Murad CANŞAD
Na çekuye winî aseno ke pehlewkî ra yena. Pehlewkî de gav vanê û di manayê xo est ê:
1) Manga
2) Malo gayin, mal û gayî.
Fariskî de gayî rê gavê ner, manga rê gavê made vanê.
Winî aseno ke na çekuye vîyarta ziwananê ewropayican ser zî û îngilizkî de bîya cow (kow).
Ga tîmsalê zaf çîyan o.
-Seba ke pê cite bena û cuwen yeno çarnayene, tîmsalê emegdarîye yo.
-Bi seregiranîye yeno zanayene. Merdimo ke seregiran o, bi halê xo yo û pêşkarê kesî nêbeno; ci rê vanê; sey gayê binê erdî yo.
-Yeno manaya eqmeqîye, kêmaqilîye.
-Tîmsalê xurtîye, hêrs û xezebî yo zî. Quwet û qudretî îfade keno. Wexto ke xezeb ame piro, çi kes nêeşkeno vernîye bigîro...
Gayî, bi hêz û qudretê xo mîtolojîyan de ca girewto.
Goreyê bawerîya verênan, gayê binê erdî est o, dinya estrîyanê ey ser ro vindena.
Gayê asmênî zî est o. Safî hêrs û xezeb o. Destana Gilgamêşî de behs bena; Gilgamêşî gayê asmênî de dayo pêro û zor berdo ey.
Gilgamêş qiralê bacarê Urukî yê demê Sumeran bîyo. Hîrê seyî serrî qiralîye kerda. Zîyade ra quwetin û zorbaz bîyo. Bacar de kam bizewecîyo, şewa verêne o şîyo hetê veyveke. Bacaricî gerreyê ey homayê bacarî Anu’yî rê kenê, vanê Gilgamêşo ke to afernayo, sey gamêşêkê harî yo (Xora nameyê ey ga ra yeno. Ga-mêş cinsêkê gayan o).
Goreyê mîtolojîyê Xîtîtan/Hîtîtan, wexto ke înan ver bi cêrî (cenub) sefer kerdo, nêeşkayê sîlsîlaya koyan ra bivîyarê. A game yew ga/boxe peyda bîyo, koyî eştê estrîyan ver, gedug û gavanan tey de adayê. Bi no hawa ordî xo resnayo Halpa (Heleb) û dengizî (Dengizo Sipî). Helenan/Grekan nê koyan rê Toros vato ke yeno manaya ga û boxeyî. Tirkî nê koyan rê Bin-boğa vanê. Winî aseno ke nê koyî demê Xîtîtan de bi nameyê gayî name bîyê, helenan û tirkan zî o usul dewamnayo.
No zagon mîyanê milletan de vila bîyo. Ewro xeylê şarî ga û boxeyî sey tîmsalê hêz û quwetî qebul kenê.
Sera-serê dinya de yew şimitek (çîyê şimitene) est o. Ci rê vanê şimitekê enerjî. Hêz û quwet dano merdimî. Nameyê xo yo tîcarî Red Bul o. Yeno manaya Gayo Sur.
Taximêkê basketbolî yê Dewletanê Yewbîyayeyan (Amerîka) est o: Şîkago Buls. Yanî, ga û boxeyê Şîkagoyî(!) Nê taximî ga û boxe xo rê sey totemî weçînayo.
Wextêk ra Tirkîya de futbolbazêk est bî: Hakan Şükür. Merdekî weş kay kerdêne. Azerbaycan de yew rocnameyî ca dabî xurtî û hêginîya ey, serê xebere de wina nuştbî: Bosphoros Öküzü. (Bosphoros boxazê Îstanbulî yo, Hakan Şükürî o wext taximêkê Îstanbulî de kay kerdêne)
Mîyanê zazayan de gayo sîya yeno manaya xurtî û çustîye. Vateyê goynayişî/pesn-dayişî yo. Tayê kilamanê dêrsimican de, înanê ke ceng de weş dayo pêro, seba ci gayê min o sîya! vacîyeno.
