Mehmet Ay
No hewte ez do şima rê derheqê teorîyanê psîkolojîkan de qisey bikera. Hewteyo verên de mi şima rê averşîyayîşê tarîxî yê zanistîya psîkolojîyî ser o qisey kerdbi.
Ma vatbi ke psîkolojîyo modern serra 1879î de hetê zanyarê almanî Wilhelm Wundtî ra dest pêkerdo û hetê Sigmund Freudî ra zî averşîyayîşê ci zêdîyayo.
Badê cû zî John Watson, B.F. Skinner û Carl Rogersî nê îlmî rê paştî daye û seba ke hîna zaf aver şêro hetkarîye kerde. Nê averşîyayîşî reyde îlmê psîkolojîyî de ewnayîşê neweyî virazîyayî û îlmê psîkolojîyî kewt merheleyêkê neweyî yê averşîyayîşî. Nê averşîyayîşan rê zanyarê ke paştî dayêne, înan fikrê xo îsbat kerdêne û bêxebere ewnayîşê neweyî viraştêne. Nika ma ewnayîşanê cêrênan ra dest pêbikerê.
1. Ewnayîşê Viraştekarîye
Nê ewnayîşî de anatomîya zihnî ya bingeyêne yena cigêrayene.
Mezgê ma çi ra virazîyeno?
Serê mezgê ma de hîsanê ma ser o çi tewir tesîrê ey esto?
Cewabê nê persan yeno cigêrayene. Nê ewnayîşî de hîrê prensîbê ci estê:
Hîs: Vînayîş, eşnawitiş û tamnayîş melumatê xamî yê ke organanê hîsî ra yenê.
Suret: O çî yo ke tecrubeyanê verênan ra zihnê ma de mendo.
Hestî: Hîsê bingeyînî yê sey heskerdene yan zî nêheskerdene yê.
Seke ma nê prensîban ra zî vînenê, no ewnayîş zafêr bi hestan, hîsan û alemê merdimî yê zereyî ra eleqedar beno. Nê ewnayîşî de verênde zanyarê almanî Wilhelm Wundt esto. Wilhelm Wundt tena seba nê ewnayîşî nê, seba pêroyê psîkolojîyî sey pî yeno qebulkerdene. Nê tewir zanyarî tena îlmî rê hetkarîye nêkenê, nameyê înan zî tarîx ra rew-rew nêeşkeno pak bo.
Weşîye de bimanê.
