Meqaleyî

Empatî çi yo?

Abone Ol

Mehmet Ay

Ma na çekuye cuyayîşê xo de zaf eşnawenê, labelê ma nêzanê manaya ci çi ya. Na çekuye ma ra dûrî nîya, çunke ma na çekuye rê vanê "xo dayene herinda kesê bînî", manaya na çekuye ma de na cumle ya. Miletê ma yo Kurdî de no çîyo nimz nîyo, çunke wexto ke yew merdimê ma tengîye bikewo, ma destê xo erzênê binê barê ey. Yew merdim ke tazîyeya ci bibo, ma sey ke tazîyeya ma ya, wina têgêrenê. Hamnan de eke pale erd de bimano, ma bi perroyî dest erzenê binê karî.

Wextanê peyênan de na çekuye hewa kewte.

Çi kewt mabênê ma, ez nêzana.

Merdim cinîya xo, babî lajê xo, cîran cîranê xo, netewî neteweyê xo ra çîyêk fam nêkeno. Raste, ma telefonî dîy, naca ra cayanê zaf dûrîyan reyde xeberan danê yewbînan. Raste, ma televîzyonî dîy, ma ra bi aşman dûrî cayan reyde hem qisey kenê hem zî yewbînan vînenê. Teknolojî zêdîyaye, la însanetîye, merdimîye, empatî qedîyaye. Yewî-tenîbîyayîş zêdîyayo; yew nêwazeno ke kes destkarîya ey bikero, yew nêwazeno ke yew bibo sey ey. Çi heyfo ke rewşa ma ena ya!

DSM-5 de seba na çekuye, empatî sey "bi çimanê ey ra ewnîyayîş" yena îfadekerdene. Eke ma bieşkê bi çimê yew kesî ra biewnîyê meseleyan, ma do yewbînan fam bikerê. Eke ma bieşkê xo dayerê herinda yewî, ma do bi rehetî meseleyanê xo çareser bikerê, mabênê ma de brayîye û heskerdiş do virazîyo.

Welatê ma de endî gonî rîjyena, endî gandarî vejîyena, beno ke ma vacê, semedo ke ma xo nêdanê herinda yewbînan o. Ti ewnîyenî, seba meseleyanê qijan silehî ancîyenê û merdimî yenê kiştene, tena yew şono heps, o bîn şono gor.

Ez hêvî kena ke serra newîye, serra 2026î de na cumle, "xo dayene herinda kesê bînî" seba ma bibo şîar û meseleyê ma biqedîyê.

Weşîye de bimanê.