Huner

"Çîkê Vîstekî" de pancas û hewt şiîrê zazakî

Akademîsyen, cigêrayox û kedkarê Gruba Vateyî Doçent Dr. Osman Aytar, teberê xebatê xo yê sosyolojîk û zanistîyan de, bi kitabê şîîran "Çîkê Vîstekî" hîsê hesret, welat, eşq û têkoşînî bi ziwanê zazakî keno edebîyat.

24.10.2026 - 10:01

Celalî Çelîk

Akademîsyen û nuştox Osman Aytar, serra 1960î de qezaya Sêwrege de ame dinya. Wendişê xo yo verên û yê mîyanêne Sêwrege de, lîse zî qezaya Bêsnî ya Semsûrî de qedênaye. Nê deman de mîyanê Komeleya Kulturî ya Şoreşgêr a Demokratîke (DDKD) de xebat kerdî. Serra 1980î de keyeyê xo reyde bar kerd şi Mersîn. Dima Dîyarbekir de dest bi perwerdeyê unîversîteye kerd; labelê operasyonanê polîtîkî ver serra 1982yî de mecbur mend ke şêro Sûrîye. Muddetêk Sûrîye de mend û 1983 de şi Stockholmê Swêdî û uca bi cayo xo.

Aytarî seba miletê xo xeylêk partî û organizasyonan de rol girewt û 1986 de seba hewcedarîyanê demokratîkî agêra welat. Serra 1990 û 1993yî de di reyan ame girewtene û Îstanbul û Dîyarbekir de îşkenceyê do sîstematîk dî. Mabênê serranê 1992-1993yî de berpirsîyarê pêroyî yê rojnameyê Medya Güneşi bî. Seba di meqaleyanê nê rojnameyî û qiseykerdişê do panelê ÎHDyî yê Îstanbulî, cezaya 6 serran a hepisxaneyî dîyê ci. No sebeb ra serra 1994î de mecbur mend reyna ageyro paytextê Swêdî Stockholmî.

Stockholm de serra 1996î de Unîversîteya Stockholmî de dest bi wendena sosyolojîye kerd û 2007 de pêncê doktoraya xo temam kerd. Serra 2013yî de Unîversîteya Mälardalenî de bî doçent û 2017 de zî Xelata Pedagojî ya na unîversîteye girewte. Heta nika zî na unîversîte de karê xo yê malimtîye û lêkolînîya zanistî domneno.

Aytarî mabênê 1995 û 1998î de komîteya kargêre ya Komeleya Nuştoxanê Kurdî li Swêdê û redaksîyona kovara Çira de keda pîle daye. Heto bîn ra, o pêşeng û înîsîyatîfgirewtoxanê destpêka keda ziwanê zazakî ra yew o. No kombîyayîşo tarîxî verê verêne serra 1996î de Stockholm de bi tewrbîyayîşê 15 kesan ame viraştene û keda Gruba Xebate ya Vateyî zî nê bingeyî ser o dest bi weşan kerd.

Ewro endamê Federasyona Sosyologanê Swêdî (SSF), Sendîkaya Mamosteyanê Zanîngehan û Lêkolîneran ya Swêdî (SULF), Tora Lêkolînî ya Kurdî ya Swêdî (KFN-S) û Komeleya Embazîya Kurd-Swêdî (SKVF) yo. Bi seyan nuşteyê ey kovar, rojname û rîpelanê înternetî yê sey Armanc, Medya Güneşi, Kurdinfo, Kurdforum û Nûpelî de vejîyayî; bi dehan kitab û raporê ey ê zanistîyî bi ziwanê swêdkî, îngilîzkî, kurdkî û tirkî est ê. O zewicîyaye yo, wayîrê di domanan o û Stockholm de cuyeno.

Kitabê ey ê şîîran "Çîkê Vîstekî" de 57 şîîrî ca gênê. Temaya bingeyêne ya nê şîîran eşq, hesret, birîya welatî, bîranînê domanîye, dej û têkoşîno bêhempa yo.

Eser û Kitabê Ey ê Zanistî:

Aytar, O. (2007). Mångfaldens organisering: om integration, organisationer och interetniska relationer i Sverige. Stockholm: Sociologiska institutionen, Stockholms universitet. (Teza Doktora)
Aytar, O. (1999). Integration i mångfald: en studie av sex invandrargruppers upplevda integration i Sverige. Stockholm: Jîna Nû Förlag.
Aytar, O. (1995). Kurdistana Bi Fifti-Fifti. Stockholm: Jîna Nû Förlag & Stenbol: Nûjen Yayınları.
Aytar, O. (1992). Hamidiye Alaylarından Köy Koruculuğuna. Stenbol: Medya Güneşi Yayınları.