SERMEST

Rojêk ez şîbî ya Dêrsim. Mi yew kalik di, yew kalikêk dêrsimij, verê çemê Munzurî de niştibi ro, ewnîyayîne Munzurî ra, goştarîye çemî kerdêne, çem reyde qisey kerdêne, çemî goştarîye kalikî kerdêne. Ez zaf nizdîyê înan nebî zî ez vana qey çemî zî goreyê ziwanê xo, cewabê kalikî dayîne. Kalik xo ra zaf bawer bi. To vatêne qey doste xo yê 30 serran reyde teriqneno, seke eke kalik biwazo, hurmetê xo Munzurî ver awke xo edilneno. Tenya yew kalik, yew kaliko belengaz, ecizla welatê xo de erde xo ser o senî muhteşem aseno. Hevaltîya kalikî û çemê Munzurî kamcin nuştox, bi kamcin çekuyan, bikamcin metod eşkeno ifade bikero?

Çemêko tewr rind kamcin o? Munzur, Dijle, Firat? Pêro rindê. Çimkî awke înan mecrayê xo dîyo, rayîrê xo dîyo. Mîyanê tebîetê xo de dar u berê xo de, binê asmênê xo de şinê. A awka înan a zelale, welatê kurdan de şarê xo rê derman benê. Îhtîşamê înan nîno terifkerdiş. La ti awke înan vila bikerê, awke înan welatê xo de ne xerîbî de şîyar a, ne nameyê ci manena, ne rindiye ci. Yanî ez geyrena vajî se? Zazakî.

Gelo merdimî vernê de fikiryeno yan qisey keno? Goreyê Profesor Jan Pîaget(1896-1980) doman/e wexto ke yeno/a dinya, vere cû fîkîryeno/a. Vere cû bi mezgê xo wazeno/a dinyaya dorûverê xo fam bikero, ziwan bi no cehd vejîyeno werte û sayeyê (xêrê) ziwanî de doman/e mana dano/a cuya xo, dinyaya xo îfade keno/a. Bade ke ziwan museno/a êdî fikre ci reseno çekuyan. Yanî eke bi kamcin ziwan reyde doman/e bibo pil, bi ê ziwanî dinyaya ci mana gêna. Mezge ci seranser bi ê ziwanî aver şino. Ziwanê dayîke çira muhîm o? Eke ziwanê xo yê dayîke bizano, domanê ma zî sey ma, sey pîr û kalikê ma sey verînanê ma yê hezar serran bi ziwanê ma, bi ziwanê zazakî mana danê dinya. Coka ma vanê ziwan tenya yew wasitayê têkilî nîyo, coka ma vanê; o ruh o, coka ma vanê ziwan qismêk cuye nîyo, cuya ma ya temamî yo.

Her merdim dinya de cayê xo geyreno. Na dinya de ha hewl, ha xirab herkes wazeno ca bido xo. Seba ke ma bieşkê ca bidê xo, ma bi serran xebityenî, zewicyenî, felsefeyanê xorinan wanenê ke dinya fam bikerê û mîyanê dinya de dinyaya xo bîyarê meydan. Ma şer kenê, bi hezaran yenê kiştiş, bihezaran kişenê, çira? Ma wazenê cayê ma, şarî rê nêmano, ma wazenê ca bidê xo. Ca dayîş çi qeyde beno? Bi kamcin rayîr beno? Rayîrî zaf ê, cuye pêl bi pêl a la heme rayîrî, çendêk derg benê bibê, bi kamcin felsefe yan zî dînî ser o şinê, şêrê, destpêk de merdim verê fikiryeno, fikiryayîş zi bi ziwan beno. Eke ziwanê xo yê dayîke ser o nê, ziwane xeribî ser o ma dinyaya xo bîyarê meydan; esle xo de a dinya nêbena ê ma heta ke bimirê tenya dinyaya şarî de meyman benê. Coka Rençber Eziz vano; na dinya de dara ma çin a. Coka Rençber û Piaget, heqîqetêk bi metodanê cîyayan anê ziwan.

Seke ma va, ma bi ziwanê şarî ancax dinyaya şarî de meyman benê. Meymanbîyayîş çîyêko xirab nîyo, merdim ge-ge hewce vîneno ke keyeyê xo ra dûrî şêro, no normal o. La eke keyeyê to çin bo ti tenya şarî rê muhtac bibê, No meymanbîyayîş merdimî rojêk ra pey hende keno rezîl ke ti vanê werrekna keyeyêk mi bîyene û ci de vêşan û têşan rabikewtêne la keyeyê şarî de hende perîşan mebibayîne. Ma biewnê Saîd Altunî ra.

Saîd Altunî şêrê extîyaranê Çoligî ra pers bikerê. Ê do vajê; Saîd hunermendêk xasek bi, hunermendêk pîl bi. Ê Saidî bi kilamanê ci yê zazakî şinasnayî, bi kilamê ci yê Day bego Vuno, DayLeyro, Awke Muradi, Ez Sekerî, nas kenê. Goştarî bikerê Saîdo Zaza, Saîdo çoligij bi ziwanê xo ye dayîke, şayîya ma, qedera ma, qehrê ma çendêk weş ardo ziwan û şarê xo mîyan de senî qedr girewto.

La kilama tirkî wina ya? De Alo Alo! Şima goştarî kerdo gelo? Hunermendê ma yo pîl bi ziwanê tirkî senî karîkaturîze beno. Kilame hende xirabina ke çew nêeşkeno vajo kilam a. Tirkê ke goştarîye na kilame kerdî, erjnayîşê înan senîn o? Tirkêk çin o ke Said Altunî rê vajo hunermend. Heme pê huyenê. Xelet fam mebo, Ez Said Altunî bi hurmet yad kena. Tenya ez nê, bi hezaran zazayî ey bihurmet yad kenê. Çİra? Sayeyê ziwanê ma yê zazakî de. O ziwanê xo yê zazakî şuxulna yo, bi ziwanê xo zî vato û ca dayo xo. Hende cayo ke weş dayo ke bi des serran o kilamê ci goştarî benû û qetî nînê xovîrrakerdiş, dewrê ci daîmî bibo.

Ez, Saîd Altun û hunerê ci bi heskerdiş û hurmet yad kena û heme kesê ke xo rê zazakî kenê derd, meymanbîyayîş qebûl nêkenê, pey cakewtişî nê, dimayê keyeyê xo geyrenê, silam kena.