Celalî Çelîk

Şaîr û kemanebendê Dêrsimî yo namdar Silo Qij, serra 1912yî de —goreyê tayê cigêrayîşan zî serra 1918î de— Dêrsim de, dewa Mîlanî (Milû) de ame dinya. O mensûbê eşîra Mîlanî bî. Şîîre û kilamê Silê Qijî mintiqaya Dêrsimî de zaf namdar û rûmetdar ê.

Goreyê rîwayetan, ey nameyê xo pîyê xo ra girewto. Silo Qij hîna ke pancserrî bîyo, pîyê xo ra cinayîşê kemane musayo. Ê pîya şîyêne veyveyan û merasîmanê îqrarî. Badê ke pîyê ey mireno, o teyna nê karê xo domneno. Silo Qij wextê Terteleyê Dêrsimî de zewicîyaye bîyo û wayîrê domanan bîyo. Di lajê ey rîyê nêweşîya gerrî ra mirenê; lajê ey o bîn zî Erdlerzê Gimgimî de semedê yew qezaye ra cuya xo vîndî keno.

Kemane o destê merdişî ra raxelesna

Rayîrwanîya Silê Qijî ya muzîkî de kemane cayêko zaf muhîm gêna. Kemane ne teyna seba hunerê ey, seba cuya ey zî rolêko hayati kay kerdo. Wextê Terteleyê Dêrsimî de eskeran o berdo qereqol. Uca eskeran waşto ke Silê Qijî bikişê, labelê Pulur ra yew çawişî destûr nêdayo nê karî. Çunke no çawiş şaîrîye û kemanebendîya Silê Qijî zanayêne. Bi no hawa hunerê kemane o destê merdişî ra raxelesnayo. Badê nê hadîseyî, o ca bi ca û alaye bi alaye fetilîyayo; eskeran rê kemane cinita û kilamî vatê.

Silo Qij demêk Edene de maneno, labelê seba ke welat ra zaf hes keno û birîya welatî keno, uca de dîyax nêkeno û agêreno Dêrsim. Wexto ke Edene de mendêne lajê ey o qij zî rahmet keno; Silo Qij bi zor û zehmetîyêka pîle cenazeya lajê xo ano Dêrsim û uca de wedano.

Mîrasê kilaman û wefatê ey

Silê Qijî zafê kilamanê xo wextê xortîya xo de nuştê. Berhemê ey ê sey Kilama Dere Laçî, Kilama Silo Sûr, Kilama Mîrê Çarekû, Sehayder, Kilama Daxbeg û Kilama Huso Mozîkî mîyanê şarî de zaf tênê vatene û nas benê.

Şaîr û kemanebendê Dêrsimî yo qedirberz Silo Qij 14ê kanûna 2019î de dinyaya xo bedilnaye. Mezela ey nika dewa Mîlanî de ya û ey peyê xo de zaf kilam û şuwarayê erjîyayeyî mîras verdayî.

Şuwara ke Şaîr Silê Qijî seba lajê xo Şah Haydarî (Sayderî) rê vata ra qismêk:

Payîz romantîk o, yan ney?
Payîz romantîk o, yan ney?
İçeriği Görüntüle

Dayê Erzurum o, kilê Erzurum o,

Sayderê mi cade de şono,

Têlê Sayderê mi amo seba Tuncelî wiy biko,

Kam o, kes mi ra beyan nêkeno,

Vano havalo! Ti ke heqî nas kena,

Ti ke sona, pîyê mi rê derdinî rê vaje,

Bakilê mi efkâr meke, Sayderê mi ê eskerî yo,

Lajê to mekteb û taşil ra vejîyo,

Nê cîgerê to xizmetê xo kerdo,

Teskeraya mi qumandanîya ordîya 3. kerda pirr,

Ax! lajê to meste haw yeno,

Sayderê to haw meste yeno,

Vernîya sima hazir o nêro,

Waxto ke tabuta vosnê min ê qerî arde, şîya baxçeyî de nêro,

El û qom amê, Sayderê mi ser berbenê,

Adir kuwto kemer û dare ser de, derdê cîgerê mi rê vêseno…