Murad Canşad

Veşayiş bi adirî beno. Çîyo ke adir gêno; du keweno ser, beno wele, ci ra teba nêmaneno. Çin beno. Veşayiş çinbîyayîş o.

Gelo, bin û bingeyê xo çi yo, manaya çinbîyayiş de veşayiş kamca ra yeno?

Goreyê bawerîyêk; çî yan keso ke raya xo terk bikero û ci ra bivecîyo, veşeno û çin beno. Sebebê veşayişî raye ra vecîyayiş o.

Goreyê na bawerîye (Raya Heqî/Heqîye) kaînat wina peyda bîyo:

Ewilê ewilan, hendê nuqtayêk yew çî est bîyo. No çî xususîyetê amênî de bîyo. No çîyo hendê nuqtayêk teqayo, ci ra 18.000 alemî peyda bîyê. Nê alemî cayê xo de nêvindertê, çerixîyayê, zerar dayo yewbînan. Heqî dormeyê her alemî de çizixe anta, mabeyn de îqrar ronayo. Kamyew alem îqrarê xo mezano û çizixa xo ra bivecîyo teber; veşeno, beno wele, çin beno[1].

Yanî, sebebê veşayişî îqrarê xo nêzanayiş o, çizixa xo ra teber-vecîyayiş o.

Merdiman no çî rîyê asmênî ra bi çimanê xo ra dîyo. Kamyew estare (meteor) cayê xo ra biqerifîyo, veşeno û çin beno.

Aqilê merdiman no çî adapteyê xo û komelî kerdo.

Kes beno komel beno, kam ke îqrar û raya xo mezano, adet û toreyan bierzo lingan ver û bêehlaqîye bikero, veşeno yan zî veşnîyeno. Çin beno. Tewrat de qal beno ke şarê Sodom û Gomora raye ra vecîyayo, bêehlaqîye kerda; Homayî topê adirî varnayê ser, veşnayê û çin kerdê.

Goreyê îtiqadê cenet û cehenemî, kesê ke na dinya de wayîrê fêl û emelê weşî yê, a dinya de şonê cenet. Kesê ke na dinya de wayîrê fêl û emelê pîsî yê, a dinya de şonê cehenem. Cehenem adir o, oca de veşenê û çin benê.

Tayê kesan bi nameyê Homa û dînî, karê veşnayene girewto xo ser. Tîkê kesî “teberê dînî” îlan kedê, adir nayo ver ra û veşnayê. Çin kerdê.

Tabî veşayiş û çinbîyayiş zêde ra zêde mecazkî yo. Adir menîyo ver ra zî merdim veşeno û çin beno. Kam ke xo mezano, raya xo terk bikero, îqrarê xo bierzo, xo înkar bikero, esl û neslê xo mezano; veşeno. Rasta-rast nêveşeno la toz erzeno rêça xo ser şono ke no çinbîyayiş o.

Çinbîyayiş zî netîceyê veşayişî yo.


[1] Çem, Munzur; Folklor Û Bawerîya Kurdanê Dêrsimî Ra, Kovara Vateyî, hum. 38, r. 43