Kitabê bi nameyê ‘Edebîyatê Zazakî’ yo ke hetê Îlyas Akmanî, ke Lehçeya Zazakî ya Ziwan û Edebîyatê Kurdkî de wayîrê unwanê doçentîya akademîke ya verêne yo ra ameyo nuştiş, 10ê Teşrîna 2020î de hetê Weşanxaneyê Peywendî ra ame çapkerdiş.
Kitab de Zazakî hetê edebî ra zaf hetan ra yena destgirewtiş û sere de babetanê sey koç, polîtîka, tarîx, zanist-teşbîh, estetîkê hunerî û sosyolojîya edebîyatî, xeylê hetanê cîya-cîyayan ra yena ercnayîş. Kitab îmkan dano wendoxan ke bi perspektîfêko hîra lehçeya Zazakî hetê edebî ra bişinasnê. Bi vasitayê kitabî, wendoxî do îmkanê wendişê analîzanê hem demanê klasîkan hem zî modernan ê Zazakî bi dest bivisnê.
Hetê tewiranê edebîyan ra zî sinorê kitabî hîra ameyo tepiştiş. Eser de tewiranê şîîre, roman û hîkayeyan ser o zî analîzî estê.
Eser heşt beşan ra yeno pê. Her di beşanê verênan de, demo klasîk ê edebîyatê Zazakî yeno destgirewtiş. Wendoxê kitabî, nê beşan ser o hem do bibê wayîrê zanayîşê edebîyatê klasîkî yê pêroyî hem zî firsendê vînayîşî bi dest bivisnê ke edebîyatê klasîk Zazakî de senî ca girewto; no bi analîz û nimûneyan dîyeno.
Şeş beşanê bînan ê kitabî de zî tewiranê edebîyatê modernî ser o yeno vindertiş. Nê beşan de wendoxî do firsendê vînayîşê ê merheleyî bivîne ke Zazakî edebîyatê modernî de senî ca girewta.
Doçentê Zazakî ya Ziwan û Edebîyatê Kurdkî Îlyas Akman eserê xo, kesê ke averşîyayîşê Zazakî de keda înan esta rê ithaf keno.
Doçent Îlyas Akman Kam o?
Doçent Îlyas Akman qezaya Hêni ya Amedî de ameyo dinya, serra 2020î de Tirkîya de Ziwan û Edebîyatê Kurdkî de warê lehçeya Zazakî de bi wayîrê unwanê doçentîya akademîke ya verêne. Mabênê serranê 2013-2014î de serrêk Dewletê Yewbîyayeyî yê Amerîka de, bajarê New Yorkî de Zanîngeha Columbîya de sey "Visiting Scholar" (Mamostayê Mêman) xebitîya.
Serra 2018î de zî Fransa, bajarê Rouenî de, Zanîngeha Rouenî de bi programê “Staff Mobility for Teaching”î xebatanê xo yê zanistî domna. Heta nika bi desan meqaleyî nuştî û Akmanî bi nameyê 'Hîkayekarîya Zazakî ya Moderne-1' û 'Hîkayekarîya Zazakî ya Moderne-2' estê.
Dima doktorayî bi temamî vîyart warê Zazakî û edebîyatê ci. Akmanî verê xo da nê xebatan. Derheqê edebîyatê Zazakî de xebata xo ya verêne serra 2012î de viraşte. Îlyas Akman bi awayêko aktîf edebîyatê lZazakî ser o xebatan keno.
Akman, Fakulteyê Edebîyatî yê Zanîngeha Artukluyî ya Mêrdînî, Beşê Ziwan û Edebîyatê Kurdkî de sey endamê perwerdeyî xebitîyeno. Warê ey ê pisporîye Ziwan û Edebîyatê Zazakî û Edebîyatê Postmodern o.