Avaşîn Yılmaz
Deniz Gunduz Edebîyatê zazakî de nuştoxo ke reya verêne roman nuştî ra yew o. "Kilama Pepûgî" nameyê romanê Denîz Gûndûzî yo. No edebîyatê kirmanckî/zazakî de romano tewr verên o. Weşanxaneyê "Vartan"î no roman serra 2000î de Anqara de neşr kerdo. Çapo dîyin zî serra 2024 de Weşanxaneyê Vateyî ra vejîya.
Zazayan de romano tewr verên hetê romannuştox Deniz Gunduzî ra ameyo nuştene. Nameyê kitabî “Kilama Pepûgî” yo û no roman Weşanxaneyê “Vartan”î ra serra 2000î de Anqara de neşr bîyo. Çapo dîyin zî serra 2024 de Weşanxaneyê Vateyî ra vejîyayo.”
Deniz Gunduz bitaybetî, romanê xo de bi çarçewaya tarîxê realî de hedîseyê ke komela Kurdan û Armenîyan sere ra ravîyerîyayê înan bi teknîkanê romanî ya newe ra mûneno.
Nuştoxanê ziwanê ma ra Harûn Bozkurt yew analîzê xo de wîna behsê romanê Kilama Pepûgî keno;
Deniz Gunduz, unsûranê kultur û ziwanê xo gêno û înan newe ra romanê xo de mûneno. O, hem qeydeyanê ziwanê xo ra xeberdar o hem zî nê qeydeyanê ziwanî bi yew şekilê başî goreyê aksîyonanê hedîseyanê yê eserê xo ya şuxulneno. Nuştox bitaybetî, romanê xo de bi çarçewaya tarîxê realî de hedîseyê ke komela Kurdan û Armenîyan sere ra ravîyerîyayê înan bi teknîkanê romanî ya newe ra mûneno. Unsurê awanî yê romanê cîya-cîya beşanê xabetî de ameyê analîz kerdiş. Nê beşan de kamîyê romanî, hoka ewnîyayîşî û vatoxê ci, mûnitişê hedîseyan, wextê romanî, mekanê dorûverkî û hîsîyan (sensorial), kadroyê karakteran heme hetan ra ameyî analîz kerdiş. Xebate de karakterê romanî seke W. J. Harveyî tespît kerdo goreyê bi sernuşteyanê serkarakter, karakterê normî, karakterê kartî û karakterê fonî ya analîz bî.
Ancî cigêrayoxe û nuştoxe Pinar Yıldıze zî wîna vana ”Kilamê Pepûgî” ser o;
No romanê verên yê kirmanckî destpêkê mîlenyumî de wextêko zaf erey de ameyo nuştiş. Hem goreyê romanê rojawanî hem zî goreyê romanê rojhelatî hêzêko ereymende yo. Mabênê nê romanî de û romanê verên yê kurmanckî de zî teqrîbî hewtay û panc serrî estî. Nê romanî de hetê mûnite û pêardişî ra tayê problemi estî la no roman rêzkerdişê hedîseyan nîyo. Nê romanê bihecmî de nuştoxî vatişê şarî û ziwanê şarî bi şekilêko serkewta kar ardo. Roman hetê vatiş û ziwanî ra, wayîrê ziwanêkê edebî yo. Reyna teswîrê mekanan û cuya rojane serkewta yê. Karakterî zaf xurt nêbê zî zaf xirab zî nîyê. Camêrdanê “wêrekan” û ê ke “qesasê xo dima yê” morê xo dayo nê romanî ro. Cinî binê sîya nê camêrdan de yê tena çend cinîyî estê ke sey karakter zereyê romanî de asenê. Babeta nê romanî hedîseyanê tarîxîyan ser o awan bîya. La vengê nuştoxî bi xo zaf zede zereyê romanî de berz nêbeno ke şîretan biko wendoxî yan zî ey rê raywanî biko. Nuştoxî hîna zaf waşto ke bi ewnîyayîşêkê objektîfî romanî bimûno. No roman herçiqas binge û tradîsyonêkê xurtî yê romanî ser o awan nêbo zî sey yew nimûneyê verênî seba romanê kirmanckî hêvî dano. Romananê kirmanckî mîyan de ewro zî tayê romanî estê ke resayê merhaleyê nê romanê verênî. Nê vîst serran mîyan de a şibaka newa ya ke Gunduzî seba edebîyatê kirmanckî akerda ewro, vîst serran ra dima, wayîrê çarês romanan o.
Deniz Gunduz, serra 1976î de dewa Canesera yê Gimgimî/Varto de maya xo ra bî. Domanî û serrê verên ê ciwanîya xo Gimgim de derbaz bîy. Heta mektebê mîyanênî dewa Uskira ya Gimgimî de wend. Lîse zî Bîtlîs de wende. Serra 1994î de dest pê wendişê tarîxê hunerî yê Unîversîteya Anadolu yê Eskîşehîrî kerd, peyê cû beşê xo vurena û eynî unîversîte de beşê Sosyolojî ra serra 2018î de mezun bî. Serra 1996î de temsîlkarîya Weşanxaneyê Komalî yê şaxê Îzmîrî kerde û bi naye dest pê cuya weşangerî û nuştoxîye kerde. Serra 2000î de romanê xo û yê kirmanckî yo verên Kilama Pepûgî weşena. Serra 2003î de bi vasitayê Veqfa Kulturê Kurdî yê Stockholmî Unîversîteya Upsalla de yew termîn kirmanckî wend. Eynî serre de Swed ra agêra û Îstanbul de seba weşananê kirmanckî Weşanxaneyê Vateyî na ro. Nê weşanxaneyî de heta ewro 120î ra zîyadêrî kitabî bi edîtorîya ey amey weşanayene û reyna binê banê nê weşanxaneyî de wayîrî û mudirîya karanê nuşteyan ê Kovara Vateyî kerde ke tewr peynî humara xo ya 78. ameye weşanayene. Hem nê weşanxaneyî hem zî sazgehanê cîyayan de bi serran derse kirmanckî dayî. Serra 2020î de Enstîtuya Ziwananê Ganîyan ya Unîversîteya Artuklu ya Merdînî de bi tezê xo yê lîsansê berzî “Avesta Dili İle Kırmancca (Zazaca)’nın Karşılaştırılması: Etimolojik Bir İnceleme” bî mezun. Serra 2021î ra nat Enstîtuya Zanîstanê Komelkî/Sosyalan yê Unîversîteya Dîcle de beşê Ziwan û Kulturê Kurdan de wendekarê Doktora yo.
Na xebere bi destekê madî yê Sefaretxaneyê Almanya yê Anqara, çarçeweya 'Projeyê Xurtkerdişê Dezgehanê Medyaya Herêmî yê bi Wasitaya Mentorîya Mîyanneteweyîye û Vurnayîşê Dîjîtalî' de ameya amadekerdene, mesuldarîya muhtewayî aîdê dezgehê ma ya."
