto. Manaya xo xorîn û giran a.
Demê Xîtîtan/Hîtîtan de homayî, bi şekilê merdiman de, gilê koyan ser ra tesewur û teswîr bîyê.
Zerdeştîyan, seba ke tîce tewr verî erzena gilê koyan, koyî bimbarek zanayê.
Yê helenan/grekan, xirîstîyanîye ra ver, şeşê ci cenîyî, şeşê ci camêrdî; diyês (des û di) homayê xo est ê. Nê homayî tim gilê koyan ra yê. Meclîsê xo gilê koyê Olîmposî ra ronanê.
Koyê Olîmposî ewro Yunanistan de nameyê yew koyê bewlîyî yo la wextê verênî de bi nameyê Olîmposî çi ko qesd bîyo, nêzanîyeno. Zaf cayan de nameyê xo Olîmpos, koyêk est o.
Semsur de koyê Nemrudî nimuneyêko balkêş o. Gilê nê koyî ra qamê (heykel) homayan ronîyayê. Homayî sey meclîsî ameyê pêser. Nê homayî hetê şekilî ra manenê homayanê Xîtîtan. Kilawa xo şekilê kovikî ra ya û derg a.
Olîmpos yewna çekuye ano merdimî vîr.
Kirdaskî de dîn rê ol vacîyeno; ola îslamê: dînê îslamî…
Zazakî de nameyanê homayî ra yew zî Olî yo.
Încîl de wexto ke hz. Îsa veng dano Homayî, Olî vano.
Erebkî de ulwî, tirkkî de ulu est o.
Wextê verênî de tapo ke, yanî gilê koyano ke cayê homayan bîyo, wextê dînanê semawîyan de bîyo cayê peyxamberan, ewlîyayan, zîyaran…
Homayî hz. Musayî de tapê koyê Turî de qisey kerdo.
Hz. Mihemedî de tapê koyê Nurî de…
Erdê zazayan ser ro tapê koyan cayê peyxamberan û ewlîyayan o. Koyê Zilkifî, Duzginbaba, Hazarbaba, Dolîbaba… Zîyar û dîyarî pêro tapan ser ra yê.
Beno ke tap-makê tirkkî de tap gilê koyî ra yeno.
Ya, wextê verênî ra homayî tapan ser ro ameyêne pêser, meclîs ronayêne. Bi qala ewroyêne zîrwe kerdêne.
Ewro zî wexto ke serekê dewletanê pîlan yenê têhet û meseleyêk ser ro meclîs ronanê, ci rê vanê zîrwe. Bi îngilizkî summit, bi zazakî tap.
Yanî o usulo verên ameyo resayo ser û serdaranê ewroyî.