Rêxistina Pawitişê Gedeyan (Save the Children) derheqê domanê ke herêmanê şerî de cuyenê de raporeke vila kerde. Goreyê raporî, domanî tewr zêde serra 2025î de herêmanê şerî de cuyayê, yanî raştê şerî ameyê. Eynî wext de binpaykerdişê sey astengkerdişê resayîşê ardimanê merdimîyan, remnayîş û şîdetê cinsî bi awayêko eşkera zêde bîyê.
Rapora tewr newî ya rêzeraporanê bi nameyê "Şerê Vera Domanan Bivindarnê" de ame eşkerakerdene ke serra 2025î de dinya de 589 mîlyon domanî herêmanê şerî de cuyayê. Na hûmare serra 1990î ra nata hûmara tewr berz a û nîmeyê serranê 90î yê seserra vîyarte ra di qatî zêdeyêr a.
Îdarekarê Rêxistina Pawitişê Domanan a Almanya Florian Westphalî vat: "Seba bi mîlyonan domanan ters, şîdet û koçberî bîyê parçeyêkê cuyê înan ê rojaneyî." Westphalî reyna îşaret kerd ke ganî nê amarî seba komelê mîyanneteweyî bibê "zengilêkê hişyarkerdişî."

Herêmê şerî yê ke domanî tede cuyenê
Goreyê raporî, serra 2025î de Afrîka û Rojhelatê Mîyanênî de her 5 domanan ra nêzdîyê 2 domanî herêmanê şerî de cuyayê. Dinya de domanê ke herêmanê şerî de cuyenê ra se ra 44ê înan tenê qitaya Afrîka de yê.
Rojhelatê Mîyanênî de zî serra 2025î de se ra 40,2ê domanan herêmanê şerî de cuyayê. Humara domanê ke herême de binê tesîrê şerî de mendê bi rêjeya nêzdîyê se ra 29 zêde bîya; serra 2024î de 52 mîlyon domanî bîy, serra 2025î de vejîyaya 67 mîlyon domanan.
Binpaykerdişê tehlukeyînî
Goreyê raporî, serra 2025î de 8 hezar û 322 hedîseyê tesdîqkerdeyî yê astengkerdişê ardimanê merdimîyan ameyê qeydkerdene ke goreyê des serranê verênan 16 qatî zêde bîyê (serra 2015î de tenê 509 hedîseyî û serra 2005î de tenê 8 hedîseyî ameybî qeydkerdene).
Zafê nê hedîseyan Fîlîstîn de bi 5 hezar û 946 hedîseyan ameyê qeydkerdene ke na hejmare se ra 70ê heme hedîseyanê qeydkerdeyan ê dinya ra zêdeyêr a. Bi nê awayî, astengkerdişê ardimanê merdimîyan peyê kiştene û seqetkerdişê domanan de bîyo binpaykerdişo dîyin o tewr pîl.

Komkerdişê binpaykerdişan
Goreyê cigêrayîşî, Neteweyanê Yewbîyayeyan bi temamî 38 hezar û 967 binpaykerdişê giranî yê vera domanan ê serra 2025î tesdîq kerdê Nîmeyê nê binpaykerdişan ra zêdeyêr tenê 3 cayan de qewimîyayê ke ê zî Fîlîstîn, Komara Demokratîke ya Kongoyî û Nîjerya yê. Tenê Fîlîstîn de 12 hezar û 449 binpaykerdişê tesdîqkerdeyî ameyê qeydkerdene ke nêzdîyê hîrêyêka heme hedîseyanê dinya ya.
Amarê tewr balkêşî yê binpaykerdişanê serra 2025î nê yê:
Goreyê raporî, şer de 14 hezar û 224 domanî ameyê kiştene yan zî seqet bîyê.
Remnayîşê domanan de humarêka rekor ameya qeydkerdene ke resaya 5 hezar û 128 hedîseyan.
Hezar û 787 hedîseyê şîdetê cinsî ameyê qeydkerdene (des serranê peyênan de bi rêjeya se ra 71 zêde bîyê û se ra 86ê hedîseyan herêmanê şerî yê Afrîka de, bi taybetî Kongo û Sûdan de qewimîyayê).
Hêrişê serê mekteb û nêweşxaneyan 5 serrî yo peynîya pê de zêde benê û resayê 2 hezar û 930 hedîseyan; bi 837 hêrişan serê erdê Fîlîstînî û 643 hêrişan Ukrayna de nîmeyî ra zêdeyêrê hêrişanê dinya pêk ardê.





