Dr. Îsmet Konak

Seke zanîyeno tefûduman heta peynî nêdomîyeno; netîce de aramîye bena. Şero ke mîyanê komelan de qewimîyeno; rojêke qedîno. Kamcî şer bêpeynî bî ke? Tebîî nosyonê şerî zaf îzafî yo. Şero konvansîyonel, şero psîkolojîk, şero kulturkî, şero hîbrît û şero sinifkî. Heta ke têkilîya serdest-bindestî ramîna, şero sinifkî zî ramîno. Bi hezaran serrîyo ke no şer nêqedîno. Wina aseno ke heta peynîya dinya no şer do bidomîyo. Bîberonê kapîtalîzmî şer o; o ke nêbeno kapîtalîzm vêşan maneno. Na çarçewa de fîlozofo sosyalîst Jean Jaures nîya nuseno: "Senî ke hewrî zerreyê xo de şilîye seveknenê, kapîtalîzm zî şeran sevekneno".

Edebîyatkaro rûs Maksîm Gorkîyî zî derheqê têkoşînê sinifkî de analîzê balkêşî kerdbî. O nuseno ke "dinya de eslê xo de dide neteweyî est ê. Yew xizanî; o bîn dewlemendî". Êyê ke çarenusê merdimîye dîyar kenê, dewlemendî yê. Rojgerê ma destê sinifanê dewlemendan de sey "guda mîrî" ya. Goreyê menfaetanê xo guda mîrî anê benê û kay kenê. Semedê merdimîye azadîye serobinkerdişê nê pergalê kedwerî yo.

Kerga purtkerde

No pergalo yewperest, tedaker û cîyaker Tirkîya de zî est o. Tîya de zî dewlemendî yan sinifê serdestî est ê; komelî sey kerge purt kenê. Kerga ke nêna purtkerdene û rotene, birnenê. Eke na cografya de şer est o, mîyanê şaran û îtîqatan de dişmenîye est a, vera cinîyan şîdet û hêrişo cinsî est o, vera xoza talan est o; kerdoxê nînan o serekeyî bêşik sinifa ke hacetanê berardişî destê xo de tepişena ya. Hêz hertim destê wayîranê milkî de yo; ramitoxê wesayîtî hertim na sinif a. Coka heme persê viraşteyî yê esasî zî berhemê polîtîkaya na sinif a talanker o.

Serdestîya olîgarşî

Ewro ma rind zanê ke Tevgerê Kurdan têna hemverê îqtîdarê sîyasî nê, eynî dem hemverê olîgarşîyo ke wazeno ke na seserra nê welatî zî dîyar bikero. Xora seserra XX. bi destê olîgarşî amebî şekilkerdene. Komara Tirkîya de serdestîya komelî nê, serdestîya olîgarkan est bîye. Coka hende derbeyî (27ê Gulane, 12ê Adare, 12ê Êlule ûsn.) virazîyayî. Çike armanco bingeyî astengkerdişê bindestan (elewîyî, kurdî, kedkarî) bî. Olîgarşî nêwaştêne ke bindestî hemparê îqtîdarî bibê. Vera bindestan NATO'yî her tewr hetkarîya leşkerî dabî olîgarşîyê Tirkîya. Kes nêvajo ke derbeya 27ê Gulane bindestan rê aramîye arde. Mîsal Cemal Gurselo ke kerdoxê 27ê Gulane bî, derbe ra pey ame Amed û vat ke "Keso ke şima ra pers keno ti kurd a/î, tû bikerê rîyê ey/aye".

Demokrasî paratoner o

Îqtîdarê AKP-MHP'yî ewro temsîlkarê olîgarşî yo; îqtîdarê nê partîyan eslê xo de îqtîdarê holdîngan yanî burjuwazî yo. Dewlete rêxistina burjuwazî ya; na sinife rê xizmet kena. Tevgerê Kurdan nika masaya pêvînayîşî de dewlete nê, rêxistina burjuwazî reyde qisey kena. Armanc na seserre awankerdişê cuya azade û ameyoxê hemparî yo. Armanc newe ra sazkerdişê komar o; êdî komel hewcedarê demokrasî yo. Çike demokrasî hemverê her tewr defûman û bêtere yew paratonero ke komelî paweno yo. Heta nika na cografya de pêro şar, îtîqat û kamîyî “bêsîwane” bîyî. Naye ra dima ganî sîwane heme komelî vera roj, torge û şilîye bipawo.

Qanûno Bingeyî yo Newe

Seke zanîyeno Qanûnê Bingeyî yê 1921î bitaybetî hetê îradeyê herêmî xeylê aver û hemdem bî. Eke no qanûn biameyêne averberdene, eke herinda Qanûnê Bingeyî yê 1924î de ê 1921î biameyêne caardene; sere de kurdî pêro elewîyî, cinîyî û bindestî raştê cîyakerîye, qetlîyaman û şîdetî nêameyêne. Tarîxê komare tarîxê qirkerdişan nêbîyêne. Ma ewro muhtewaya Qanûnê Çarçewa qisey nêkerdêne. Netîce de se beno wa bibo; seba cuya heme şar, bawerî û kamîyan a hempare Qanûno Bingeyî yo Newe hewce keno.