Ez hertim rastê nameyêkî ameyêne. Mi kamcîn kovar û rojnameyê kurdkî yê kehenî akerdêne, nameyêk ameyêne çimanê mi ver. Binê gelek şîîr, hîkaye, çarane û nuşteyanê ziwanî ser o de nameyêko mi rê xerîb nêbî, est bî. Dima ra Ewropa de bi nameyê Apo kitabêko şîîran vejîya. No name roj bi roje ame dîyene û ser o ame qiseykerdene. No name, nameyê Osman Sebrî bî. Nameyê embazê Celadet, Cegerxwîn û Qedrîcan yê gorbehiştan bî. Nameyê embazê mamosta N. Zaza bî.
Rojêke rojanê nîsana 1987î de seba ke ez wayîrê nê nameyî bivîna, ez dostêkî reyde firaya Şam, Ruknedîn. Ruknedîn berz o, sey koyêkî yo. Banî yewbînî ra şanayayî û têser o ameyê viraştene. Gama ke merdim cêr ra ewnîyeno înan ra banî taa heta sereyê koyî sey nêrdîwane aseyêne. “Ti ha na taxe vînenî, heta serê koyî zafaneya ci kurd ê.” vat dosto ke mi het de bî “Kurdî hertim xo rê cayanê wina berzan gênê!” Ma berzîye zî qisa ya, hetanî ke ma resayî kîşta keyeyê Osman Sebrî ez eraqî mîyan de mendbîya. Ma peyê berî de hebêk vindertî, ma eraqê xo pak kerd û badê ma da berî ro. Zaf nêşî peyayêkê kal û bejnkilmî ber akerd. No peya (mêrik), Osman Sebrî bî. Ma destê yewbînî toqe kerdî û bi hesreta serran yewbîn verare kerd. Gama ke ma destê xo givişnayî, bawer bikerê, destê Apoyî sey destanê xortêkê vîst serreyî zixm bîy. Bi no hawa xo da vernîya ma û ma berdî odaya xo ya mêmanan. Oda qij bîye yan zî mi rê qij ameye. Rafîstena oda di dîwan, masayêka qije û çend kursîyan ra pê amebî. Her çar dîwarî bi resiman amebîy xemilnayene. Resimanê dîwarî yê çarçewakerdîyan ra yew zî yê her hîrê lajanê ey bî. Badê ke mi çim zereyî ra çarna, êdî mi rîyê xo çarna ey ser. Bala mi tim hereket, qiseykerdiş û weriştiş û roniştişê ey ser o bîye. Axir mi odayêka qije de xo resnabî nê mêrikê pîl û bi nam û vengî.
— Ê Apo, ti senîn î, sihetê to senîn o?
Semedo ke goşê ey giran bîy, veng nêşî ci. Mi persê xo tekrar kerd:
— Apo Osman, ti senîn î, ti rehet î?
— Wilay hetê ganî ra ez kewta şîya û rehetî zî mi tu rey nêdîya. Kurdê binamus û rehetî? Sereyê ma hertim bela û teşxeleyan de yo. Dişmenê ma zî mar o, xo bi asanî dano ro ma mîyan û jehrê xo ma mîyan de vila keno. Key ke ma no maro fêlbaz kişt, o wext ma do rehet bibê… Xaftela (nişka ra) qiseyê xo birna, sey yew dilopa ke destê hîtî ra piqijnîyaya cayê xo ra erzîya verê berî û bi vengêkê berzî veng ro kênaya xo kerd:
— Kewêê, Kewêê! Ka ti mêmanan rê çayêk nênana ser kênaya mi!
Demeyêkê kilmî ra pey Kewê çayê ma ard. Ap Osmanî sênî dest ra girewte û ey bi xo çayê ma vila kerdî. Hîna ke cayê xo de ronênişt, se ke bizano ez do senî persan ci ra pers bikera, dest pê qiseykerdişî kerd:
— Rehetî? Ma rê rehetî çin a bawo! Dermanê rehetîya ma yewîya ma ya. La hezar heyf û mixabin ke ma nêbenê yew. Ma bîyê eşîre û bi sereyê eşîrtîye rayîr şonê. Ma vizêr çi bîy, ma ewro zî o yê. Ma bîyê peyayê [xulamê] şarî. Tayê ma zî bîyê peyayê ereban, tayê bîyê yê farisan û tayê zî bîyê yê tirkan. Vanê ma komunîst ê, la bi sereyê burjuwazî rayîr şonê. Qet wina beno? Ma do bi no hawa çi safî bikerê?
Gama ke qisey kerdêne, ge-ge hêrs bîyêne, weriştêne xo ser û reyna roniştêne. Qaso ke bi fek qisey kerdêne hende zî bi destan qisey kerdêne.
— Vanê ma komunîst ê, la bi ziwanê xo qisey nêkenê, nêwazenê qisey bikerê. Keyeyanê xo de, cinî û domananê xo reyde bi tirkî, bi erebkî û bi fariskî qisey kenê. La bi kurdkî qisey nêkenê, nêwazenê… Ma komunîstîye wina bena? Wey wele bi sereyê ma bo!
Herçiqas mi ci ra edebîyat û kulturî ser o persî pers kerdêne zî o ancîna agêrayêne sîyasetî ser.
— Eke ma xo rê nêbê, kes ma rê nêbeno û ma zî kesî rê nêbenê. Key ke ma bîy yew dest, o wext her kes do verê ma de bigêro. La kanê a roje? Nê ke a roje nêna, la do zaf bianco. Ganî ma zaf bixebitîyê, zaf xo bidejnê, heta ke ma resayî heqê xo. Ney, eke ma keyeyanê xo de ronişê, linganê xo berzê lingan ser û behsê azadîye bikerê, ma do hertim wina bindestê şarî bibê.
Çîyê ke mi vate û qiseyanê ey ra fehm kerdî, o yew nuştox û şaîrî ra wetêr (dotêr) têkoşer bî. Têkoşerêko bi serran bêqefilîyayîş xebitîyayo, gelek rey ameyo girewtene, îşkence û kuwayîşî werdê, şarê xo reyde hende cuya trajedîye vîyarnaya zî, o ancîna bi hêvîya Kurdîstanêkê Azadî ciwîyeno.
Ganî ma kurdî xo vîr ra nêkerê, vateyanê nê kalê mêrxas û bi rûmetî bikerê goşare û goşanê xo ra bikerê.
Kurmanckî ra: Mutlu Can
Çime: Kurdîstan Press (rojname), Nr: 28, Swêd, 11.12.1987, r. 13
