Enwer Yılmaz
Her roje nîşanêkê mergî, her roje xebereka sîya yena welatê ma. Îzmîr de, fabrîkaya HABAŞî de teqayîşo ke qewimîya û tede 19 karkerî kişîyayê, tena yew “qeza” nîya; no yew komkiştişê karî yo, yew bêwayîrî ya ke serran o dewam kena. Karkerê ke seba yew parçe nanî, seba debara keyeyê xo şinê fabrîkaya HABAŞî, tabutan mîyan de agêrenê keyeyanê xo. Çira asayîşê canê nê karkeran çin o? Çira karkerî nê welatî de tim mirenê û mirenê?
Fabrîkaya HABAŞî de 19 karkerî bi îhmalkarî û bêtedbîrî ameyî kiştiş. Ewro sîstemo ke tena qezenc, îhracat û pereyan keno hedef, canê merdiman sey tewr çîyo erzan vîneno. Fabrîkayan, şantîyeyan û kargehanê pîlan de tedbîrê asayîşê karî nêgêrîyenê, çimkî wayîrê sermayeyî nê tedbîran sey “mesrefo zêde” û “vîndîkerdişê wextî” vînenê. Heta ke HABAŞ de yew teqayîş nêbo, heta ke 19 karkerî nêmirê, kes vengê xo nêkeno û kontrolê cidî nêbenê. Îzmîr de zî reyna eynî senaryo ame kaykerdiş: Îhmalkarî, bêkontrolî û çimvêşanî 19 canî ma ra girewtî.
Mergê karkeran ra dima zî edalet nêno ca. HABAŞ de karkerê ke bi serran o binê şertanê giranan de xebitîyenê, ne wexto ke ciwîyenê heqê xo gênê ne zî wexto ke mirenê edalet vînenê. Heqê kedê înan, heqê sendîkayî, heqê înan ê karî û heqê canê înan nêdîyeno. Wexto ke karkerî seba heqanê xo, seba asayîşê canê xo vanê “êdî bes o” û nêkewenê fabrîka, raştê zext û tehdîdan yenê. Keyeyê 19 karkeran ê ke bêwayîr mendê, gedeyê ke bêmaye û bêpî mendê, mahkemeyan de serranê dergan edalet pawenê. Labelê berpirsîyarê raştikênî û wayîrê sermayeyî ya ceza nêgênê ya zî bi cezayanê qijkekan xelesyenê. Qanûnî û mehkemeyî tim hetê qewetî de vinderte yê; karkerî hem wexto ke ciwîyenê hem zî wexto ke mirenê, binê nê sîstemî de yenê pelçiqnayîş.
Karkerî nêwazenê bimirê, nêwazenê keyeyanê înan ra şîn û bermayîş bivejîyo. Kar kerdiş heq o, labelê bi asayîşê canî, bi rûmet û bi heqanê xo yê temaman kar kerdiş heqê tewr bingeyîn o. Heta ke kedkarî nêbê yew, heta ke karkerê HABAŞî û heme karkerê welatî pîya vengê xo berz nêkerê, hesabê nê 19 canan nêro perskerdiş û sîstemo ke canê merdiman ra pereyan ser de gêno nêbedilyo, ma do hîna zaf xebaranê mergî biwanê. Merg qederê karkeran nîyo; no netîceyê bêedaletî, bêheqî û bêînsafî ya!
