Enwer Yılmaz

Na di rojanê peyênan de Amed de varanêko xidar û giran vareno. Varan û rehmet seba erdanê ma her wext bereket o; labelê çi heyf ke şaristanê ma de her hewayo varanin beno sebebê yew çîle û felaketêko rojane. Cadeyî, kuçeyî, hewşî û binê pirdan bîyê sey gole. Wesayîtî mîyanê awe de mendê, qezayê trafîkî qewimîyenê, şar nêeşkeno gama xo bierzo kuçe û heyato rojane tam beno felc.

Gelo no şaristan de kam sûcdar o? Wexto ke ma ewnîyenê qiseykerdiş û beyanatan ra, her kes heqdar û sûcê dezgeyêkê dewlete çin o! Karayolları vano "sucê ma çin o, qisûrê beledîye yo"; şaredarî vana "cayo ke awe girewto berpirsîyarîya karayolları ya." Dewlete beledîye sûcdar kena, beledîye sazgehanê dewlete sûcdar kena. Labelê no mîyan de yê ke mexdur benê kam ê. Gelo şarê Amedî yo! Bajaro sey Amedî ke ewro nufusê ci 2 mîlyonî ravêrno, heqê ey nîyo ke bi varanê di rojan felç bibo û binê awe de bimano.

Ya verêne, meseleya xemsarî û bêtedbîrîye ya. Merkezê Meteorolojî rojan verê cû îqaz keno, alarmê zerd dano ke "varano giran yeno, tedbîr bigîrê." Gelo heta nika kamcîn sazgehî goş da nê îqazan? Wezîfeyê şaredarî yo bingeyîn o ke verê varanî ra ver mazgalanê awa yê serê cadeyan akero, pak bikero û gemarê mîyanê kanalan safî bikero ta ke awe rehet biheriko. Labelê wexto ke varan qedîyeno û her ca beno laser, dima DİSKİ û ekîbê xelaskerdişî bi pompayan vejîyenê meydan. Tedbîro ke wextê xo de nêro girewtiş, nameyê ci nêbeno xizmet; beno bêçareyîye!

Noqtaya diyîne û tewr pîle zî kerdena DEDAŞî ya. DEDAŞî nê aşmanê peyênan de seba xetanê kabloyanê elektrîkî her hetê şaristanî kerd qûl û hefrîyat; hema hema yew cade û kuçeyo saxlem nêverda. Her ca kenit, asfaltî rijnayî û dima zî ê çalî û hefrîyatî hewna seranser û bêserûber verdayî. Herre, qûm eştê kuçeyan û ê eşteyî şîyê kewtî mîyanê mazgalan û kanalanê binawanîye xetimnayî. Rayîrê ke ameyê xirapkerdiş rijîyay. Şîrketo ke tena qezencê xo fikrîyeno û zirar dano binawanîya şaristanî, çira nêno kontrolkerdiş? Çira kes persa hesabê nê xirabîyan nêkeno?

Çîyo bîn û trajedîya tewr eşkere zî no yo: Merdim ewnîyeno kuçeyanê kanan ê Şêxşamil, Baxlar û Şehîtlîkî ra, eke miqayese bikero nê problemî zaf kêm ê; labelê qezaya zengîne û "modern" ya sey Peyasî (Kayapınar) de, Dîclekent û Huzurevlerî de cadeyî û parkê dormeyî bîyê golê awe! Derbazgehê Park Ormanî yo ke hema newe bi xerciyê mîlyonan lîreyan amebi akerdene, bi varano verên kewt binê awe û trafîk rê ame qefilnayene. Çermik de pirdî rijîyay, Cadeyê Qerejidaxî de rayîrî qûl bîy. Şaristanêko ke newe virazîyeno, eke binawanî û sîstemê drenajî ya ey çin bo, aye ra vanê modernîteya pûçe! No nîşan dano ke şaristan de kontrolê muhendîsîye, projeyê zanistîyî û lîyaqat çin o; her kerdene tena seba xemilnayîşê serê erdî ya, binê erdî kesî eleqedar nêkeno.

Êdî bes o! Amed dewe nîyo; metropolêko pîl û tarîxî yo. Şarê nê şaristanî mecbûr nîyo ke qisûr û xemsarîya şaredarî, karayolları û DEDAŞî ver mexdûr bibo. Gere her di terefî zî fek vateyanê sîyasîyan ra veradê; şaredarî, walîtî, karayolları û şîrketê enerjî ganî pîya ronişê, maseya krîzî û koordînasyonê binawanîye awan bikê. Viraştişê kanalanê awa varanî ya xosere, pakkerdişê periyodîk yê mazgalan û cezakêrdişê bêusûlîyanê şîrketan şert o. Heta ke hemahengî û hesabpersayîş nêbo, ma do no fîlmê trajedîk ancî û ancî temaşe bike.