FIRAT ŞÎN
ZAZAKÎ NEWS - Cemal Sureya, (1931 Erzîngan - 9ê Çeleyê 1990î Îstanbul), şaîr, nuştox û açarnoxê (çarnoxê) edebîyatê Tirkî yo. Şîîra Tirkî de têgêrayîşêko modernîst o ke sey Dîyînê Neweyî (İkinci Yeni) name beno, Sureya rayberîya ci kerdo. Ey ceribnayîşanê xo yê şîîre yê verênan mektebo mîyanên de kerd la xebatê ey yê şîîre yê esasî serranê unîversîte de dest pêkerdî.
Teberê kitabanê ey yê şîîre yê bi nameyanê Üvercinka (1958), Göçebe (1965), Beni Öp Sonra Doğur Beni (1973), Uçurumda Açan (1984), Sıcak Nal (1988), Güz Bitigi (1988) û Sevda Sözleri (1990) de; ey tewiranê (tür) ceribnayîş (deneme), rexne (eleştiri), rojane (günlük) û antolojîyî de zî eserî nuştî. Eseranê xo de temayê ke tewr zêde giranîye daya ser, eşq (heskerdiş), cinîye, tenyayîye, rexneyê sosyalo-sîyasîyî, merg, fikrê homayî, portreyî û poetîkaya manzûma yê. Aya bîne, ey Fransizkî ra çewresî (40) ra nêzdî kitabî açarnayî (çarnayî) Tirkî. Kitabê ey Onüç Günün Mektupları (1990) ra teber qet yew nuşte yan zî şîîra ey bê ke kovar û rojnameyan de weşanîyo, nêbîya kitab. Sureyayo ke wayîrê vînayîşêkê dunya yê sosyalîstî bî, kovara Papirüsî veta û teberê eşkerakerdişê vînayîşanê xo yê edebîyan de na kovare sey yew roşnvîrî semedê mojnayîşê fikranê xo sey yew hacet xebitnaya.
Keyeyê ci û cûyê) ey
Sureya mîyanê keyeyêkê Kurd-Zazayî yê Elewîyî de ame dinya. Keyeyê ey rîyê Serewedaritişê Dêrsimî ra mecbûr mendo ke Erzîngan ra koçê Bîlecîkî bikero. Sureyayî memurîya dewlete zî kerda. Sureyayo ke çar rey zewicîyayo, nînan ra teber "Üvercinka" û Tomris Uyare zî tede xeylêk kesan dir têkilîya xo viraşto. Heyatê xo yê hunerî de xeylêk mexlesî xebitnayî. Wexto ke ey nameyê "Cemal Süreyya"yo ke domanîya xo de dabi xo xebitnayêne, kewt yew îdîa û peynîya na îdîa de herfanê xo yê "y"yî ra yew eşt (vet). 9ê Çeleyê 1990î de rîyê komaya şekirî ra wefat kerd. Cenazeya ey 11ê Çeleyî de Camiya Şîşlîyî de nimajê perojî ra dima Goristanê Kulaksizî de ameye definkerdene.
Xelatê ke girewtê
Bi kitabanê ke nuştê, 1959 de Xelata Şîîre ya Yeditepeyî (Üvercinka), 1966 de Xelata Şîîre ya Sazgehê Ziwanê Tirkî (Göçebe) û 1988 de Xelata Şîîre ya Necatigilî (Sıcak Nal û Güz Bitigi) qezenc kerdî. Kovara Kitap-lıkî semedê serrgêra 75ine ya awanbîyayîşê Tirkîya 1998 de "Lîsteya 75 Serran de 75 Kitabî" amade kerde û Sureya bi di kitabanê xo (Üvercinka û Sevda Sözleri) na lîste de ca girewt. Aya bîne, eserê ey Aritmetik İyi Kuşlar Pekiyi yo ke domanan (tutî) rê nusîyayo û dima bîyo kitab, lîsteya 100 eserê bingeyênî ya Wezaretê Perwerdeyîya Mîllî yê Komara Tirkîya de rêza 30ine de ca girewt. 1991 ra nata hetê Komeleya Kultur û Hunerî ya Cemal Sureyayî ra Xelata Şîîre ya Cemal Sureyayî yena dayene.
